Fátima ñeʼẽmarandu haʼe vaʼekue Satanás rembiapo preparatóriova, ombosakoʼívo pe Iglesia Católica oñemeʼẽ hag̃uáicha iñorganisación chupe, haʼe ojehechaukaramo Cristo ramo guáicha; pórke haʼe hína “Satanás pokatu rembiapokue iporãvéva peteĩ — peteĩ monumento iñehaʼãme oguapy hag̃ua pe tróno ári, ogoverna hag̃ua yvy hembipota hag̃uáicha.” Umi ndojeporuporãmoʼãiva pe marandu profético testimóniogui, ohechaukáva mbaʼéichapa Fátima oguereko tembiaporã catolicismo reraha gotyo, ndogueroviái rupi Satanás ikatuha ojapo milagrokuéra, oĩhína oñembosakoʼívo hag̃ua oñembotavy. Fátima ñeʼẽmarandu ombohovái vaʼekue pe ñorairõ hyepypegua catolicismo ryepýpe, ha catolicismo ñorairõ ateísmo rehe.
Catolicismo ñorairõ atheísmo ndive ha’e pe tema oñeñe’ẽva Daniel once capítulo versículo cuarenta-pe. Pe ta’anga ohechaukáva upe ñorairõ oñepyrũ kuri ary 1798-pe, versículo cuarenta-pe. Oñepyrũ kuri pe ñorairõme, upépe Napoleón, pe mburuvicha yvy gotyo, ogueraha hag̃ua pe papa prisionéroramo ary 1798-pe; ha pe testimonio oĩva pe versículo ryepýpe upéi opa pe mburuvicha yvate gotyogua oity ha omboguejývo pe mburuvicha yvy gotyogua ary 1989-pe. Upe tembiasakue ryepýpe (1798 guive 1989 peve), mokõive oñorairõva ary 1917 ha 1918-pe, peteĩteĩ oñemarka profético simbolismo reheve, ombojoajúva mokõive itestimonio, ha upéicharõ jepe oñongatu pe tema tuichavéva pe versículogua. Fatima profesía, ndaha’éi hag̃ua duda, ha’e peteĩ profesía satánica; hákatu ha’e Tupã Ñe’ẽ Profético mba’e, ha upévare ha’e peteĩ tembiasakue oikotevẽva oñentende hekopete.
“Ko tiemporãme pe ánga rekove hag̃ua tekorosã, tekotevẽ oporandu opaite pasope: Mbaʼépa heʼi Ñandejára hembiguáipe? Ñandejára ñeʼẽ opyta opa ára g̃uarã. La Biblia vaʼerã ore raperã aranduka, ha yvypóra arandu ñañeporandurangue, ha jahechakuaa rangue tekove yvy arigua jeʼe kuéra pe añetegua divinaramo, tekotevẽ jahesaʼỹijo pe marandu porãitéva profesía rehegua. Tupã oñeʼẽma, ha iñeʼẽ jeroviapy, ha ñamoĩvaʼerã ñande jerovia peteĩ ‘Péicha heʼi Ñandejára’ ári. Tupã oipota ñahesaʼỹijo umi mbaʼe oikóva ñande jerére, ha ñamokañyʼỹre ñambojoja chupekuéra iñeʼẽ prediksión ndive, ikatu hag̃uáicha ñantende ñaimeha ára pahápe. Rohayhu ore Biblia-kuéra, ha roikuaase mbaʼépa ojehai ipype. Pe temimboʼe kyreʼỹ profesía rehegua oñemeʼẽta chupe tesakã porã añeteguáre, Jesús heʼi haguére: ‘Nde ñeʼẽ hína añetegua.’” Signs of the Times, 1 de octubre de 1894.
