Mávape piko ombo’éta arandu? ha mávape piko omboikuaaukáta mbo’epy? Umi kambygui ojepe’ava’ekuépe, ha umi pytágui oñemomombyrývape. Mbo’epy niko oĩva’erã mbo’epy ári, mbo’epy ári mbo’epy; línea ári línea, línea ári línea; ko’ápe michĩmi, ha pépe michĩmi: ha ñe’ẽmbeguemi reheve ha ambue ñe’ẽme oñe’ẽta ko tetãyguakuérape. Umipe he’i va’ekue: Kóva hína pytu’u ikatuhápe pembopytu’u umi ikane’õvape; ha kóva hína piro’y: upéicharõ jepe, ndoikuaaséi hikuái ohendu. Upévare Ñandejára ñe’ẽ ha’e va’ekue chupekuéra mbo’epy ári mbo’epy, mbo’epy ári mbo’epy; línea ári línea, línea ári línea; ko’ápe michĩmi, ha pépe michĩmi; oho hag̃ua hikuái, ha ho’a hag̃ua hapykuévo, ha oñembyai, ha ojepokose hag̃ua, ha ojegueraha hag̃ua. Upévare pehendu Ñandejára ñe’ẽ, peẽ kuimba’e oporoyke’ỹva, peisãmbyhýva ko tetãygua oĩva Jerusalénpe. Peje haguére: Rojapo peteĩ ñe’ẽme’ẽ ñemanóndi, ha añaretã ndive roñemoĩ peteĩ ñe’ẽme; pe ñenupã guasu ojaho’íva ohasávo, ndog̃uahẽmo’ãi ore rehe: japoguerekógui japu ñaneñemo’ãrã, ha japu guýpe roñemo’ã. Upévare péicha he’i Ñandejára Tupã: Péina ápe, amoĩ Siónpe peteĩ ita tekopytãrã, peteĩ ita oñeha’ãmava’ekue, peteĩ ita iporãetereíva esquina principalpegua, peteĩ tekopyta hatãva: pe ogueroviáva ndojapura mo’ãi. Huísio avei amoĩta línea ramo, ha tekojoja plomada ramo: ha amandáu oitypáta pe japu ñemo’ãrã, ha y osyrymbáva ojaho’íta pe ñemimby renda. Ha pene ñe’ẽme’ẽ ñemanóndi oñemboykéta, ha pene ñe’ẽme añaretã ndive ndopytamo’ãi; pe ñenupã guasu ojaho’íva ohasávo, upérõ peẽ pejepyrũta peñemboguata hag̃ua ipoguýpe. Isaías 28:9–18.

Ary 1863-pe, umi kuimba’e ñembohoryhára ogoverna va’ekue Jerusalén-pe oñepyrũ peteĩ tembiapo oñemotenondéva omo’ã hag̃ua Miller rembiporavo’i kuéra ha omoambue hag̃ua umíva viru ha ita jeguaka japu rehe. Péicha ojapóvo, ha’ekuéra “ojapo peteĩ ñe’ẽme’ẽ ñemano ndive”, “ojapo japu” ha’éva “iñemo’ãrã”, ha “okañy” “mba’e japu guýpe”. Ha katu ojeha’ãva’erã kuri hikuái ára pahápe pe marandu “pytu’u” ha “piro’y” rehegua rupive, pe Pedro oñe’ẽháre Hechos-pe.

Ha umi mba’e Ñandejára oikuaauka va’ekue ymaite guive opa iproféta kuéra juru rupi, Cristo ohasa asy va’erãha, upéichaite omohu’ã. Pévare peñembyasy pene angaipakuérare ha pejevy hag̃ua Ñandejárape, pende angaipa hag̃ua ojeipe’a hag̃ua, oguahẽ vove ára ñembopiro’y rehegua Ñandejára renondégui; ha ha’e ombou hag̃ua Jesucristo, upe va’ekue oñemombe’u yma peẽme. Yvága oreko va’erã chupe umi ára opa mba’e oñemyatyrõ jey peve, Ñandejára he’i haguéicha opa marangatúva iproféta kuéra juru rupi ypy guive. Moisés ningo he’i va’ekue añetehápe ñande ru ypykuérape: “Ñandejára pende Jára omopu’ãta peẽme pene retãygua apytégui peteĩ proféta cheichagua; pehendu va’erã chupe opa mba’épe, oimeraẽ mba’e ha’e he’íva peẽme. Ha oikóta, opa ánga nohenduséiva upe profétape oñehundíta tavayguakuéra apytégui.” Ha avei opa proféta, Samuel guive ha umi ou va’ekue hapykuéri, opa umi oñe’ẽ va’ekue, avei omombe’u yma ko’ã ára rehe. Hechos 3:18–24.

