Ñahesaʼỹijo hína William Miller kéguare ñemombeʼupy profétika ñemoĩporã rehe umi ára pahápe, upépe opa profecía oguahẽhápe imbaʼeporãitéva jehupytyrãme. Miller kéguare ñemombeʼupy ohechauka pe jejuhu, ñemopyenda, ñemboyke, ñeñotỹ ha ñembopyahu umi añetegua pyendaguasu Adventismo rehegua, oñembyaty vaʼekue Miller rembiapo rupive. Umi añetegua pyendaguasu ohechaukávaʼekue umi añetegua oñembotyʼỹvaʼekue ary 1798-pe. Umi añetegua ojehechauka pe visión Ysyry Ulai rehegua rupive. Miller kéguare ñemombeʼupy, ojehaiháicha aranduka Early Writings-pe, haʼe kuri iñemombeʼupy mokõiha, ha upe ñemombeʼupy ojehechauka vaʼekue Nebucodonosor kéguare ñemombeʼupy mokõiha rupive, péicha avei Miller voi ojehechauka haguéicha Nebucodonosor rupive.

Umi artíkulo mboyvegua ohechauka porãma mba’éichapa Nebucodonosor rekove “siete tiempo” oiko hag̃ua mymba py’a reheve, opa va’ekue símbolo-icha ary 1798-pe. Upérõ hekovia oñemyatyrõ jey, ha upépe, peteĩhaite, Nebucodonosor orrepresenta peteĩ kuimba’e oñekonvertipaite va’ekue. Pe “ara paha” rehegua ñe’ẽme, ary 1798-pe, ha’e orrepresenta va’ekue umi “arandu”-pe. Avei jahechakuaa kuri, Babilonia ruvicha peteĩha ramo, Nebucodonosor jehusga “siete tiempo” rehegua, ojapoha peteĩ ta’anga profétika Belshazzar rembiapova’ekue mokõi mil po ciento mokõipa (mene, mene, tekel, upharsin) rehegua, ha’éva Babilonia ruvicha paha.

“Babilonia ruvicha pahápeguápe, ha’e haguéicha ta’ãngarupive iñepyrũhárape, ou vaʼekue pe Aranduhára divíno ñeʼẽme’ẽ: ‘Nde, mburuvicha guasu, … ndéve oñeñeʼẽ: Nde rréino ojeipeʼa ndehegui.’ Daniel 4:31.” Profetas y Reyes, 533.

Hermana White ohechakuaa Belsasarpe ijuicio arýpe “mburuvicha guasu tavy” ramo. Ñemohu’ãme Nabucodonosor aravo juiciopegua, ha’e ohechauka “mburuvicha guasu arandu” ramo, oñepytyvõgui pe juicio “pokõi jey” rehegua rupive; ha Belsasar katu, jepe oikuaa pe tembiasakue, ndoipotái oñepytyvõ hese.

“Ha Belshazzar mborayhu vy’a ha ijeheguigua ñemomba’eguasu ombogue umi mbo’epy araka’eve ndovaléiva hesarái hag̃ua; ha ha’e ojapo angaipa ojoguáva umi oguerúva’ekue jehecha hag̃uáicha umi juicio guasu Nabucodonosor ári. Ha’e ombohasa rei umi oportunidad ipy’aporãme oñeme’ẽva’ekue chupe, ohejávo ojeporu’ỹ umi oportunidad oguerekóva ipópe oikuaa hag̃ua pe añetegua. ‘Mba’épa ajapova’erã asalva hag̃ua?’ ha’e peteĩ porandu pe mburuvicha guasu ha ndorekóiva arandu omboykéva’ekue teko’ysýpe.” Bible Echo, 25 de abril de 1898.

Nabucodonosor ha’e peteĩ símbolo “arandúvape” g̃uarã ary 1798-pe, umi oikũmby porãva pe arandu oñembohetaveha ára pahápe.

“Pe jeýva guasu guive osẽ mboyve voi iñe’ẽ, peteĩ ñe’ẽ Yvágagui heʼi chupe Ñandejára omoĩvaʼekue ára huísio rehegua oguahẽma hague. Peteĩ sapyʼápe ojeipeʼa chugui iñarandu, ha oiko peteĩ mymbaicha. Poapy ary aja opyta upéicha oñemomirĩmbaitépe. Upéi, upe ára paha riremínte, iñarandu oñemyatyrõ jey chupe; ha omañávo yvate pyʼamirimíme Yvágapegua Tupã Guasúre, ohechakuaa po divína oĩ hague ko ñembyasy ha ñemboʼeʼỹme, ha upéicha oñemoĩ jey chupe iguapyhendaguasu ári.”

“Peteĩ ñemoherakuã hag̃ua tetãygua renondépe, mburuvicha guasu Nabucodonosor omombe’u hembiapo vaiha, ha Tupã poriahuvereko tuichaitéva ojeguerujey haguére chupe. Kóva ha’e pe tembiapo paha hekovepegua, ojehaiháicha Tembiasakue Marangatupe.” Review and Herald, 1 de febrero de 1881.