Mbohapy proxy ñorairõha mbohapyhápe, oñemombeʼuháicha Daniel 11, versíkulo 13 guive 15 peve, oñemoinge pe puʼaka oñembotuicháva omopyendávo pe visión. Upe versíkulo oñekumpli ary 200 a.C. jave, arakaʼe “romano-kuéra oike Egipto mburuvicha guasu mitãrusu rehehápe,” ha “oñemopyʼaguasu hag̃ua toñangareko hese ani hag̃ua oguahẽ hiʼári pe ñehundi Antiochus ha Felipe ombosakoʼíva.” Pe versíkulo ha pe tembiasakue ary 200 a.C. guare ohechauka, pe léi domingo mboyve, pe ñepyrũmby ári oñeñangareko hag̃uáicha pe sustituto ikangypávare Putin rendaguépe, upe tiempope Estados Unidos ha Naciones Unidas (Seleuco ha Felipe de Macedonia) odesidíma hag̃ua ojagarra hag̃ua territorio-kuéra Rusia-pegua ha odivide hag̃ua ijupekuéra apytépe, oipytyvõ hag̃ua ojoayhúvo, Roma papal (Tiro kuña rekove vai) oñepyrũta ombopu imúsika, osẽvo oñepyrũ hag̃uáicha ombohory hag̃ua tekovai yvy arigua mburuvicha guasu-kuéra ndive.
Ary 533-pe, ha Justiniano decreto upévo oñembopyahúta upéi, oñemboyke hag̃ua profétikamente Apocalipsis kapítulo trese, versíkulo mokõi-pe ojehechaukaháicha, upépe ojehechauka hag̃ua pe dragón (Roma pagana) ome’ẽtaha mbohapy mba’e papado-pe.
Ha pe mymba ahecháva vaekue ojoguáva peteĩ jaguar-pe, ha ipykuéra katu ojoguáva peteĩ oso pykuérape, ha ijuru katu peteĩ león jurúicha; ha pe dragón ome'ẽ chupe ipokatu, iguapyha, ha mburuvicha guasu. Apocalipsis 13:2.
Roma pagã dragón ome'ẽ pe papadope i“apyka”, (táva Roma) ary 330-pe, Constantino omyasãirõrõ guare itavusu Constantinóplape. Clovis ome'ẽ pe papadope imilitar “mbarete” oñepyrũvo ary 496-pe, ha ary 533-pe Justiniano ome'ẽ pe papadope pe “autorida” civil. Po ary rire Roma pagã omoĩ pe papadope pe guapyhápe, ojehechaukaháicha Daniel once pegua versíkulo dieciséis, treinta y uno ha cuarenta y uno-pe. Estados Unidos ogana vove mbohapyha ñorairõ proxy, pe papado omboguejýta Rusia pu'aka comunista, ha upéva hína pe tema profecía Fátima pegua. Umi ñorairõ proxy oguereko pe añetegua firma, mba'érepa opa mbohapy ñorairõ ojejapo peteĩ ehérsito proxy papal rupive.
Pe ehérsito sustituto papal peteĩha ha paháva ha’e Estados Unidos (protestantismo apóstata). Pe ehérsito sustituto mbytépegua ha’e umi nazi Ucrania-gua, ha umíva avei ha’e va’ekue pe ehérsito sustituto católico Rusia comunista rovái mokõiha ñorairõ mundial aja. Oĩ mbohapy ñorairõ mundial, ha oĩ avei mbohapy ñorairõ sustituto. Pe mokõiha ñorairõ, mokõivéva umi ñorairõ mundial ha umi ñorairõ sustituto apytépe, ha’e nazismo. Pe ñorairõ ko’ág̃a oikóva Ucrania-pe ha’e pe ñorairõ frontera rehegua, oñekumpli va’ekue tenonderãite umi versíkulo once ha doce Rafia ñorairõme. Pe ñorairõ Ucrania-pe ko’ág̃a ojejapo hína pe tiempo oikohápe pe mokõiha, umi mbohapy islam golpe apytégui pe mbohapyha aipo rehegua, jepe Islam ndoikéi upe ñorairõ particular-pe.