Pedro oikuaa porã opa umi maranduhára oñe’ẽ hague umi ára pytu’u pyahu ha ama paha rehe, ha Isaías ohechauka pe aty ombotovéva umi ára paha pytu’u pyahu rehegua oikóva pe huísio investigativo ñemohu’ãme, angaipa oñemboguepa jave ha ama paha ho’a jave. Upe ára, pe aty ojapova’ekue peteĩ ñe’ẽme’ẽ omanóva ndive, Isaías rehegua, Pedro he’iháicha, “oñehundíta tavayguakuéra apytégui.” Hermana White heta jey oñe’ẽ ko’aĝaguaite Isaías pytu’u ha pytu’u pyahu rehegua.

“Pe ánhel ojoajuva pe marandu ñemoherakuãme pe mbohapyha ánhel marandu rehegua ndive, omyesakãta opa yvy ko yvy ape ári iglória reheve. Ko’ápe oñemombe’u peteĩ tembiapo oguahẽva opa ko yvy ape ári ha pokatu ijojaha’ỹva rehegua. Pe advento ñemongu’e ary 1840–44 pegua ha’e va’ekue peteĩ jehechauka mimbipa Tupã pokatu rehegua; pe peteĩha ánhel marandu oñegueraha opaite tenda misionero oĩháme ko yvy ape ári, ha oĩ va’ekue ambue tetãme tuichaiterei interés religioso araka’eve ojehechava’ekue’ỹ peteĩ tetãme pe Reforma siglo dieciséis pegua guive; ha ko’ãva jepe ohasáta pe ñemongu’e mbarete guasu reheve pe ñe’ẽmondo pahápe pe mbohapyha ánhel rehegua.

“Pe tembiapo ojoguáta pe oikova’ekuépe Pentecostés Árape. Oñeme’ẽ haguéicha pe ‘ama ypykue’, pe Espíritu Santo ñehẽgui oñehẽvo evangelio ñepyrũme, ikatu hag̃uáicha okakuaa pe ñemitỹ porãite, upéicha avei pe ‘ama pahague’ oñeme’ẽta ipahápe oñemongakuaa hag̃ua pe mono’ẽ. ‘Upérõ jaikuaáta, ñañeha’ãramo jaikuaa hag̃ua Ñandejárape: Iñsẽha oñembosako’i ko’ẽju hag̃uáicha; ha Ha’e oune ñandéve amaicha, pe ama pahague ha pe ama ypykueicha yvy ári.’ Oseas 6:3. ‘Pevy’a hag̃ua upéicharõ, Siõn ra’ykuéra, ha pevy’a pende Jára Tupãme: Ha’e ome’ẽgui peẽme pe ama ypykue hi’aravoitépe, ha omboguejýta peẽme ama, pe ama ypykue ha pe ama pahague.’ Joel 2:23. ‘Umi ára pahápe, he’i Tupã, ahẽhéta Che Espíritu opa so’o ári.’ ‘Ha oikóta, maymáva ohenóiva Ñandejára rérape ojesalváta.’ Hechos 2:17, 21.”

