Tekotevẽiterei, ñantende hag̃ua pe marandu ojepe’áva Apocalipsis lívrope, jahechakuaa hag̃ua pe Reforma Protestánte rap aff aff? Wait.
“Péro Satan noĩri opytu’u hag̃uáicha. Ko’ág̃a oñeha’ã va’ekue upe ha’e oñeha’ãva’ekue opaite ambue ñemyatyrõrã guasúpepe—ombotavy ha ohundívo tavayguakuérape omoĩ hag̃ua hi’ári kuéra peteĩ japu ojoguáva añeteguápe, añetehápe ojejapova’erãva rendaguépe. Oĩ haguéicha Cristo japu peteĩha sa’ỹpe pe tupao cristiana ryepýpe, upéicha avei opu’ã maranduhára japu kuéra peteĩteĩha siglo potýpe.” The Great Controversy, 186.
Millerita rembiasakue 1840 guive 1844 peve, protestantismo ao, (ha’éva mokõi akã peteĩva yvy mymbakuéra rehegua Estados Unidos rehegua), adventismo millerita oiko protestante akãramo. Upe jave avei, umi iglesia ymave oje’e va’ekue ijehe protestanteha, oiko protestantismo apóstata, térã, umi Millerita ombohér haguéicha chupekuéra, “Roma rajykuéra”. Umi protestante-kuéra omboykévo peteĩha ánhel marandu ary 1843-pe, ho’a hikuái ha umi Millerita oku’eguasu protestantismo ao reheve. Pe rembiasakue millerita ha’e va’ekue hu’ãngue Tupã rembiapo rehegua oguerúvo Iglésia “desierto-pe” oĩva pe Ñe’ẽ Tupã rehegua kuaapy kompleto peve.
Pe juicio investigativo ñepyrũ ogueru Tupã léi prueba ha, ko’ýte, pytu’u ára. Ojeikuaauka hag̃ua mbohapyha ánhel ñe’ẽmondo tekotevẽ vaekue peteĩ iglesia omopu’ãva Tupã léi, ojejaty vaekue papa reko ha jepokuaa guýpe pytũmbýpe guare. Cristo ogueru vaekue umi protestántepe tembiasakue 1840 guive 1844 peve ha ohechauka Elías prueba, upe oñembojoja hague William Miller rehe, ha umi protestánte omboyke rire Miller ñe’ẽmondo, ojevy jey Roma-pe. Peteĩha ánhel ñe’ẽmondo prueba, Miller rupive oñeme’ẽ haguéicha, oñembojoja vaekue Elías rehe Carmelo yvyty ári.
Ha Elías oupa opa tetãygua aty pa, ha he’i: Mboy araka’e peve pende py’a mokõi hag̃ua mokõi apytépe? Ñandejára ha’e ramo Tupã, tapehóke hapykuéri; ha Baal ramo, upéicharõ tapehóke hapykuéri. Ha tetãyguakuéra nombohovái chupe peteĩ ñe’ẽnte jepe. 1 Reyes 18:21.
Áño 1840-pe, oñembohováirõ guare hikuái Elías marandu ndive, ojehechaukáva Miller ha pe ánhel peteĩha rupive, umi protestánte oiporavo Baal-pe!
Pe Reforma Protestánte ha’e va’ekue peteĩ ojeipe’áva umi añetegua Biblia rehegua, oñepyrũva’ekue pe “mbyja ko’ẽmeguápe”, oñeprometéva oñeme’ẽtaha pe tembiasakue ojejapo hag̃ua pe tupão Tiatira reheve. Pe ataque directo Biblia rehe oñepyrũ kuri heta sa’ary mboyve ha ojehechauka porãiterei The Great Controversy-pe, tenonderãite umi Valdense kuéra rembiasakue rupive. Áño 1930-pe, Benjamin Wilkerson omoherakuã aranduka hérava Our Authorized Bible Vindicated. Pe aranduka ohechauka hag̃ua pe ñorairõ umi texto marangatúva ypykue rehe, ipahápe ojeporúva’ekue oñembohasa hag̃ua pe Biblia King James, ha avei umi opáichagua texto japu satanikogua, ojeherakuãva’ekue ha ko’ág̃a peve oñemotenondéva Católicokuéra, Protestantismo apóstata ha Adventistakuéra Laodiceagua rupive. Pe ñorairõ oñepyrũ kuri mombyry umi Valdense kuéra rembiasakue mboyve, ha’ekuéra katu hína pe techaukaha ha ta’anga umi ome’ẽva’ekue hekove hag̃ua otestifika hag̃ua pe iñimportanteha umi manuscrito hendapeguápe, ipahápe oñembohasáva’ekue pe Biblia King James 1611-pe.
Pe Biblia King James ojeporavo hag̃ua ary 1611-pe ohasa peteĩ proceso de traduksión hekoitépe ñemoĩmbyre. Pe proceso ojejapo hag̃ua ha oñemoherakuã hag̃ua la Biblia oñemboguata kuri poapy’apýpe, siete tembiapo rupive. Upéva avei ogueraha kuri siete ary hag̃ua oñembotýva, ha siete ary bíblico ha’e mokõi su cincuenta ha veinte ára. Upéva, añetehápe, ha’e pe peteĩchagua papapy ára profético rehegua Jesús omboajehague pe ñemoĩmby peteĩ heta tapichápe ndive, oñekumpli hag̃ua Daniel nueve-pe. Pe semana marangatu mbytépe Cristo ojejukáma kurusúre, ha añetehápe Cristo kurusúre ojejukáva ha’e pe Biblia mbyte. Umi siete paso ojegueraha hag̃ua tenonderã Ñandejára Ñe’ẽ potĩ ha’e ko’ãva.
-
Peteĩha: Ñepyrũrã Ñe’ẽasa Tapicha Kuéra Rupive: 50 rupi ñe’ẽasahára oñemboja’o vaʼekue poteĩ aty-pe, peteĩteĩva oguerekóva responsabilidad Biblia pehẽngue iñambuéva rehe. Koʼã tapicha ombaʼapo vaʼekue oñe’ẽasa hag̃ua umi ñe’ẽ ypykuéragui (hebreo, arameo ha griego) inglés-pe.
-
Mokõiha: Komité ñehesa’ỹijo: Peteĩteĩ komité omohu’ã rire iñemoñe’ẽasa peteĩ pehẽngue rehegua, upe tembiapo ojehecha jey komité miembro-kuéra voi rupive. Kóva ome’ẽ va’ekue pa’ũ oñondive hag̃uáicha ome’ẽ hikuái hemiandu ha omyatyrõ hag̃ua jejavykuéra.
-
Mbohapyha: Komité Guasu Ñehesa’ỹijo: Upéi, umi ñembohasakue komité peteĩteĩgua oñeme’ẽ peteĩ aty guasuve arandupýpe, hérava Komité Guasu. Ko komité oĩkuri ipype umi representante peteĩteĩ umi poteĩ komité ñembohasa-gua rehegua. Ha’ekuéra ohecha jey ha ohesa’ỹijo pe tembiapo tuichakue, ombojoja ha ombojoavy’ỹ hag̃ua umi ñembohasakue opaichagua umi komitégui.
-
Irundyha: Jehecha ha Ñemyatyrõve: Pe Comité General omoambue pyahu vaʼekue oñembou jey umi comité peteĩteĩvape ojehechajey hag̃ua ha oñemyatyrõve hag̃ua. Ko tembiapo oñembojere jeýva oipytyvõ ojeasegura hag̃ua pe ñemoñeʼẽasa oĩha peteĩchapa ha hekopete.