Pe peteĩha ñembota oiko pe tetã yvytu rehegua mimbipáva rehe 11 jasyporundy 2001-pe, ha pe mbohapy ñembota apytégui pe pahague oikóta pe léi domingo guýpe, ha oĩ jeýta pe tetã yvytu rehegua mimbipáva rehe. Pe mokõiha umi mbohapy ñembota Islam rehegua pe mbohapyha ñembyasýgui oiko pe tetã yma guare añeteguáva mimbipáva rehe 7 jasypa 2023-pe. Upe ñorairõ oiko hína upe hendápe voi Ptolomeo ipu’akava’ekue Rafia ñorairõme. Jesús he’i vaekue umi ára paha-pe oĩtaha ñorairõ ha ñorairõ rehegua marandu.
Umi ñorã Jesús oñeʼẽ hague, oiko pe tembiasakue ryepýpe opa visión rembiapo oñekumpli jave, ha Ezequiel voi ohai vaʼekue upe mbaʼe. Upe tembiasakuépe ojehechauka pe mbohapyha mbaʼasy guasu Islamgua og̃uahẽha, proxy ñorairõnguéra mokõiha ha mbohapyha ñorairõ, pe Ñorairõ Civil Amerikagua jey, ha pe Ñorairõ Revolucionario Amerikagua jey. Koʼã umi ñorairõ oñemohuʼã pe tembiasakue ryepýpe oñesella aja umi cien cuarenta y cuatro mil, ha pe ley dominical hiʼag̃uivéva guive pe Ñandejára omopuʼãta Ijehérsito peteĩ techaukaháramo pe pahaite, mbohapyha ñorairõ mundial oñepyrũvo, ha pe Islam pe mbohapyha mbaʼasy guasúpe ohóvo omombaretévo itaʼyrõ ñemoñemotĩ umi tetãnguéra rehe.
Ha pehendúta ñorairõ rehegua ha ñorairõ ñe’ẽngue rehegua; peñeñangareko ani hag̃ua pejejopy vaíre; opa ko’ã mba’e niko oiko vaerã, ha pe paha gueteri nda’éi. Tetã opu’ãta tetã rehe, ha mburuvichaguasu renda ambue mburuvichaguasu renda rehe; ha oikóta ñembyahýi, mba’asy vai, ha yvyryrýi opaichagua hendápe. Opa ko’ãva niko ñembyasy ñepyrũnte. Mateo 24:6–8.
Pe tiémpope ñesellaha guive umi cien cuarenta y cuatro mil rehe, mokõi aty Tavayguakuéra rehegua oñembohape porã ikatupyry rupive ohecha ha ohendu hag̃ua.
Upévare añe’ẽ chupekuéra parávola rupive; ohechávo jepe, ndohechái; ha ohendúvo jepe, nohendúi, ni noikũmbýi. Ha ipypekuéra oñembopaje hag̃ua profecía Esaias he’íva: Pehendúta hína, ha ndapeikũmbymo’ãi; ha pehecháta hína, ha ndapehechakuaamo’ãi. Ko tetãygua korasõ niko oñembotavyeterei, ha ijapysa pohýi ohendu hag̃ua, ha hesa kuéra voi omboty; ani hag̃uáicha ohecha hesa kuéra rupive, ha ohendu ijapysa rupive, ha oikũmby ikorasõme, ha ojevy, ha che amonguera chupekuéra. Peẽ katu pende resa ojehovasa, ohecha rupi; ha pende apysa, ohendu rupi. Mateo 13:13–16.
Upérõ upe ára pegua, oñepyrũva’ekue 11 jasyporundy ary 2001-pe, Jesús he’i: “pehendúta ñorairõ rehegua ha ñorairõ marandu rehegua”. Apocalipsis kuatiápe, Juan ohechauka umi ohendúva Cristo ñe’ẽ.
