Umi versíkulo 16 guive 19 peve Daniel kapítulo 11-pe ohechauka pe tembiasakue oñepyrũva pya’e oúvape pe léi domingo Estados Unidos-pe, pe ára peve Miguel opu’ã ha pe gracia ára yvypórape g̃uarã oñemboty. Upévare avei ohechauka pe tembiasakue oĩva versíkulo 41 guive versíkulo 45 peve upe kapítulo-pe voi.
Ha pe oúva hese oútava ojapóta ivoluntad oipotaháicha, ha avave ndaikatúi oñemoĩ henondépe; ha opytáta pe yvy porãme, ha ipópe oñehundíta. Oñemoĩta avei oike hag̃ua mbarete reheve opa hag̃ua guive irreino pukukue, ha umi hekojojáva hendive; péicha ojapóta: ha ome'ẽta chupe kuñanguéra rajy ombyaipa hag̃ua chupe; ha ha'e ndopytamo'ãi ijykére, ni ndaha'emo'ãi hese guarã. Upéi ombojereéta hova umi ypa'ũ gotyo, ha ogueraháta heta; ha peteĩ mburuvicha, ijehehápe, omboguetéta pe ñemotĩ ha'e omoĩva'ekue; ha iñemotĩ'ỹre voi ombojevýta hi'ári. Upémarõ ombojereéta hova itetãteépe guare mbarete renda gotyo; ha oñepysangáta ha ho'áta, ha ndojejuhumo'ãvéi. Daniel 11:16–19.
Oñe’ẽvo pe cumplimiento paha rehe Daniel capítulo once-pe, Hermana White he’i vaekue “heta umi tembiasakue oñecumplíma vaekue ko profecíape oñeñe’ẽjeytaha.” Umi versículo cuarenta y uno guive cuarenta y cinco peve omombe’ujey koʼã versículo rembiasakue profético. Umi versículo oñecumpli vaekue Roma pagana oguerekórõ guare dominio ko yvy tuichakue ári, tenonderãite ogana hag̃ua mbohapy hendaguasu geográfico.
“Jepémo Egipto ndaikatúikuri oñembo’y Antíoco renondépe, pe mburuvicha guasu yvate gotyogua, Antíoco katu ndaikatúikuri oñembo’y romano-kuéra renondépe, ko’ág̃a ou va’ekue hese. Avave reino ndaikatúi véima ombohovái ko pu’aka opu’ãva. Siria oñemomba’e, ha oñemoĩve pe Imperio Romano-pe, Pompeyo, 65 a.C., oipe’a rire Antíoco Asiático-gui imba’e, ha omboguejývo Siria-pe peteĩ provincia romana ramo.”
“Upe pokatu avei vaʼekue oñemboʼy vaʼerã pe Yvy Marangatupe, ha oitypa hag̃ua upéva. Roma ojoaju Tupã tavayguakuéra, umi hudío, ndive peteĩ joajúpe rupive, ary 162 Cristo mboyve, upe arýgui oguereko peteĩ tenda iñimportánteva marandurã profétiko arapapahápe. Upéicharõ jepe, ndohupytýi vaʼekue jurisdicción Judea ári ñorairõ pyte rupive peve ary 63 Cristo mboyve; ha upéi, ko mbaʼéicha hag̃uáicha.”