-
Po peteĩha: Ñehesa’ỹijo paha ha ñemoneĩ: Umi komité peteĩteĩ omohu’ã rire hikuái ijehechajeykuéra, pe kuatia paha oñeme’ẽ Komité General-pe ojehechajey hag̃ua pahaite ha oñemoneĩ hag̃ua.
-
Mbohapyha: Moneĩrã Mburuvicha guasu ha Ñemoherakuã: Upéi, ñembohasapyre ojehechakuaáva oñemoĩkuri Mburuvicha Guasu James I renondépe ikatu hag̃uáicha omoneĩ.
-
Séptimo: Oĩ rire ome'ẽva'ekue mborayhu guasu mburuvicha guasu rehegua, ñe'ẽasa oñemoherakuã 1611-pe peteĩcha “King James Version (Authorized Version)” Biblia rehegua ramo.
Ñandejára ñe'ẽnguéra ningo ñe'ẽ ipotĩva: plátaicha oñemopotĩva yvyguýpe tatakuápe, ojehechájeýva siete jey. Nde reñangarekóta hesekuéra, Ñandejára; nde remimbóta ko ñemoñaregui opa ára g̃uarã. Salmos 12:6, 7.
Satanás ñorairõ Tupã ñe’ẽ rehe, ha umi tape rechaukaha rehe ojehechaukáva umi opaichagua mensahéro rupi ko tembiasakue ojepyso ohóvape, ha avei pe metodología añetetéva oiporu hag̃uáicha hekopete oñemboja’o hag̃ua Iñe’ẽ, pe King James Bible ary 1611-gua ha’e peteĩ tape rechaukaha ojehechakuaa hag̃uáicha porã Salmo doce-pe. Ndaipóri ni peteĩva umi opaichagua Biblia japuva’ekue ojejapóva manuscrito católico oñembyaíva rupi omoañetéva Salmo doce rembiapoukapy. Pe ñemopotĩ rape oguerekóva siete paso ha pe ára papapy mokõi mil quinientos veinte ohechauka porã pe King James Bible ha’eha Tupã “ñe’ẽ potĩ.” Tupã opromete oñongatútaha pe King James Bible Iñe’ẽ potĩramo opa ára g̃uarã, ha upévare avei opromete omombaretetaha pe metodología “historicismo” hérava oiporuva’ekue umi reformador protestante, oimehápe William Miller.
Pe siglo catorce-pe, Juan Wycliffe, ojehechaukáva “pe mbyja ko’ẽmbýva pe Reforma rehegua” arandukápe The Great Controversy, Tupã oipuru vaʼekue ombohasa hag̃ua la Biblia peteĩ ñeʼẽme ikatútavape jepe peteĩ kuimbaʼe común oikũmby. Haʼe hína pe mensajero omarkáva pe hito ohechaukáva pe oñepyrũhague pe Reforma Protestante.
“Pe tuicha mba’e guasu Wycliffe omoñepyrũva, opytátava omoĩ hag̃ua sãso pe akãrapu’ã ha pe apytu’ũme, ha oipe’a hag̃ua tetãnguéra ñapytĩmby puku rire Roma kárro triunfál rehe, oguereko iñepyrũha Ñandejára Ñe’ẽme. Upépe oĩkuri pe yvu pe tysy porãite rehegua, y rekove reheguáicha, osyryva ára pukukue rupi siglo catorce guive. Wycliffe omoneĩ vaekue Ñandejára Ñe’ẽ Marangatu jerovia añetépe, oñeme’ẽva’ekue chupe revelación inspirada ramo Ñandejára rembipota rehegua, peteĩ tembiapoukapy ha teko rehegua regla suficiente ramo. Oñembo’e vaekue ohecha hag̃ua pe Iglesia de Roma pe autoridad divina ha ndaikatúiva ojavy ramo, ha omoneĩ hag̃ua ñemomba’e guasu ñeporanduve’ỹ reheve umi mbo’epy ha jepokuaa oñemopyendáva mil ary pukukue rehe; ha’e katu ojei opa ko’ãvagui ohendu hag̃ua Ñandejára Ñe’ẽ Marangatu. Kóva hína pe autoridad ha’e omokyre’ỹ vaekue tavayguakuérape oñemoĩ hag̃ua hese. Tupaópe ñe’ẽ hag̃ua pápapa rupive rangue, ha’e he’i vaekue pe autoridad añetetéva añoiteha Ñandejára ñe’ẽ oñe’ẽva Iñe’ẽ rupive. Ha ombo’e vaekue ndaha’éi añoiteha la Biblia peteĩ revelación perfecta Ñandejára rembipota rehegua, síno avei pe Espíritu Santo añoiteha iñemyesakãhára, ha mayma kuimba’e oikuaava’erãha, ijehegui, hembiaporã, oikundaha rupi iñemoarandu umi imbo’epy rehe. Péicha ombohasa yvypóra kuéra apytu’ũ pápagui ha pe Iglesia de Roma-gui Ñandejára Ñe’ẽ gotyo.”
“Wycliffe ha’e vaekue peteĩva umi Tuichavéva apytépe umi Reformadór kuéra. Iñarandu py guasu rehe, iñemoakã porã rehe, mbarete orekóvape oñongatu hag̃ua pe añetegua, ha py’a guasu rehe oñedefende hag̃ua upéva, mbovymi umi ou vaekue hapykue ikatu ojogua chupe. Tekove potĩ, kyre’ỹ’ỹme’ẽ hag̃ua tekoporãme ha tembiapópe, joja ikangy’ỹva, ha mborayhu ha jerovia Cristo-icha hembipotápe, omombe’u porã vaekue pe peteĩha umi Reformadór kuéra apytépe. Ha péva, jepe upe arapýpe oĩ haguére pytũ arandu rehegua ha teko añáva oporombojovakeva’ekue upe ára ha’e osẽ haguegui.”
“Wycliffe reko ohechauka hag̃ua mba’éichapa Ñandejára Ñe’ẽ Marangatu ikatu ombo’e ha omoambue. La Biblia voi ojapo chupe mba’éichapa ha’e oiko hag̃ua. Pe ñeha’ã oñeha’ãva hag̃ua oñentende umi tuicha añetegua ojekuaaukáva rupive ome’ẽ pyahu ha mbarete opaite katupyryme. Ombohetave pe akã, ombopy’arã porãve pe ñeikũmby, ha omongakuaa pe jehechakuaa porã. La Biblia ñehesa’ỹijo ombokatupyryta ha ombojeguarúta opaite pensamiento, sentimiento ha jehupytyrã ambue estudio ndaikatúiháicha. Ome’ẽ py’a guasu ha tekopyrã hatã, paciencia, py’aguasu ha mbarete; omopotĩ teko ha omomarangatu pe ánga. Peteĩ estudio kyre’ỹ ha kyhyje marangatúpe ojejapóva Ñandejára Ñe’ẽre, ombojávo pe temimbo’e akã directamente pe Arandu Pave’ỹva ndive, ome’ẽta ko yvy ape ári kuimba’e kuéra iñarandu mbaretevéva ha omba’apove hag̃uáva, ha avei ijojaha’ỹvéva yprincipio porãme, opa mba’e oúva’ekue pe ñembokatupyry iporãvévagui oñeme’ẽva arandu yvypóra rehegua rupive. ‘Nde ñe’ẽ oike vove’, he’i pe salmista, ‘ome’ẽ tesape; ome’ẽ arandu.’ Salmo 119:130.” The Great Controversy, 93, 94.
