Elías - Mbohapyha’ẽ}}

Elías ojapo rire Acab ohenóika hag̃ua opa Israel-pe Carmelo-pe, upéva ohechauka vaʼekue tenonderãme Tupã oguenohẽtaha pe iglesia-pe Ypykue Pytũmbýgui ary 1798-pe, mbohapy áño ha mbyte javegua jejopy vai rire, ha oguerahataha chupekuéra 1844 peve ha upéi 1863 peve. Umi mbohapy ára papapy haʼe hína pe estructura “siete tiempos” rehegua mbohapy waymark pahague, Isaías omohendaháicha capítulo siete-pe.

Pe tembiasakue 1798, 1844 ha 1863 rehegua ojehechauka avei mba’éichapa Moisés ogueraha Israél ra’ykuérape Egipto poguýgui yvyty Sinaí peve. Peteĩha ha mokõiha ánhel rembiasakue ohechauka pe movimiento Millerita, oñepyrũva ára paha jave ary 1798-pe ha osegíva pe movimiento oiko peve iglesia-rõ ary 1863-pe. Elías ha Moisés ha’e umi mokõi testígo tenondegua pe tembiasakue Millerita-pe, ha ha’ekuéra avei umi mokõi testígo tenondegua Apocalipsis kuatiápe pe tercer ánhel rembiasakue aja.

Pe movimiento Millerita ohechauka ñepyrũrã marandu porã opa'ỹva Apocalipsis catorce pegua, ha Future for America ohechauka ipahápe. Umi Millerita ñepyrũrã movimiento ha pe movimiento paha mbytépe jajuhu pe iglesia Adventista del Séptimo Día. Oje'éicha iglesia Adventista rembiasakuehaihára kuéra rupive áño 1856-pe, pe hembýva movimiento Millerita-gui oike pe condición Laodicea-pe, ha upéicha opa pe período Filadelfia-gua ombojegua va'ekue ary 1798 guive 1856 peve.

Pe artíkulo mboyvegua-pe rohechauka vaʼekue pe inspiración ombojoja hague pe ñembotavy guasu Yguasu Pytã rupi jehasa rehegua pe ñembotavy guasu ary 1844 pegua ndive. Upe punto-pe, pe sábado prueba, pe maná rupive ojehechaukáva, og̃uahẽ Moisés rembiasakuépe. Pe profético punto peteĩme, pe tesape oúva Lugar Santísimo-gui omoñepyrũ peteĩ prueba ha mopotĩrã rape, oñepyrũvo pe sábado-gui, umi yguasu ohasáva ha jerovia rupive oike vaʼekue Lugar Santísimo-pe guarã. Pe prueba rape oikóva 1844 mboyve oñepyrũ Moisés rembiasakuépe iñemoñare jave guive, ha umi Millerita-pe ary 1798-pe pe arandu heta hag̃ua rupive, Daniel ohechauka vaʼekue, omoheñóitaha peteĩ mbohapy paso prueba rape ogueraháva juicio peve.

Pe huísio ñepyrũva 22 de octubre de 1844-pe ojehechaukaraka’ekue Faraón rehegua huísio rupive, oñepyrũva Egipto ra’y ypykuéra rehe ha opa hag̃ua Mar Rojo yguasúpe. Umi arandu oike rire pe Lugar Santísimo-pe jerovia rupi, térã ohasa rire Mar Rojo rupi, pe jehechapyre rembiapo oñepyrũva’ekue ára paha-pe ary 1798-pe osegi 1844 rire avei. Moisés rembiasakuepe, kóva ojehechaukaraka’ekue pa test rupive, umívape Israel ofalla hag̃ua peteĩteĩva jepýpe. Pe paháva umi pa test apytégui ha’e va’ekue umi doce espía oikundaha jave pe Yvy Oñeme’ẽva’ekue. Pe test peteĩha Moisés rembiasakuepe ha’e va’ekue pe maná test, ohechaukáva pe sábado; ha umi Millerita-kuérape g̃uarã, pe sábado ojekuaa va’ekue peteĩha test ramo 22 de octubre de 1844 rire. Oĩgui pe test peteĩha sábado ramo mokõivéva tembiasakue ojoajúvape, umi porundy ha poapy test oúvape Moisés rembiasakuepe ohechauka 1844 rire oĩtaha peteĩ serie de test oguerahátava jeikérõ hag̃ua térã pe Yvy Oñeme’ẽva’ekuépe, térã pe ñu mano rehegua gotyo. 1863 ohechauka pe test paha pe movimiento Millerita-pe g̃uarã. Ñañepyrũta ko jehecha umi doce espía ou jave hendivekuéra marandu pe Yvy Oñeme’ẽva’ekue rehegua.