“Pompeyo ojevyvo rire iñembyatypyre Mitrídates, Ponto ruvicha guasúgui, mokõi oñorairõva, Hircano ha Aristóbulo, oñemomba’e hag̃ua Judea rréino rehe. Iñe’ẽngue oguahẽ Pompeyo renondépe, ha pya’e ohechakuaa Aristóbulo rembijerurekuéra ndahekojojáiha; upéicharõ jepe, oipotákuri ombohasave ko mba’e rehegua ñemohenda pe Arabia-pe ohoséva guive, ymaite guive oipotaetereíva, opromete rire upéi ou jevy hag̃ua ha omohenda hag̃ua hesekuéra opa mba’e hekoitépe ha iporãháicha ichupe guarã. Aristóbulo, oikũmby porãvo mba’épa añetehápe Pompeyo remiandu, pya’e oho jevy Judeápe, ombokatupyry iñemoirũhára kuérape, ha oñembosako’i peteĩ ñorairõ hatãrõme guarã, oñemoĩ mbaretépe, opa mba’e vai térã porã jepe, ojoko hag̃ua pe koróna, ohechakuaágui oñeme’ẽtaha ambuépe. Pompeyo ojapysakaite hapykuéri pe okañývape. Ha’évo hi’aguĩ Jerusaléngui, Aristóbulo, oñepyrũvo oñembyasy heko rehe, osẽ ohuguaitĩ hag̃ua ichupe, ha oha’ã mba’ekuéra oñemohenda porã hag̃ua oprometévo ñesũmbaite ha heta viru. Pompeyo, omoneĩvo ko oferta, omondo Gabiniope, peteĩ aty soldádo kuéra ndive, ojapyhy hag̃ua pe viru. Péro upe teniente general oguahẽvo Jerusalénpe, ojuhu okẽnguéra oñembotyha hese, ha oñe’ẽ chupe murálla ári guive táva ndopytamo’ãiha pe ñe’ẽme’ẽ rehe.”
“Pompeyo, ani hag̃ua ndajejavy hese péicha impúne hag̃ua, omoĩ Aristóbulo-pe, pe oguerekóvape hendive, gríllo-pe, ha pya’e voi oguata Jerusalén gotyo opa ijehérsito reheve. Aristóbulo partidário-kuéra oĩva’ekue oñorairõ hag̃uáicha pe tenda rehe; Hircano rehegua katu, ojepe’a hag̃uáicha okẽnguéra. Umi ipahapegua, hetave rupi ha ipojáva, ome’ẽ Pompeyo-pe oike hag̃ua sãsõ hag̃uáicha táva ryepýpe. Upérõ Aristóbulo adherente-kuéra oguejy templo yvýrape, oĩmbaitéva oñemoĩ hag̃uáicha upe tenda rehe ñangareko, peteĩchaite Pompeyo oĩhaguéicha omboguejy hag̃uáicha chupe. Mbohapy jasy pahápe ojejapo peteĩ jeheja murálla-pe, heta porã hag̃uáicha ojejapo hag̃ua peteĩ asálto, ha pe tenda oñegueraha kyse puku pu’akápe. Pe jejuka vaieterei oúva upéipe, pakõi mil tapicha ojuka. Peteĩ techapyrã py’apyeteha, he’i historiadór, jahecha hag̃ua pa’i-kuérape, omba’apóva upe jave pe tupãme’ẽ rembiapópe, po py’aguapýpe ha tembiapo hatãme osegi jepi hag̃ua hembiapo yma guaréva, ha’ete ku ndoikuaáiha pe sarambi vaiete, jepe opa hendáre iñirũnguéra ojejuka, ha heta jey ivevúi voi huguy oñembojehe’a umi mymba ojeikuave’ẽva ruguy reheve.”
“Oñemohu’ã rire pe ñorairõ, Pompeyo ombyaipa Jerusalén murálla kuérape, ombohasa heta táva Judea poguýgui Siria poguýpe, ha omoĩ tribúto judío kuéra ári. Péicha, peteĩha jey Jerusalén oñemoĩ ñorairõ rupi upe pu’aka pópe, upe oguerekótava pe ‘yvy porãite’ ipo hierro-pegua poguýpe ojukapaite peve chupe.”
“‘VERSÍCULO 17. Ha'e avei omoĩta hova oike hag̃ua mbaretepýpe opa hag̃ua iguive pe reino pukukue, ha umi hekojojáva hendive; upéicha ojapóta: ha ome'ẽta chupe kuñanguéra rajy, ombyai hag̃ua ichupe: ha ha'e ndopytamo'ãi ijykére, ni ndaha'éimo'ãi hag̃ua chupe g̃uarã.’”
“Obispo Newton ome’ẽ ambue ñe’ẽmoambue ko versíkulo rehe, ha ojehecha hag̃ua hesakãvévo osẽ porãve hag̃ua he’iséva, péicha: ‘Haʼe avei omoĩta hova oike hag̃ua mbarete rupive pe rréino pukukue’.” Versíkulo 16 ogueru ñandéve Siria ha Judea ñemomba’eguasu pegua umi romano kuéra rupive. Roma ymaite guive oguereko vaʼekue iñakãme Macedon ha Thrace. Egipto añoite vaʼekue koʼág̃a opyta vaʼekue pe “rréino pukukue” Alejandro rembiasakuegui, ndoguerahái gueteri hag̃ua iñapytĩme pe puʼaka romano; ha ko puʼaka koʼág̃a omoĩ vaʼekue hova oike hag̃uáicha mbarete rupive upe tetãme.