Nebucodonosor rembe’ýpe umi “siete tiempo”, ha’e ojapo peteĩ marandu opavavépe guarã, upépe oike avei peteĩ ñe’ẽmombe’u opavavépe renondépe. Miller, Nebucodonosoricha, ohechauka umi “arandu”pe ary 1798-pe, umi oikũmbyva pe arandu ñembohetave ára paha jave. Mokõivéva oreko mokõi ke, ha mokõivéva ñekéra mokõiha teérachagua ohechauka simbólicamente umi “siete tiempo”. Umi “siete tiempo” ojehechauka kuri umi artículo mboyveguápe ojapoha peteĩ punto de transición.

Áño 1798-pe, Nabucodonosor ohechauka peteĩ jere ijeheguígui, ipy’aguasu ha jejapo guasúpe oĩhágui, arandúva rekópe. Upéva oike avei he’ívo opavave renondépe peteĩ ñe’ẽmombe’u. 1798 avei ha’e pe punto jereha umi poteĩha ha poteĩ peteĩha rréino apytépe, maranduhai marangatúpe ojeprofetisáva ryepýpe. Upéicha avei ohechauka pe ánhel peteĩha oguahẽha, ha upévare ojehechauka peteĩ dispensasión pyahu, pórke pe ñemomarandu juicio oguahútavare rehegua ndaikatúi oiko pe poteĩha rréino maranduhai marangatúpe ojeprofetisáva rehegua noñembyai vaiete mboyve.

“Pe marandu voi omyesakã araka’e oikóta ko movimiento. Oje’e hesegua ha’eha pe ‘evangelio opave’ỹva’ peteĩ parte; ha omomarandu huício oñepyrũ hague. Pe marandu ñesalvación rehegua oñemombe’u opa ára rupi; ha ko marandu katu ha’e pe evangelio peteĩ parte ikatúva oñemombe’u hag̃ua mante umi ára pahápe, upérõnte ningo añete hag̃uáicha oguahẽma hague pe aravo huício rehegua. Umi profecía ohechauka peteĩ sucesión mba’e oikóva rehegua oguerúva pe huício ñepyrũ peve. Kóva añetéte hína especialmente Daniel aranduka rehe. Ha upe iprofecía pehẽngue ipahaitépe guáva rehegua, Daniel oñembopy’a hag̃ua omboty ha omosẽ hag̃ua sello ‘pe ára paha peve.’ Ndajajahái pe ára peve ndaikatúi va’ekue oñemombe’u peteĩ marandu huício rehegua, oñemopyendáva ko’ã profecía oñekumplí haguére. Péro pe ára pahápe, he’i pe proféta, ‘heta oikóta oiko ha ou, ha arandu hetavéta.’ Daniel 12:4.”

“Apóstol Pablo omomarandu pe iglesia-pe ani hag̃ua oha’ãrõ Cristo jeju hi’ára guive. ‘Upe ára ndoúi mo’ãi,’ he’i, ‘ndaha’éiramo raẽ ou peteĩ jehekýi, ha ojehechauka upe kuimba’e angaipa rehegua.’ 2 Tesalonicenses 2:3. Ndaha’éi pe apostasía guasu rire ha pe are pukukue oisãmbyhyhague upe ‘kuimba’e angaipa rehegua’ rire ae ikatu jaháro ñande Ruvicha jeju. Upe ‘kuimba’e angaipa rehegua’, ojehero avei ‘mba’evai ñemimby’, ‘perdición ra’y’, ha ‘upe hekoañáva’, ohechauka pe papado, ha’e va’ekue, marandu hag̃uáicha profesía-pe, omantene va’erã ijojaha’ỹva poguýpe 1260 ary pukukue. Ko período opa va’ekue ary 1798-pe. Cristo jeju ndaikatúi oiko upe ára mboyve. Pablo omoĩ ikuaauka hag̃ua tekotevẽha ñañangareko opa pe dispensación cristiana pukukue javeve pe ary 1798 peve. Upe ára rire guive ae oñemombe’u va’erã Cristo jeju mokõiha rehegua marandu.”

“Avave ko marandu péicha oñeme’ẽmava’ekue araka’eve umi ára yma guarépe. Pablo, jahechaháicha, ndoikuaaukái va’ekue upe marandu; ha’e ombohape ijoyke’ykuérape pe futuro mombyryete upe jave guarépe Ñandejára ou hag̃ua. Umi Reformadór-kuéra ndoheraldái avei upe marandu. Martín Lutero omoĩ pe huísio mbohapy sua rupi áño rupi gueteri tenonderã gotyo hembiasakue ára guive. Péro 1798 guive pe kuatia Daniel rehegua ojepe’a, pe arandu umi profesía rehegua hetave, ha heta tapicha omyasãi pe marandu pohýi ha marangatu pe huísio hi’aguĩmaha rehegua.” The Great Controversy, 356.

Áño 1798-pe ou peteĩ pyahu dispensasión pe tembiapo salvación rehegua, ha upe pyahu dispensasión ome'ẽ peteĩ ñeñemongeta ambue dispensasión rehegua oñepyrũtaháre 1844-pe. Upe ñemoambue dispensasión reheguápe, oñembotyta peteĩ okẽ, ha ojepe'áta peteĩ okẽ.

