Pedro ombohovái ramo Cristo porandúpe mba’épa umi temimbo’e he’i Cristoha, ohechauka Jesús ha’eha pe Oñemoĩporãva, pe Cristo, pe Mesías. He’i avei Ha’eha Ñandejára Ra’y.
Ha Jesús ou ramo jave Cesarea Filipo ykére, oporandu hemimbo'épe, he'i hag̃ua: Mávapa oje'e che rehe, che yvypóra Ra'yha? Ha'e kuéra he'i: Oĩ he'íva ndeha Juan el Bautista; ambue, Elías; ha ambue katu, Jeremías térã peteĩva umi maranduhára kuéragui. Ha'e he'i chupekuéra: Ha peẽ, mávapa peje cheha? Upéi Simón Pedro ombohovái ha he'i: Nde hína pe Cristo, pe Tupã oikovéva Ra'y. Jesús ombohovái chupe ha he'i: Rejevy'aiteva'erã, Simón Barjona; ndaha'éi niko so'o ha tuguy oikuaaukáva ndéve kóva, che Ru yvágape oĩva katu. Ha che avei ha'e ndéve: nde hína Pedro, ha ko ita ári amopu'ãta che iglesia; ha añaretã rokẽ nguéra ndaikatumo'ãi ipu'aka hese. Ha ame'ẽta ndéve yvága rréino llávekuéra; ha opa mba'e rembotovéva ko yvy ári, oĩta avei ombotovepyre yvágape; ha opa mba'e rembojeroviáva ko yvy ári, oĩta avei mbojeroviapyre yvágape. Mateo 16:13–19.
Pedro rupive Espíritu Santo oikuaauka hag̃ua pe añetegua iñimportantevéva umi cien cuarenta y cuatro mil oikuaa hag̃ua. Upéva ojapo Panium-pe, ha’éva Cesarea de Filipo. Panium hína pe tenda tupão marangatueve mbói ñemomba’égui, Grecia rehechauka rupi ko mundo, ha ko mundo ára pahápe hína Naciones Unidas, ha’éva mbói rembijokuái yvy arigua. “Añaretã rokẽ” hína peteĩ téra oñeme’ẽva Pan tupãópe, pe kavara-joguáicha tupã griegope. Pe tupão oñemopu’ã peteĩ itakua renondépe oguerekóva Panium Yvu. Panium Yvu omongaru ysyry Jordánpe, ha upéva ha’e peteĩ símbolo Cristo rehegua.
Téra “Jordán” he’ise “oguejyva”, ha oñepyrũ iñembiasakue Israel yvate gotyopegua yvytyrusu retãme, ojapyhy hag̃ua iysyry guasu tenondegua Hermón yvype guive, ha’éva pe yvyty ijyvatevéva Hermón Yvytytyrysýpe, upépe oĩháme pe yvu hérava “añaretã rokẽ”. Hermón he’ise “marangatu” ha “Jordán” he’ise “oguejy hag̃ua”. Ysyry Jordán osyry Hermón yvyty yvate guive ha oguejy Jordán Yvykua Guasu rupi, ipahápe og̃uahẽ hag̃ua Mar Muerto-pe, ha’éva pe tenda ijyvývavéva ko yvy ape ári.
Y osyry omongarúva ysyry Jordánpe, osẽva Pan róga marangatúgui, ha ipahápe oguahẽva pe tenda yvýpe ijyvatevéva guýpe, ohechauka pe ñemboguejy Tupã Ra’y ojapova’ekue ohejávo pe yvyty marangatu ijyvatevéva oguejy hag̃ua pe “yguasu omanóva” ko yvy arigua ijyvatevéva guýpe. Cristo ñemboguejy yvágagui pe kurusu rehe ñemano peve avei ohechauka ha’e ogueraha hague hi’ári yvypóra ho’áva ro’o, pórke ioguata yvágagui pe kurusu peve omongaru y osẽva “añaretã rokẽgui.”
Yguasu Omanóva ndaha’éi añónte pe tenda ijyvatevéva yvy ári gotyo, ha’e avei pe y rembyrýva jukypápe ko yvy ape ári, porundy jey hetave juky reheve yguasúgui. Cristo ñemano kurusúre, oñemombe’úvo Yguasu Omanóva rupive techaukarãramo, upépe Ha’e omombarete Iñe’ẽme’ẽ heta tapichápe ndive.