“Tolomeo Auletes omano arýpe 51 a.C. Pe Egipto koróna ha tetãme’ẽkue omoĩ itajýra ha itajýra kuñakarai peteĩha pópe, Tolomeo ha Cleopatra-pe. Iñe’ẽpyahu paha-pe oñemboguapy vaʼekue toñemenda ojupe ha toñorairõ joajúpe; ha imitãgui, oñemoĩ chupekuéra Romano-kuéra ñangareko guýpe. Tavaygua Romano-kuéra omoneĩ upe tembiapo, ha omoĩ Pompeyo-pe ñangarekohára ramo Egipto pegua taʼyrakuéra mitãva rehe.”
“Ndaha’éi rire upéi osẽ peteĩ joavy vai Pompeyo ha César apytépe, ha umi mokõi mburuvicha guasu apytépe oñorãirõ pe ñorairõ herakuãva Farsalia-pe. Pompeyo, oñemboykévo, okañy Egíptope. César pya’e voi oho hapykuéri upe gotyo; ha oĩ mboyve oguahẽ hag̃ua, Pompeyo ojejuka ñañaite Ptolomeo rupive, upe rehe ha’e ojehepyme’ẽ va’ekue ñangarekoha ramo. Upévare César ojapyhy upe tembiaporã oñeme’ẽ va’ekue Pompeyo-pe, Ptolomeo ha Cleopatra ñangarekoha ramo. Ojuhu Egipto oĩha sarambi guasúpe hyepypegua apañuãi rupi, Ptolomeo ha Cleopatra oiko hag̃ua enemigo ojupe, ha ha’e oñemomombyry rire ijahe’o teeva’ekue tavayguakuérare. Upéicharamo jepe, ndopytai oĩ hag̃ua kyhyje oguejy hag̃ua Alejandría-pe imbarete michĩva ndive, 800 kavaju arigua ha 3200 pyguápe, ohesa’ỹijo hag̃ua upe joavy ha ojagarra hag̃ua ipohãno. Umi apañuãi ojupi ohóvo ára ha ára, César ohechakuaa imbarete michĩva ndaikatuiha omantene hag̃ua iñemoĩmbyry, ha ndaikatúigui osẽ Egiptogui yvytu yvate gotyogua upe aravope oipeju rupi, omondo Asia-pe, omanda hag̃ua opa umi ñorairõhára oguerekóva upe tetãme ou hag̃ua ipytyvõrã pya’e ikatuháicha.”
“Tekópe ijyvatevéva oikuaaukávo, he’i vaekue Ptolemaio ha Cleopatra omosarambiva’erãha iñehérsito kuérape, ojehechauka hag̃ua henondépe ojejuhu hag̃ua peteĩ ñemyatyrõ umi ijoavy apytépe, ha opytava’erãha iñe’ẽme. Egipto, peteĩ mburuvicha guasu ijeheguíva hag̃ua, ko tembiapoukapy tekópe ijyvatevéva ojehechakuaa peteĩ ñeñembohory ramo idignidad mburuvichagua rehe; upévare umi Egipcio-kuéra, pochy eterei hag̃uáicha, pya’e oike vaekue ñorairõme. César ombohovái he’i hag̃ua omba’apo hague itúva, Auletes, rembipota rupi, upéva omoĩ vaekue ita’ýra ha itajýra kuérape Senado ha tavaygua Roma-pegua ñangareko guýpe, ha pe autorida kompleta upéva rehegua oĩha ko’ág̃a ipópe cónsul ramo; ha ha’e, ñangarekohára ramo, oguerekoha derécho ombohysýi hag̃ua mba’éichapa oñemoĩta peteĩ ñe’ẽme mokõivéva apytépe.”