“Pe tembiapo guasu evangelio rehegua ndopaiva’erã peteĩ jehechauka ipokatu Ñandejára rehegua michĩvévape umi mba’e ojehechaukava’ekue iñepyrũmbýpe. Umi profesía oñekumpliva’ekue pe okẽgui oñeñohẽvo ama tenondegua evangelio ñepyrũme, ojekumpli jeyva’erã ama pahápe opa hag̃uáicha. Ko’ápe oĩ ‘umi ára pytu’u ha pyahu’ rehe apóstol Pedro oma’ẽ hag̃uáicha he’ívo: ‘Peñembyasy hag̃ua, upévare, ha pejevy hag̃ua, pende angaipa oñembogue hag̃ua, oguahẽ vove umi ára pytu’u ha pyahu Ñandejára renondégui; ha Ha’e omondojeýta Jesúspe.’ Hechos 3:19, 20.” The Great Controversy, 611.

Pe jehasa ojehechakuaa ama pytã paha rehegua rembiaporã rape ári, ojehechauka hag̃ua “línea ári línea”. Pe marandu ojehechaukáva hag̃ua ojereraha ñangarekohárape oĩvagui “ambue ñe’ẽme”, ha umíva ojehechauka orekóva “tembe ojepyso asyva”. Pe marandu jehechakuaaha ama pytã pahaguigua rehegua ojereraha va’erã ñangarekohárape oĩvagui noñembokatupyryiva’ekue protestantismo apostata ha catolicismo rembiaporã rape rehe, umi Adventismo omoneĩ va’ekue iñemoĩ vai pukukue javeve.

“Pe ára ndaha’éi mombyryeterei oúta hag̃ua pe prueba opa ánga ári. Pe mymba marca oñembojepytaséta ñandére. Umi, peteĩteĩ paso rupi, oñeme’ẽva’ekue ko yvy rembipota kuérape ha ojoguáva’ekue ko yvy jepokuaakuérape, ndohasymo’ãi hag̃ua oñemoĩ hag̃ua umi mburuvicha poguýpe, ojeheja rangue oñembohory, oñe’ẽvaíva hese, oñemongyhyje hag̃ua kársel reheve ha jepe mano rehe. Pe ñorairõ ha’e Tupã mandamiénto ha kuimba’e mandamiénto apytépe. Ko ára jave pe óro oñemboja’óta pe ita ky’a gui pe tupãópe. Pe Tupã rayhu añetegua ojehechakuaáta porã, iñambue hag̃uáicha pe mba’e joguaha ha pe jeguaka rei chugui. Heta mbyja ñande romomba’eguasúva’ekue imimbipa rupi, upe ramo oñemboguepaitéta pytũmbýpe. Pe kapi’i pirekue, arai guáicha, yvytu oguerovevéta, umi tenda guive jepe jahechahápe añoite trigoty iporãva oñembyatyhápe. Opa umi oguerekóva pe santuario jeguaka, ha ndaha’éiva oñemondeva Cristo tekojoja reheve, ojehechaukáta hikuái imondaha’ỹ tee hag̃ua honte hag̃uáicha.”

“Yvyramáta hi’aỹva oñekytĩ yvýgui omohenda’ỹ hag̃uáicha, heta che’íra japu ojehechakuaa hag̃ua umi añetegua apytégui, upéicharõ umi okañymbyva ojehechaukáta, ha hosána reheve oñemohendáta Cristo poyvi guýpe. Umi okyhyjéva ha ndojeroviáiva ijehe voi ojekuaaukáta hesakã hag̃uáicha Cristo ha Iñañetegua rehe. Umi ikangyvéva ha ikyryi hag̃ua tupaope oikóta David-icha—opyta hag̃uáicha ojapo ha oñembopy’aguasu hag̃ua. Ipyhareveháicha ipypukuve Tupã tavayguakuérape g̃uarã, upéicha iporãve mbyja kuéra. Satanás ombohasa asýta umi jeroviapýpe; ha katu Jesús rérape osẽta hetave hag̃ua ipu’akáva chuguikuéra. Upérõ Cristo tupao ojehechaukáta ‘jasyicha iporãva, kuarahyicha hesakãva, ha ñorairõhára aty poyvi reheveicha mongyhyjehápe.’”

