Pe arandupy ñemongakuaa ojehechaukáva visión ysyry Ulái rehegua rupive ha’e upe ipahaitépe ojehaíva Habacuc mokõi tabla ári.
“Oñembojoaju hag̃ua profecía reheve, ha’ekuéra ohecha vaʼekue ojeporu hag̃uáicha pe mokõiha jeju ára rehe, oĩ vaʼekue ñembo’e ha ñembo’epy hesakã porãva oñemohenda hag̃uáicha iñakãrapu’ãme ha’e kuéra oĩrõ guare py’atarovápe ha oha’ãrõ hag̃uáicha, ha omokyre’ỹva chupekuéra oha’arõ hag̃ua paciencia reheve jeroviápe, pe oĩva ko’ág̃a iñypytũva iñentendimientope, ára ohasávape ojekuaaukáta hesakã hag̃uáicha.”
Umíva koʼã profesía apytépe oĩ Habacuc 2:1–4 pegua: “Che aime vaʼekue che ñangarekoha ári, ha amoĩta chejupe torre ári, ha amaʼẽta ahecha hag̃ua mbaʼépa Haʼe heʼíta chéve, ha mbaʼépa ambohováita ajekorrehíro vove. Upéi Ñandejára chembohovái ha heʼi chéve: Ehai pe visión, ha emoñeʼẽkuaa porãke yvyra pehẽnguekuéra ári, ikatu hag̃uáicha pe omoñeʼẽva osyry. Pe visión niko gueteri peteĩ ára oñemoĩmavaʼekuépe g̃uarã; ha ipahápe oñeʼẽta, ha ndijapumoʼãi. Jepémo ipuku hag̃uáicha ojekuaa, ehaʼarõ chupe; oútagui añetehápe, ndahiʼaréi moʼãi. Péina ápe, pe oñembotuicháva angapyhy ndorekói tekojoja ipype; pe hekojojáva katu oikove hag̃ua ijerovia rupive.”
“Pe áño 1842-pe voi pe ñembohape oñeme’ẽva ko profecía-pe ‘ehaíke pe visión, ha emboguapy hesakã hag̃uáicha távla ári, ikatu hag̃uáicha oñani pe omoñe’ẽva’ekue,’ omokyre’ỹ Charles Fitch-pe ombosako’i hag̃ua peteĩ kuatiahaipyre profético ohechaukáva Daniel ha Apocalipsis vision-kuéra. Ko kuatiahaipyre ñemyasãi oñehechakuaa kuri ramo peteĩ ñemohu’ã pe mandamiento ome’ẽva Habacuc. Upéicharõ jepe, avave ndohechakuaái kuri upérõ pe profecía peteĩteĩme avei ojehechaukaha peteĩ jehasarei ojogua hag̃uáicha pe visión ñemohu’ãme—peteĩ aravo oha’arõva. Pe ñembyasy guasu rire, ko Escritura ojehecha kuri tuicha mba’évarõ: ‘Pe visión gueteri oĩ peteĩ ára oñemoĩmava’erã hag̃uápe, ha ipahápe oñe’ẽta, ha ndijapumo’ãi: jepe oha’arõ, eha’arõ chupe; péva ou hag̃uáicha añetehápe oune, ndopytareimo’ãi…. Pe hekojojáva oikove va’erã ijerovia rupi.’ The Great Controversy, 391, 392.”
Mokõi tabla Habacuc pegua ha’e profétikamente mokõi testígo. Bíblicamente, oñembojoaju vaʼerã mokõi testígo oñemopyendá hag̃ua añetegua.
Ha ndéve nohenduséiramo, upéicharõ egueraha nendive peteĩ térã mokõi ambue, ikatu hag̃uáicha mokõi térã mbohapy testígo jurúpe oñemopyenda hag̃ua opa ñeʼẽ. Mateo 18:16.
Ojojoajúramo Habacuc mokõi táva (1843 ha 1850 pegua ta’ãngamýi tenondegua) oñondive, omoneĩ umi añetegua ha’éva Miller képe pe ta’ãngarã porãite. Jejavy oikóva’ekue 1843-pe, ojehechaukáva pe távape peteĩha, ojejoajúramo pe mokõiha távandi, omopyenda pe visión are hag̃ua. Miller (upe tembiasakue ñangarekoha simbólico) oporandu mba’épa he’íta va’erã upe iñarõva’ekue jave pe ijarahýi oñomongeta aja.
Che aime hag̃ua che ñangarekoha ári, ha amoĩta chejehe pe tórre ári, ha ama’ẽta ahecha hag̃ua mba’épa he’íta chéve, ha mba’éichapa ambohováita añemongy’a jave. Habacuc 2:1.
Ñandejára ombo’e Miller-pe ohai hag̃ua pe visión, ha i-képe omoĩ pe mba’yruguata oguerekóva pe visión peteĩ mesa ári, i-kotýpe mbyte gotyo.
Ha Ñandejára he’i chéve ha ombohovái, he’ívo: Ehai pe visión, ha embosako’i porã itablakuérape, ikatu hag̃uáicha pya’e osẽ pe omoñe’ẽva. Habacuc 2:2.