Ko pasáhe Números-gui oguereko heta añetegua iñimportantetereíva ñañatende hag̃ua hese, ikatúva hasy hag̃uáicha ojehecha’ỹ hag̃uáicha ndajahecháiramo pe tembiasakue upépe oñerrepresentáva ramo peteĩ tipo ramo pe movimiento Millerita rehegua. Peteĩ punto ha’e umi opu’ãva pe “marandu vai” reheve oityha hikuái ijehegui pe décima ha ipahaitéva prueba, ha upe prueba paha-pe ojehechauka mokõi aty tapicha rehegua. Umi mokõi aty, oñemoheñóiva’ekue pe tembiasakue rupive umi nueve prueba mboyveguápe, ohechauka ikarakter kuéra ojesareko hag̃ua mba’e “marandu” rehepa oiporavóva omoneĩ hag̃ua. Ary 1863-pe, pe Adventismo Millerita ombotove Moisés marandu, oñerrepresentaháicha pe profecía tembiguái reko rehegua Levítico veintiséis-pe. Pe marandu oguerúva Josué ha Caleb ha’eva’ekue añónte Tupã “marandu” jevy pe tembiasakue pukukue javeve iñepysyrõ rehe tembiguái reko-gui. Moisés heñóigui guive, Tupã oprometeva’ekue oguenohẽtaha chupekuéra tembiguái rekógui ha oguerahataha pe yvýpe oñeprometeva’ekue Abraham-pe heta siglo mboyve. Josué ha Caleb orrepresenta umi oñembo’ýva pe marandu ypykuére; ambue diez espía katu ombotove Tupã añetehápe ome’ẽ hague upe marandu.

Áño 1863-pe, James White ohai peteĩ artíkulo Review and Herald-pe omboykévo Miller ñehesa’ỹijo “paapy ára” rehegua, ha upe aryetepe Uriah Smith omoherakuãvo pe ta’anga japu ndaipóriva pype mba’eveichagua ñe’ẽmbyky Levítico-pegua “paapy ára” rehe, mokõivéva, White ha Smith, omboyke William Miller rembiapo ha oiporu protestantísmo apóstata rembiporu bíblico. Umi apóstata rembiporu, ha’ekuéra ramoite ohenóiva’ekue “Babilonia rajykuéra”, ojeiporu vaekue ramo jehechápe oñemboyke hag̃ua pe marandu Miller rehegua, peteĩva ángel Gabriel oguerahava’ekue. Israel yma guarépe, pe prueba pahápe, ha’ekuéra he’i hag̃uaichaite: “Jajapo ñandéve peteĩ mburuvicha, ha jajevy Egíptope.” Pe jejavy pe prueba décimo ha pahaitepe oñemopyenda pe “marandu” ñemboykére, upéva ojoajúva’ekue pe marandu ndive iñepyrũmby guive, ha pe pota jevy hag̃ua Egipto poguýpe. Jeremías, ta’ãngahái rupive, ohechauka ramo umi oñembotavýva’ekue pe profecía ndoikóiva’ekue 1843-pe, Tupã hesakã porãme ohenói chupe ojevy hag̃ua Tupã rendápe ha heko kyre’ỹ yma guarépe pe marandurã rehe, ha avei omanda hag̃ua chupe ani hag̃ua araka’eve ojevy umi ojehechakuaava’ekue Babilonia rajykuéraramo hag̃uápe.

Áño 1863-pe, James White ha Uriah Smith omoĩ peteĩ kapitán pyahu omotenonde hag̃ua chupekuéra jey hag̃ua pe tenda oñemandahágui chupekuéra ani hag̃ua oho upépe. Josué ha Caleb ohechauka umi oipota vaʼekue oñemotenonde, White ha Smith katu ohechauka umi oipota vaʼekue ojevy hag̃ua tapykuépe.