“Pe añetegua ra’ỹi oñeñotỹva tembiapo misionero rupive upérõ okakuaa ha ipoty ha hi’a porãta. Ánga-kuéra oguerohoryta pe añetegua, ha opyta mbaretéta jehasa asýpe, ha omomba’eguasúta Tupãme ikatu hag̃uáicha ohasa asy Jesús rehehápe. ‘Ko yvy ape ári pehasa asýta: ha pende py’a guasúke; che amano mboyve areko hag̃ua ipu’aka pe arapýre.’ Ohasávo ko yvy rupi pe ñembyahýi guasu ojaho’íva, ha pe aventador omopotĩvo Jehová renda, Tupã oikóta Ipuéblore pytyvõhára. Satanás rembiapo ñemomba’eguasu ikatu oñemopu’ã yvate, péro umi potĩ ha marangatu jerovia ndopytamo’ãi kyhyjépe.”

“Elías oguenohẽ Eliseo-pe arádo-gui ha omombo hi’ári imánto oñekonsagra hag̃ua. Pe jehenói ko tembiapo tuichaitépe ha pohýipe guarã oñemoĩkuri kuimba’ékuérape mbo’epy rehegua ha tenda yvatepegua renondépe; ha’ekuéra michĩrire ijehegui ha ojeroviarire ñemomba’e’ỹre Ñandejára rehe, Ha’e omomba’e guasúta kuri chupekuéra ogueraha hag̃ua Ibandéra py’aguapýpe jehupyty peve. Hákatu ojei Ñandejáragui, oñeme’ẽ ko yvy arapýpe, ha Ñandejára omboyke chupekuéra.

“Heta oĩma vaʼekue omombaʼeguasu ciencia-pe ha ndohesapevéi Tupãpe, haʼe vaʼekue ciencia jára. Kóva ndahaʼéi vaʼekue upéicha tupaópe umi ára ipotĩvévape.”

“Tupã omba’apóta peteĩ tembiapo ñane ára rupi, sa’ieterei oĩva oha’arõva. Ha’e omopu’ãta ha omomba’eguasúta ñande apytépe umi oñembo’éva hekove hag̃uave Ijespíritu ñemoĩre peteĩ akã aranduchauka rupive, ha ndaha’éi umi temimbo’e reheguánte umi mbo’ehao arandu rehegua okáguio ome’ẽva. Ko’ã tembiporu ndojehecharamóiva térã ndojekondenáiva’erã; Tupã omoĩ va’ekue chupekuéra, ha katu ikatu ome’ẽnte umi tekoporã ojehecháva okáguio. Tupã ohechaukáta ndaha’éiha odependéva yvypóra arandu ha ijeheguiete oñemomba’eguasúvare.” Testimonies, volúmen 5, 81, 82.

Pe “mbyaipa ojehepyme’ẽva” ha’e peteĩ símbolo pe léi domingo rehegua, oñepyrũva pe aravo yvy ryryi guasu oje’éva Apocalipsis 11-pe. Upéva orrepresenta pe ára de prueba progresivo pe léi domingo rehegua.

“Ambue tetã nguéra osegíta Estados Unidos ehémplo. Jepémo ha’e tenonde oguata, upéicharõ jepe pe mba’e vai guasu oútane ñane retãygua ári opa rupi ko yvy ape ári.” Testimonies, volumen 6, 395.

Teko hag̃uáicha pe léi dominical mboyve, oñemosẽ ovetãgui umi moneda japu ojehecháva Miller kérape, péicha avei umi Adventista Laodiceaguáva oñenupã Ñandejára jurúgui. Upéi pe iglésia oñemopuʼã peteĩ poyviramo, “jasyicha iporãva, kuarahyicha hesakãva, ha ñemongyhyjéva peteĩ ehérsito poyvi reheveguáicha”. Isaías marandu osẽva “ambue ñeʼẽgui” ha “tembe ryrýi hag̃ua oñeñeʼẽvagui”, ohechauka umi oñemopuʼã ha oñembotuicháva ha oñemboʼéva Ijespíritu jejohéi rupive, ndahaʼéi umi temimboʼe pyʼaguapýva arandu renda sientífika okapegua ñemboʼe rupive. Umi Efraín kaʼuáva ndohasái pe prueba “línea ári línea”, pórke okanyma iñarandúgui umi iñarandúva. Marandu hag̃uáicha chupekuéra, pe profesía ojepytaso peteĩ aranduka oñembotýva ramo.