Umi kuatia upérõ ohechauka pe ára oñembotaveha ha pe ñembotavy peteĩha.
Pe visión niko gueteri peteĩ ára oñemoĩmava peguarã; ha ipahápe oñe’ẽta, ha ndijapumo’ãi: imbeguéramo jepe, eha’arõ chupe; oútaha katuete, ndimbegueimo’ãi. Habacuc 2:3.
Upéi ojehechauka pe proceso de prueba mbohapy jepysokue rehegua, oúva pe aranduka jehechauka ñembohetavegui (Miller rembiporavo).
Péina, pe peteĩ ijánga yvatekue rehe oñembotuicha vaʼekue, ndahaʼéi hekojoja ipype; ha pe hekojoja oikovéta ijerovia rupive. Habacuc 2:4.
Mokõi aty ñemomba’eha aty ojehechaukáta pe jehechaporã rape rupive Daniel capítulo doce-pe.
Ha he'i: Tereho nde rapére, Daniel; ko'ã ñe'ẽ niko oñemboty ha ojesella pe ára paha peve. Heta oñemopotĩta, oñemomorotĩta ha oñeha'ãmbaitéta; ha umi hekoañáva hekoañáme oikóta; ha avave umi hekoañávagui noikũmbymo'ãi; umi iñarandúva katu oikũmbýta. Daniel 12:9, 10.
Umi arandu Daniel pegua ha’e umi kuñataĩ arandu Mateo mokõipa poha pegua, ojehekovia va’ekue jerovia rupive; ha umi iñañáva katu ha’e umi kuñataĩ tavy, oñemopu’ã va’ekue oñembotuichágui. Miller képe pahaite peve, umi ita jeguaka rehechauka pe aséite pe ñe’ẽtépe umi pa kuñataĩ rehegua, ha’éva pe marandu.
“Ñandejára oñemomarãramo ñande ndajarresivéiramo umi marandu ha’e ñandéve omondóva. Péicha ñambotove pe aséite órova ha’e oñohẽseva ñande ánga kuérape, oñembohasávo umi oĩvape pytũmbýpe. Oguahẽ vove pe ñehenói: ‘Pema’ẽ, pe novio ou; pesẽ pejotopa hag̃ua hese’, umi ndoresivéiva’ekue pe aséite marangatu, umi nomombaretéiva’ekue ikorasõme Cristo gracia, ojuhúta, umi virhen itavýicha, noĩriha oĩporã hag̃uáicha ojotopa hag̃ua Ijára ndive. Ha’ekuéra ndojoguerekói ijehegui pe pokatu ohupyty hag̃ua pe aséite, ha hekovekuéra oñehundi.” Review and Herald, July 20, 1897.
Miller ita’ỹi kuéra resape, ára pahápe, omimbipáta diez jey hetave; ha mokõivéva, papapy diez ha tesape, ha’e peteĩ prueba ra’anga. Ára pahápe, ojehechaukáva Miller képe paha rupi, añetegua resape ojehechaukáva Habacuc táva kuéra ári ogueru peteĩ marandu de prueba, ha upéva, umi diez virgen kuéra ñe’ẽnga rupive, ojehechauka Pyhare Mbyte Sapy’a’y marandu ramo. Pe proceso de prueba ha’e peteĩ jey jevy pe proceso de prueba ojehuva’ekue Miller rembiasakuepe, pe ñe’ẽnga umi diez virgen rehegua oñembojevy hag̃ua, peteĩ letra peve, ára pahápe.
“Py’ỹi oñemombe’u chéve pa umi diez kuñataĩkuéra rembiasakue, po apytépe iñarandu ha po ambue itavyva’ekue. Ko ñe’ẽnga ojehuma ha ojehútaite opa mba’e he’iháicha, oguerekógui peteĩ aplicación especial ko tiempo-pe, ha, mbohapyha ángel maranduicha, oñekumplíma ha opytáta añetegua ko’ág̃agua pe ára paha peve.” Review and Herald, agosto 19, 1890.
Pa simbolisa peteĩ prueba, ha paha diez ára rire Daniel ha umi mbohapy kuimba'e ijojaháva ojehechauka hesãi ha ikyve umi okaru va'ekue Babilonia rembi'u rehe. Umi oñemomba'eguasúva ojehechaukáva Habacuc-pe, oikova'ekue jerovia'ỹme ha ndaha'éi jeroviápe, omoakã Babilonia reko. Historia Millerita-pe ha'ekuéra oiko Babilonia rajykuéra, ha Habacuc-pe ha'e umi marandu profético papado rehegua ojeporúva ojeikuaa hag̃ua umi oiporavo va'ekue ndaha'éi oiko hag̃ua jeroviápe.