Che aime Espíritupe ára Ñandejára ára, ha ahendu che rapykuéri peteĩ ñeʼẽ tuicha, trompétaicha. Apocalipsis 1:10.
Pe “ñe'ẽ” ohendúva vaʼekue niko “peteĩ turuichaicha”, ha pe turuichaicha haʼe ñorairõ rehegua techaukaha, ha ohendu pe ñe'ẽ hapykuéri. Upéi ojere ohecha hag̃ua pe ñe'ẽ.
Ha ajerevy ahecha hag̃ua pe ñeʼẽ oñeʼẽvaʼekue chendive. Ha ajere rire, ahecha siete candelerokuéra óroguigua; ha umi siete candelerokuéra mbytépe oĩ peteĩ ojoguáva Yvypóra Raʼýpe, oñemonde peteĩ ao puku py peve, ha ikuʼáre ojejokua peteĩ kuʼakuaha óroguigua reheve. Iñakã ha iñakãrague morotĩ vaʼekue ovécha ragueicha, morotĩ nieveicha; ha hesa tata rendyicha; ha ipykuéra ojogua vaʼekue brónce porãme, ku oñehapyvaʼekueicha peteĩ tatakuápe; ha iñeʼẽ heta y ryapúicha. Ha ipó akatúape oguereko siete mbyja; ha ijurúgui osẽ peteĩ kyse puku haimbe mokõiva; ha hova kuarahy omimbipávaicha imbarete jave. Ha ahechávo chupe, haʼa ipy renondépe omanóvaicha. Haʼe omoĩ ipó akatúa che ári, heʼívo chéve: Ani rekyhyje; che hína peteĩha ha paháva. Apocalipsis 1:12–17.
Pe visión Cristo rehecháva Juan ojere hag̃ua ohecha pe ñe'ẽ, ha'e pe visión peteĩchaite Daniel ohechava'ekue capítulo diez-pe, pe visión peteĩchaite Isaías ohechava'ekue capítulo seis-pe, ha pe visión peteĩchaite Pablo ohechava'ekue, ohechávo umi siete trueno rembiasakue.
“Pe ñemomirĩ ndojei’ói pe py’a marangatúgui. Oñemboja vévo pe ánga Tupã rehe, upéicha avei oñemomirĩ ha oñemoĩve ipoguýpe añetehápe. Job ohendúvo Ñandejára ñe’ẽ yvytu atã guasúgui, he’i: ‘Che ajehayhu’ỹ che jupe, ha añembyasýramo yvyku’i ha tanimbúpe.’ Isaías ohechávo Ñandejára mimbipa, ha ohendúvo querubín-kuéra osapukáiha: ‘Marangatu, marangatu, marangatu niko Ñandejára ipu’akapáva,’ upérõ osapukái: ‘Ángaipa che, che ningo aha hag̃uáicha!’ Daniel, ojehechaukárõ guare chupe pe marandu rerahaha marangatu, he’i: ‘Che porãite opyta chepype oñembyaírõguáicha.’ Pablo, ojeguerahárõ guare pe yvága mbohapyhápe, ha ohendúrõ guare umi mba’e ndikatúiva peteĩ kuimba’e omombe’u, oñe’ẽ ijehegui ha he’iha’eha ‘opa umi imarangatúva apytépe pe michĩvévagui jepe michĩvéva.’ Juan pe ojehayhuetéva, pe oñeno va’ekue Jesús pyti’áre, ha ohecha va’ekue imimbipa, ha’e voi ho’a umi ánhel renondépe omanóvaicha. Jahecha porãvévo ha tapiaite ñande Salvador, sa’ive ñande jahecháta ñandepype mba’eve ikatúva ñamomba’e.” Signs of the Times, 7 de abril de 1887.