Pe tembiasakue, Pedro he’iháicha, opa maranduhára Samuel guive oñe’ẽ hague hese, ome’ẽ heta techaukaha umi Adventista oñehundíva rehe, omboykévo ama paha marandu; hákatu ndaha’éi ñemano tete rehegua pe ohasa hikuái arapokõindy léipe, síno peteĩ ñemano espiritual oúva oñondive pe jehechakuaa ndive añetehápe okañyha opa ára g̃uarã, ojehechaukaháicha umi kuñataĩ tarovápe, ha Amos kuatiápe opáy hikuái ohechakuaávo okañyha hikuái.

Péina, og̃uahẽta ára, he’i Ñandejára Tupã, amondo hag̃ua yvy ári ñembyahýi, ndaha’éi mbuja rehegua ñembyahýi, ni y’uhéi y rehegua, ha katu Ñandejára ñe’ẽnguéra ñehendu hag̃uáre. Ha oguata hag̃uáicha peteĩ mar guive ambue mar peve, ha yvate guive kuarahyresẽ peve, oñani hag̃ua peteĩ hendágui ambuépe oheka hag̃ua Ñandejára ñe’ẽ, ha ndojuhúi mo’ãi. Upe árape kuñataĩ porãnguéra ha mitãrusu kuéra ikangýta y’uhéigui. Umi oñe’ẽ hag̃ua oñeñapytĩva Samaria angaipáre, ha he’íva: “Oikove nde tupã, Dan”; ha: “Oikove Beerseba rape”; umíva jepe ho’áta, ha araka’eve ndojepu’akamo’ãvéi. Amós 8:11–14.

Oñe’ẽ rire araka’e pe léi arapokõindygua rehe pe símbolo “ñembyasy osyryryvéva” rupive, Isaías oñe’ẽ umi ojapova’ekue peteĩ ñe’ẽme’ẽ manóndi ndive kyhyje ha py’apy oikóva gueteri rehe.

Ha pene ñe’ẽme’ẽ mano ndive oñemboykéta, ha peẽ pejapo vaʼekue Aña retã ndive ndopytamoʼãi; ohasávo pe castígo osyry guasúva, upérõ peneñapytĩmbáta hese. Osẽ guive, penejagarráta; koʼẽ koʼẽre ohasáta, ára ha pyhare pukukue; ha pe marandu jeikuaa añoite oguerúta pende ári pyʼaju. Isaías 28:18, 19.

Peikuaa jehechakuaa ñemyesakã rehegua ojehechaukáva Miller rembiporavo hag̃ua umi ita jeguaka rupive upéi ndaikatumo’ãvéi ojeguereko, ha katu pe “jehechakuaa” marandu rehegua pe apopyrã domingopegua oho hag̃ua tenonderã omombe’úta ojekuaauka hag̃ua ijokuái ñemano ndive oñemboyke hague. Umi okañýva’ekue “japu guýpe,” upévo ohechakuaáta “Ñandejára Tupã” omoĩ hague “Sion-pe peteĩ ita pyenda hag̃ua, peteĩ ita ojehechaporãmava, peteĩ ita ykére guará iporãitereíva, peteĩ pyenda jeroviaha,” ha katu itarimáta. Umi japu oku’e hague guýpe kuéra tembiasakue rupi oho aja, upévo ojejohéita. Heta umi japu hesakã porãva apytégui ikatu hag̃uáicha hasy’ỹre ojehechakuaa pe visión Ysyry Ulai reheguápe.

Umi Millerita-kuéra, oñemoĩ porãvo iñentendimiento rehe Daniel kapítulo mokõi rehegua ndive, ohechakuaa Daniel ocho-pe oñeñe’ẽha umi mburuvichaguasu tetãnguéra rehe, ha’éva umi peteĩchagua tetãnguéra ojehechaukáva kapítulo siete-pe. Pe joavy oĩva ko mokõi kapítulo apytépe ha’e kapítulo siete ohechaukaha umi elemento polítiko umi tetãnguéra rehegua, ha kapítulo ocho ohechaukaha umi elemento relijióso umi tetãnguéra rehegua. Upévare, Daniel kapítulo ocho oñemombe’u ñe’ẽnguéra santuario rehegua rupive.