Péina, pe imba’e pytu ojejapysakáva ndaha’éi hekojojáva ipype; ha pe hekojojáva oikovéta ijerovia rupi. Añetehápe avei, víno rupi hembiapo vai haguére, ha’e kuimba’e jejapóva, ndopytái hógape; ombotuicha hag̃ua hembipota hag̃ua yvyra’ẽicha, ha ojogua ñemanóme, ha ndaikatúi hyguatã; upévare ombyaty hag̃ua ichupe opa tetãnguéra, ha omono’õ hag̃ua ichupe opa tavayguakuéra. Ndajajapomo’ãi piko opavave ko’ãva peteĩ ñe’ẽnga ha peteĩ ñe’ẽ pohýi ñembohory rehegua hese, ha he’íta: ¡Ai pe ombohetávape mba’e ndaha’éiva imba’e! ¿Araka’e peve? ha pe ombohýivape ijehe ári ñai’ũ hũ! Ndopu’ãmo’ãi piko pya’e umi nde su’ãtava, ha ndopáymo’ãi piko umi nemoangekoitava, ha nde reiko hag̃uáicha chuguikuéra mba’e jeguakarã? Reipe’a hag̃ua heta tetãnguéra mba’e, opyta hag̃uáicha umi tavayguakuéra rembyre reipe’áta ndehegui; yvypóra ruguy rehe, ha pe tetã ñemomarangatu’ỹ rehe, pe táva rehe, ha opa umi ipype oikóva rehe. Habacuc 2:4–8.
Pe proceso de prueba oúva vaʼekue umi virgen de Mateo 25 ári omoheñói peteĩ aty omombaʼeguasúva, omongakuaa vaʼekue pypekuéra pe karácter pe mburuvicha guasu yvate gotyo pegua rehegua (pe papado), haʼe avei pe pokatu “omoñembyai hague heta tetãme”. Pe pokatu papal hína pe oñesuʼũ sapyʼaite, heʼiháicha Jezabel ojeʼu vaʼekue jaguakuéra rehe.
Péicha he’i Ñandejára: Péina, peteĩ tetãgua ou yvy gotyo guive, ha peteĩ tetã guasu oñemopuʼãta yvy apýra guive. Haʼekuéra ojagarra arco ha kyse puku; ipochy ha ndohechagi porãi avavépe; ijayvu osapukái pe paraicha; ha oho kavaju ári, oñembosakoʼi hag̃ua kuimbaʼe ñorairõháraicha nde rehe, Sión rajy. Rohendu hague herakuã: ore po ikangypa; ñandepyʼapy orejoko, ha mbaʼasy, kuña imembývo oñanduháicha. Esẽ eme ñúme, ani reguata tape rupi; pe enemigo kyse puku ha kyhyje oĩ opa rupi. Che retãygua rajy, eñemonde ao ajáipe, ha ejeity tanimbúpe; ejapo hag̃ua ñembyasy peteĩ taʼýra peteĩnte reheguáicha, tasẽ rovaite; pe ohundíva outa sapyʼaitépe ore ári. Jeremías 6:22–26.
Mokõi aty oĩva Habacuc-pe ha’e umi ojehechauka hag̃ua hekojoja jerovia rupive, ha umi ho’úva ha hoy’úva Babilonia remimbo’e. Umi oĩva ára pahápe Miller kerayvotýpe, ojehechaukáva kuñataĩ marangatuicha, térã omongakuaa Cristo reko, ha upéicha ohupyty Tupã sello, térã omongakuaa papado reko ha ohupyty mymba ñaña marka.
“Og̃uahẽma ára pe tesape añetegua omimbi hag̃ua tekoporãrã pytũmby mbytépe. Ángel mbohapyha marandu oñemondóma ko yvy ape ári, ojehekombo’e hag̃ua yvypórape ani hag̃ua ojapyhy mymba ñarõ marca térã ta’anga marca ikuápe térã ipope. Oñeme’ẽ hag̃ua ko marca he’ise peteĩva og̃uahẽha pe mymba ñarõ ojapóhaguéicha upe decisiónpe, ha oñemoirũha umi idea peteĩchagua, Tupã Ñe’ẽ rehe oñemoĩ hag̃uáicha katuete. Opavave umi ojapyhývagui ko marca, Tupã he’i: ‘Upéva voi ho’úta Tupã poxy vino, oñeñohẽva jehe’a’ỹre ipoxy ryrupe; ha oñembohasáta asy tata ha azúfre rupive umi ánhel marangatu renondépe, ha Ovecha Ra’y renondépe.’” Review and Herald, July 13, 1897.
Umi kuñataĩ Babilonia rymba vino ho’úva, ipahápe ho’úta Tupã pochy rymba vino. Isaías-pe, Efraín ka’uçára ohechauka hikuái iñakañy ka’u rehegua omoĩvo opa mba’e akã yvate guýpe; ha upe tembiapo ojehecha va’erã “ña’ẽ ñai’ũ ojapo hag̃ua kambuchi” ramo.