Ha emombe'úke pe kuatiañe'ẽme pe tupao Filadélfiapeguápe g̃uarã: Péicha he'i pe Imarangatúva, pe Añeteguáva, pe oguerekóva David llave, pe oipe'áva ha avave ndaikatúi omboty; ha ombotýva ha avave ndaikatúi oipe'a; Che aikuaa nde rembiapokue: péina ápe, amoĩ nde renondépe peteĩ okẽ ojepe'áva, ha avave ndaikatúi omboty hag̃ua: nde niko reguereko mbarete michĩmi, ha reñongatu che ñe'ẽ, ha neremboykéi che réra. Apocalipsis 3:7, 8.

Peteĩ okẽ jepe’a ohechauka peteĩ tembiaporã ára pyahu. Oiko vaʼekue peteĩ tembiaporã ára ñemoambue mburuvichaguaʼu rréinore ha marandu rehegua áño 1798-pe, pe ñembopochy peteĩha pahápe, oñemboguata vaʼekue 723 a.C. guive 1798 peve. Oiko avei peteĩ tembiaporã ára ñemoambue 1844-pe, pe ñembopochy pahaguéva pahápe, oñemboguata vaʼekue 677 a.C. guive 1844 peve. Áño 1798-pe og̃uahẽ kuri pe peteĩha ánhel marandu tembiaporã ára, omomarandúva pe huísio oúvagui. Mokõivéva, Nabucodonosor ha Miller, ojehechauka “arandu” ramo, pe “paha ára” jave, “pe okẽ” ojepeʼárõ guare pe peteĩha ánhel marandu ryepypegua tembiaporã árape ha pe okápeguáva tembiaporã ára ñemoambuépe pe mymba guasu yguágui pe mymba guasu yvýpeguápe. Pe peteĩha ánhel marandu tembiaporã ára oñehundepa ramo guare, pe okẽ Lugar Santísimomegua ojepeʼa ramo 22 jasypa, 1844-pe, ha upérõ og̃uahẽ pe mbohapyha ánhel tembiaporã ára, ha pe huísio investigativo.

Miller pehẽngue mokõiha oñepyrũ peteĩ okẽ ojepe’árõ guare ary 1798-pe, ha opa peteĩ okẽ ojepe’árõ guare pe ára mbytépe umi “mokõi testígo” oikove jeýva ikatu hag̃uáicha omombe’u Pyharepyte Sapy’a’i marandu. Marandu hekopegua rupive, Nebucadnesar ha Miller mokõivéva orrepresenta pe jehasápe pe mymba para rehegua rréino guive pe mymba yvy rehegua rréino peve ary 1798-pe. Mokõivéva avei orrepresenta pe marandu oñemombe’úva pe huísio investigativo oguahẽmbotaha ha oguahẽma hague ary 1844-pe. Ary 1798 ha 1844 orrepresenta pe ñemohu’ã peteĩha ha pahaguéva Tupã “pochy” rehegua Itavayguakuéra rehe, oñemboguapýva pe “siete tiempos” pukukue jave, he’iháicha Levítico mokõipa poteĩme. Umi irundy pa poteĩ ary ary 1798 guive ary 1844 peve orrepresenta pe tupao espiritual oñemopu’ãha, upépe pe joaju remimbou ou sapy’aitépe ary 1844 jasypakõi 22-pe, Cristo ohasávo pe Tenda Marangatúgui pe Tenda Marangatuvéva peve.

1798 ha 1844, ohechauka ñembohasakuéra (hetave peteĩgui), oñemarka hag̃ua umi “siete tiempo” rehe. Millerita Filadelfia Adventismo guive Millerita Laodicea Adventismo peve, ary 1856-pe, avei oñemarka peteĩ arandu ñembohetave rehe umi “siete tiempo” rehegua, upéi oñemboykéva ary 1863-pe. Ary 1798-pe, oĩkuri peteĩ arandu ñembohetave Daniel kuatiañe’ẽgui, oikehápe umi “siete tiempo” peteĩchagua, Levítico mokoĩpa seis-gui, ha upéva oñemboyke vaʼerãkuri Millerita Filadelfia Adventismo paha gotyo.

Pe peteĩha ánhel rembiasakue ñemongu’e ñembohasa Filadélfiagui Laodicéape ojehechauka kuri umi siete áño rupive 1856 guive 1863 peve. Pe marandu Laodicéape guara og̃uahẽkuri ary 1856-pe, ha siete áño aja pe tesape pyahu umi “siete tiempos” rehegua, ojeipe’áma va’ekue, omoheñói peteĩ proceso de prueba mbohapy jeyháicha, upéva Adventismo ndohasái va’ekue ary 1863-pe. Siete áño oñeme’ẽkuri pe tesape umi “siete tiempos” rehegua hag̃ua oñemoneĩ térã oñemboyke. Pe ñembohasa pe ñemongu’e Adventista Millerita Filadélfiagua guive pe Adventista Millerita Laodiceagua peve, ohechauka mba’éichapa oñembojevýta pe secuencia ipahápe, pe ñembohasa pe ñemongu’e Laodiceagua pe tercer ángel rehegua guive pe ñemongu’e Filadélfiagua pe tercer ángel rehegua peve.