“Pe káso ipahápe oñemoĩ ipahápe henondépe, ha oñemoĩ avei ñemoĩhára oñeʼẽ hag̃ua káso rehe umi mokõi hendáigua rehehápe. Cleopatra, oikuaágui pe kangy tuichavéva pe mburuvicha guasu Róma-gua ñorairõhára rehe, oimoʼãkuri ipyahurãve hag̃ua ñembojovake iporã hag̃ua chupe g̃uarã pe hova porãite ojepresentáva, oimeraẽ ñemoĩhára ikatúva ombaʼapo hese hag̃uáicha. Oguahẽ hag̃ua henondépe avave ndohechakuaái hag̃uáicha, ojeporu ko ñeñuhã rehe: oñeno pukukue peteĩ ao aty ryepýpe, ha Apollodorus, hembiguái Sicilia-gua, oñapytĩ pe mbaʼe peteĩ ao rehe, ojokua peteĩ correípe, ha omoĩvo iatiʼy mbarete Hércules-icha ári, oho oheka César kotykuéra. Heʼívo oguerekoha peteĩ jopói pe kapitán guasu romano-pe g̃uarã, oike hag̃ua oñemoneĩ chupe pe táva mbarete rokẽ rupi, oike César renondépe, ha omoĩ pe pohýi ipy guýpe. Ha César oipeʼa rire pe mbaʼe aty oikovéva, ¡péina! pe iporãva Cleopatra oñemboʼy henondépe. Ndohayhuʼỹiete pe ñeñuhã, ha haʼe rupi peteĩ tekotevẽ ojeʼéva 2 Pedro 2:14-pe, pe jehecha peteĩhaite peteĩ kuña iporãiterei hag̃uáicha, heʼi Rollin, ojapo hese opa mbaʼe pe haʼe oipotavaʼekue hag̃uáicha.”
«César ipahápe omboaje vaekue pe joyke'y ha pe joyke'ykuña oĩ hag̃ua pe guapyhápe oñondive, hembipota pe testaméntope he'iháicha. Potino, mburuvicha guasu tetã rembiapópe, ha'e vaekue tenonderãite oipytyvõva oñemosẽ hag̃ua Cleopatra-gui pe guapyha, okyhyje vaekue mba'éichapa opa va'erãta ijeguerujey. Upévare oñepyrũ ombohaku hag̃ua ñeñandu vai ha ñemotĩ César rehe, omyasãivo tavayguakuéra apytépe ha'e ipahápe ome'ẽseha Cleopatra-pe añoite pu'aka. Pya'etéma upe rire ou opu'ãmbyaipa. Achilas, omoakãva 20.000 kuimba'e, oñemotenonde omosẽ hag̃ua Césarpe Alejandría-gui. César, omoĩ porãite hag̃ua umi mbovy iñorairõhára táva rape ha tape po'ípe, ndahasýi chupe ombohovái ha ojoko pe jejopy. Umi Egipcio oñeha'ã ohundi hag̃ua iflóta. Ha'e katu ombohovái ohapypa hag̃ua pe kuéra mba'éva. Oĩgui umi mba'yrumýi hapykuéva oñembotyryry pe y rembe'y ypýpe, heta umi óga tavaguasupegua ojepuru tatápe, ha pe arandukaty herakuãitéva Alejandría-pegua, oguerekóva 400.000 rupi aranduka volúmen, oñehundi.»
“Ñorairõ oiko hag̃ua peteĩ mbaʼe ivaivévéramo, César omondo opaite tetã ijykére ojerurévo pytyvõ. Peteĩ aty guasu umi kanóa ñorãirõrãgui ou Asia Menórgui oipytyvõ hag̃ua chupe. Mitrídates osẽ Egíptope peteĩ ehérsito oñembyatýva Siriágui ha Silísiagui reheve. Antípater, idumeo, ojoaju hendive 3.000 hudío ndive. Umi hudío, orekóva umi tape hasy hag̃ua oñeike Egíptope, opermiti pe ehérsito ohasa hag̃ua mbaʼeveichagua jejokoʼỹre. Ko ñepytyvõʼỹre hendáicha, pe plan tuichakue katuete osẽ vaʼerãmoʼã vai. Ko ehérsito oguahẽvo odesidi pe ñorairõ. Oñorairõ peteĩ ñorairõ guasu ha oikéva peteĩ jehupyty porãme ysyry Nilo ypýpe, ha upévagui osẽ peteĩ jeity tuichaite César rehehápe. Ptolomeo, ohaʼãvo okañy, ojahapa pe ysyrýpe. Upéi Alejandría ha opaite Egipto oñemoĩ pe ipuʼakavévape poguýpe. Roma oike kuri upérõ ha omokõ hag̃ua ipype pe rekoha guasu ypykue Alejandro mbaʼe.”