Gabriel omyesakãrõ guare pe visión Daniel-pe, omohenda umi tembiapo profético oĩva kapítulo once-pe. Umi tembiapo ha’e ñemombe’u ñorairõ rehegua, ha umi ñorairõ jehechauka rupive pe visión omoheñóiva, kuña rehegua “mareh”, oñe’ẽva “marah” ramo, ojapo Daniel toñemoambue Cristo ra’ãngápe. Cristo he’i vove peẽ pehendutaha ñorairõ rehegua ha ñorairõ marandu rehegua, Ha’e ohechauka umi ñorairõ oñemohendáva Daniel kapítulo once-pe. Avei he’i hag̃ua rehecha hag̃ua pe visión ojapóva peteĩ omañávape toñemoambue Ha’e ra’ãngápe, tekotevẽ rejere, pe ñe’ẽ ningo oĩ nde rapykuéri. Umi ñorairõ ojehechaukáva Daniel once-pe ha’e ñemombe’u umi ñorairõ yma guarére. Ojehendu rupi umi ñorairõ yma guaréva, peteĩ tapicha oñembo’e ko’ág̃a oikóva tembiasakue rehe, ha katu upeichaite oikóta añoite pe tapicha oguerekóramo tesa ohecha hag̃ua ha apysa ohendu hag̃ua.
Ezequiel omoĩrõ guare oĩtaha peteĩ ára pe visión noñembopukuveimaha, upéva oĩkuri joajúpe Ezequiel visión rehe yvága pegua santuario rehegua ndive, upépe, ambue mba’e apytépe, Ezequiel ohecha “ruéda ryepýpe ambue ruéda”, Sister White ohechakuaáva ha’eha umi mba’e oikóva yvypóra rekovépe oñembojoaju ha oñembohasáva peteĩcha’ỹ hag̃uáicha.
Ysyry Cebar rembey ári, Ezequiel ohecha peteĩ yvytu atã guasu oúva kuarahyreike gotyogua, “araí guasu, tata ojere jeýva ijehe, ha hendy joa ijerére, ha mbytéguio osẽ ku ámbar joguaha.” Heta rueda, ojoasáva peteĩre peteĩ, omýi irundy tekove oikovéva rupive. Yvate opavave ko’ãva ári “oĩva’ekue peteĩ guapyha ra’anga, zafiro ita joguahaicha: ha pe guapyha ra’anga ári oĩ peteĩ kuimba’e joguaha, yvate hi’ári.” “Ha querubín kuérape ojehecha peteĩ kuimba’e po ra’anga ipepo guýpe.” Ezequiel 1:4, 26; 10:8. Umi rueda ojejapo hag̃uáicha hasykatereígui, peteĩ jechahárupi ha’ete vaicha oĩva sarambi; upéicharõ jepe omýi joaju porãme. Yvagapegua tekovekuéra, oñemombarete ha oisãmbyhýva po oĩva querubín kuéra pepo guýpe rupive, omongu’e umi rueda; ha hi’ári, pe guapyha zafiro ári, oĩ pe Opave’ỹva; ha pe guapyha jerére oĩ peteĩ arco iris, Tupã poriahuvereko rechaukaha.
“Umi apañuãi ojoguáva rueda-kuérape oĩ haguéicha po omoakãva guýpe umi querubín pepo guýpe, upéicha avei umi mba’e oikóva apytépe yvyporakuéra rembiapo hasýva ha ojoparáva oĩ Tupã poguýpe. Tetãnguéra ñorairõ ha sarambi mbytépe, pe oguapýva umi querubín ári gueteri omyakã yvy rembiasakue.”