Isaías marandu prophético sesenta y cinco ary rehegua ohechauka ñepyrũha Ñandejára pochy peteĩha ha paha Israel retãnguéra rehe, tenonderã gotyo pe reino yvategua rehe ha upéi pe reino yvate gotyo rehe.

Siria akã hína Damasco, ha Damasco akã hína Rezín; ha sesenta ha cinco áño ryepýpe Efraín oñembyaíta, ani hag̃uáicha tetã. Isaías 7:8.

Isaías profesía sesenta y cinco ary rehegua oñeme’ẽ vaʼekue ary 742 a.C.-pe, ha sesenta y cinco ary ryepýpe pe tetãnguéra yvate gotyo oĩva opa vaʼerãmoʼãma. Diecinueve ary rire 742 a.C. guive, ary 723 a.C.-pe, pe tetãnguéra yvate gotyo oĩva Assyria ogueraha tembiguáiramo. Sesenta y cinco ary paha gotyo pe tetãnguéra yvy gotyo oĩva pochy oñepyrũ ary 677 a.C.-pe, Manasés ojegueraha hag̃ua prisionéroramo Babiloniagua kuéra pópe. Upévare, umi sesenta y cinco ary heʼise peteĩ diecinueve ary pukukue pe jejapyhy peteĩha pe tetãnguéra yvate gotyo oĩvape, ha upéi ambue cuarenta y seis ary pe Manasés jejapyhy peve.

Umi profesía oguahẽ hekopyahu hag̃ua peteĩteĩva 1798-pe, 1844-pe ha 1863-pe. 1798-pe oiko peteĩ ñembohasa hyepýpe pe marandu salvación rehegua, oúvo pe ánhel peteĩha, ha avei oiko peteĩ ñembohasa okáguio umi mburuvicharã guasu profesía bíblica rehegua. 1844-pe oiko peteĩ ñembohasa hyepýpe pe marandu salvación rehegua, oñembotývo pe okẽ pe Tenda Marangatúpe g̃uarã ha oñepyrũvo pe huísio investigativo oúvo pe ánhel mbohapyha. 1863-pe oiko peteĩ ñemoambue okáguio, umi mokõi hatĩ mymba yvýgui gua mokõivéva oñemboja’ógui mokõi aty-pe.

Pe asta republicano oñemboja’o mokõi partido políticope, haʼekuéra oisãmbyhýtava pe mymba yvýpegua rembiasakue upe guive tenonderã. Pe asta protestánte oñemboja’o mokõi jehechaukarã apóstata-pe: peteĩ aty heʼíva ijeheguiete haʼeha protestánte ha heʼíva omanteneha pe sábado, ára pokõiha; ha ambue aty heʼíva avei ijeheguiete haʼeha protestánte, péro omopuʼãva kuarahy ára ramo iára poravopyre ñemombaʼerã.

Upéva tembiasakuepe, pe protestánte hatĩ, osẽ vaʼekue Pytũmby Áragui, oñehaʼãkuaa vaʼekue ágosto 11, 1840 guive octubre 22, 1844 peve, ha ndohasái pe jehechaukahaʼỹrã rape, ha ohasa pe tavayguakuéra protestánte domingo-ñongatuhágui pe tavayguakuéra protestánte apóstata domingo-ñongatuhápe.

Pe protestánte añetegua ratakuéra rembiasakuepe, oñemopyenda ha ojekuaa vaʼekue 1844-pe, oiko peteĩ jehechapy rehegua ñeporandu 1856 guive 1863 peve. Upéi pe protestánte añetegua arapytuʼu rerekóva pytuʼu ára rehe, ojere mokõive hendápe Filadelfiágui Laodicéape, ha avei pe tavayguakuéra protestánte añetegua arapytuʼu rerekóvagui pe protestánte apostata ratápe, oĩva pytuʼu ára rehe. “Poapy jevy”, ojoajúma 1798, 1844, 1856 ha 1863 rehe. “Poapy jevy” haʼe peteĩ taʼanga ojoajúva peteĩ ñembohasa hag̃ua moméntore, ha ko añetegua oñemopyenda heta testígo ári.

Áño 1798-pe ojejupi kuaapy umi “siete tiempos” rehegua, pórke pe profecía de tiempo peteĩhaite Miller ojuhúva ha’e va’ekue upe añeteguaite. Áño 1863-pe, upe añetegua oñemboyke va’ekue; upéicha rupi ojekuaa pe período pahápegua ñemohu’ã, pe sesenta y cinco áñopegua, pe profecía oñemoĩva Isaías kapítulo siete-pe.

Pe profesía kompleta mokõipa po syry ha mokõipa ary rehegua oguereko peteĩ pa’ũ sesenta ha po ary mokõivéva iñepyrũme ha ipahápe, peteĩ ta’anga jevy, espejo-icha. Iñepyrũme umi sesenta ha po ary paha rehegua (1798), ojehechaukaramóva umi sesenta ha po ary iñepyrũ ypy rehegua 742 JC mboyve, araka’e oñeme’ẽ va’ekue pe profesía, oĩkuri peteĩ aranduve “umi siete tiempo” rehegua, umi “arandu” Millerigua ontendéva ha omoherakuãva’ekue. Umi sesenta ha po ary pahaite rehegua 1863-pe, oĩkuri ambue aranduve pe añetegua peteĩchape rehegua, upéva ipahápe omboykéva’ekue umi “pa’i” ramo ramoite oñemongoronáva pe kornu protestánte añete hag̃ua.