“Pe jehaipyre’ỹgui” pe texto-pe, katuete oñeñe’ẽ hína umi judío rehe, ha’ekuéra ome’ẽva’ekue chupe pe pytyvõ oñemombe’úma va’ekue. Upéva’ỹre, ha’e araka’eve ndaikatúi va’erãmo’ã kuri osẽ porã; upéva reheve katu, ombo’ykepaite Egipto ipoguýpe, 47 a.C.
“‘Kuñanguéra rajy, ombojavypáva chupe.’ Mborayhu rasy César oguerekóva’ekue Cleopatra rehe, ha upéva ndive imemby peteĩta, umi tembiasakuehai omombe’uháicha ha’e añoite va’ekue mba’érepa ha’e oñepyrũ peteĩ ñorairõ ipeligrosaitereívaicha pe Egipto rehegua. Kóva ojoko chupe heta aréma Egíptope umi hembiapo oikotevẽvágui, ha’e opyta hag̃ua pyhare pukukue karu guasu ha ka’u ryrýpe pe mburuvicha kuña tekovai ndive. ‘Péro,’ he’i va’ekue maranduhára, ‘ha’e noñemoĩmo’ãi ijykére, ni ndaha’éi hag̃ua hese guarã.’ Upe rire Cleopatra oñembojoaju Antonio rehe, Augusto César enemigo rehe, ha omoĩmba opa imbarete Roma rehe.”
“‘VERSÍCULO 18. Upe rire ombojere hag̃ua hova ypa’ũnguéra gotyo, ha oipyhy heta mba’e; ha peteĩ mburuvicha, ijeheguínte hag̃ua, omboykéta pe jeja’o ha’e ojapova’ekue; ha ndaha’éi hag̃ua ijehe jeja’órupi, ombojerey hag̃ua hi’ári.’”
“Ñorairõ Pharnaces ndive, Cimmerian Bosphorus ruvicha, ipahápe ogueraha chugui Egipto-gui. ‘Oguahẽvo pe hendápe oĩháme iñenemy-kuéra,’ he’i Prideaux, ‘ha’e, ome’ẽ’ỹre pytu’u ni ijehe ni hesekuéra, pya’evoi ojeity hese kuéra, ha ohupyty peteĩ jeity añetetéva hesekuéra; upéva rehegua marandu ohai peteĩ iñangirũme ko’ã mbohapy ñe’ẽme: Veni, vidi, vici; aju, ahecha, añemomba’e.’ Ko versíkulo paha gotyo oĩ peteĩ ñemokañy michĩva ryepýpe, ha oĩ joavy opaichagua jehechapyrãme oñe’ẽvo mba’éichapa ojeporuva’erã. Oĩ umi omoĩva upéva César rekovépe ymavévo, ha oimo’ã ojuhuha iñemyenyhẽ iporavo’ỹme Pompey ndive. Péro umi mba’e oiko va’ekue mboyve ha upe rire, hesakã porãva profecía-pe, ombohovái ñandéve jaheka hag̃ua ko ñe’ẽmarandu rembiapokue Pharnaces rehe jeity rire ha César mano mboyve Roma-pe, ojehechaukaháicha pe versíkulo oúva upe rire. Peteĩ tembiasakue henyhẽvéva ko aravo rehegua ikatu omyesakã umi mba’e oiko va’ekue, ha upéicha ko pasáhe jeporu ojehecha hag̃ua ndaiporivéima hag̃ua apañuãi.”
“‘VERSÍCULO 19. Upéi ha’e ombojereíta hova hetã tee mbareteha gotyo; ha katu oñepysangáta ha ho’áta, ha ndojejuhumo’ãi.’”