Pe ñe’ẽñemombe’u “pe ára ha ára” rehegua ha’eha peteĩ símbolo Cristo rehegua, ombojere pype guive “pe ára ha ára” añetegua, pórke “pe ára ha ára” ha’e peteĩ símbolo satánico. Miller ohechakuaa hague “pe ára ha ára” ha’eha paganismo, ojehechauka hag̃uáicha voi Habacuc táva kuéra ári. Miller ojuhu hague pe pasáhe Tesalonicenses-pe, ome’ẽva’ekue chupe ikatuháicha ontende ha’eha paganismo pe “oñemboi’óva hag̃ua” ikatu hag̃uáicha ojehechauka “pe kuimba’e angaipa rehegua” oguapýva Tupã templo-pe, ha’e pe añetegua tenondegua oĩva Segunda Tesalonicenses, capítulo mokõi-pe.
“Alee hag̃ua, ha ndaikuaái ambue káso ojejuhu hague ipype [pe ára ha ára], ndaha’éiramo Daniel-pe año. Upéi [peteĩ concordancia pytyvõ rupive] ajagarra umi ñe’ẽ oĩva hendive joajúpe, ‘oipe’a hag̃ua’; ha’e oipe’áta pe ára ha ára; ‘pe ára ha ára ojeipe’a guive,’ h.a. Alee memévo, apensa ndaikatumo’ãiha ajuhu mba’eve tesape hag̃ua pe texto; ipahápe aguahẽ 2 Tesalonicenses 2:7, 8-pe. ‘Pe tekoañámeguiguáva ñemimby niko omba’apóma voi; peteĩnte oĩ ko’ág̃a ojoko hag̃ua, ojeipe’a pe tapegui peve, ha upéi ojekuaaukáta pe hembiapo vaíva,’ h.a. Ha aguahẽvo upe texto-pe, ¡ajépa hesakã ha glorioso pe añetegua ojehecha! ¡Upépe oĩ! ¡Upéva hína pe ára ha ára! Máva piko, añetehápe, he’ise Pablo ‘upe ko’ág̃a ojokóva,’ térã ombohape’ỹva? ‘Kuimba’e angaipa rehegua’ ha ‘pe hembiapo vaíva’ rupive oñeñe’ẽ hína Papado rehe. Upéicharõ, mba’épa pe ojokóva Papado ojekuaauka hag̃ua? Añete, ha’e hína Paganismo; upéicharõ, ‘pe ára ha ára’ tekotevẽ he’ise Paganismo.” —William Miller, Second Advent Manual, página 66.” Advent Review and Sabbath Herald, 6 jasypokõi 1853.
Pe he’iséva “pe ára ha káda día” rehegua Tesalonicenses-pe, Miller ohechakuaa va’ekueha pe añetegua tenondegua pe pasáhepe. Pablo omombe’úvo umi ndohayhúivape pe añetegua, ha upévare oikotaha hikuái ñembotavy mbarete poguýpe, katuete ohechauka hína pe añetegua ñemboyke pe sentido general-pe; ha pe añetegua oñe’ẽva rehe directamente pe pasáhepe ha’e pe añetegua “pe ára ha káda día” ohechaukaha Roma pagana.
Tetépe resape hína nde resa; upévare nde resa ipotĩrõ, nde rete tuichakue henyhẽta tesakãgui. Ha nde resa ivaírõ, nde rete tuichakue henyhẽta pytũgui. Upéicharõ pe tesakã oĩva nderehe pytũramo, tuichaite pe pytũ! Avave ndaikatúi omba’apo mokõi járape g̃uarã; peteĩme niko ndaija’éimo’ãi ha pe ambuépe ohayhúta, térã peteĩre oñembo’ysýita ha pe ambuépe omboykéta. Peẽ ndaikatúi peiko Tupã ha mamón rembiguairõ. Mateo 6:22–24.
Oĩ peteĩ mborayhu añeteguápe g̃uarã, térã peteĩ ñembyai añetegua rehe. Ndaipóri mbytegua. Pe jejavy mbarete oúva umi vírgen itavývare Mateo mokõipa po pegua oñemopyenda hína hikuái omboykégui pe tesape oguerekóva umi Miller rembiju, ohechaukáva pe jeha’ã paha. Israel yma guaréva jeha’ã paha ha’e va’ekue pe hapykuéri décima jeha’ã, ha umi Miller rembiju omimbi pa’ũ diez jeyve hetave ára pahápe. Pe símbolo ohechaukáva oñemboykeha umi Miller rembiju ha’e “pe ára ha ára”, umi Efraín ka’úvare ombojere va’ekue akã yvýre mbohapyha generación adventismo-pe. “Pe ára ha ára” ha’e peteĩ símbolo satánico paganis-mo rehegua. Umi ka’úva omoinge peteĩ rembiju japúva, oguerúva protestantismo apóstata-gui, omombe’úva “pe ára ha ára” ha’eha peteĩ símbolo Cristo rehegua.