Pe tetãnguéra rembiasakue, peteĩ rire peteĩ oikóva’ekue pe tiempo ha tenda oñeme’ẽva’ekuépe chupekuéra, ohechauka’ỹ hag̃uáicha voi añetegua ha’e kuéra voi ndoikuaáiva’ekue he’iséva, oñe’ẽ ñandéve. Opaite tetãme ha opaite tapichápe ko árape Tupã ome’ẽ peteĩ tenda Ijapyhy tuichaitévape. Ko árape kuimba’e ha tetãnguéra oñemedi hína pe plomada rupive orekóva ipope pe ndojavyvéimava. Opavave, ijeheguiete poravópe, odesidi hína hekove rapykuere, ha Tupã oisãmbyhy opa mba’e ojehupyty hag̃ua Ijehupytyrã.
“Pe tembiasakue pe I AM guasu omoĩ vaekue peteĩ techaukaha ramo Iñe’ẽme, ombojoajúvo joaju peteĩteĩ pe cadena profética-pe, araka’eve yma guive araka’eve oútavape peve, ñanemombe’u moõpa ñaime ko árape umi ára rape rupi, ha mba’épa ikatu oñeha’arõ pe ára oútavape. Opa mba’e profecía he’i vaekue ojehútaha, ko’ág̃a peve, ojehechakuaa historia rogue kuatiakuérape, ha ikatu jaikuaa porã opa mba’e gueteri oútava oñekumplitaha hekópe.”
“Opaichagua paha opaite tetã yvy ariguáre oĩva he’iháicha voi oje’e porãma pe ñe’ẽ añeteguápe. Pe marandu oñeme’ẽ pe profesía oje’éva’ekuépe, Ñandejára ome’ẽrõ guare huísio pahápe mburuvicha guasu Israél pegua ári.” Education, 178, 179.
Umi rueda ikomplikádo ojehecháva peteĩ jehecha ñepyrũmeicha ku oĩva gua’u sarambipe, ha’e hína umi mba’e oikóva yvypóra apytépe ikomplikáva, ojehechaukáva tetãnguéra ñorairõ ha sarambi ryepýpe. Pe tembiasakue Cristo omarka va’ekue Iñe’ẽme ñandéve he’i moõpa ñaimete, ha upéicha rupi omombe’ukuaa opaite mburuvicha yvy arigua pahaite ñehundi. Pe sellado ára umi cien cuarenta y cuatro mil rehegua ha’e pe tenda oñemboguatahápe opa visión rembiapo, ha upe tembiasakue ryepýpe umi rueda ohechauka umi ñorairõ ha marandu ñorairõ rehegua Cristo ohenóiva’ekue “ñembyasy ñepyrũ”. Pe ñembyasy ñepyrũ oñepyrũ va’ekue 11 jasyporundy, 2001-pe, upérõgui oñepyrũ pe sellado ára umi cien cuarenta y cuatro mil rehegua, ha pe ánhel sellador omoĩ Imárka umi ohasýva ha osapukáiva umi teko vai ojejapóva tupão ryepýpe ha pe tetãme.
Umi ñorairõ yvýpe omoheñói ñembyasy umi ohechávo ha ohendúvo mba’épa umi ñorairõ he’ise. Pe tembiasakue pe sellado rehegua ohechauka opa hag̃ua pahaite opaite mburuvicharenda yvy arigua, ha umi mburuvicharenda ñehundipa upéva ojeporeka ha ojehechauka pe tembiasakue profético yma guarépe. Isaías, kapítulo seis-pe, ohechávo pe visión peteĩchagua Juan, Daniel, Ezequiel, Job ha Pablo ohecha va’ekue, oñemoĩ ijehegui ogueraha hag̃ua pe marandu upe ára pegua, péro oporandu mboy araka’e pevepa tekotevẽta opresenta pe marandu.