Ha opaite ne mbaʼe oñekuaveʼẽva nde mymbajukaʼỹva jehepymeʼẽ rehegua rembojeheʼavaʼerã juky reheve; ani hag̃ua rehejarei nde Ruete ñeʼẽmeʼẽ joaju juky ndaipóri nde mymbajukaʼỹva jehepymeʼẽme: opaite nde kuaveʼẽ reheve reikuaveʼẽvaʼerã juky. Levítico 2:3.
Hermón yvu rehegua ysyrykuéra guive ouvo, ysyry Jordán ohasa Galilea yguasu rupive, ojekuaáva avei Ypa Tiberias ha Ypa Kinneret ramo. Galilea he’ise peteĩ “bisagra” térã peteĩ “mombyry ojereha”. Tiberias ha’e pe mburuvicha Romagua réra oúva Augusto César rire, ha upe ypa ra’anga rehegua rupi oñembohéra Kinneret, he’iséva “peteĩ arpa” térã “peteĩ lira”. Pe ñembojereha guasu yvyporakuérape g̃uarã oiko va’ekue Tiberio César oguerekórõ guare pokatu ha Jesús oñemosãingóramo kurusúre, ha opaite arpa yvágape okirirĩ. Pe Jordán ysyry rehegua testimónio jeográfiko, ojoajúva “añaretã rokẽ” rehe, ha’éva ñandejára griego Pan tupão, oñe’ẽ pe testimónio rehe Pedro omoherakuã va’ekue Espíritu Santo ñe’ẽnguéra rupi.
Cristo jeiko yvypóra ha’e pe joaju Tupãrekove ha yvypóra rekove apytépe oikóva’ekue pe Ta’ýra Tupãgua omoĩrõ guare hi’ári yvypóra ro’o, upéicha rupi ombojoajúvo Tupãrekove yvypóra rekóre, ojehechaukaháicha y panohágui Pan rembypegua omongarúva Jordán ysyry. Pe omongarúva’ekue Pan rembýpe ha’e va’ekue ysapy, ama ha ro’y’a ho’áva Hermón yvytykuéra ári, Hermón ohechaukávo pe yvyty “marangatúva”, ha’éva Jerusalén yvategua.
Peteĩ Purahéi Jepy’yrã David mba’e. Péina mba’éichapa iporã ha iporãite joyke’ykuéra oiko hag̃ua oñondive peteĩ ñe’ême! Ha’e pe asýte henyhẽva ñandy hepyete akã ári, osyryva tendyva ári, Aarón rendyva ári voi; oguejyva ijao rembe’y peve; Hermón ysapyicha, ha Sión yvytykuéra ári oguejyva ysapyicha: upépe niko Ñandejára omanda pe jehovasa, tekove opa’ỹva. Salmos 133:1–3.
Pe “aceite porãite” osyryry vaʼekue Arón rembeʼýre hína pe aséite ojeporúvaʼekue oñeunhívo chupe ha itaʼýrape Tupã paʼi ramo.
Ha regueraha pe altar ári oĩvagui, ha pe aceite jejohéi hag̃uagui, ha hypýita Aarón ári, ha ijao ári, ha ita'ýra kuéra ári, ha ita'ýra kuéra ao ári hendivekuéra; ha upéicha oñemomarangatúta ha'e, ha ijao, ha ita'ýra kuéra, ha ita'ýra kuéra ao hendivekuéra. Éxodo 29:21.
Pedro omombe’u opa umi temimbo’e jeroviañeʼẽ, ha péicha ojapo hag̃ua omombeʼu avei umi cien cuarenta y cuatro mil jeroviañeʼẽ, umi oñehundi hag̃ua peteĩ paʼi aty peteĩchagua ramo, oñemopuʼãva peteĩ techaukaha ramo. Pe “aséite” omoñehẽ vaʼekue Aarón rehe, haʼe avei Hermón yvyty ysapy ha avei Sión yvytýra ysapy. Pe “aséite” ha pe “ysapy” haʼe pe marandu ohechaukáva pe Espíritu Santo ñemoñehẽ.
Pejapysaka, peẽ yvágakuéra, ha che añeʼẽta; ehendúke, nde yvy, che jurúgui osẽva ñeʼẽ. Che mboʼepy hoʼáta amaicha, che ñeʼẽ oguejyta ysapýicha, ama mimiicha ñana pyahu ári, ha oky porãicha kapiʼi ári: che amombeʼútagui Ñandejára réra; pemombaʼeguasúke ñande Járape. Deuteronomio 32:1–3.