Pe testimonio oñemeʼẽva Juan Wycliffe rehegua rire *The Great Controversy*-pe, Hermana White omeʼẽ peteĩ lista reformador-kuéra jerovia hag̃uare (waymarks) rehegua, ipahápe og̃uahẽva reformador Juan Knox peve. Haʼe ohechauka peteĩ porandu tuicha mbaʼéva María, Escocia Rréina, ojapovaʼekue Juan Knox-pe.
“Juan Knox ojeheʼa vaʼekue pe tupaogua ñemboʼe ypykue ha ipyahúvaʼỹva ñemimbygui, okaru hag̃ua Tupã Ñeʼẽ añeteguáre, ha Wishart mboʼepykue omombarete hekopyta hag̃uáicha oheja hag̃ua Roma joajuha, ha ojoaju hag̃ua umi reformador ojepysóvare ndive....”
“Ojejuhúvo Escocia rréina rovake, heta umi protestánte ruvicha kyre’ỹ ojehesa’ỹijómava’ekue hendápe, Juan Knox oguerovia mbarete ha ndojevy’ái hag̃ua añetegua rehe. Ndaikatúi ojegana chupe mborayhu’ẽ reheve; ndokyhyjéi avei ñe’ẽmondýigui. Pe rréina omoĩ hese herejía. He’i ha’e ombo’e hague tavayguakuérape oguerovia hag̃ua peteĩ religión Estado oiporavóva’ỹ, ha upéicha ohasa hag̃ua Tupã mandamiénto omandáva umi súhdito kuérape iñe’ẽrendu hag̃ua iprínsipekuérape. Knox ombohovái hatã porã:—‘Pe religión añete ndojapói ypy ni noñemombaretei umi prínsipekuéragui, síno Tupã opa’ỹvagui año; upévare umi súhdito kuéra ndaha’éi ojejokóva omohenda hag̃ua irreligión iprínsipekuéra rembipota he’iháicha. Heta jey niko umi prínsipekuéra, opa ambue apytépe, ha’e umi ndoikuaavéiva Tupã religión añetéva. Oimérire opa Abraham ñemoñare oiko hague Faraón religiónpe, ha’eva’ekue hikuái isúhdito are pukukue, ajerure ndéve, che rréina, mba’e religión piko oiméneva’ekue ko yvy ape ári? Ha oimérire opa umi apóstol ára pegua oiko hague umi emperador romano religiónpe, ajerure ndéve, che rréina, mba’e religión piko oiméne ko’ág̃a ko yvy ape ári? … Upéicha rupi, che rréina, ikatu rehechakuaa umi súhdito kuéra ndojejokóiha iprínsipekuéra religión rehe, jepe oñemandáramo chupekuéra ome’ẽ hag̃ua chupekuéra jerovia ha mboete.’”
María he’i: “Peẽ peikuaauka hag̃ua pe Escritura peteĩ hendáicha, ha ha’ekuéra [mbo’ehára Romaguáicha] oikuaauka ambue hendáicha; mávapa agueroviáta, ha mávapa oikóta hués ramo?”
“‘Pejeroviáta Tupãme, ha’e oñe’ẽ porãva hesakã hag̃uáicha Iñe’ẽme,’ he’i mbyky hag̃ua pe reformadór; ‘ha pe Ñe’ẽ penembo’éva peve añoite, ani pejerovia ni peteĩre ni ambuévare. Tupã Ñe’ẽ hesakã ijehegui, ha oĩramo peteĩ hendápe mba’e iñypytũmíva, pe Espíritu Santo, araka’eve ndojováiva ijehe, omyesakã porãve upe mba’e ambue hendápekuéra, upéicha rupi ndaikatúi opyta marandu’ỹ, síno umi oĩva añoite iñakãhatã hag̃ua iñarandupa’ỹme.’ Ko’ãva hína umi añetegua omombe’úva’ekue pe reformadór kyhyje’ỹva, hekove oñemoĩ hag̃uáicha ñehundi hag̃uápe, mburuvicha guasu rovake. Upe py’aguasu ndojekýiva reheve avei akóinte opyta hag̃ua hembiaporãme, oñembo’e ha oñorairõvo Ñandejára ñorairõme, peve Escocia osẽ hag̃ua popery poguýgui.” The Great Controversy, 250, 251.
Pe interacción oĩva pe reformador ha pe rréina apytépe omomba’e guasu pe mbohapyha hilo oĩva pe tembiasakue reformación rehegua, ohechaukáva Satanás ñeha’ã ombojojaha hag̃ua añetegua’ỹme pe Biblia, umi reformador-kuérape ha pe tape porã oñehesa’ỹijohápe pe ñemoarandu bíblico. Juan rembiapo’ỹrã pe Rréinape ha’e va’ekue pe metodología hekopeteha “historicismo”, oñemopyendáva peteĩ línea tembiasakue profética rehe ojehesakãva Espíritu Santo rupive ambue línea tembiasakue profética reheve.
Pe tesape ojepe’akuri pytũmbýpe. Wycliffe ha umi reformador ypykue, peve pe tembiasakue Millerita pegua, oiporavokuri peteĩ tape oñehesa’ỹijo hag̃ua Ñandejára Ñe’ẽ hérava “historicismo”. Hetaiterei jey noñemomba’éi porã pe tembiasakue pe método bíblico oñehesa’ỹijo hag̃ua la Biblia, ha upéicharõ jepe, tekotevẽiterei ojekuaa hag̃ua añetehápe oñehechakuaa hag̃ua umi mbojojaha profético rehegua Miller omoneĩva’ekue ha upéi Future for America avei.
Mokõi añoite tupaope oĩ Sister White omombe'úva Tupã retã hérava ramo. Umíva hína Israel yma guaréva ha pe Tupao Adventista del Séptimo Día.
“Umi mba’érepa ñande réra oñemoĩha Ñandejára retãygua ramo, upéva oñemombe’u va’erã jey jey. Deuteronomio 4:1–13” Manuscript Releases, volúmen 8, 426.
“Apóstolkuéra iglesiakuéra”, pe iglésia oĩva desiértope pe pytũmbýpe papal aja, araka’eve nohenóiri Ñandejára tavayguakuéra héraramo; pe ñe’ẽ (he’iséva oñembohéra hag̃ua) ohechauka peteĩ iglésia oñeme’ẽva’ekue ichupe pe tembiapo oñangareko hag̃ua Ñandejára léire, ha Adventismo ndive avei ha’eva’erãkuri Ñandejára añetegua profétika ñongatuhára.
“Tupã ohenói ipehengue iglesia ko árape, mba’éichapa ohenoiva’ekue yma Israél yma guarépe, oĩ hag̃uáicha tesape ramo yvy ári. Pe kysepuku mbarete añetegua rupive, umi marandu peteĩha, mokõiha ha mbohapyha ángel rehegua rupi, omboja’o chupekuéra umi iglésiagui ha arapýgui, ogueru hag̃ua chupekuéra peteĩ ag̃uiete marangatu Hendápe. Ha’e ojapo chupekuéra I léi ñongatuhára ramo ha omoĩ ipópekuéra umi tuicha añetegua profesía rehegua ko tiempope g̃uarã. Ojoguaháicha umi ñe’ẽ marangatu oñeme’ẽva’ekue Israél yma guarépe, ko’ãva ha’e peteĩ jerovia marangatu oñembohasáva’erã ko yvy ape ári. Umi mbohapy ángel Apocalipsis 14-pe oñete hag̃ua umi tavayguakuéra omoneĩva Tupã marandu tesape ha osẽva Hemimbiporu ramo omyasãi hag̃ua pe ñe’ẽmondo ñemongyhyjejáva ko yvy pukukue ha ipekue javeve.” Testimonies, volúmen 5, 455.