“Ko conquista rire, César omano mba’e ojejapóva guive umi opytáva Pompeyo aty guive, Cato ha Scipio África-pe ha Labieno ha Varo España-pe. Ojevyvo Róma-pe, ‘hetã tee gua py’ápe’, oñemoĩ chupe dictador opa ára guarã; ha oñeme’ẽ chupe ambue pokatu ha ñemomba’eguasu péichaite peve, ha upéva ojapo chugui añetetépe mburuvicha guasuete opaite império ári. Ha katu maranduhára he’i va’ekue ha’e opyta hag̃ua ojepyso ha ho’a. Pe ñe’ẽ ohechauka iñehundikue oútaha pya’e ha oha’arõ’ỹre, peteĩ tapicha oĩvaicha osẽ hag̃uáicha accidentalmente ojepyso ioguata aja. Ha péicha ko kuimba’e, oñorãirõva ha oganáva po sa’i hetakue ñorãirõ, ojapyhýva mil táva, ha ojukáva peteĩ sua ha cien noventa y dos mil kuimba’e, ho’a, ndaha’éi ñorãirõ ryapúpe térã ñembyasy aravópe, síno upe oimo’ã jave hapére oho porãha ha oñemoĩha yvoty rehe, ha oñemoĩ jave pe peligro mombyry eterei hag̃ua; ha’e oguapyvo senado róga kotýpe itróno óro ári, ohupyty hag̃ua upe aty po guive mburuvicha guasu réra, pyhendy guasu ñembotavy rehegua pya’eite oinupã chupe ikorasõ meve. Cassio, Bruto ha ambue ñemoĩ joajúva oñani hese, ha ha’e ho’a, mokõipa mbohapy jey oñekutúvo. Péicha pya’eite ojepyso ha ho’a, ha ndojehechavéi, Cristo mboyve 44.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 258–264.
Roma pagana rembiasakue ojejapógui yvate guive (mburuvicha yvate gotyogua), oñemohendávo guapyha ári, ha’e peteî tembiasakue ohechauka hag̃ua tenonderãite Roma moderna oñemoguapýta guapyha ári pe joaju mbohapýpe oikótava pya’eite og̃uahẽvo pe léi domingo. Ko tembiasakue avei ojehechauka typorã umi versíkulo mbohapypa guive mbohapyteĩ peve, omombeʼúva araka’épa pe papado oñemohenda raẽ guapyha ári ary 538-pe. Umi versíkulo paapyteĩ guive porundyrundy peve, ha umi versíkulo mbohapypa peteĩ guive mbohapyteĩ peve mokõivéva ohechauka pe pahaitépe oñemopuʼã ha hoʼáva pe kuña rekovai Tiro pegua. Upéva avei ojehechauka umi versíkulo po guive porundy peve, pe mburuvicha yvate gotyogua peteĩha oñemohendárõ guare, ogana rire mbohapy hendaguasu geográfico. Upéi ojapo peteĩ ñeʼẽmeʼẽ mburuvicha yvy gotyogua ndive, ha ombyai pe ñeʼẽmeʼẽ; ha upevare mburuvicha yvy gotyogua omeʼẽ ichupe peteĩ ñekutu omano hag̃uáicha, ha mburuvicha yvate gotyogua omanókuri Egipto ñembyatyhápe.
Umi versíkulo cinco guive nueve peve, umi versíkulo dieciséis guive diecinueve peve, ha umi versíkulo treinta guive treinta y seis peve ome’ẽ mbohapy línea profética oñekumplíva umi versíkulo cuarenta guive cuarenta y cinco peve. Hermana White ohechauka rire “heta ko profecía-pe oñekumplíma vaʼekue historia ojejeytaha”, añetehápe heʼisékuri pe kapítulo tuichakue ohechauka umi versíkulo cuarenta guive cuarenta y cinco peve. Umi versíkulo veinte guive veintidós peve ohechauka Cristo heñóiha ha omanohague, upévare orrepresenta pe ára paha mokõivéva 1798 ha 1989-pe Iñemoñare rupive, ha upéi Iñemanó kurusu ári orrepresenta 22 de octubre de 1844 ha pe léi domingo rehegua.