Míller oikuaa hag̃ua umi ita jeguakarã rehegua ipahápe ojejokóma pe tembiasakue rupive oñemopuʼã hague pype. Ojeroviávo pe Jejujey Mokõiha haʼeha pe mbaʼe oikótava proféticamente upe rire, pe kyhyje vaiete ojapovaʼekue papado rehe 1798-pe, ikatu hag̃uánte ohechauka pe irundyha ha pahague yvy arigua mburuvicha guasu Daniel mokoĩme guare. Míller ojejokove avei ikuaapy rehe “pe ára ha ára” rehegua, pórke hekopete omombeʼu haʼe jehechauka rupive oñemboguata hague chupe peteĩ tape poravopyre omoñeʼẽ hag̃ua, upépe heʼivaʼekue oiporu hague iBiblia, Cruden Concordance ha omoñeʼẽ hague avei algunos kuatiahaipyre marandu rehegua. Iñeʼẽmbyrãkue omoarandu hag̃ua upéicha, iñakãme mante oike vaʼekue.
“Umi doce áño aja deísta-rõ guare, alee opaichagua tembiasakue ajuhúva; ha koʼág̃a katu ahayhu la Biblia. Upépe oñemboʼe Jesús rehe! Upéicharõ jepe, heta hendáicha la Biblia opyta hag̃ua chéve pytũmbýpe. Áño 1818 térã 1819-pe, añemongeta jave peteĩ che irũ ndive, ajapo vaʼekue ichupe peteĩ jehechajey, haʼe niko chekuaa ha ohendu vaʼekue che ñeʼẽ deísta-rõ guare, ha upéi oporandu chéve, heʼiséva porã hag̃uáicha: ‘Mbaʼépa ere ko téxto rehe, ha pe ambue rehe?’ ohechauka umi téxto yma guarére che ambohováiʼỹva deísta-rõ guare. Aikuaa mbaʼérepa haʼe ojapo upéva, ha ambohovái ichupe:—Rehejáiramo chéve tiempo, haʼéta ndéve mbaʼépa heʼise. ‘Mboy tiémpopa reipota?’ Ndakuaái, ha katu haʼéta ndéve, ambohovái, ndaikatúigui aguerovia Tupã omeʼẽ hague peteĩ revelación ndaikatúiva oñeikũmby. Upérõ ajapo che pyʼapýpe peteĩ mbaʼe: astudiáta che Biblia, agueroviávo ikatútaha aikuaa mbaʼépa heʼise Espíritu Santo. Ha pyaʼe asẽvo ko ñeimoʼãme, ou chéve ko pensamiento:—‘Eimérõ rejuhu peteĩ pasaje ndaikatúiva rentende, mbaʼépa rejapóta?’ Upérõ ou che akãme ko tape la Biblia ñemoarandu rehegua:—Ajagarráta umi ñeʼẽ umi pasaje-gua, ha ahapykuehóta Biblia pukukue javeve, ha péicha ajuhúta mbaʼépa heʼise. Areko vaʼekue Cruden’s Concordance, che aikuaa hag̃ua haʼeha iporãvéva ko yvy ape ári; upévare ajagarra upéva ha che Biblia, ha aguapy che mesápe, ha ndalee ambue mbaʼeve, umi marandu kuatiaʼípe michĩmi año hag̃uáicha, che añemoĩmbaitégui aikuaase hag̃ua mbaʼépa heʼise che Biblia. Apollos Hale, The Second Advent Manual, 65.”
Miller rembirekue ndaha’éi ojehechakuaa hag̃ua añoite imétodo de estudio rupive, ha avei ojehechauka chupekuéra revelación directa rupive Tupãgui.
“Ñandejára omondo Ijángel ikatu hag̃uáicha omonguʼe peteĩ kokuehárape korasõ, peteĩ ndogueroviáiva’ekue la Biblia, ogueraha hag̃ua chupe oheka hag̃ua umi profesía. Ñandejára remimboukuéra oho jeýjeývo ovisita upe poravopyrepe, ombohape hag̃ua iñakãme ha oipeʼa hag̃ua iñentendimientope umi profesía ymaite guive iñypytũva’ekue Ñandejára tavayguakuérape g̃uarã. Oñemeʼẽ chupe añepyrũrã pe joajuha añeteguáva, ha oñemboguata chupe oheka hag̃ua joajuha joajuha, peve omaña hag̃ua ñemondýi porã ha mbaʼeporãme Ñandejára Ñeʼẽre. Upépe haʼe ohecha peteĩ joajuha añeteguáva iporãite hag̃uáicha. Upe Ñeʼẽ haʼe oguereko vaʼekue ndahaʼeiha Ñandejára pytu rupigua, koʼág̃a ojepeʼa ijehegui hesa renondépe iporã ha heko mimbipápe. Haʼe ohecha peteĩva Escritúrape omyesakãha ambuévape, ha peteĩ pasáhe oñemboty jave iñentendimientogui, ojuhu ambue hendápe pe Ñeʼẽme upe omyesakãva chupe. Haʼe omaʼẽ Ñandejára Ñeʼẽ marangature rehe vyʼápe ha temimoĩ guasúpe, kyhyje marangatu ndive.” Early Writings, 230.
Hermana White heʼi vove “Tupã ombou Itupãremimbou” Miller rendápe, upéva ohechauka Gabriel hague pe remimbou oñemondovaʼekue Miller rendápe; “Itupãremimbou” niko ñeʼẽ ojeporúva Gabriel rehe.