William Miller ohechauka pe maranduha ojeporavopyréva ombotypa hag̃ua Ñandejára añetegua profétika, ha umi añetegua ogueraha rire peteĩ tetãme pe okẽ ojepe’áva Santísimo-pe 1844-pe, upémarõ Ñandejára oipe’a hag̃ua pe Ñandejára léi. Wycliffe ha’e peteĩ techaukaha ojeipe’ávo hag̃ua la Biblia ha oñemoheñóivo pe Reforma Protestante ñepyrũmby, ha avei ha’e peteĩ techaukaha Ñandejára rembiapo rehe omopyenda hag̃ua “umi tuicha añetegua profecía rehegua”. Juan Wycliffe ha’e va’ekue pe mbyja ko’ẽmegua ojehechakuaáva pe tembiasakue pe papado poguýpe oikóva mil mokõi ciento sesenta ary aja. Hembiapo oñepyrũ pe siglo catorce-pe, upéi pe siglo diecisiete-pe ambue techaukaha upe línea profétika rehegua ha’e va’ekue pe King James Bible jejapo ary 1611-pe. Upe línea rehe ñaguahẽ ipahápe pe techaukaha Miller mbojojaha profecía ñehesa’ỹijo rehegua. Miller ha’e peteĩ techaukaha upe línea añetegua rehe, ha upéicha avei iregla-kuéra. Iregla-kuéra ome’ẽ testimonio peteĩ techaukaha rehe Adventismo paha gotyo, ojehechaukáva pe Prophetic Keys ñemoherakuã rupive.
Ndajaikuaáiramo Miller rembiporurãnguéra ha’e hague peteĩ techaukaha peteĩ línea tembiasakue proféticope, ohechaukáva pe tembiapo oñeñongatu hag̃ua umi texto ypykue ha hekopeteva’ekue la Biblia rehegua, ha avei pe tembiapo ojepe’a hag̃ua pe añetegua entendimiento la Biblia rehegua, upéva oikotevẽva umi reformador-kuérape oñemboguata haĝua oikuaa ha oiporu hag̃ua pe tape marangatu ñehesa’ỹijo rehegua hérava “historicismo,” ndaikatúi jarekóvo marandu tekotevẽva jahechakuaa hag̃ua umi añetegua profética ojoajúva pe tembiapo rehe ojehechauka ha oñeñongatu hag̃ua pe tesape pe mbohapyha ánhel rehegua Adventismo paha gotyo. Upévare, tuicha mba’e ñañeha’ã hag̃ua peteĩ michĩmínte jehecha hag̃ua upe línea tembiasakue rehe.
Pe ñe’ẽ “Protestante” rehegua añoite hekopete añetehápe ha’e protestár Roma rehe. Peteĩ tupao ndojejokovéiramo protestár Roma rehe, ndaha’éi véima protestante ha upérõ oiko Roma rajy ramo, oikohaguéicha umi protestante omboykéva’ekue pe ánhel peteĩha marandu. Pe ñehesakã tenondegua oikova’ekue “lema” ramo umi protestante osẽva’ekue tupao católico-gui hína va’ekue “la Biblia ha la Biblia añoite.” Upéicharõ jepe, tembiasakue ohechauka añetehápe tekotevẽ hague la Biblia oñemboja’o porã.
Eñeha'ã ejejuhu hag̃uáicha Ñandejára renondépe neporã hag̃uáicha, tembiapohára ndoikotevẽiva oñemotĩ hag̃ua, omboja'o porãva añetegua ñe'ẽ. Ha eñemboyke ñe'ẽ ky'áva ha rei guive; umíva niko ogueraháta hetave hag̃ua tekoaña'ỹme. 2 Timoteo 2:15, 16.
Pe método de estudio bíblico rehe oiséramo hag̃ua umi Protestante ikatú hag̃uáicha omboja’o porã pe ñe’ẽ añetegua ha’e “historicismo”. Upéva ha’e va’ekue peteĩ mba’e ojehechaukáva porã ha ipohýiva Satanás ojapo hag̃ua hese iñembyai, ha upéicha ojapo.
“Ñaikotevẽ jaikuaa hag̃ua ñandejehegui mbaʼépa omoheñói pe kristianismo, mbaʼépa pe añetegua, mbaʼépa pe jerovia ñande roguerohory vaʼekue, mbaʼéichapa hína umi norma bíblica—umi norma oñemeʼẽva ñandéve pe autorida yvateve guive.” The 1888 Materials, 403.
Pe método bíblico umi Reformador-kuéra oiporúva guive pe ára peve ha oikehápe William Miller, oñemombe’u porãháicha oñepyrũ hague siglo quince-pe peteĩ aranduhára jesuíta hérava Francisco Ribera (1537–1591) rupive, ha’e ojehechakuaáva omyasãihaguére pe interpretación futurista. Ha’e ohai peteĩ comentario Apocalipsis rehe, upépe omoĩva peteĩ interpretación futurista umi profesía rehegua, omomombyry hag̃ua umíva pe contexto histórico-gui. Ribera omoheñói ko metodología hag̃ua oñemoĩ hag̃ua pe añetegua rehe, pe metodología historicismo rehegua akóinte oguenohẽva. Pe añetegua ha’e va’ekue kóva: Roma pope ha’eha pe anticristo oñeprofetisáva Biblia-pe.
Siglo XVII ha XVIII-pe, ikatu ojehechauka hag̃ua kuatia rupive Protestantismo oikuaa hague Ribera rembiapokue japuha peteĩ metodología satánica ha ndovaléiha. Umi protestánte upe tembiasakuepe ohai vaʼekue aranduka ha folleto ombojovake hag̃ua pe “ñeʼẽ reiete ha kyʼaʼỹva” pe aranduha jesuíta rehegua. Péro ary 1909-pe osẽ pe kavaju Troya, pe Scofield Reference Bible, ha umi referencia oñemoinge vaʼekue la Biblia py rehegua nota-pe oñemopyenda kuri Ribera remboʼekuére ha ambue jesuíta hérava Manuel Lacunza (1731–1801) remboʼekuére. Lacunza ohai kuri peteĩ téra guaʼu guýpe, Juan Josafat Ben-Ezra, ha omyasãi peteĩ aranduka hérava The Coming of the Messiah in Glory and Majesty. Ribera ojapo haguéicha mboyve chupe, upe aranduka peteĩ ataque directo vaʼekue peñemohuʼãre umi profesía oĩva pe aranduka Apocalipsis-pe.