Che retã oñehundi arandu’ỹre: nde remboyke haguére arandu, che avei romboykéta, ani hag̃ua reiko pa’i chéve guarã; nde nderesarái haguére nde Jára Ñandejára léigui, che avei che resaráita ne membykuéragui. Oseas 4:6.

Pe aranduka Daniel rehegua oñemboty’ỹvo, arandu jevy oñembojoaju umi “siete tiempo” ndive; upévare ndaha’éi añoite peteĩ símbolo peteĩ ára ñemoambue rehegua, ha katu avei marandu profético ojeipe’a jey rehegua.

Ambue jehasa pyahu oñepyrũ kuri ára 18 jasypokõi 2020-pe, pe ñembyasy peteĩha ndive, omoñepyrũva pe “tiempo de demora” ha ohechaukáva ñepyrũrã Apocalipsis kapítulo once-pe oñeñe’ẽva mbohapy ára mbyte ha media pe mokõi testígo oĩháme omanóva tapépe pe táva guasu Sodoma ha Egipto-pe.

18 jasypokõi ary 2020-pe oñepyrũ mbohapy ha mbyte ára simbólico (peteĩ “siete tiempos”), ojehechauka vaʼekue tembiasakue 1856 guive 1863 peve. Mokõivéva pe período haʼe umi “siete tiempos” símbolo. Mokõivéva pe período ohechauka peteĩ cambio de dispensación (peteĩ transición). Mokõivéva pe período orrepresenta peteĩ jeikuaa ñembohetave ojoajúva umi “siete tiempos” rehe.

Ha’e va’ekue pe ára ñemoambue rehegua pe mburuvichaguasu rréino Babilonia guive pe rréino Medo-Persia peve, Daniel oñembo’e hague pe ñembo’e Levítico 26-pe guare, upéicha ohechauka hag̃ua pe ñembo’e Levítico 26-pe guareha peteĩ techaukaha pe ñemoambue rehegua umi ára pahápe. Miller képe, umi siete jevy ñe’ẽ “ñemosarambi” je’epyre pahápe, Miller mokõi mba’e ojapo: hasẽ ha oñembo’e. Pe hasẽ ohechauka pe punto ikatuhápe pe León Judá ñemoñarégui (pe kuimba’e yvytycha mopotĩha), oipe’a peteĩ marandu oñembotypyréva.

Miller ñembo’e ohechauka Daniel Levítico veintiséis ñembo’e, upéva ojoaju “siete tiempos” rehe, ha oiko pe okẽ ha ovetã ojepe’árõ guare Miller képe. Ha katu Daniel ñembo’e, capítulo nueve-pe, avei oñemohenda porã Daniel ñembo’e ndive capítulo dos-pe. Avei ojoaju Nabucodonosor confesión ñembo’e rehe “siete tiempos” pahaitepe.

Upévare, Miller ñembo’e ojehechauka Leviticus mokoĩpa seis ñembo’éicha, ha’éva peteĩ ñembo’e opavave renondépe jeconfesaha ha avei peteĩ ñembo’e jerure rehegua pe marandu pyahu ipahaite profético ojeipe’ávo, pórke opa profecía ohechauka ára pahápeguakuéra. Upévare, pe ñeñemi Daniel kapítulo mokoĩmegua ohechauka pe ñeñemi paha ojeipe’a va’erãva. Miller ñembo’e, ique pehẽnguépe, ha’eva’ekue peteĩ ñembo’e py’apy rehegua ha pochy joja rehegua umi mba’e vaiete oikova’ekue umi ita jeguaka rehe hóga kotýpe. Ipy’apy ojehechauka umi osuspiro ha osapukái vaicha Ezequiel kapítulo nueve-pe, pe tiempo jehovasa rehegua umi ciento cuarenta y cuatro mil-pe.

Miller ohechákuri umi añetegua oñeñotỹveha ohóvo doctrina japu reheve, ha ipahápe og̃uahẽ peteĩ punto-pe pe káha (ha’éva voi la Biblia) oñehundi haguépe. Miller káha ñehundi oiko Adventismo rembiapoha mbohapyha generación-pe, oĩ jave peteĩ ku’eñemongu’e iporavopyre omboykévo pe Biblia King James ikatu hag̃uáicha ojeporu umi versión moderna oñembyaíva, oñemopyendáva Católica rembo’ére, pe Biblia rehegua.