“Pe ánhel ñe’ẽ, ‘Che ha’e Gabriel, añembo’yva Tupã renondépe,’ ohechauka ha’e ojapyhyha peteĩ tenda tuicha jeroviapy ha yvate rehegua yvágape. Oguahẽrõ guare peteĩ marandu reheve Daniel-pe, he’i: ‘Ndaipóri avave oñemoĩva che ykére ko’ã mba’épe, ndaha’éiramo Miguel [Cristo] nde Ruvicha.’ Daniel 10:21. Gabriel rehegua, pe Salvador he’i Apocalípsis-pe, he’ívo ‘Ha’e omondo ha oikuaauka hag̃ua i ánhel rupive hembiguái Juan-pe.’ Apocalípsis 1:1.” The Desire of Ages, 99.
Gabriel ha ambue ánhelkuéra ambue rehegua oñemondo vaʼekue oisãmbyhy hag̃ua Miller apytuʼũ ha “oavri hag̃ua iñentendimientópe umi profesía oĩ vaʼekue tapiaite pytũmby Tupã tavayguakuérape guarã”. Imarandu ndahaʼéi vaʼekue añónte ojepysovaʼekue iñemoarandu rapére, síno avei peteĩ jehechauka hag̃ua Tupãgui. Pe método voi haʼe oipurúva ikatu hag̃uáicha oikuaa hag̃ua la Biblia ou vaʼekue iñapytuʼũme. Tupã ogueru jave añetegua ñane apytuʼũme, upéva haʼe jehechauka Tupãgua, ha ndahaʼéi jaheguahẽva añeteguápe pe proceso rupive ñambojaʼo porãvo la Biblia. Miller ojapo vaʼekue mokõivéva, péro pe jehechauka Tupãgua tekotevẽkuri oike avei mbaʼéichapa Miller oikuaávo pe tema hérava “the daily”.
Míller ndohechakuaamo’ãikuri pe osila hag̃ua pe jénero rehegua Daniel arandukápe, capítulo ocho, versículos nueve guive doce peve, pórke ha’e oguereko va’ekue añoite la Biblia ha peteĩ concordancia ndaiporihápe mba’eveichagua marandu ñe’ẽnguéra bíblicas rehegua. Ndohechamo’ãi va’ekue pe joavy “sur” ha “rum” apytépe, mokõivéva oñembohasáva “take away” ramo. Ndohechamo’ãi va’ekue avei pe joavy “miqdash” ha “qodesh” apytépe, mokõivéva oñembohasáva “sanctuary” ramo.
Ha’e ndohechamo’ãi kuri pe añetegua ñe’ẽ “tamid” rehegua, ojejuhúva cien cuatro jey la Bíblia-pe. Pe añetegua ndaikatúi va’ekue ha’e ohecha (ha upéva avei hína pe añetegua ha’e ohecha va’ekue) ha’e kóva: umi cien cuatro jey ñe’ẽ hebreo “tamid” ojepuruha la Bíblia-pe, Daniel aranduka-pente añoite pe ñe’ẽ hebreo “tamid” ojepuru téra ramo. “Tamid” ha’e pe ñe’ẽ hebreo he’iséva “meme”, ha oñemoñe’ẽ “pe ára ha ára” ramo Daniel aranduka-pe.
Pe lívro Daniel-pe añónte ojepuru pe ñe’ẽ téraicha, ha ambue noventa y nueve jey ojepuru adverbioicha. Upévare, umi traduktór ojejapóva Biblia King James-pegua oñembohovái ramo Daniel oipurúvo pe ñe’ẽ po jey téraicha, ha opaite ambue Escritúra haihára oipurúramo noventa y nueve jey adverbioicha, pe prueba pohýi rupi oñembojerekuéra omyatyrõ hag̃ua Daniel jepuru pe ñe’ẽ rehe téraicha. Ikatu hag̃uáicha omyatyrõ Daniel-pe, omoĩve hikuái pe ñe’ẽ “sacrificio” Ñe’ẽme, ha péicha ombohasa peteĩ téra adverbio-rã. Ha upéi, ikatu hag̃uáicha omyatyrõ umi traduktór-pe, Ellen White oñeinspira hag̃ua ohaikuaa hag̃ua ha’e, “ahecha pe ‘Daily’ rehegua, pe ñe’ẽ ‘sacrifice’ oñemoĩhague yvypóra arandu rupive, ha ndaha’éi pe texto pegua; ha Ñandejára ome’ẽ hague pe hechapyre añetéva hese umi ome’ẽ vaekuépe pe juicio aravo sapukái.”