Satanás oikuaa vaʼekue pe marandu oikotevẽva omoheñói hag̃ua pype apañuãi ha ñembotavyha, haʼevaʼerãha pe marandu pahaite ñemomarandu rehegua oúva Apocalipsis kuatiágui. Oñemoinge rupi umi ñeʼẽ marangatuʼỹ ha reiete umi mokõi paʼi jesuita rehegua umi ñeʼẽjoaju ryepýpe pe Scofield Reference Bible-pe, Satanás omboguata hag̃ua umi protestánte apóstata-pe oguerovia hag̃ua umi jesuita rembiapokue metodokuéra, ha upéicha ojapysakaʼỹ hag̃ua chupekuéra pe añeteguáre. Satanás ohupyty upéva omoinge rupi heta modelo profético católico omboguejyvaʼekue pe ikatukuaa hag̃ua ojehechakuaa porã máva hína pe anticristo maranduʼypy marangatúpe heʼiháicha. Ndaipóri vaʼekue mbaʼe hasy hag̃ua Satanás-pe ko ñembotavy, umi protestánte niko ymaite guive ojevyma vaʼekue pe tupão romano rendápe omboyke rupi Miller marandu ary 1843-pe.
Oĩ heta aranduka ha kuatiañe’ẽ oñemoherakuãva arýpe ohasávo, omombe’úva mba’éichapa Satanás ojapo ñorairõ Biblia rehe, oñepyrũva’ekue umi mbovymi siglo peteĩha rire Cristo ojejuka kurusúre. Upéva og̃uahẽ peteĩ puntope oñemoinge hague manuskríto japu hag̃ua oñemoheñói hag̃ua Biblia japu. Satanás avei ojapo ñorairõ umi reformadór rehe oñembohupytyva’ekue oipytyvõ hag̃ua Ñandejára ñe’ẽ aja oikove jave hikuái ha avei umi Reformadór omanómaramo jepe.
Pehecháke mba’éichapa umi historiadór ha teólogo Adventista del Séptimo Día ko’ẽrõgua ombohape William Miller rehegua. Ha’ete ku ojejo’o va’ekue iñakanguekuéra ha oñemombo va’ekue ysyry Mississippi-pe.
“William Miller omomarã hína kuri Satanás rréino, ha pe enemigo guasu oheka ndaha’éi añónte omboyke hag̃ua pe marandu rembiapo rapykue, síno avei ohundise hag̃ua pe maranduhára voi. Túva Miller ojapóvo peteĩ aplicación práctica pe Ñandejára Ñe’ẽgui umi ohendúva korasõ rehe, umi oje’eva cristiano-kuéra pochy hendy hese, péichaite umi hudío-kuéra pochy haguéicha Cristo ha hemimbo’e apóstol-kuéra rehe. Tupao-pegua kuéra omokyre’ỹ umi tavaygua vaivévape, ha heta jey umi iñenemigo-kuéra oñemoĩ ñemihápe ojuka hag̃uáicha chupe osẽvo pe aty renda-gui. Péro umi ánhel marangatu oĩ kuri pe aty apytépe, ha peteĩva umívagui, kuimba’e joguáicha, ojapyhy ko Ñandejára rembiguái jyváre, ha ogueraha chupe tekorosãme pe aty pochyetévagui. Hembiapo noñemohu’ãi gueteri kuri, ha Satanás ha hembipota rapykuegua kuéra oñembotavy iporã hag̃uáicha ojaposéva.” Spirit of Prophecy, volume 4, 219.
Pehecha mba’éichapa umi mokõi categoría Adventismo-gua peteĩchaguaite (teólogo ha historiadór-kuéra) omboguejy ha oñeha’ã ojaho’i hag̃ua umi regla Miller-pegua validez, umi he’íva Hermana White ñandéve ojeporutaha opa umi añetehápe omombe’úva umi mbohapy ánhel marandu.
“Umi oñemoñe’ẽva marandu mbohapyha ánhel rehegua ñemyasãirãme oikuaase hag̃ua Escritura-kuéra upe tembiaporã rupive Túva Miller omoñepyrũ haguéicha. Pe aranduka michĩ hérava Views of the Prophecies and Prophetic Chronology-pe, Túva Miller ome’ẽ ko’ã mbojojaha’ỹva, arandu rehegua ha iñimportánteva tembiapoukapy Biblia ñemoarandu ha iñinterpretaciónrã:—
“[Mbojoja peteĩ guive po peve oñecita va’ekue.]”
“Pe oĩva yvate niko ko’ã tembiapoukapy peteĩ vore; ha ñande jaikuaaporãvo la Biblia, maymáva jajapóta porã ñahendúramo umi principio oñemoĩva’ekue.” Review and Herald, 25 de noviembre de 1884.
Ojehechájeýre’ỹre umi mbohapy hilo oguerekóva tembiasakue profético rehegua, ojoajúva Tupã Ñe’ẽ ñemongakuaa ha ñemopyenda rehe, ndaikatúi ojehecha mba’éichapa tuicha mba’e peteĩ testimonio guasu oñemoĩ hag̃ua yvate William Miller-pe maranduhára ramo, oñetypificáva Elías rehe imarandu oguerahaukávo pe mensaje, ha Moisés rehe pe ñe’ẽme’ẽme Miller oñemopu’ãtaha umi hekojojáva jeikove jevy-pe, ha Eliseo rehe ikyre’ỹme oheja hag̃uáicha ifínka ha oservi hag̃ua pe mensaje Elías rehegua. Hermana White ohechauka umi mbohapy héroe bíblico peteĩteĩva otipificaha William Miller-pe, ha ko’ág̃a umi teólogo ha historiador adventista moderno ombohape chupe ku oikórõguáicha peteĩ “mitã’i mboriahu ñemitỹhára”nteva’ekue siglo dieciocho-gui.
William Tyndale ha’e va’ekue peteĩ umi heta reformadór oñemopu’ãva ko línea tembiasakue proféticape. Ikatúrõ ha’e ko’áicha, i“declaración de misión” umi embahadór papal ombohováiva renondépe ha’e va’ekue: “Ajapóta pe mitã okondusíva pe arado oikuaa hag̃ua umi Escritura peẽ peikuaávagui hetave.” William Miller ha’e va’ekue pe mitã okakuaa va’ekue ñúme, omondóva pe arado ha omboajeva’ekue Tyndale profesía.
Ko ñepyrũmby oñembohasa hetaiteve hag̃ua iñesakã hag̃ua, ojeheja hag̃uáicha peteĩ hendápe opa tembiasakue ikatúva oñemoĩ pytyvõrã upe rohechauka vaʼekuépe koʼág̃a peve. Koʼág̃a ñahesaʼỹijóta peteĩha Alpha ha Omega rehegua, ikatu hag̃uáicha jajerovia jey hag̃ua Miller rehe peteĩ techaukaha ha peteĩ maranduhára ramo.
Pe lívro Daniel rehegua ha’e ñepyrũ peteĩ lívro mokõive lívro oguerekóva. Upe lívro paha ha’e Revelación lívro. Jepe mokõivéva ha’e lívro iñambuéva peteĩteĩ, oñondivepa ohechauka hikuái peteĩnte lívro.
Años yma, areko peteĩ ñe’ẽjey hag̃ua opavave renondépe peteĩ teólogo Adventista del Séptimo Día ojekuaáva ndive, omba’apóva Instituto de Investigación Bíblica-pe, Conferencia General Iglesia Adventista del Séptimo Día rehegua. Pe teólogo oñeha’ã kuri omohenda hag̃ua che entendimiento Daniel capítulo once pegua seis versículo pahapegua rehe, ha avei che entendimiento “diario” rehegua Daniel lívrope. Ore ñe’ẽjey, oikóva peteĩ tiempo pukukue aja, péva oguerekógui ha’e ohaíva peteĩ artículo che ambohováiva, upéi ha’e ombohovái jey, ha upéi katu, añetehápe, che ajapo jey che remiandu, ha upéicha meme. Upe ñe’ẽjýpe ha’e chemomarandu kuri pe comité-pe omba’apohápe Conferencia General-pe, ha’eha pe oñeconsideráva experto Daniel lívrore, ha peteĩ ikompañero omba’apóva hendive oñeconsideraha pe experto oĩva Apocalipsis lívrore. Ore ñe’ẽjeykuérape ha’e ndoipotái kuri ombohovái puntos oĩva Apocalipsis lívrope, síno omondo hag̃ua umívape ikolega rendápe. Ha’e oipota kuri oñemantene pe discusión Daniel lívrope año hag̃uáicha.