Miller hasẽ, upéi oñemboʼe, ha pyaʼe peteĩ okẽ ojepeʼa, ha opaite tapicha osẽ. Upémarõ oike pe kuimbaʼe cepíllo yvytýpe g̃uarã (pe León Judá ñemoñaregua), oipeʼa umi ovetã ha oñepyrũ omopotĩ. Upéi Miller omombeʼu iñangekói umi ita jeguaka isarambipávare, ha pe kuimbaʼe cepíllo yvytýpe g̃uarã opromete oñangarekotaha hese. Pe jevyvy pe kuimbaʼe cepíllo yvytýpe g̃uarã rembiapo ñemopotĩme, Miller omboty sapyʼami hesa, ha ojepeʼávo jey hesa, pe mbaʼekyʼa opa. Umi ita jeguaka isarambi pe kotýpe, ha upéi pe kuimbaʼe cepíllo yvytýpe g̃uarã omoĩ pe arca guasuve mesa ári, ombyaty umi ita jeguaka ha omombo chupekuéra pe arcápe, ha heʼi: “eju ha ehecha.”

Pe ñe’ẽjoaju, “eju ha ehecha”, ha’e peteĩ símbolo ohechaukáva peteĩ añetegua ramoite oñemboja’o hag̃ua. Pe añetegua oñemboja’óva Miller-pe g̃uarã ha’e pe añetegua paha, peteĩ mba’e oikótava upe rire ha’égui Miller opáy hag̃ua pe “sapukái”-pe, orepresentáva pe sapukái hatã. Miller ha’eva’ekue pe paháva orresivíva pe Marandu Pyhare Mbytegua marandu pe historia umi Millerita-kuérape, ha michĩmi mboyve pe sapukái omombáy chupe pe képe, ha’e omboty iresa sapy’ami. Pe ñembohasaha añoite oĩva Bibliápe oñe’ẽva “sapy’ami” ha “tesa”-re, ohechauka pe jeikove jey peteĩha.

Péina, aikuaauka peẽme peteĩ misterio; ndajajokemo’ãi maymáva, ha katu maymáva ñamoambuepyta, sapy’aitépe, peteĩ tesapirĩme, pe trompéta pahápe; pe trompéta osapukáita, ha umi omanóva oñemopu’ãta ndojehundi’ỹ hag̃uáicha, ha ñande ñamoambuepyta. Ko jehupytyrã vaerã ningo omonde hag̃ua ndojehundi’ỹva, ha ko omano hag̃uáva omonde hag̃ua tekove opave’ỹva. 1 Corintios 15:51–53.

Pe historiape pejehasa rehegua movimiento Laodicense pegua ánhel mbohapyha guive movimiento Filadelfiagua pe ánhel mbohapyha peve, ojehechaukaháicha Apocalipsis capítulo once-pe, Miller ohechauka umi kuñataĩ arandu ipahaitéva oguerova’ekue pe Marandurã Pyhare Mbytegua. Umi tenondete oguerova’ekue hese hína umi ipytyvõvéva espíritu rehegua.

“Kóva pe sapukái pyhare mbytegua, ome’ẽ vaʼerãva mbarete pe maranduhára mokõiha mensáhepe. Yvágagui oñemondo ángelkuéra omombáy hag̃ua umi santo ikangýva ha oĩ hag̃ua chupekuéra pe tembiapo guasúpe oñemoĩva hese renondépe. Umi kuimbaʼe iñaranduve ha ikatupyryvéva ndahaʼéi rakaʼe umi peteĩha oguerovasáva ko mensáhe. Ángelkúera oñemondo umi michĩva ha ipyʼaite guasúvape, ha omokyreʼỹ chupekuéra osapukái hag̃ua: ‘Péina, pe Novio ou; pesẽ pehuguãitĩ chupe!’ Umi oñembojeroviapýva pe sapukáire pyaʼe ombaʼapo, ha Espíritu Santo pokatu rupive omyasãi pe mensáhe, ha omombáy iñermáno kuéra ikangýva. Ko tembiapo ndojepytasói yvypóra arandu ha mboʼehakuaápe, Ñandejára pokatúpe katu, ha umi Isánto ohendúva pe sapukái ndaikatúi ojoko hese. Umi espiritualvéva oguerovia peteĩha ko mensáhe, ha umi yma omotenondéva pe tembiapope hikuái, haʼe umi ipaháva ogueroviáva ha oipytyvõva oñemboheta hag̃ua pe sapukái: ‘Péina, pe Novio ou; pesẽ pehuguãitĩ chupe!’” Early Writings, 238.

Apocalípsis kapítulo once-pe oĩva mbohapy ára ha mbyte simbólico pahápe, oñemoherakuã pe marandu peteĩha mokõi marandúgui, oñerrepresentáva Ezequiel kapítulo treinta y siete-pe. Pe marandu peteĩha ombyaty umi kangue omanóva ha isarambíva, ha upéicharõ jepe opyta gueteri omanóva. Pe marandu oñepresenta vaekue pe ñe'ẽ osapukáiva “pe desiértope”; upéicha rupi ojekuaa Ezequiel marandu oñepyrũha umi mbohapy ára ha mbyte simbólico ñemohu'ã mboyve. Umi mbohapy ára ha mbyte orepresenta peteĩ “desiérto”, ha pe “desiérto” guive oñemoherakuã pe marandu. Pe “desiérto” avei ha'e peteĩ símbolo umi “siete tiempos”-pegua, ohechaukáva peteĩ jehasapyre ha peteĩ ñemboyke'ỹ, omoingéva peteĩ jeha'ãrã rape.