Pe “ysapy” ha’e pe “doctrina” oguejyva Sión yvytykuéra ári, ha ha’e pe “aceite” ñemongarai hag̃ua ombojoajúva umi cien cuarenta y cuatro mil, ha’éva Tupã pa’i kuéra ára pahápe. Pe doctrina ho’a amaicha, ha oñemombarete ysapýicha, oje “publica” rupi. Oje publica, yvága ha yvy ohenduva’erã ha ohenduva’erã hag̃ua ijuru ñe’ẽ, peteĩ pa’i aty oñembojoajúpava rupive, ha’éva pe poyvi omomarandúva umi marandu Pyhare Mbytegua Sapukái ha Hatã Sapukái rehegua.
Mba’eichaitépa iporã yvytykuéra ári pe ogueraháva marandu porã py, pe omoherakuãva py’a guapy; pe oguerúva marandu porã iva’e hag̃ua, pe omoherakuãva pysyrõ; pe he’íva Siónpe: Nde Jára oisãmbyhy! Nde ñangarekohára kuéra omopu’ãta iñe’ẽ; oñondivepa opurahéita hikuái: ohechágui ojuehe rovake, Ñandejára oguerujey vove Sión. Pevy’a hag̃ua, pepurahéi oñondive, peẽ Jerusalén tenda okañymbyre; Ñandejára ombopy’arory haguére itavayguakuérape, oipysyrõ haguére Jerusalén. Ñandejára ohechauka hag̃uama ijyva marangatu opa tetã renondépe; ha opa yvy apýra ohecháta ñande Jára pysyrõ. Isaías 52:7–10.
Umi ñangarekohára ára pahapeguápe, ojejoguáva Pedro rehe, omoherakuã jehovasa ha py’a guapy, ha ha’ekuéra peteĩta, ohecháta hag̃ua ojoja hag̃uáicha. Kóva oiko “pe Ñandejára omoambue jey vove Sión”. Pe ñe’ẽ hebreo oñembohasáva “omoambue jey” he’ise “ombojere jey” térã “ombojevýva”. Ñandejára ombojere jey ramo Sión, he’ise Sión oĩ hague ñembyaty’ỹme térã jejapyhýpe, ojejoguáva ñemosarambíre, ha upéva oñembojevýta pe jejapyhy opa vove.
Péicha he'i Ñandejára: Ojehu rire setenta ary Babilóniape, che pende visitáta ha ajapóta pende rehe che ñe'ẽ porã, pombojevývo ko tenda-pe. Che aikuaa ningo umi pensamiento arekóva pende rehe, he'i Ñandejára, py'aguapy rehegua ha ndaha'éi mba'e vai rehegua, ame'ẽ hag̃uáicha peẽme peteĩ pahápe peha'arõva. Upérõ peẽ pejeruréta cherehe, peho hag̃uáicha peñembo'e chéve, ha che ahendúta peẽme. Peẽ chehekáta ha chejuhúta, pehekávo chéve pende py'aite guive. Ha pejuhúta cheve, he'i Ñandejára; ha ambojere jeýta pende hag̃ua pejepokuaágui, ha arombyatýta peẽme opa tetãnguéragui ha opa umi tenda guive, moõpa pomosẽva'ekue, he'i Ñandejára; ha rogueru jeýta pe tenda peguio, moõgui pomondo jepe va'ekue tekove ñembyasyme. Jeremías 29:10–14.
Opavave proféta kuéra oñe’ẽ hína umi ára paháre, ha umi ára pahápe Ipuévlo oĩ peteĩ tekosãsó’ỹme ojevyva’erãva, ikatu hag̃uáicha oñemboguata hag̃ua profesía testimónio.
Ñe'ẽ oúva Jeremíaspe Ñandejáragui, he'ívo: Péicha he'i Ñandejára Israel Jára, he'ívo: Ehai ndejehegui peteĩ kuatiañe'ẽme opaite ñe'ẽ che ha'éva ndéve. Péina ápe, oguahẽta ára, he'i Ñandejára, ambojere jeýta hag̃ua che retãyguakuéra Israel ha Judá ñembyasy, he'i Ñandejára; ha ajapóta hag̃ua ojevy jey pe yvýpe ame'ẽ va'ekue ituvakuérape, ha ha'ekuéra oiporavóta upéva. Jeremías 30:1–3.