Miller, ijehegui rupi voi, oheka hína kuri ontende hag̃ua “pe ára ha ára”, ha upéva ipahápe ontende 2 Tesalonicenses-pe. Ha avei, ijehegui rupi voi, peteĩ ñe’ẽ ontende hag̃ua ohecha vaʼekue opa hendápe upe ñe’ẽ ojepuru haguépe, ha upe ñe’ẽ ojepuru ambue noventa y nueve jey Biblia-pe. Upéicharõ jepe, ijehegui “pe ára ha ára” rehegua heʼi hína ojuhu hague ndahaʼei ambue hendápe, síno Daniel arandukápe año, heʼírõ guare: “Alee hag̃ua asegi, ha ndaikatúi ajuhu ambue káso ipype ojejuhuha [pe ára ha ára], ndahaʼéiramo Daniel-pe.” Miller oguahẽ umi joya-kuérape ndahaʼéi iñambueʼỹ hag̃uáicha iñemoarandu rape rupínte año, síno avei peteĩ revelación divina oñemeʼẽ vaʼekue chupe ánhel kuéra ministerio rupive.
Kóva rehe ae pe iñentendimiento “pe ára ha ára” rehegua heko porã, ha katu oĩ vaʼekue ipyʼaguapyʼỹme. Ndaikatúi ohechakuaa, umi cinco jey “pe ára ha ára” oñemombeʼu hag̃ua Daniel aranduka ryepýpe, peteĩ umi mbohapy jey “pe ára ha ára” “oñemboguejy”hápe, oguerekoha peteĩ heʼise ambuéva umi mokõi ambuévagui. Peteĩ jey “pe ára ha ára” ojepuru pe ñeʼẽ hebrea “rum” ndive, ha umi mokõi ambue jey ojepuru pe ñeʼẽ hebrea “sur” ndive. Mokõivéva ñeʼẽ oñembohasa “oñemboguejy” hag̃ua, ha katu “rum” Daniel kapítulo poapy, versíkulo once-pe, heʼise “ojeyupi ha oñemombaʼeguasu”, ha kapítulo once, versíkulo treinta y uno-pe, ha kapítulo doce, versíkulo once-pe, pe ñeʼẽ “sur” heʼise “oñemboguejy hag̃ua”.
Umi teólogo okaru ha ho’u tembi’u Babiloniagua, oñe’ẽjoja hikuái, taha’e pe eipe’ávo peteĩ mba’e térã pe emopu’ãvo peteĩ mba’e, mokõivéva ohechauka peteĩichagua jeipe’a, upévare mokõive ñe’ẽ oikuaava’erã oguerekóva peteĩchagua he’iséva. Ha’ekuéra he’i umi mbohapy jey “pe ára ha ára”, oje’eha “ojeipe’a” ramo, akóinte he’ise jeipe’a; ha péicha ojapóvo, ohechauka hikuái Daniel ojapo hague ñangareko’ỹ iñe’ẽ poravópe. Ndoje’éi upéva hesakã hag̃uáicha, ha katu ñe’ẽ rehegua ñemoĩ rupive ombo’e hikuái Daniel oiporavova’erãmo’ãha ñe’ẽ “sur” umi mbohapy jey ojehu hag̃uépe, pórke umi teólogo remiandu hag̃uáicha ha’e raka’e ohe’iséva peteĩchante káda jey “pe ára ha ára” “ojeipe’a” ramo.
Haʼekuéra ojapo upeicha avei ñeʼẽnguéra “miqdash” ha “qodesh” rehe, mokõivéva oñembohasáva “santuario” ramo, capítulo ocho versículo once guive catorce peve. Káda jevy oñeñeʼẽhápe “santuario” rehe umi irundy versículo-pe, haʼekuéra oñembopyʼaguasu opavave ohechauka hag̃ua Tupã santuario rehe. Jey hag̃ua inferéncia rupive, Daniel oipurúvaʼerãmoʼãnte “qodesh” umi mbohapy jevy oñeñeʼẽhápe, ha ndahaʼéi “miqdash” versículo once-pe. Miller ndoikuaáiramo jepe umi ñeʼẽnguéra apytépe oĩha peteĩ joavy, umi teólogo moderno katu oikuaa, ha upéicharõ jepe, haʼekuéra oñembopyʼaguasu ndaipori hag̃uáicha oñemoneĩva mbaʼeveichagua joavy. Upéicharõ jepe, Miller, ndohechakuaáiva umi joavy oĩva umi ñeʼẽnguéra apytépe, og̃uahẽ vaʼekue peteĩ entendimiento ojoavy hag̃ua umi teólogo moderno-gui.
Añeteguasú ningo Daniel haʼe hague peteĩ haihára ipyʼaguapýva ha oñangarekóva eterei, oikuaáva pe ñeʼẽ hebrea, ha oñehesaʼỹijógui ojeʼe hese iñaranduveha pa jey opaite Babilóniape aranduha ambuégui, kuimbaʼe iñaranduetévagui ave ijeheguiete isosiedápe. Oĩramo peteĩ oikuaáva pe tembiaporã porãite pe ñeʼẽ hebrea rehegua, ha mbaʼéichapa ojehechauka vaʼerã hekópe upe tembiasakue particular-pe, upéva haʼe vaʼekue Daniel. Daniel oipurúramo ñeʼẽ iñambuéva, upéva haʼe kuri ogueraha hag̃ua heʼiséva iñambuéva, haʼe voi ohekáva kyreʼỹme ohechauka hag̃ua. Ojehechakuaáramo Daniel ojeporu hag̃uáicha iñambuéva umi ñeʼẽ oñembohasáva “santuario” térã “peʼa” ramo, umíva omombarete Miller entendimiento rehegua “pe ára ha ára” rehe, upe Miller ohechakuaákuri pe pasáhe mismo-pe, upépe Pablo ohechauka hag̃ua umi omboykéva añetegua ojeheja hag̃uáicha toñembotavy mbarete.