Hermana White he’i hesakã porã Daniel ha Apocalipsis ha’eha peteĩ kuatiañe’ẽ añónte. Upe nivel-pe umíva orrepresenta la Biblia, ha’éva peteĩ kuatiañe’ẽ añónte ojejapóva mokõi kuatiañe’ẽgui, pe tuja ha pe pyahu. Hermana White omombe’u avei pe iglesia judíare, pe omoneĩva añoite pe kuatiañe’ẽ tuja ha’e hag̃ua pe kuatiañe’ẽ peteĩete, ha omombe’u avei umi omboykévare pe kuatiañe’ẽ tuja, pórke ontende térã oĩnte dispuesto ontende hag̃ua pe kuatiañe’ẽ pyahu. Itestimonio inspirado he’i kóicha: remoneĩramo añoite pe pyahu, upéicharõ remboyke pe tuja, ha péicha avei viceversa. Pe teólogo oje’évo ha’e hague experto Daniel rehe, ha ndaha’éi Apocalipsis rehe, oime ojevyjey hína pe concepto judío oguerovia hag̃uánte pe Antiguo Testamento; ha jaikuaa moõ peve ogueraha va’ekue umi judío-pe upe jehecha iñapytĩva. Oñemoĩvo peteĩ lado térã ambue lado ko asunto-pe; oñemoneĩ pe tuja ha ndaha’éi pe pyahu, térã oñemoneĩ pe pyahu, ha ndaha’éi pe tuja, ha’e hína oñemboyke hag̃ua pe testimonio tuichakue jave.
“Pe Salvador oporandu hemimbo’épe oikuaápa ko’ã mba’e. Ha’ekuéra ombohovái: ‘Hẽe, Ñandejára.’ Upéi he’i chupekuéra: ‘Upévare opa kuatiahaihára oñembo’éva Yvágagui Rréino rehegua ojojogua peteĩ kuimba’épe hógayguápe, oguenohẽva hembiayhúgui mba’e pyahu ha itujáva.’ Ko ñe’ẽjoajúpe, Jesús omoĩkuri hemimbo’épe renondépe umi oñemomba’apóva ome’ẽ hag̃ua yvórape pe tesape ha’ekuéra orresivíva chugui rembiaporã. Pe Testaménto Tuja añoite niko ha’eva’ekue upe jave opa Escritúra oĩva; hákatu ndojehaíriva’erãnte yma guarépe g̃uarã, ha’eva’ekue opa ára ha opa tavayguápe g̃uarã. Jesús oipota va’ekue idoktrína mbo’ehárape ohekakuaa kyre’ỹme pe Testaménto Tuja-pe upe tesape omopyendáva ha’eha Mesías marandu’ypyme’ẽme oñemombe’u va’ekue, ha ohechaukáva imisión rekove yvórape. Pe Testaménto Tuja ha pe Pyahu ndaikatúi oñemboja’o, mokõivéva niko Cristo ñembo’ekuéra. Umi judío doktrína, omoneĩva pe Testaménto Tuja añoite, ndaha’éi salvaciónrã, oheja hag̃uére pe Salvadorpe, hekove ha hembiapo ministerio rupive omohu’ãva’ekue léi ha marandu’ypyme’ẽnguéra. Ha umi omboykéva pe Testaménto Tuja doktrína avei ndaha’éi salvaciónrã, oheja hag̃uére upe ha’éva testimonio directo Cristo rehegua. Umi escéptico oñepyrũ omomichĩvo pe Testaménto Tuja, ha peteĩ tembiapo’ínte oikotevẽ odeny hag̃ua pe Testaménto Pyahu validez, ha péicha mokõivéva oñemboyke.”
“Umi hudío ndoguerekói mbarete tuicháva pe mundo cristiano ári ohechauka hag̃ua chupekuéra umi mandamiénto iñimportanteha, oikehápe pype pe léi joajúva sábado rehegua, pórke oguenohẽvo umi yma guaréva añetegua mba’e porã, omboykéma umi pyahuva Jesús mbo’epy teepe. Ambue hendáicha, pe razón imbaretevéva umi cristiano ndaikatúigui oguereko influénsia umi hudío ári hag̃ua oguerovia Cristo mbo’epyha ha’eha arandu divína ñe’ẽ, ha’e pórke, oguenohẽvo iñe’ẽ mba’e porãnguéra, ohecha vai ha ojererovia’ỹ umi Tetamento Tuja mba’e hepykue rehe, umíva niko pe Ta’ýra Tupã mbo’epy ypykue, Moisés rupive. Ha’ekuéra omboyke pe léi oñemomarandúva Sinaí guive, ha pe sábado pe cuarto mandamiénto pegua, oñemopyendáva Edén yvotytyme. Péro pe maranduhára evanhélio rehegua, oseguíva Cristo mbo’epy, oguerekóta peteĩ kuaapy ipypukúva mokõivéva rehe, pe Tetamento Tuja ha pe Pyahu, ikatu hag̃uáicha oikuave’ẽ umi héntepe hesakã porãháicha, peteĩmba ojeheja’ỹ hag̃uáicha — peteĩva ojekytéva ambuévare ha omyesakãva pe ambuévape. Péicha, Jesús ombo’e haguéicha hemimbo’épekuéra, ha’ekuéra oguenohẽta hogaguigua mba’e porãgui ‘mba’e pyahu ha yma guaréva.’” Spirit of Prophecy, volume 2, 255.
Pe konsého mboyvegua oreko ambue jeiporu Laodicea pegua Adventista-kuérape g̃uarã. Ojejapo hag̃ua peteĩ ñe’ẽjehe’a he’íva ojeroviaha Ñandejára Ñe’ẽ rehe ha’e hag̃ua iteĩmba, mokõivéva, Antiguo ha Nuevo Testamento, ha upéicharõ jepe oñemboyke hag̃ua Espíritu de Profecía, upéva hína pe yvykua peteĩchagua oñemoneĩ hag̃uáicha peteĩ testimonio añoite. Mokõi testígo oñekotevẽ oñemoañete hag̃ua añetegua; upévare ndaikatúi oñemoañete añetegua peteĩ testígo rehe añoite, ha oĩramo oimeraẽva ojapo hag̃ua upéicha, omboyke hikuái mokõivéva testígo, ha omoĩ hikuái ijerovia upe oñehenóivare “mbyte añetegua-kuéra.”
Koʼág̃a ambojevýta peteĩ porandu oĩva peteĩva umi artíkulo ñepyrũgua osẽva hína guive jasypokõi, 2023 guive. Pe porandu haʼe: “Mbaʼe tesape pyahu piko osẽ Adventísmogui ary 1863 guive?” Pe mbohovái ningo hasyʼỹeterei: “Mavave.”