Mbohapy árape ha mbyte rire oke rire, Lázaro okehague irundy ára ha Daniel oñembyasyhague mokõi pa peteĩ áraichaite, Miguel omoingove jey mokõi testígope, haʼéva hína Itavayguakuéra ára pahapegua, ha ogueru chupekuéra joajúpape ha avei oiporavo marangatúpe peteĩ marandu rupive oñemoherakuãva opa yvy ape ári. Upe marandu hína Hermón Yvyty roʼy (yvyty marangatu) “ysapy”, omongarúva Pan yvupe, ha upéi upéva omongaru Jordán Ysyry. Pe unción ojejapóva upe marandu rupive ohechauka Jesús unción, ohechaukáva arakaʼépa Haʼe oiko Cristo ramo, ha péva Pedro oikuaaukavaʼekue.
Pedro ohechakua jave Cristo-pe Tupã Ra’yha ramo, ohechauka Cristo-pe mokõivéva ramo: Tupã Ra’y ha avei Yvypóra Ra’y, ojehechaukaháicha umi y “añaretã rokẽgui” omongaruva Jordán ysyry. Pedro remombe’uha ojejapo Espíritu Santo ñe’inspiración rupive, ha upéva hína pe añetegua, Jesús ha’eha pe Cristo, pe Ojehupytyva’ekue ñemoĩmarangatu rupi, ha Ha’eha mokõivéva, Tupã ha yvypóra; ha upe añetegua Jesús ohechakuaa pe añetegua ramo oikótava ñorairõ mbytépe Tupã tavayguakuéra ára pahapegua rehe, umi Cristo oprometéva osẽ porãtaha, pórke umi “añaretã rokẽ” ndaikatumo’ãi ipu’aka ko añetegua rehe.
Añetegua niko ára 11 jasyporundy 2001-pe, Jesu oñemoĩ haguéicha chupe ñemboyke hekovecuépe, upérõ oñepyrũ pe sella umi cien cuarenta y cuatro mil rehegua, ha upe tembiasakuepe oĩta peteĩ ñembotavy omoñuhãtava Itavayguakuérape ára pahápe, pe ha’e omoingove jey peve chupekuéra ha ombojevývo iñembyasy. Pe tembiapo ñemoingove jey rehegua oguereko ipype Itavayguakuéra joaju peteĩ ehérsito mbaretepe oñemopu’ãva peteĩ techaukaháramo. Pe tembiapo omoingove jey hag̃ua, omopotĩ hag̃ua, ombojoaju hag̃ua ha omopu’ã hag̃ua, pe omanóvo tapépe rire, ojehechauka Daniel capítulo once, versículo diez guive quince peve, ha ambue kuatiañe’ẽ Bíblicape avei. Ha versículo trece guive quince peve, Cristo peteĩ jeyve ogueru hemimbo’ekuéra Cesarea de Filipospe, Panium-pe, ha upépe pe Tupã sello oñembyai’ỹ hag̃uáicha oñemoĩ ára puku hag̃uáicha.
Ko’ã mba’e añetéva pypuku rehegua ñantende porã ramo añoite, ikatu ñamomba’e pe añetegua jehechauka oĩva Cesarea Filípi pe testimóniope. Mateo 16 pe, versíkulo dieciocho-pe, Simón Barjonás réra oñemoambue Pedro-pe, upéva ohechauka pe cien cuarenta y cuatro mil, oje’e haguéicha yma peteĩ artíkulo ramo guarépe. Pe jehechauka matemática oñemopyenda va’ekue pe versíkulope ombotuicha Jesús-pe pe Marangatu Papaha ramo, pórke ndaha’éi Pedro añónte ikatúva oñentende ohechaukaha cien cuarenta y cuatro mil, ha avei Mateo 16:18 ha’e pe símbolo matemático “phi” rehegua.
Ojehecháta mboyve pe matemática oñembojoajúva “phi” rehe, tekotevẽ ojehechakuaa “phi”ha pe ñe'ẽ “Philippi” pehẽngue, mokõivéva téra táva Panium-gua mokõi téra apytégui pe mokõiha. Pe versíkulo dieciocho hechauka Jesús oñe'ẽ hague Pedro ndive hebreo-pe, upéva ojehai va'ekue griego-pe, ha upéi oñembohasa inglés-pe. Ko'ã mbohapy tembiapo ohechauka Cristo oguerekóha ipoguýpe Iñe'ẽ. Ojehechávo pe ñe'ẽ pe sistema matemático rupive oñemultiplikáva umi tenda papapy rehe, ojekuaa Pedro réra ojojavytaha cien cuarenta y cuatro mil rehe, péicha oñemomba'eguasu Jesús-pe pe Maravilloso Numerador ramo. Pe versíkulo peteĩetepe, Jesús omoherakuãhápe ha'e omopu'ãtaha Itupao, pe Maravilloso Numerador oguereko va'ekue ipoguýpe pe proceso de traducción ani hag̃ua oiko jejavy, ikatu hag̃uáicha pe añetegua ojehechaukáva pe versíkulo dieciocho capítulo dieciséis-pe, tahechauka pe símbolo matemático “phi”.