Umi ohayhúva pe añetegua ha oguerovia pe japu omoheñóiva mbotavy guasu, umívape avei ojehechauka Efraín ka’u jáicha, ha’e hag̃ua mokõi aty rupi. Peteĩ aty ha’e pe ñemoarandu ruvicha kuéra, ha pe ambue aty ha’e pe tavaygua ndojekuaáiva mba’e, ohendútava añoite umi arandu ombo’éva chupekuéra. Ha’ekuéra hína umi okañýva japu guýpe, ha ojapóva peteĩ ñe’ẽme’ẽ ñemanóndi. Ha’ekuéra hína umi ikorasõ oñemopu’ãva Habacuc mokõihápe, ha ha’ekuéra hína umi kuñataĩ tavýva Mateo veinticinco-pe. Ha’ekuéra hína umi omboykéva umi añetegua pyenda rehegua pe sueño Miller mba’éva, osẽva hendy hag̃ua pa ary pukukue hesakãve hag̃ua pahápe (ohechaukáva pe décima ha paha prueba Israel moderno rehegua), yma guaréicha ojehechaukáva pe décima ha paha prueba Israel yma guaréva rehegua.
Romoinge hag̃ua ko ñehesa’ỹijo pe artículo oútavape.
Ha Ñandejára he’i Moiséspe: Mboy araka’e peve ko tetãgua chembopochýta? ha mboy araka’e peve ndojeroviamo’ãi cherehe opa umi techaukaha ajapova’ekue ijapytepekuéra reheve? Ahupíta chupekuéra mba’asy vai reheve, ha aipe’áta chuguikuéra ijerovia hag̃uã yvy rehegua, ha ndehegui ajapóta peteĩ tetã tuichavéva ha mbaretevéva chuguikuéra gui. Upémarõ Moisés he’i Ñandejárape: Upéicharõ umi Egiptoygua ohendúta, (nde ningo nde pu’akapýpe reguenohẽ ko tetãgua ijapytegui) ha omombe’úta ko yvy rupi oikóva kuérape; ha’ekuéra ningo ohendúma nde, Ñandejára, reĩha ko tetãgua apytépe, nde, Ñandejára, rejechaha rova rova, ha nde arai opytaha hi’ári, ha nde rehoha henonderãkuéra, ára hag̃ua peteĩ arai yvytýpe, ha pyhare hag̃ua peteĩ tata yvytýpe. Ko’ág̃a, rehejukáramo opa ko tetãgua peteĩ kuimba’éicha, upéicharõ umi tetã nguéra ohenduva’ekue ne herakuã porã rehe oñe’ẽta he’ívo: Ñandejára ndaikatúigui ogueraha ko tetãgua pe yvýpe ome’ẽ hague iñe’ẽme’ẽ hag̃ua chupekuéra, upévare ojuka chupekuéra desiértope. Ha ko’ág̃a, ajerure ndéve, che Ruvicha pu’aka tojechauka tuicha, he’iháicha nde ereva’ekue: Ñandejára ipasiénsia puku ha iporiahuvereko tuicha, operdona tekoañáme ha tembiapo vaipe, ha araka’eve ndohejáiva reko vaire ojejapova’ekue oñembohasa’ỹre; ohechaukáva túvakuéra rembiapo vai ta’ýra kuérape peve, mbohapyha ha irundyha ñemoñarépe. Eperdona, ajerure ndéve, ko tetãgua tekoañáme, nde poriahuvereko tuichakue he’iháicha, ha rejapo haguéicha perdón ko tetãguápe Egipto guive ko’ág̃a peve. Ha Ñandejára he’i: Aperdonáma nde ñe’ẽ he’iháicha; ha che aikove añetetéicha, opa yvy henyhẽta Ñandejára gloria rehe. Umi kuimba’e ohechava’ekue che gloria ha che mba’eporã hechapyrã, ajapova’ekue Egíptope ha desiértope, ha ko’ág̃a chembojere ija hag̃ua ko diez jey, ha nohendúiva che ñe’ẽ; añetehápe, ha’ekuéra ndohechamo’ãi pe yvy ha’éva ahura va’ekue ituvakuérape, ni peteĩva umi chembopochýva ndohechamo’ãi upéva. Ha katu che rembiguái Caleb, ambue espíritu orekógui hendive ha che rapykue oho hag̃ua ipy’aite guive, chupe agueraháta pe yvýpe oike hague, ha iñemoñare ohupytyta upéva. Números 14:11–24.