Daniel kapítulo poapy, oiporu pe tupaópegua techaukaha hag̃ua umi rréino, ha katu opaite tupaópegua techaukaha ojehecháva pe kapítulope oñembyaíva; upéicha rupi ojehechauka peteĩ iñambuéva pe religión añetéva Cristo rehegua ha pe religión japu Satanás rehegua apytépe. Peteĩ ovecha mácho ha’e peteĩ mymba ojeporúva vaʼekue ofréndarã Tupã tupaópe, ha katu opaite ofrénda tupaópe guarã vaʼerãmoʼã iperféktovaʼerã. Pe ovecha mácho oĩva kapítulo poapýpe ndaikatúi vaʼekue ojeporu ofréndarã Tupã tupaópe, pórke umi hatĩ ndahaʼéi peteĩcha.

Upéi amopu’ã che resa ha ahecha; ha péina, ysyry renondépe oĩ peteĩ ovecha mácho mokõi hakãva; ha umi mokõi hakã yvate; péro peteĩ ijyvateve ambuégui, ha pe ijyvatevéva osẽ pahávo. Daniel 8:3.

Peteĩ ovecha mácho hakuã mokõi iñambue pukukue rehegua ndojehejamo’ãi vaʼekue ofrese hag̃ua mbaʼe kuave’ẽramo Tupã santuario-pe; ha katu pe simbolismo ndahaʼéi Tupã jerovia añetegua rehegua, síno Satanás jerovia japuva poguýpe, paganisomoregua rehegua. Pe mburuvicha guasu oúva upéi oñerrepresenta vaʼekue peteĩ kavaráicha, ha upéva avei haʼe peteĩ mbaʼe kuave’ẽ santuariopegua; upéicharõ jepe, jey jeýma pe kavara oñembyaíva, pórke oguereko vaʼekue peteĩ hakuã iñakãresa mbytépe, ndaijojaháigui pe jojaite ha perfección ojejeruréva peteĩ mbaʼe kuave’ẽ santuariopegua rehe.

Ha aikuaaháicha, peteĩ kavara mácho ou kuarahyreikéguio opa yvy ape ári, ha noñemoĩri yvýre; ha pe kavara oreko peteĩ hatĩ guasu iñakã mbytepe. Daniel 8:5.

Ipahápe kavara ratĩ oñekytĩ, ha upégui osẽ irundy ratĩ, upéva avei omoĩ chupe ndaikatúi hag̃uáicha ofrénda Tupã tupaópe.

Upévare, pe kavara mácho tuichaite oñembotuicha; ha ipu’aka mbaretéma ramo, pe ratĩ guasu oñekytĩ; ha hendaguépe osẽ irundy ratĩ ojekuaáva, umi irundy yvytu yvagapegua gotyo. Daniel 8:8.

Daniel kapítulo poapy oñepyrũ ndojehecháiramo hag̃ua Babilonia rréino peteĩ símbolo rupive. Babilonia, peteĩha rréino marandu hag̃ua Biblia profecía-pe, oĩma ñemopyenda bíblicamente mokõi testígo rehe, kapítulo mokõiha ha kapítulo siete rehe; ha katu kapítulo poapýpe Babilonia oñemokañy hag̃uáicha peteĩ propósito reheve, oñemomba’eguasu hag̃ua pe atributo profético papado rehegua, oguerekóva peteĩ herida omano hag̃uáicha ha ipahápe oñemonguera jeyva’erã. Pe ára ohasáva pe herida omano hag̃uáicha guive, pe oñemonguera jey peve, papado oñemokañy térã oñembyesarái proféticamente. Pe ñemokañy ojehechauka avei Nabucodonosor rréino ojeipe’áramo ha upéi oñemyatyrõ jey ramo.