Ha che avei ndeve: Nde hína Pedro, ha ko ita ári amopuʼãta che tupao; ha añaretã rokẽnguéra ndaikatumoʼãi ipuʼaka hese. Mateo 16:18.
Iglesia ndaha’éi oñemopu’ãnte pe doctrina rehe Jesús ha’eha pe Cristo, ha Ha’eha Ñandejára Ra’y, síno avei pe añeteguáre Ha’eha pe Ñe’ẽ, ha pe Ñe’ẽ ojapo ha oisãmbyhy opa mba’e, oikehápe matemática, gramática ha umi tembiapo yvyporakuéra rehegua.
Ha ipype oĩramo avei jahupyty peteĩ herénsia, ñande rehe ojejapóma vaʼekue yma guive hembipotápe guarã, pe oikuaaukáva opa mbaʼe hembipota arandupy rupive. Efesios 1:11.
Phi, heta jepi ojehechaukáva pe letra griega φ (phi) rupive, ha’e peteĩ constante matemática ojoja hag̃uáicha rupi 1.618033988749895 rehe. Ko papapy ojekuaa pe razón áurea térã pe proporción divina ramo. Ha’e peteĩ “papapy irracional”, he’iséva ndaikatuiha oje’e peteĩ fracción simple ramo, ha ipapapy decimal osegi opa’ỹre ha ndojerejéi.
Pe razón áurea oguereko heta mba’e hechapyrãva ha ojehecha opaichagua contexto-pe, matemática, arte, arquitectura, naturaleza ha ambue campo-kuérape. Heta jey ojejuhu mba’e geométrico-kuérape, techapyrãramo rectángulo-kuérape, pentágono-kuérape ha dodecaedro-kuérape, upépe pe proporción pe lado ipukuvévagui pe mbykyvévare ha’e peteĩcha phi rehe.
Temimo’ẽ ha arquitectura-pe, ojerovia pe proporción áurea omoheñói hag̃ua proporción iporãva estéticamente. Ojeporu va’ekue umi artista ha arquitecto-kuéra rupive tembiasakue pukukue javeve, yma guare civilización-kuéragui peve Renacimiento ha upe rire guive, oñediseña hag̃ua composición, óga guasu ha tembiapokue artística. Matemática-pe, pe proporción áurea ojehechauka opaichagua ecuación ha secuencia matemática-pe, umíva apytépe pe secuencia de Fibonacci, upépe káda término ha’e mokõi término oĩva henonderãva ñembojoapy. Oñembohetaveháicha umi término pe secuencia de Fibonacci-pe, pe relación umi término ojoajúva apytépe oñemboja phi rehe.
Pe versíkulo 16:18-pe jajuhu pe phi matemátikape (1.618…). Jesús, pe Tupã “ojapóva opa mba’e ivoluntad consejo rupive”, odesidi omoĩ hag̃ua Isignatúra ha’eha Palmoni, pe Techapyrãite Papapy, térã pe Papapyhára Ñemimbykuéra rehegua, pe jeografía profétikape ohechaukáva moõpa oĩ ñorairõ renda Iglésia rehegua okẽnguéra añaretãmeguáre umi ára pahápe. Upe ñorairõ renda profétikape, Ipoguýpe oĩgui papapykuéra, Ha’e orrepresenta va’ekue umi cien cuarenta y cuatro mil “Pedro” rupive, hérava oñemoambue va’ekue “Simón”-gui, he’iséva pe ohendúva pykasu marandu, “Pedro”-pe; upéicha omarkávo umi cien cuarenta y cuatro milpe Ha’e hag̃ua umi tapicha pactopegua umi ára pahápe.
“ita” Haʼe oiporavóva omopuʼã hag̃ua Hembiapo tupaópe, haʼe hína ita pyenda, pyenda ha iñakãrangue guasu umi “siete tiempo” rehegua Levítico veintiséis-pe, pórke ndaipóri pyenda añetegua ndahaʼéiva Cristo. Cristo ñemongarai guive, arakaʼe Simón “ohendu” pykasu marandu pe Kurusu Mar Muerto peve, mil doscientos sesenta ára pukukue, mokõi jey káda árape, oĩ vaʼekue pyhareve ha kaʼaru mymbajuka, ndahaʼéi añónte pe ára paha mil doscientos sesenta ára rehegua, pórke upe árape pe kaʼaru mymbajuka osẽmokañy paʼígui, ha kurusúre Cristo omano mokõi mil quinientos veinteha ofrénda ramo.