Ambue punto tekotevẽva oñemombeʼu hag̃ua pe pasáhe Números-pegua haʼe kóva: pe puʼaka paha, ombojovakévape opa umi puʼakárape omano hag̃ua pe desiértope umi irundypa áño oútava ryepýpe, haʼe peteĩ mokõigui umi ñeʼẽmondo tenondegua omopyendáva pe principio ára peteĩ áño rehegua profesía bíblica-pe, ha upéva ikatu hag̃uáicha haʼe kuri pe regla profesíapegua iñimportantevéva Miller oiporúva hag̃ua omyesakã ha omboja hag̃ua pe marandu evangelio opaveʼỹvagui ha pe ánhel peteĩhágui. Ambue testígo bíblico ko regla rehegua ojejuhu Ezequiel kuatiápe.

Pe mba’e heta jey noñehesa’ỹijói umi mokõi versíkulo omopyendáva ára peteĩha ary peteĩha pevarãva rehe, ha’e hína mokõivéva versíkulo rembiasakue ñemohenda araka’épeguáva.

Pe versíkulo oĩva Númerospe oiko Israel yma guaré ñepyrũmbýpe ha ohechauka Tupã ñemoĩmbyregua tavayguakuéra ñepu’ã; ha pe versíkulo oĩva Ezequielpe oiko Israel yma guaré pahaitepe ha avei ohechauka Tupã ñemoĩmbyregua tavayguakuéra ñepu’ã. Pe kastígo ñepyrũme vaʼekue haʼe vaʼekue mano desiértope, ha pe kastígo ipahápe vaʼekue haʼe vaʼekue tembiguái reko iñenemigokuéra retãme. Pe principio peteĩ ára peteĩ áño rehegua omombaʼe guasu peteĩ tavaygua ñemoĩmbyregua ñepu’ã. Mokõi kastígo, peteĩ ñepyrũme ha ambue pahápe, ha katu mokõivéva iñambue. Peteĩha vaʼekue mano mbeguekatúpe ohasakuévo desiérto rupi; pe pahaguéva katu haʼe vaʼekue jejopypyre ha tembiguái reko Babilonia añeteguápe.

Tembiasakue ko’ã versículope oñerrepresentáva oiko peteĩ símbolo bíblico hérava “pe ára ñembopochy rehegua”. “Pe ára ñembopochy rehegua” oñemombe’u Salmo noventa y cinco-pe, Jeremías treinta y dos-pe ha Hebreos tres-pe, péro ko’ág̃a ndajajepy’amongetamo’ãi upe símbolo rehe. Oĩ peteĩ principio iñimportantetereíva ojehechakuaáva pe pasáhe mboyveguápe ha tekotevẽ oñemoneĩ. Upe principio avei ojehechauka proféta Samuel, Lucifer, Ellen White ha, añetehápe, Moisés rupive ko pasáhepe.

Ko pasáhepe Israel yma guare omboyke hag̃ua Tupãme ipoguýpe Irúicha, ha ko tembiasakue ohechauka tenonderã pe ára ha’ekuéra opredikárõ guare ndorekoiha ambue mburuvicha guasu César añónte. Omboyke hikuái Tupã rembijokuairã, ha ojerure hatã oñeme’ẽ hag̃ua chupekuéra peteĩ mburuvicha guasu iñemoñaretee apytégui; upéicharõ jepe, ipahápe opredika hikuái imburuvicha guasuha peteĩ mburuvicha guasu romano. Pe mburuvicha guasu romano ára pahápe ha’e Roma papa.

Pe teokrásia rejei peteĩ mbaʼe vaieterei ha personalitéva Samuelpe g̃uarã, ha upévare haʼe oikuaa upéva ramoite peteĩ rejeiha imbaʼapo proféticore. Péro Tupã ojapo porã kuri Samuel oikuaa hag̃ua pe ijeheguikuéra rejeiha ndahaʼeiha profétare, síno Tupã rehe. Koʼã mokõi pasáhe omoĩva tenondépe Moisés ha Samuel relación profética yma Israél ñemoĩre, pe kastígo ou vaʼekue upe ñemoĩ rehe rire ndahaʼéi vaʼekue paha yma Israélpe g̃uarã. Oĩ gueteri peteĩ aty oñerrepresentáva Josué ha Caleb rupive, oike vaʼerã pe Yvy Ñemeʼẽmbyrépe, ha Samuel rembiasápe yma Israél paha oĩ vaʼekue Israel ruvicha guasukuéra paha hag̃uáme, ndahaʼéi ñepyrũme.