Oĩ peteĩ ñemotenonde ohóvo pe marandu rehe, ha avei peteĩ ñemoguahẽ ohóvo, ojehechaukaháicha Pe Sapyʼa Pyhare Mbytegua ryapu rupive pe tembiasakue Millerita-pe. Umi ipyʼaguapývéva ha espirituálmente ijyvatevéva raẽvete oguerovia ha omoguahẽ pe marandu pe ñeʼẽ osapukáiva desiérto-pe, ha umi Adventismo rembiasakuehai ohechauka peteĩ kuatiañeʼẽ William Miller ohai vaʼekue mbovymi ára mboyve 22 de octubre de 1844, upépe Miller omombeʼu hague ipahápe ontende porã ha omoneĩ hague Samuel Snow marandu rehegua Pe Sapyʼa Pyhare Mbytegua.

“Che ryvy Himes: Ahecha peteĩ mimbipa jasypokõiha-pe ndahecháiva’ekue araka’eve. Ñandejára chembouma vaʼekue, peteĩ ary ha mbyte mboyve, ahecha hag̃ua jasypokõiha rehegua hekopete ojeporúva taʼãnga hag̃ua; upéicharõ jepe, ndaikuaaporãi vaʼekue umi taʼãnga mbaretekue. Koʼág̃a, tojehovasa Ñandejára réra, ahecha peteĩ porã, peteĩ joaju porã ha peteĩ peteĩcha hag̃ua Ñandejára Ñeʼẽme, are guive añemboʼe hague rehe, ha ndahechái vaʼekue ko árape peve. Aguyje Ñandejárape, che ánga. Tojehovasa pe ryvy Snow, pe ryvy Storrs ha ambuekuéra, ijeheguiete oipytyvõ haguére ojepeʼa hag̃ua che resa. Aiméma che róga ypýpe. ¡Mimbipa! ¡Mimbipa! ¡Mimbipa! ¡Mimbipa!” William Miller, Signs of the Times, 16 jasypa, 1844.

Pe historia ojejapojey jave Pe Sapukái Pyhare Mbytegua rehegua, oñerrepresentaháicha Miller képe, Miller omboty hesa sapy’ami. Péicha, “sapymi, peteĩ tesaype’ápe, pe trompéta pahápe; pe trompéta osunáta, ha umi omanóva oñemopu’ãta.” Miller képe ha’e orrepresenta pe ipahapegua ohupytýva Pe Sapukái Pyhare Mbytegua marandu, oiko haguéicha avei imba’e tee rembiasakuepe. Ha’e orrepresenta umi ipahápe omoneĩva pe marandu, pe kuimba’e omopotĩva yvyty’i mboyve ombyaty umi ita jeguaka isarambíva ha omombo hag̃ua pe ryru guasúpe. Apocalipsis kapítulo once-pe, umi ipahápe omoneĩva Ezequiel marandu mokõiha, ha’éva pe marandu umi irundy yvytu Islam rehegua, ha upéva avei hína pe ñembosella marandu, ojapo upéva pe pahaguéva umi siete trompéta apytégui osuna mboyve, ha’éva pe trompéta “Aipo Asaeteha Mbohapyha”. “Sapymi, peteĩ tesaype’ápe, pe trompéta pahápe; pe trompéta osunáta, ha umi omanóva oñemopu’ãta ndojekuaavéima hag̃ua ñehundi, ha ñande ñañemoambuéta.” (1 Corintios 15:52)

Pe pasáhe ohechauka pe ñemoingove peteĩha oikóva pe jeju mokõiha jave, ha katu oĩ avei peteĩ ñemoingove umi kanguekue piru omano va’ekuévagui (mokõi testígo) oikóva pe aravo terremóto guasu oje’eha Apocalipsis kapítulo once-pe. Pe terremóto aravope, pe trompéta paháva umi siete trompétagui osapukái, ha umi testígo omanóva oĩ va’ekue tape mbytépe oñemoingove jeýva, ndaha’éi Laodiceaguáicha, síno Filadelfiaguáicha; pe trompéta pe mbohapyha Ay guigua jave, umi mokõi testígo oñembyasýi va’ekue ha oñemoambue opa mba’e ndoikuaáivape g̃uarã, araka’eve noangaimo’ãvéigui. Miller orrepresenta pe pahaguépe ohupytýva pe marandu oguerúva mokõi testígope tekove jevy, ha’éva pe marandu umi irundy yvytu Islam guigua rehegua, ha upéva hína pe marandu sellado rehegua.

Pe trompéta ryapu omoingovejey pe paha omanóva kangue piru, oĩva’ekue isarambíva Sodoma ha Egipto rapére. Miller ohecha mba’éichapa umi añetegua oñeñotỹ mbeguekatúpe doctrína japúva rupi. Ipahápe Miller hasẽ, ohechaukávo pe ára oñepyrũva’erãha pe ojeipe’a hag̃ua pe sellado, pe ojeipe’a hag̃ua pe sellado niko tembiapo mbeguekatúva. Upe ojeipe’a hag̃ua pe sellado oñepyrũ pe periodo paha gotyo umi mbohapy ára ha mbyte ryepýpe.