“Opa mba’e oĩ kyhyje ha sarambi guýpe. Pa’i oĩma ohundi hag̃uáicha pe mymbajuka; ha pe kyse ho’a ipo kangýgui, ha pe ovecha ra’y okañy. Pe ta’ãnga ojuhu imbohovái añetéva Tupã Ra’y mano rupive. Pe sakrifísio guasu ojeporavo vaʼekue ojejapóma. Pe tape oike hag̃ua pe Lugar Santísimo-pe ojepeʼáma. Ojejapóma peteĩ tape pyahu ha oikovéva opavavépe g̃uarã. Ndaikotevẽvéima yvypóra angaipa apohára ha ñembyasy guýpe oikóva ohaʼarõ pe saserdóte guasu ou hag̃ua.” The Desire of Ages, 757.
Pe “ita” hi’ári omopu’ã hag̃ua Itupao ha’e pe ita pyenda umi omopu’ãva omboyke va’ekue; ipapapy ha’e “mokõi su cincuenta y veinte”. Peteĩ versíkulo mbykyetepe Cristo ojekuaauka ijupe opa mba’e Jára ramo, ha ojapo jave upéva, ha’e oĩ oñembo’y ha oñe’ẽ Daniel capítulo once-pe, umi versíkulo trece guive quince peve.
Ha che avei ndéve: Nde hína Pedro, ha ko ita ári amopuʼãta che iglesia; ha Añaretã rokẽnguéra ndaikatumoʼãi ipuʼaka hese. Mateo 16:18.
Romoñepyrũta ko ñehesa’ỹijo pe artíkulo oúvape.
“‘Umi mba’e kañymby oĩ ñandejára Ñandejára poguýpe; ha umi mba’e ojekuaaukáva katu ñande rehe ha ñane mitãnguéra rehe opyta opa ára g̃uarã.’ Deuteronomio 29:29. Mba’éichapa Tupã omohu’ãkuri pe tembiapo jejapoha, upéva araka’eve noikuaaukái yvypórape; yvypóra arandu ndaikatúi ohesa’ỹijo pe Yvatevéva remimimby. Ipu’akapavẽ omoheñóiva ndaikatúi oikũmby, hekoeteháicha avei ndaikatúi oikũmby hag̃ua.”
“Tupã oheja hag̃ua peteĩ ysyry tuicháva tesape oñeñohẽ ko yvy ári, mokõivévape ciencia ha arte-pe; ha katu kuimba’e kuéra oñembo’éva científico-ramo, oñe’ẽ jave ko’ã mba’ére peteĩ jehecha yvypóra año guive, katuete oguahẽta peteĩ conclusión vaihápe. Ikatu ndaivaíri oñeñeha’ã hag̃ua oñemoĩ hag̃ua mba’e kuaapy Tupã Ñe’ẽ oikuaauká’ỹva ári, ñande teoría kuéra ndojokói ramo umi hecho ojejuhúva Ñandejára Escritura-kuérape; ha umi ohejáva Tupã Ñe’ẽ, ha ohekáva omyesakã hag̃ua Hemimo’ãngapy rembiapo umi principio científico rupive, ojeity hikuái peteĩ para guasu ojekuaa’ỹvare, mapa’ỹre ha brújula’ỹre. Umi akã guasuvéva jepe, ndojeguerahái ramo Tupã Ñe’ẽ rehe hembikuaarekápe, opyta hag̃uaicha oñepyrũ hag̃ua okañy iñeha’ãme ojuhu hag̃ua mba’éichapa ojoaju ciencia ha revelación. Péva rehe, Apohare ha Hembiapo-kuéra ohaságui hetaiterei iñentendimiento-gui ha ndaikatúigui omyesakã umi mba’e léi natural rupive, ha’ekuéra ohecha Biblia rembiasakue ndaijeroviakuaáiha. Umi odudáva umi registro Antiguo ha Nuevo Testamento-gua jeroviarekóre, oguerahaha chupekuéra peteĩ paso ambuépe, ha oduda hag̃ua Tupã oĩha; ha upéi, operdéma rire iñánkla, ojeheja chupekuéra ojapajeréi hag̃ua ita kuéra ijerovia’ỹ rehegua apytépe.”