Pe versíkulo veintitréspe oñemombe’u pe joaju umi judío ha Roma apytépe, pe tembiasakuepe pe pu’ã Maccabeogua rehegua aja. Pe “joaju” upe tembiasakuepe oñerrepresenta umi ára 161 a.C. ha 158 a.C. rehe. Pe tembiasakue maccabeogua orrepresenta peteĩ línea interna oñepyrũva peteĩ “joaju” rehe Roma ha umi judío maccabeo apytépe, umi judío voi omoñepyrũ va’ekue, ha ipahápe opa umi judío he’ívo ndorekoiha ambue rréi César añoite. Pe versíkulo veintitrés, añetehápe, ou umi versíkulo veintiuno ha veintidós rire, ha pe versíkulo veintiuno ohechauka Cristo heñói hague, upéva ha’éva peteĩ ára profético pahápegua, ha pe versíkulo veintidós ohechauka pe kurusu, orrepresentáva pe léi domingo rehegua.
Kurusupe umi judío-kuéra ohechauka Césarpe (Roma) ramo ijararã, ha pe “joaju” oñeñe’ẽva versíkulo mokõipa mbohapyhápe ohechauka ñepyrũrã judío-kuéra poravókue oservi hag̃ua Rómape, upe judío-kuéra omohu’ãhápe iñe’ẽme’ẽ Roma rehe. Judío-kuéra paha, ojehechaukaháicha kurusupe, ou rire pe judío-kuéra joaju Roma ndive ñepyrũ.
Umi versíkulo mokõiha irundy guive mbohapypa peve omombe’u umi mbohapy sa sukuéra ary Roma pagana oguerekohague tekove ijojaha’ỹva yvateve Actium Ñorairõ guive, 31 ary Cristo mboyve, pe táva guasu ruvicha renda oñembohasávo Roma-gui Constantinopla-pe ary 330-pe. Pe periodo mbohapy sa sukuéra ary rehegua ohechauka hag̃ua umi mil mokõi sa po sukuéra ary Roma papal oguerekohague tekove ijojaha’ỹva yvateve, ha oñondivepa ha’ekuéra orrepresenta pe periodo versíkulo 41-gua, ha pe joaju mbohapy jey oikótava pe arapokõindy léi pya’e ouvape, pe gracia ñemboty peve.
Opaite umi línea profétika tembiasakue rehegua capítulo once-pe oñembojoaju Daniel once pehẽngue pahápe seis versíkulo rehe; hákatu pe tembiasakue profétika ára paha guive ary 1989-pe, oñerrepresentáva versíkulo cuarenta guive pe léi dominical peve versíkulo cuarenta y uno-pe, upéva hína “upe pehẽngue Daniel profecía rehegua ojoajúva umi ára paháre.” Pe tembiasakue ojeheja hag̃ua nandi versíkulo cuarenta-pe, ha’e Jesucristo Revelación ojeipe’áva araka’e hag̃ua hi’aguĩ vove, michĩmi mboyve oñemboty hag̃ua pe período de gracia.
Ñambojapóta ko estudio pe artículo oúvape.
“Jarekópe ñandejára rembiapoukapy ha Jesucristo testimonio, ha’éva maranduhára espíritu. Ita jeguakáramo ojepagakuaa’ỹva ojejuhu Ñandejára ñe’ẽme. Umi ohekáva ko ñe’ẽme omanteneva’erã iñakã porã sakãme. Araka’eve ndojehejaiva’erã toñembyai tembi’u térã y’u rupi ipota vai.”
“Ojapo ko mba’eicha, apytu’ũ oñembotavyta; ndaikatumo’ãi ogueropu’aka pe jejopy oikotevẽva oñehakãity hag̃ua pypuku hag̃ua ojuhu hag̃ua umi mba’e he’iséva umi mba’e ojoajúva ko yvy rembiasakue pahaitegua rehe.”
“Arakaʼeve oñentende porãve hag̃ua Daniel ha Apocalipsis kuatiañeʼẽ, umi creyéntekuéra oikovéta peteĩ experiencia religiosa tuichaitereíva iñambuéva. Ojehecháta chupekuéra peichagua jehechapyre yvágape ojepeʼáva okẽ rehegua, upéicha hag̃uáicha korasõ ha apytuʼũ oñemomarandu hag̃ua pe carácter rehe, opavave oikotevẽva omongakuaa hag̃ua ikatu hag̃uáicha ohupyty pe vyʼa jehovasa rehegua, haʼéva recompensa umi ipyʼa potĩvape guarã.”