Moisés oñemongeta Tupã ndive hag̃ua omba’apo meme hag̃ua Israel ymaguare ndive, Moisés niko ohechakuaa hag̃ua oguahẽ hag̃ua chupekuéra peteĩ paha upe jave omoañetembýta vaiha pe tembiasakue marangatu iñangarekóvape g̃uarã pe ñemosãsóre Itavayguakuéra rehegua ha Iñe’ẽme’ẽ rehe hag̃ua ogueraha chupekuéra pe yvýpe Tupã oprometéva’ekue Abraham-pe. Ko’ápe pe mba’e oje’éva ha’e kóva: Tupã oiporavo oheja hag̃ua pe ñepu’ã oiko ha avei osegi, araka’eve ha’e oipotáramo oipuru pe ñepu’ã añete hag̃uáicha testígo.

Pe tekojoja py’aro joja ojehechaukáva Samuel-pe, ojehechauka avei Ellen White-pe.

Hermana White oñembojoguata Samuel rembipota rehe, ha oñemombe’u chupe opytava’erãha umi opuʼãvandi ha iñepuʼãndive, ha “opyta” hag̃ua i“tenda”pe hembiapopegua. Oñemandáma chupe topyta itendápe, upe rire ha’e (kuña maranduhára) odesidi rire oheja hag̃uánte umi opuʼãva ha iñepuʼãnta ijeheguínte.

Pe mba’e oñemombe’u raẽha rehegua, ha’éva peteĩ aty guasu pe principio Alfa ha Omega rehegua, ohechauka mba’éichapa pe jey peteĩha oñemombe’uhápe peteĩ mba’e ha’e tuichaiterei mba’éva. Oñembojoaju pe ñepyrũite Lucifer pu’akápe oĩ va’ekue ndive ko añetegua: Tupã oipotárire, oreko va’ekue opa pu’aka tekotevẽva omboyke hag̃ua Lucifer-pe upe iñemo’ã peteĩha jepe, pe ijeheguínte guarãva, osẽ va’ekue Lucifer apytu’ũgui. Tupã ikatu va’ekue oipe’a Lucifer-pe pe tembiasakuegui, ha oreko pe pu’aka upéicha hag̃ua; ha’e oiporavóirire ojapo hag̃ua upéva, ikatu va’ekue ojapo péichaite, ambue ánhelkuéra ni ndoikuaamo’ãi hag̃uáicha mba’épa oiko ra’e. Añetehápe, ha’e ndajajapói upéva, ambue mba’e apytépe, upéva ikatu hag̃uáicha ha’e va’erãmo’ã peteĩ ñeñembotovéva Ikarakter rehe; upéicharõ jepe, ha’e oguereko pe pu’aka apohare ohejátava chupe ojapo hag̃ua upe mba’e. Péro ndojapói upéva. Py’aguasúpe oheja pe pu’aka oike hag̃ua Ikarakter rehegua testimóniope, oike hag̃ua pe ñe’ẽmondo pe ñorairõ rehegua oñepyrũ va’ekue yvágape ha ipahápe ou va’erã yvy ape ári. Kóva hína upe Moisés ñomongeta ojapo va’ekue Israel yma guarépe g̃uarã. Tupã oheja pe ñemoñare pu’akáva omanóvo pe desiértope ha oiporu upe tembiasakue techapyrã bíblicoramo omotenonde hag̃ua umi añetegua oñembojoajúva pe marandu porã opa ára guarã ndive.

Upéicha avei, Tupãre ñemboyke mburuvicha guasu ramo Samuel árape. Samuel oñemomarandu ojapo hag̃ua hembiaporã renda, Samuel remiandu tee ha marandu profétika oikuaáva reheve jepe. Ko mba’e Tupã ñangareko profétika ha histórico rehegua ojekuaa avei tupão ñemopu’ã jeýpe jejopyrã Babilóniagui rire. Tupã oikuaauka va’ekue ha ogoverna va’ekue opaite mba’e setenta ary jejopyrãme; jevy Jerusalén-pe, Jerusalén ñemopu’ã jey, tupão ha tape ha muralla-kuéra. Ha’e omoĩ va’ekue umi profesía ára rehegua ohechauka hag̃ua araka’épa oñemosãsóta jejopyrãgui. Ha’e he’i va’ekue mboy decreto-pa oĩta hag̃ua techaukaha ramo mokõi sua pó cien ary ñepyrũrã. Ha’e ombohéra va’ekue Cirope héra rupi, pe mburuvicha guasu tetã ambuegua oñepyrũtava upe tembiapo peteĩha decreto rupive. Opaite mba’e Jerusalén ha tupão ñemopu’ã jey rehegua ojehechauka porãite va’ekue, ha Ha’e omopu’ã kuimba’e hekojojáva ha profeta-kuérape omohu’ã hag̃ua upe tembiapo.