“Koʼã tapicha operde pe fe isãsógui. Tekotevẽ oĩ peteĩ jerovia mbarete Tupã Ñeʼẽ Marangatu poguýpe oúva ijautorida divínare. Naiporãi la Biblia oñehaʼã jahecha kuimbaʼekuéra remiandu syensiáre. Pe arandu yvypóra rehegua ndahaʼéi peteĩ mboguataha jeroviapy. Umi escéptico omoñeʼẽva la Biblia oñemoĩ hag̃ua iñakãhatã ha oñeʼẽ vai hag̃uánte, ikatu, peteĩ ñentendekuaa ndaiporãmbáiva rupive, tahaʼe syensia térã revelación rehegua, heʼi otopa hag̃ua mokõi mbaʼe ojoavyha ipypekuéra; ha katu oñentendérõ hekopete, oĩ hikuái peteĩ ñeʼẽme guáicha joaju porãite. Moisés ohai Espíritu Tupãgui ou vaʼekue poguýpe, ha peteĩ teoría geológica hekopete arakaʼeve ndaʼeimoʼãi ojuhu mbaʼe ndaikatúiva oñemoĩ peteĩcha umi ñeʼẽ haʼe heʼíva ndive. Opavave añetegua, tahaʼe tekoha rupi térã revelación rupi, ojoaju hag̃ua ijehe opavave ijehechauka rupive.”
“Ñandejára ñeʼẽme oñemopuʼã heta porandu umi arandupy pypukuvéva jepe arakaʼeve ndaikatumoʼãi ombohovái hag̃ua. Ojehupyty ñaneatención koʼã mbaʼére ojehechauka hag̃ua ñandéve mboypa heta mbaʼe oĩ, jepe umi mbaʼe jepiveguápe tekove ára ha ára rehegua apytépe, umi apytuʼũ opa hag̃uápe, opa iñarandu oñemombaʼeguasúvapeve, arakaʼeve ndaikatumoʼãi hikuái oñentende porãmbaite.”
“Upéicharõ umi kuimba’e arandupy rehegua oimo’ã ikatuha oikũmby Tupã arandu, pe Ha’e ojapóva térã ikatúva ojapo. Hetaiterei ojeguereko pe ñemimo’ã ha’eha ojokopyre ijehegui voi hembiapoukapykuérape. Umi kuimba’e térã omoneĩ’ỹ térã ndoikuaasevéi ijehegui, térã oimo’ã ikatuha omyesakã opa mba’e, jepe I-Espíritu rembiapo yvypóra korasõ rehe; ha ndaiporivéima hikuái omomba’e guasu hag̃ua héra ni okyhyje hag̃ua ipokatu rehe. Ndaijeroviái hikuái pe mba’e heko yvateguávape, ndoikuaái rupi Tupã rembiapoukapykuéra ni ipokatu pya’e’ỹ opa’ỹva ojapo hag̃ua ivoluntad umíva rupive. Jepiveguáicha ojepuru jave pe ñe’ẽ ‘tekohare rembiapoukapykuéra’, upéva oguereko umi kuimba’e ikatúva kuri ojuhu umi rembiapoukapy oñangarekóva arapy rehegua yvyrápe; hákatu mboy michĩpa hína iñakãrapu’ã, ha mba’eichaitépa tuichaiterei pe tenda Apohare ikatuhápe omba’apo hembiapoukapy tee ndive joajúpe ha upéicharõ jepe opaite mba’épe ohasávo umi tekove opáva ikũmbykue!”
Heta mbo’ehára ombo’e mba’eguasu oguerekoha pu’aka tekovegua—oĩha ciertas propiedades oñeme’ẽva mba’eguasúpe, ha upéi ojeheja hag̃ua omba’apo ijeheguiete ipu’aka ryepýpe; ha umi tembiapo ojejapóva tekoha ryepýpe oikoha léi pytaguáva ndive ojoajúvo, umívape Ñandejára voi ndaikatúi oike hag̃ua. Kóva ha’e arandu japu, ha ndojejuhéi oñemombaretevéva Ñandejára Ñe’ẽ rehe. Tekoha ha’e Ijapohare rembiguái. Ñandejára nombojehe’ái Ijey leykuéra ni nomba’apói hesekuéra ojovaivévo, ha katu tapiaite oipuru umíva tembiporu ramo. Tekoha omombe’u oĩha peteĩ arandu, peteĩ oĩva, peteĩ pu’aka omba’apóva, omba’apóva ipype ha iñemoinge rupive ileikuéra rupi. Tekoha ryepýpe oĩ Túva ha Ta’ýra rembiapo tapia. Cristo he’i: “Che Ru omba’apo ko’ág̃a peve, ha che avei amba’apo.” Juan 5:17.