“Daniel ha Apocalipsis arandukuéra peteĩnte hína. Peteĩva ha’e peteĩ profesía, ambuéva katu peteĩ revelación; peteĩva ha’e peteĩ aranduka oñembotýva, ambuéva katu peteĩ aranduka ojepe’áva. Juan ohendu umi misterio umi aratiri he’íva, péro oñemandávo chupe ani hag̃ua ohai umíva.” Seventh-day Adventist Bible Commentary, volumen 7, 971.
Upévare, pe Alfa ha Omega ohechauka Danielha ha’eha pe peteĩha ha Revelación pe paha. Daniel orrepresenta pe ñepyrũ ha Revelación orrepresenta pe paha Adventismo rehegua.
“Apocalipsis ha’e peteĩ kuatiañe’ẽ oñemboty hag̃ua, ha katu avei ha’e peteĩ kuatiañe’ẽ ojepe’áva. Ipype ojehai umi mba’e hechapyrãva oikótava ko yvy rembiasakue ára pahápe. Ko kuatiañe’ẽ mbo’epykuéra hesakã porã, ndaha’éi mba’e kañymby ha ndaikatúiva ojeikuaa. Ipype ojegueraha jey pe profecía rape peteĩcha Daniel-peguáicha. Oĩ profecía Ñandejára omombe’u jeyva’ekue, upéicha ohechauka hag̃ua tekotevẽha oñeme’ẽ chupekuéra tuicha importancia. Ñandejára nomombe’úi jey umi mba’e ndaha’éiva tuicha mba’e.” Manuscript Releases, volúmen 9, 8.
Adventísmo ñepyrũme, umi téxtope voi ha’éva Adventísmo pe tenda guasu mbytegua, umi téxto ojepe’áva’ekue ary 1798-pe; Jesús oñemoherakuã ijehegui “Palmoni” ramo, Pe Oñeporanduha Maravilloso. Adventísmo paha gotyo, Jesús oñemoherakuã ijehegui “Alfa ha Omega” ramo, pe ñe’ẽkuaaha maravillosóva—Tupã Ñe’ẽ. Upévare, Adventísmo ñepyrũ ha pe peteĩha ánhel marandu “ojejokóva’ekue ára rehe”. Adventísmo paha gotyo, pe mbohapyha ánhel marandu ojejokóta Iñe’ẽ rehe.
Adventismo ñepyrũ ha ipaha oiko pe mburuvicha guasu poteĩha profecía bíblicape oñemombe’úva rembiasakue aja; upévare oiko avei Tetã peteĩ reko Amérikagua ñepyrũ ha ipahápe. Tetã peteĩ reko Amérikagua rembiasakue proféticova ha’e pe mokõi ratĩ: Republicanismo ha Protestantismo rembiasakue. Upe rembiasakue pahápe, umi mokõi ratĩ oñemoambue va’erã ovecha ra’ygui dragónpe. Republicanismo oñemoambue va’erã democracia-pe, ha Protestantismo oñemoambue va’erã Protestantismo apóstata-pe. Pe yvyraty ára de prueba rehegua Tetã peteĩ reko Amérikaguápe oñepyrũvo oguahẽ ipahápe, ko’ág̃a oikoháicha, umi mokõi ratĩ Republicanismo apóstata ha Protestantismo apóstata rehegua omoheñói va’erã ta’anga mymbápe g̃uarã; péicha ombojoaju joja tupao ha Estado peteĩ ratĩme, ha upéva oñe’ẽ dragónicha. Hákatu Tupã ndopytamo’ãi testígo’ỹre; Tetã peteĩ reko Amérikagua rembiapo paha oguahẽ hag̃ua, Ha’e omopu’ãta Protestantismo ratĩ añeteguáva, oñemoĩ hag̃ua protestávo mokõive rehe: pe ta’anga mymba rehegua Tetã peteĩ reko Amérikaguápe, ha upéi pe ta’anga mymba rehegua ombohováiva opa yvy ape ári. Pe ñemopu’ã Protestantismo ratĩ rehegua Tetã peteĩ reko Amérikagua pahápe ojejapóta upe estructura histórica peteĩchaitépe, ha’éichaite umi Protestantismo ratĩ oñemopu’ãkuri Tetã peteĩ reko Amérikagua ñepyrũme. Peteĩ tetã yma guaréma’va pe pacto rehegua ojehejáta ykére, ha ambue tavayguakuéra oikóta pe tetã pyahu pacto rehegua. Ndaipóri mba’e pyahu kuarahy guýpe.
Japururaháicha jahechakuaa hag̃ua Alpha ha Omega, jaiporúrõ umi profecía aravo rehegua oñentendéva ha oñemombe'úva historia Millerita-pe, jajuhu ha'ekuéra peteĩchanteha. Mayma profecía aravo rehegua oñepyrũ peteĩ historia guive, upépe upe profecía oñemomarandu jave; ha upe historia tapiaite ohechauka peteĩ techaukarã ramo pe historia, upe profecía oñekumpli jave.
Mokõipa tembiasa ñe’ẽmondo veintitrés ciento ary rehegua oñepyrũkuri mbohapyha decretope áño 457 Cristo mboyve ha opa mbohapyha ánhel marandupe 22 jasypa 1844-pe. Oguahẽ mboyve, ha katu mbohapyha decreto oguahẽ mboyve, ojejapókuri tembiapo oñemopu’ã hag̃ua pe tupaó ha Jerusalén. Upéicha avei, pe tembiasakue ogueraháva mbohapyha ánhel oguahẽ peve, oñemopyendákuri pe tupaó Millerita añetegua ñepyrũrã.
Áño 1798-pe oñembotýkuri pe marandu aranduka mokõi su cincuenta ha mokõi arýpeg̃uarã, oñepyrũva’ekue 723 Cristo mboyve guive pe ñemosarambípe umi diez tribu yvategua rehe. Upe marandu aranduka omombe’u mokõi ára ñembyaty mil doscientos sesenta ary pukukue, ohechaukáva pe jejopy ha ñemongu’e yvýre pe témplo tee ha Jerusalén tee rehe Roma pagana tee rupive; ha upéi oúva ambue mil doscientos sesenta ary, Roma papal ojopy ha omongu’e hag̃ua pe táva espiritual ha pe témplo espiritual. Pe marandu aranduka oñepyrũ pe mburuvicha guasu yvategua ñehundípe ha umi tavayguakuéra upe mburuvichagua ñemosarambípe. Mbyte rupi pe marandu aranduka, 538-pe, ohechauka opa hague Ñandejára tavayguakuéra jejopy Roma pagana rupive, pe irundyha mburuvicha guasu marandu aranduka Bíblico-pe, ha ogueru Ñandejára iglésia ñemosarambi pe desiértope, pe Yma Pytũmbýpe. Upe marandu aranduka ára paha 1798-pe ohechauka opa hague pe poha mburuvicha guasu marandu aranduka Bíblico-pe. Pe ñemosarambi umi diez tribu yvategua rehe, ha avei pe iglésia cristiana okañýva’ekue pe desiértope, ta’anga ramo ohechauka pe ñembyaty umi oñemoĩmbapyrévape hag̃ua pe protestantismo ratĩ. Umi señal profética heta jey ojehechauka mba’e ojoavyva rupive, ha peteĩ ñemosarambi ikatu ta’anga ramo ohechauka peteĩ ñembyaty, Elías ohechaukaháicha Juan el Bautista-pe. Upe confrontación profética peteĩchape, Elías ndoemanói, ha Juan el Bautista katu omano.