Upéi avei ahendu Ñandejára ñeʼẽ heʼíva: “Mávapa amondóta, ha mávapa ohóta orerehehápe?” Upémarõ che haʼe: “Ápe aime che; chemondo.” Haʼe he’i: “Tereho, ha ere ko tetãme: Pehendúta añete, ha ndapeikuaamoʼãi; ha pehecháta añete, ha ndapehechakuaamoʼãi. Embopy guasu ko tetãmegua korasõ, embopyhyijýke ijapysa, ha emoʼã hag̃ua hesa; ani hag̃ua ohecha hesa reheve, ha ohendu ijapysa reheve, ha oikuaa ikorasõme, ha ojevy, ha oñemonguera.” Upéi haʼe che: “Ñandejára, arakaʼe peve?” Ha haʼe ombohovái: “Tavakuéra opyta peve oñehundi hag̃ua avave oikoveʼỹre ipype, ha óga kuéra yvypóraʼỹre, ha yvy opyta hag̃ua añetehápe ojehundi hag̃ua, ha Ñandejára omomombyry hag̃ua umi yvypórape, ha hetaite tekomondi’o oĩ hag̃ua pe yvy mbytépe.” Isaías 6:8–12.
Pe mbohovái Isaías ojehechaukavaʼekue haʼe kuri tekotevẽha omeʼẽ pe marandu peve “yvy oñehundi hag̃uaite”. Pe marandu ñemboty rehegua oñemeʼẽ ñorairõ ára jave, ha pe ñorairõ ojehechauka porãitehaʼeha pe visión “marah” ñemyesakã, upe visión opa proféta ohechavaʼekue. Pe marandu okapegua oñembosakoʻi oproduci hag̃ua peteĩ jehasa ryepypegua, ha katu umi “ohenduse” hag̃uarãnte.
Pe ejército sustituto papal umi nazi-kuéra rehegua, mokõiha ñorairõ guasu aja, ojoaju, línea ári línea, pe mokõiha ejército sustituto rehe pe mokõiha ñorairõ sustitutope, ha pe mokõiha ñorairõ guasu voi ojoaju pe mokõiha ñorairõ sustituto rehe. Pe mokõiha ñorairõ sustituto joaju pe ñorairõ fronterizo Raphia pegua ndive, ko’ág̃a ojejapo jeyvaína Ucrania-pe, geográficamente ojoaju Islam mokõiha ataque rehe pe mbohapyha ay guive, oñepyrũva’ekue 7 jasypa 2023-pe, ha upéva orrepresenta rueda-kuéra rueda ryepýpe.
Áño 1999-pe oñemoherakuã peteĩ aranduka ohaíva’ekue John Cornwell. Upe jave, John Cornwell ha’eva’ekue Senior Research Fellow Jesús College-pe, Cambridge, Inglaterra-pe, ha avei ha’eva’ekue peteĩ periodista ha haihára ojeporavopyre ha oñeme’ẽmava’ekue chupe jopói. Pe aranduka oñe’ẽva’ekue pe papa Roma-gua rembiapo rehe, upe oisãmbyhyva’ekue Mokõiha Ñorairõ Guasu aja. Pe aranduka oñepyrũ pe papa-rã ramói ypykue rehe, ha’éva’ekue Papa Pío IX akatúa, ojekuaáva Pio Nono ramo. Áño 1849-pe peteĩ aty republicano vaiete ojapo hag̃ua sarambi oattacka Vaticano róga atykuérape ha Papa Pío IX ojava táva Roma-gui. Pe kuimba’e ogueraháva’ekue hendive exilio-pe ha’eva’ekue Eugenio Pacelli ramói ypykue. Eugenio Pacelli ha’eva’ekue Papa Pío IX akatúa remiarirõ, ha upe rire oiko Pío XII ramo, ha pe aranduka oñe’ẽva Eugenio Pacelli rehe héra va’ekue Hitler’s Pope, The Secret History of Pius XII.
Pe lívrope Cornwell ohesa’ỹijo mba’e peve pe Papa Pío XII, yma Cardenal Eugenio Pacelli, oikuaa ha ombohovái va’ekue umi judío ñembojopy pe régimen nazi rupive Mokõiha Ñorairõ Guasu aja. Ha’e ohechauka Papa Pío XII kirirĩha opavave renondépe ha ndojapói hague mba’eve omongy’a hag̃ua pe Holocausto, upéva ohechauka hague heko’ỹva irundyháicha iñaranduve’ỹrõ guare ñorairõ aja.