“Umi levíta, himno ojehai hag̃ua Nehemíaspe, opurahéi: ‘Nde, nde añoite, ha’e Ñandejára; nde rejapo vaekue yvága, yvágakuéra yvága, opa ijaty reheve, yvy, ha opa mba’e ipypegua, … ha nde remongove ha remombarete opavavépe.’ Nehemías 9:6. Ko yvy rehegua ramo, Tupã rembiapo jejapo rehegua oñemohu’ãma. Pórke ‘umi tembiapo oñemohu’ã kuri yvy oñemoñepyrũ guive.’ Hebreos 4:3. Ha katu ipokatu gueteri omba’apo oipytyvõ ha omongakuaa hag̃ua umi mba’e ha’e ojapo vaekue. Ndaha’éi pe máquina peteĩ jey oñemoñepyrũ rire osegi hag̃ua omba’apo ijehegui año pe ipokatu tee rupive upévare pe py’a ryrýi ha peteĩ pytu rire oúvo ambue pytu; síno káda pytu, káda py’a ryrýi, ha’e peteĩ techaukaha pe ñangareko opárupi oguahẽva rehegua upe ‘hese ñande jaiko, jajeku’e ha ñaiméva’ gui. Hechos 17:28. Ndaha’éi avei peteĩ pokatu tee oĩva ipype rupive año tras año yvy oguenohẽva hemiandu porãnguéra ha osegi pe guata kuarahy jerére. Tupã po ombohape umi planeta ha oñongatu chupekuéra hendápe iku’e porãme yvága rupi. Ha’e ‘oguenohẽ ijaty papapyhápe: ohenói chupekuéra opavavépe héra rupi pe imbarete tuichakue rehehápe, pórke ha’e imbarete pokatúpe; peteĩve ndaikane’õi.’ Isaías 40:26. Ipokatu rupive ka’avo okuave’ẽ porã, rogue osẽ ha umi poty ipoty. Ha’e ‘ombokakuaa kapi’i umi yvyty ári’ (Salmo 147:8), ha hese umi ñu ha yvyty’ỹnguéra hi’a porã. ‘Opa mymba ka’aguypegua … oheka hembi’urã Tupãgui’, ha opa tekove oikovéva, pe mymba’i michĩvéva guive yvypóra peve, ára ha ára oikotevẽ hese pe iñangareko porãgui. Pe salmista ñe’ẽ porãme he’i: ‘Ko’ãva opavave oha’arõ nderehe…. Re’ẽme’ẽ ramo chupekuéra, ombyaty hikuái: reipe’a nde po, henyhẽ hikuái mba’e porãgui.’ Salmo 104:20, 21, 27, 28. Iñe’ẽ ombohapéva umi elemento; ha’e omo’ã yvága arai reheve ha ombosako’i ama yvýpe g̃uarã. ‘Ha’e ome’ẽ nieve ovecha ragueicha: omyasãi yro’y atã tanimbuicha.’ Salmo 147:16. ‘Ha’e oñe’ẽvo, heta y oĩ yvágape, ha ojapo umi vapór ojupi hag̃ua yvy apytegui; ojapo ára vera ama ndive, ha oguenohẽ yvytu ijyvyra renda guive.’ Jeremías 10:13.”
“Tupã hína opa mba’e pyenda. Opaite ciencia añetegua ojoaju porã Hembiapo ndive; opaite tekombo’e añetegua ogueraha iñe’ẽrendúpe Iñangarekóvape. Ciencia ohechauka ñandéve mba’e hechapyrã pyahu; oveve yvate, ha oikundaha pypuku pyahu; hag̃uarõ ndoguerúi mba’eve hembikuaarekápe oñemoĩva pe revelación divina rehe. Ñaña’ẽ’ỹ ikatu oheka omombarete hag̃ua Tupã rehegua ñe’ẽrei apañuãi ciencia rehe oñembohováivo, péro pe aranduka tekohagua ha pe Ñe’ẽ jehaipyre omyesakã ojuehe. Péicha ñanemoirũ ñamomba’eguasu hag̃ua pe Apohárape ha jaguereko hag̃ua jerovia arandu Iñe’ẽre.” Patriarcas ha Profetas, 113–115.