Daniel kapítulo poapy ñepyrũ peteĩ símbolo directo reheve pe mokõiha mburuvichakuéra rréino rehegua, omoñepyrũvo pe ovecha mácho ohechaukáva pe rréino Medo-Persa, upéi oúva pe kavara oñembyai vaekue ohechaukáva pe rréino Grécia rehegua. Upéi, peteĩva umi irundy yvytu apytégui, upe irundy hatĩ Grécia rehegua oñembyahýi hague peve, Daniel ohecha peteĩ hatĩ michĩva ohechaukáva pe irundyha rréino, Roma. Pe hatĩ michĩva ohechauka mokõive Roma etapa, ha umíva ojehechauka irundy versíkulope. Roma pagana ojehechauka pe hatĩ michĩva rupive kuimba’e género-pe, ha Roma papal katu pe hatĩ michĩva rupive kuña género-pe.

Ha peteĩva apytégui osẽ peteĩ hatĩ michĩva, ha tuicha eterei okakuaa, yvy gotyo, kuarahyresẽ gotyo, ha pe yvy porãite gotyo. Ha tuicha okakuaa peve yvágapegua ehérsito peve; ha omombo yvýre umi ehérsitogua ha mbyjakuéra apytégui peteĩvaʼekue, ha opyrũ hesekuéra. Heẽ, ombotuicha hag̃ua ijehe voi pe ehérsito Ruvicha renondépe; ha hese rupi ojeipeʼa pe sacrificio ára ha ára guive, ha oñembyai itiupa marangatu renda. Ha oñemeʼẽ chupe peteĩ ehérsito pe sacrificio ára ha ára rehe ojepuʼa hag̃ua, tembiapo vai rupi; ha omombo añetegua yvýre; ha ojapo hembiapo, ha oprospera. Daniel 8:9–12.

Pe mbyky’i Roma rehegua oikeva ñemombe’úpe versíkulo nueve-pe, oñembohechauka kuimba’e rérarãme; ha upéi versíkulo diez-pe, pe mbyky’i oñembohechauka kuña rérarãme; ha upéi versíkulo once-pe, pe mbyky’i oñembohechauka jey kuimba’e rérarãme; ha upéi versíkulo doce-pe, pe mbyky’i oñembohechauka jey kuña rérarãme.

Daniel capítulo ocho-pe, oñemi pe peteĩha mburuvicharenda; upéi mokõi ambue mburuvicharenda ojehechauka mymba kuéra ramo, tupaópe oñembyaíva; ha pe irundyha mburuvicharenda ojehechauka peteĩ hatĩ ramo. Pe hatĩ oñembyaíva profétikamente, pórke ojehechauka peteĩ kuimbaʼe ramo, upéi peteĩ kuña ramo, upéi jey peteĩ kuimbaʼe ha upéi peteĩ kuña ramo.

Kuña ndoikomo’ãi kuimba’épe g̃uarã mba’e, ha kuimba’e ndoiporomo’ãi kuña ao; opa umi ojapóva péicha niko ñemboyke Jehová nde Jára renondépe. Deuteronomio 22:5.

Pe michĩva ra’ãnga pe hatĩ michĩva rehegua Roma pagana-gua, ojejuhu umi versíkulo 9 ha 11-pe; ha pe kuña rehegua ra’ãnga pe hatĩ michĩva rehegua Roma papal-gua, ojejuhu umi versíkulo 10 ha 12-pe. Pe hatĩ michĩva ryru kuimba’e térã kuña rehegua ojekuaa jahechávo Daniel ñe’ẽnguéra pe texto ypykue nivel-pe, mba’e Miller ndaikatúiva ohecha, pórke ha’e oiporu vaekue añoite Cruden’s Concordance, ha Cruden’s Concordance nome’ẽi marandu pe ñe’ẽ ypykue rehegua. Umi género ojepyso ha ojere umi irundy versíkulo rupive ojekuaa vaekue umi traduktór kuéra Biblia King James-gua rehegua; ha’ekuéra añetehápe oñongatu umi género pe pasáhepe, reikuaáramo mba’épa rehechava’erã.