“Ñandejára ohovasáta opa umi ohekáta ñemomirĩ ha py’a guapy reheve ontende hag̃ua pe ojehechaukáva Apocalipsis-pe. Ko aranduka oguereko heta mba’e tuicháva tekove opave’ỹ rehegua ha henyhẽva glóriagui, upévare opa umi omoñe’ẽ ha ohesa’ỹijóva ipy’aite guive ohupyty pe jehovasa umi ‘ohendúva ko profesía ñe’ẽnguéra, ha oñangarekóva umi mba’e ojehaíva ipype.’”
“Peteĩ mba’e katuete oñentendéta Apocalipsis ñehesa’ỹijógui: pe joaju oĩva Tupã ha Itavayguakuéra apytépe hi’aguĩ ha ha’e peteĩ mba’e porãite ojehechakuaáva.”
“Ojehecha peteĩ joaju porãiterei yvága arapy rehegua ha ko yvy arapy apytépe. Umi mba’e ojehechauka va’ekue Daniélpe, upéi oñembojoapy pe jehechauka oñeme’ẽ va’ekue Juánpe Patmos Ypýpe. Ko’ã mokõi lívro ojekuaa porã hag̃ua oñehesa’ỹijo hag̃ua kyre’ỹme. Mokõi jey Daniel oporandu: Mboy araka’e peve oguahẽ hag̃ua ára paha?”
“‘Ha ahendu, ha ndajapysakái: upéi ha’e che, Che Ruvicha, mba’épa pe pahá ko’ã mba’e rehegua? Ha Ha’e he’i chéve, Tereho nde rapére, Daniel; pe’ẽ ñe’ẽ niko oñembotypa ha oñembyasýi pe ára paha peve. Heta oñemopotĩta, oñemomorotĩta ha oñeha’ãta; ha umi iñañáva oñeñañátante: ha avave umi iñañávagui ndoikũmbymo’ãi; umi arandúva katu oikũmbýta. Ha pe ára oñemomombyry haguégui pe mymbajuka ára ha ára oñekuave’ẽva, ha oñemoĩ hag̃ua pe mba’e ñanembyai hag̃uáicha, oikóta mil mokõi sa cien noventa ára. Ojehovasáva upe oha’arõva, ha oguahẽva mil mbohapy sa treinta y cinco ára peve. Ha nde katu, tereho nde rapére pe paha peve: nde repytáta hag̃ua pytu’úpe, ha reñembo’yta nde rupi’a rendápe umi ára paha-pe.’”
“Judá ñemoñaregua León pe omboguejyva’ekue pe kuatiañe’ẽ ha ome’ẽ va’ekue Juánpe pe ñemyesakã mba’éichapa oikóta ko’ã ára pahápe.
“Daniel opyta hi’árape hag̃ua ome’ẽ hag̃ua hekopotýva, ojehai hag̃ua he’ẽmbyre oñembotýva pe ára pahápe peve, pe marandu peteĩha pe ánhel rehegua oñemombe’úva vove ñande yvy ape ári. Ko’ã mba’e tuicha mba’eterei ko’ã ára pahápe; ha upéicharõ jepe, ‘heta oñemopotĩta, oñemomorotĩta ha oñeha’ãta,’ ‘umi añáme katu oikóta añáicha: ha ni peteĩ umi añáva apytégui noikũmbymo’ãi.’ ¡Añeteite ko mba’e! Angaipa hína Ñandejára léi ñembyai; ha umi ndojapyhýiva pe tesape ojehechaukáva Ñandejára léi rehe, noikũmbymo’ãi pe marandu peteĩha, mokõiha ha mbohapyha pe ánhelkuéra rehegua ñemombe’u. Daniel kuatiañe’ẽ oñemboja’o’ỹva Juan-pe ojehechauka rupi, ha ñande reraha tenonderã ko yvy rembiasakue pahaite gotyo.”
“¿Pytápa ñande ryvykuéra imanduʼáta ñaikoveha umi ára pahápe oĩva apytépe? Pelee Apocalipsis Daniel ndive ojoajúvo. Pemboʼe koʼã mbaʼe.” Testimonios para los Ministros, 114, 115.