Miller hasẽ rire, pe Oguerekóva pu’aka oipe’a hag̃ua pe kuatiañe’ẽ oñembotýva oike pe tembiasakue ryepýpe. Miller képe, upéva ha’eva’ekue pe Kuimba’e Kavaju Potĩ Mopotĩhára. Upéi Miller oñembo’e, ha pya’e peteĩ okẽ ojepe’a, ohechaukáva pe punto pe movimiento Laodicéape gua pe ánhel mbohapyhágui ohasatahápe pe movimiento Filadélfiape gua pe ánhel mbohapyhágui. Iñembo’e ha’eva’ekue pe ñembo’e Levítico mokõi pa’ẽ po’ẽ, ha’eva’ekue pe ñembo’e oñentende hag̃ua pe paha marandu poravopyre profétikogua ha peteĩ ñemombe’u hag̃ua opavave renondépe pe pu’aka’ỹ jeity oguerúva’ekue pe mbohapy aravo mbyte ha ara mokõi testígo ári; ha’eva’ekue pe ñembo’e umi oñembotyva’erã rehegua Ezequiel kapítulo porãme.

Ñembo’e rire, Cristo (kuimba’e typýcha yvyku’íva) oike ha oñepyrũ omopotĩ pe koty. Opa rire pe kuimba’e typýcha yvyku’íva rembiapo ñemopotĩme, Miller omboty sapy’ami hesa, ohechauka hag̃ua paha pe ára’aty umi kangue piru omanómava oikove jeýta haguéicha. Upéi pe kuimba’e typýcha yvyku’íva ombyaty umi ita jeguaka isarambíva Miller kotýpe, ha omoĩ peteĩ ka’avo pyahúpe, tuichavévape, peteĩ mesa ári, oĩva Miller koty mbytépe, mokõi testígo oñemopu’ãvo techaukaha ramo. Ha techaukaha ramo, upéi ha’ekuéra ohenói Tupã aty ambuépe, oĩ gueteríva Babilóniape, “peju pehecha” hag̃ua pe marandu Judá ñemoñare León oñemoĩva’ekue pe ka’avo pyahu ha tuichavévape.

Roguata ñañepyrũta ñahesa’ỹijo hag̃ua pe visión ysyry Ulai rehegua, Daniel aranduka guive añetegua-kuéra símbolo ramo, oñemboty’ỹva’ekue ary 1798-pe, pe artículo oúvape. Ñamoĩma mboy punto de referencia peteĩhápe, ko ñehesa’ỹijo mboyve. Peteĩha hína pe marandu Millerita-kuéra rehegua iporãite hague (hokakuaa rembiapoetápe), hákatu ndojejapóipa gueteri. Oñemoĩkuri mokõi, ndaha’éi mbohapy, pu’aka omongu’e ha ohundi hag̃uápe marco ryepýpe. Mokõiha hína, Miller kerayvoty omombe’úramo pe añetegua-kuéra ypykue ñemyatyrõ pahaite, upéicharõ umi añetegua ypykue upérõ “pa hendyve” ijojaha’ỹ hag̃uáicha pe imimbipa ypykuegui. Mbohapyha punto hína pe ángel peteĩha remiandu (pe movimiento Millerita), oñeha’ãjey pe ángel mbohapyha movimiento-pe, hákatu orekóvo mbovymi ñeñangareko iñimportánteva. Umi Millerita-kuéra, símbolo ramo, ha’ekuéra va’ekue Filadelfiagua-kuéra; ha’ekuéra va’ekue peteĩ Nabucodonosor oñekonvertíva, péro ipahápe ha ñembyasy hag̃uáicha, “omopu’ãjey Jericó” ary 1863-pe.

Mbohapyha pe ángel mbohapyha oñepyrũ vaʼekue Laodiceaguaicha, oikotevẽva jeroviapy pyahu rehe, ha ipahápe opartisipáta Jericó ñehundipa pahápe (Jericó ára pahaguápe guaréva).

“Pe Salvador ndouói omboyke hag̃ua peteĩ lado-pe umi mba’e umi patriarca ha proféta he’i va’ekue; ha’e voi niko oñe’ẽ va’ekue hesekuéra ko’ã kuimba’e ohechaukáva rupive. Opaite añetegua Ñandejára ñe’ẽme oúva, ou va’ekue chugui. Ha umi ita jeguaka hepyetevéva oñemoĩ va’ekue hendaitýpe’ỹ. Iñarandu resape hepyete va’ekue ojeporu hag̃ua jejavy rehehápe. Ñandejára oipota va’ekue oñenohẽ hag̃ua umi hendaitýpe’ỹgui ha oñemoĩ jey hag̃ua añeteguápe. Ko tembiapo peteĩ po divína añoite ikatu va’ekue ojapo. Jejavy ndive joajúpe, pe añetegua oservi va’ekue Ñandejára ha yvypóra enemigo rembipotápe. Cristo ou va’ekue omoĩ hag̃ua chupe hendápe omomba’eguasu hag̃uáicha Ñandejárape, ha omba’apo hag̃ua yvypóra kuéra salvación rehe.” The Desire of Ages, 287.