Cornwell ome’ẽ contexto histórico Pío XII papapy rehegua, oikehápe iñemoarandu diplomático rehegua ha umi dinámica política ijetu’úva upe tiempopegua. Ha’e ohesa’ỹijo Vaticano rape oñembohovái hag̃ua Alemania nazi ndive. Cornwell ohechakuaa Pío XII ndoñe’ẽi hague Holocausto rehe, ni oñemoĩi hague umi judío jehasa asýva rehehápe, pórke ha’e, Cardenal ramo ary 1933-pe, omboaje peteĩ concordato Hitler ndive oprometeva’ekue katólikokuéra ñesũmby tembiapo Hitler rembiapópe.
Ko estudio ñamotenondéta pe artículo oúvape.
Opa rire mokõiha Yvy Tuichakuepegua rire, oĩ umi mburuvicha vai nazi apohare ñorairõ rembiguái ojapova’ekue hembiapo vai ikatúva’ekue okañy tekojoja-gui okañývo opaichagua tetãme, umíva apytépe heta Sudamérica-peguápe. Umi tape tenondegua oipurúva’ekue okañy hag̃ua ha og̃uahẽ hag̃ua Sudamérica-pe oike ko’ãva:
Ratlines: Ratlines niko tape kañymby oñemopyendáva opaichagua organización rupive, oikehápe pe Iglesia Católica ha agencia de inteligencia oipytyvõsévape, ikatu hag̃uáicha oipytyvõ nazi-kuérape ha ambue tekove okañysévape osẽ hag̃ua Europa-gui. Ko’ã tape heta jey oike va’ekue identidad japu, kuatia oñembojapúva, ha red de contrabando, ikatu hag̃uáicha oñembohape hag̃ua ijeguata tenda tekorosãme, oikehápe América del Sur.
Kuatiakuéra japovaipyre: Heta nazi okañýva ohupyty pasapórte japovaipyre, vísa ha ambue kuatiakuéra de viaje oñomi hag̃ua hikuái heko añetéva ha okañy hag̃ua jejapyhýigui. Oiporu umi kuatiakuéra oguata hag̃ua tetãnguéra neutral térã ohechakuaa porãva rupive oĝuahẽ mboyve Sudamérica-pe.
Mburuvichakuéra Ñemoirũ: Oĩ hag̃ua, oĩ kuri mburuvicha kuéra tetãnguéra Sudamérica-pe ohechaháicha mba’e’ỹrõ guare umi Nazi okañýva rekove, térã oipytyvõkuri chupekuéra kyhyjeguýpe ani hag̃ua jejapyhy. Oĩ mburuvichakuéra, ko’ýte umi régimen autoritario oikóva ideología Nazi rehe ñemoirũme, ome’ẽva’ekue ñemo’ã ko’ã tapichápe.
Tape ojepytaso hag̃ua léi rehegua: Oĩ umi kriminal de guerra nazi oiporúva tape ojepytaso hag̃uáicha léi rehegua térã léi kangy ojejapo hag̃ua extradición umi tetã Sudamérica-pegua ryepýpe ani hag̃ua ojegueraha chupekuéra Europa-pe, upépe oñembojojátahápe iñangaipa hag̃ua umi hembiapo vaíre.
Opaitehápe, umi tape ñemiguáva, kuatia ñembotavy, mburuvichakuéra ñemoirũ, ha léi rupi osẽ hag̃uáicha umi pa’ũ ombohapekue umi ñorairõ apoha vai Nazi-pe okañy hag̃ua Sudamérica-pe ha ojehekýi hag̃ua tekojoja-gui heta ary aja Oñemohu’ã rire Ñorairõ Guasu Mokõiha. ChatGPT, marzo, 2024.