Umi traduktór ohechakuaa pe joavy oĩva pe hatĩ michĩva kuimba’éva ha kuñáva apytépe, umi versíkulo porundy guive pakõi peve, ha omombe’u pe joavy pe ñe’ẽ “it” rupive. Pe ñe’ẽ “it” ojeporu pe hatĩ michĩvape g̃uarã oñemboguata jave ijehe kuñanguéicha. Ehecha Daniel kapítulo 8, versíkulo 10:

Ha okakuaa tuicha, pe yvága ehérsito peve; ha omombo yvýpe umi ehérsito apytégui ha umi mbyjakuéragui, ha opyrũ hesekuéra. Daniel 8:10.

“Tuicha guasu”, ha “omboity yvýpe”, upéicha ojekuaa hag̃ua pe hatĩ michĩva ha’eha kuña. Pe versíkulo doce he’i:

Ha peteĩ ehérsito oñeme’ẽ chupe pe sakrifísio ára ha ára rehe ojegueraha hag̃ua iñakãre, tembiapo vai rupi; ha omombo pe añetegua yvýre; ha ojapo hembiapo, ha oñakãrapuʼã. Daniel 8:12.

Pe versíkulo doce-pe, oñemoĩve pe ñe’ẽ “chupe”, ha upéva ndoguerekói hekopete pe hatĩ michĩva rehegua, pe hatĩ michĩva versíkulo-pe mokõi jey oñemombe’uha “upéva” ramo, ha upéicha ohechauka kuña rehegua. Umi traduktór ohechakuaa porã kuri Daniel ojapoha jehechauka joavy me’ẽ hag̃ua meña rehegua, péro ndaikatúi kuri oikuaa hag̃ua añetehápe mba’épa Daniel he’ise, ha oha’ãrõkuri ojapo hag̃ua kuimba’e rehegua pe hatĩ michĩva versíkulo-pe omoĩvo pe ñe’ẽ “chupe” itálica-pe, péro upéva ndopytái Daniel ñe’ẽ tee rehe. Iñe’ẽkuéra ohechauka pe hatĩ michĩva kuña reheguaha, ha “upéva” (pe hatĩ michĩ kuña rehegua), omombo kuri pe añetegua yvýpe, ha “upéva” (pe hatĩ michĩ kuña rehegua), omba’apo ha oñemotenonde porã.

Pe versíkulo nuevepe, ñe’ẽjoaju “peteĩ hatĩ michĩva” oĩ kuimba’e rehegua peteĩteĩháicha ha orrepresenta Róma pagãna. Osẽkuri peteĩva umi “irundy yvytu”gui, upe Império Griego oñemboja’ókuri ha oñehundi rire ipype. Pe versíkulope, tembiasakue ndive oñembojoajúvo, Róma pagãna ogana ha oguereko hag̃ua ipoguýpe mbohapy hendaguasu geográfico, oñemohenda aja yvy guasu mburuvicharenda ári.

Ha peteĩva apytégui osẽ peteĩ hatĩ michĩva, ha upéva okakuaa eterei guasu gotyo kuarahyresẽ gotyo, kuarahyreike gotyo ha pe yvy porã gotyo. Daniel 8:9.

Pe versíkulo once-pe (upépe pe controversia rehegua “pe ára ha ára” rehegua ojuhu peteĩva umi iñorairõ renda principal-kuéragui), pe hatĩ michĩ ojehechauka “ha’e” ramo, “ichupe” ha “imba’e” ramo.

Haʼe oñemombaʼeguasu voi pe ehérsito ruvicha guasu peve, ha hese rupi ojeipeʼa chugui pe sacrificio ára ha ára, ha oñemongúi yvýpe isantuario renda. Daniel 8:11.

Rombojoayvu ko ñehesa’ỹijo ñamoirũta pe artíkulo oúvape.

“Mayma principio Tupã ñeʼẽme oguereko hendaguã, mayma mbaʼe añetegua katu oguereko ijojahaʼỹva jehechapyrã. Ha pe estructura kompletaite, iapopyrã ha ijejapópe, omeʼẽ testimonio Ijapoharé rehe. Péichaite pe estructura ndaipóri avave apytuʼũ, pe Infiníto pegua añónte, ikatúva omoheñói térã omboheko hag̃ua.” Education, 123.