Opaite peikuaa hag̃uáicha mbaʼe maranduhára rehegua Tupãgui ou vaʼekue ha ipytyvõ ojehechakuaapaitéramo jepe, pe puʼakaʼỹ oisãmbyhy vaʼekue pe jejapyhýpe Babilóniape oguahẽma vaʼekue ipahápe Ijapytépe oĩ hag̃ua tapicha Tupã mbaʼévandi. Pe mimbipa shekinah arakaʼeve ndojevéiri pe tupãópe oñemopuʼã jey vaʼekuépe. Ko tembiasakue tuichakue ojeporu vaʼekue omeʼẽ hag̃ua marandu hag̃ua tembiapo rehegua profétikamente pe tembiasakue oikótavape ára paha yvy ape ári, jepe pe tupão arakaʼeve noñemoaguyjevéi pe shekinah oĩgui pe Tenda Imarangatuetéva-pe. Upévare, pe tupão oñemopuʼã jey vaʼekue ohechauka ndahaʼéi Tupã oĩha, síno Israel puʼakaʼỹha. Upéicharõ jepe, umi maranduhára pe tembiasakuepegua, Samuel ha Hermana White Minneapolis-pe guaréicha, osegi oservi proféta ramo.

Lucifer pu’aka hína pe mba’e peteĩha oñeñe’ẽva pe ñorairõ guasúpe Cristo ha Satanás apytépe, ha Tupã oheja pe pu’aka hína toñemotenonde hag̃ua hembipotápe g̃uarã. Samuel, jepe ipy’arory asy tekojoja rehegua Israel rembipota hag̃ua ojoguase ambue tetãnguérare, oñembohape hag̃ua oike hag̃ua omoĩ porãvo umi mokõi mburuvicha guasu peteĩha. Ha Tupã maranduhára kuéra oike avei omopu’ã jey hag̃ua Tupã róga marangatu, pe tupaópe ndaiporimo’ãvéima araka’eve pe Tupã reko mimbipa shekinah.

Umi oiporúva “ijakuéra tembiasakue rehegua” ñe’ẽ profétika rovái, oñeha’ã hag̃ua omo’ã hag̃ua Adventismo rembipu’a 1863-pe, ha oiporavo hag̃ua omopyenda hag̃ua iñe’ẽmondo ko lógica ári, he’íva ramo oiko hague mba’e vai 1863-pe, upe profetisa oavisa’ỹva’erãmo’ã kuri, umíva ndaikuaaseiete hína peteĩha principio ojehechaukáva pe ñe’ẽ tenondeguaitepe oñe’ẽva Ñandejára rovái rembipu’a rehe. Ñandejára opermiti pe rembipu’a Hembipotápe g̃uarã, ha Ha’e oiporavóramo iprofétakuéra opyta hag̃ua peteĩcha térã okirirĩ hag̃ua umi rembipu’a ikatúva og̃uahẽva apytépe, upéva ha’e Hae ae rembiporavo.

Ñañepyrũvo ñahesa’ỹijo hag̃ua pe proceso de prueba oikova’ekue 1844 guive 1863 peve, ha oñehechauka va’ekue umi diez prueba Israel yma guaréva ndohasái va’ekue ohasa rire hikuái pe Mar Rojo, tekotevẽiterei ñantende ko añetegua bíblico. Tupã maranduhára kuéra omba’apo Iñaranduhára ramo ára ñe’ẽrendu ha ñe’ẽrenduhái jave, ha sapy’ánte ndojepy’apy mo’ãi hikuái umi mba’e ojehecháva yvypóra resa rupive maranduhára oñemoĩ va’erãva oñemoĩ hag̃ua hesekuéra. Sapy’ánte hesakã porã hikuái pe ñemboyke rehe, péro ojejoko chupekuéra; ha ambue jey katu Ñandejára omoĩ Ipo hesa ári ani hag̃ua ohecha pe ñemboyke. Ojehechakuaáramo ko jehecha, 1863 oiko peteĩ techaukaha guasu ramo tembiasakuepe pe sexto rréino marandu’ẽ bíblico-pe, mokõivéva pe Protestantismo ratĩ ha pe Republicanismo ratĩpe guarã.