Áño 677 a.C.-pe Judá ñemoñare yvy gotyo guáva, (ojejuhu avei kuatiañe’ẽ marangatúpe pe yvy porãite ramo), oñemosarambi mokõi mil quinientos veinte ary pukukue, opa hag̃ua 22 jasypa 1844-pe. Upe profesía ohechauka Ñandejára tavayguakuéra jejapyrã vai, umi Daniel omombe’úva “ehérsito” ramo Daniel 8:13, 14-pe.
Upéi ahendu peteĩ marangatu oñe’ẽha, ha ambue marangatu he’i pe marangatu oñe’ẽvape: Mboy arakaʼe pe pecha umi mbaʼe ojehecháva pe sacrificio ára ha ára rehegua, ha pe angaipa ñehundi rehegua, omeʼẽ hag̃uáicha mokõivéva pe tupaópe ha pe aty guasúpe ojejapyrara hag̃ua py guýpe? Ha haʼe he’i chéve: Mokõi mil ha mbohapy sua ára peve; upérõ oñemopotĩta pe tupaó. Daniel 8:13, 14.
Pe profesía mokõipa sa’y ha mbohapy sua ary rehegua, opa vaekue peteĩ jave pe profesía mokõi mil po ciento veinte ary rehegua ndive, oñepyrũ vaekue 677 a.C.-pe, ohechauka hína pe ñemonguarahy guýpe jejopy pe santuario rehegua, he’iháicha Daniel 8:13, 14-pe. Pe profesía Judá ñemosarambipa rehegua 677 a.C.-pe oñemotenonde vaekue mbohapy jejopy Nebucodonosor-gui, ha upe profesía opa vaekue pe marandu mbohapyha og̃uahẽvo 22 jasypa 1844-pe.
Mokõi profesía mokõipa po tekorundy ary mokõipa (2520) ary opa hag̃uáva peteĩva 1798-pe ha ambuéva 1844-pe ohechauka umi irundypa seis ary oñemopu’ãhague Millerita tupão pyenda. Moisés opyta irundypa seis ára ohupyty hag̃ua umi mbo’epy oñemopu’ã hag̃ua pe tupão; Herodes rembiporumoambue pe tupão rehe Cristo ára-pe ogueraha irundypa seis ary, ha upéva opa Cristo ñemongarai arýpe. Pe ñemongarai guive Ha’e oho pe desiértope irundypa ára, ha ojevývo, omopotĩ pe tupão peteĩha jey, ha umi judío oikóramo hag̃ua ñe’ẽreity poranduse máva pokatu rupípa ojapo upéicha.
Ha umi judíokuéra ñembyasýha Páskua hi’aguĩma, ha Jesús ojupi Jerusalénpe. Ha otopa pe témplope umi ovendéva vaka, ovecha ha pykasu, ha umi ombyekovia hag̃ua viru oguapýva upépe. Ha ojapo rire peteĩ tejuruguái sã michĩnguégui, omosẽ opavavépe témplogui, umi ovecha ha vaka avei; ha omosarambi umi ombyekovia hag̃ua viru rembiapo, ha ombojere umi mesa. Ha he’i umi ovendéva pykasúpe: Pegueraha ko’ã mba’e ko’águi; ani pejapo Che Ru róga peteĩ óga ñemuharã. Ha hemimbo’ekuéra imandu’a ojehaiha: Nde róga rehe che kyre’ỹ che mokõ. Upérõ umi judíokuéra ombohovái ha he’i chupe: Mba’e techaukaha piko rehechauka oréve, rejapógui ko’ã mba’e? Jesús ombohovái ha he’i chupekuéra: Pembyai ko témplo, ha mbohapy ára ryepýpe amopu’ã jeýta. Upémarõ umi judíokuéra he’i: Irundy pa poteĩ ary ohasa oñemopu’ã hag̃ua ko témplo, ha nde piko remopu’ã jeýta mbohapy ára ryepýpe? Ha’e katu oñe’ẽva’ekue hete témplore. Upévare, opu’ã jeývo omanóva apytégui, hemimbo’ekuéra imandu’a he’i hague kóva chupekuéra; ha oguerovia hikuái pe Escritura, ha pe ñe’ẽ Jesús he’iva’ekue. Juan 2:13–22.
Pe témplo milleríta oñemopuʼã cuarenta y seis áño aja 1798 guive, opa rire peteĩha profesía mokõi mil quinientos veinte áño rehegua, ha opa cuarenta y seis áño rire, mokõihápe ojekumpli vove profesía mokõi mil quinientos veinte áño rehegua ary 1844-pe. Umi cuarenta y seis áño oñepyrũ vaʼekue peteĩha ánhel oguahẽ rupi ha opa mbohapyhápe ánhel oguahẽvo, Cristo heʼi haguére Itémplo oñemopuʼãtaha mbohapy ára peve. Nde nereipotáramo rehecha koʼã mbaʼe añetehápe, upéva oiko mokõi apañuãi tenondegua rupi, umi apañuãi ikatúva oĩ peteĩ korasõ ndopotaséiva ha ndojeconvertriva ári. Peteĩha apañuãi haʼe nde nereipotái reñemoaguĩ Ñeʼẽ profética rehegua gotyo pe jehecha hag̃ua tembiasakue ojerejeyha. Nde ndahaʼéi peteĩ historicista. Ambue apañuãi haʼe ndikatúi hag̃uáicha rembohovái ñeʼẽ simbólica oñeñongatúva Tupã Ñeʼẽme, Tupã Ñeʼẽ rupive. Opa koʼã profesía ñepyrũrã ohechauka ipaha, ha arakaʼeve ndohesakái tembiasakue ojerejývante.
La Biblia he’i ñande ha’eha peteĩ témplo Espíritu Santo rehegua, ha pe témplo tetegua ojejapo cuarenta y seis cromosómogui. Umi científico ohesa’ỹijóva umi cuarenta y seis cromosóma oikuaauka ñandéve umi veintitrés cromosóma kuimba’egua ha umi veintitrés cromosóma kuñanguégua oñembojeréva peteĩ proteína jerére oguerekóva kurusu ra’anga.
Daniel 12-pe oĩ mbohapy profesía de tiempo ojoajúva; peteĩha ohechauka pe “iñemondoro marangatu retã pu’aka”, ha upéva orrepresenta umi “siete tiempos” Levítico 26-pe. Pe iñemondoro marangatu retã pu’aka, ha’eva’ekue oñekumplíva hesekuéra, mokõi mil quinientos veinte ary, upéicharõ jepe Daniel 12-pe oñeñe’ẽnte upe período mbyte paha rehe. Upépe ojehechauka Daniel-pe ndoikuaaiha mba’épa he’iseva’ekue upe ñe’ẽmosẽ.
Ha ahendu pe kuimba’e ao líno rehegua, oĩva ysyrýpe hi’ári, ojupi jave ijyva akatúa ha ijyva asu yvágape, ha ojurávo pe Oikovévare opa ára guarã rehe, ko’ã mba’e oikótaha peteĩ ára, ára nguéra ha mbyte; ha ha’e omohu’ã vove omyasãi hag̃ua ipoder pe tavayguakuéra marangatu rehegua, opa ko’ã mba’e oñemohu’ãta. Ha ahendu, hákatu ndaikuaái mba’épa he’ise; upérõ ha’e: Che Ruvicha, mba’épa pe ipaha ko’ã mba’e rehegua? Daniel 12:7, 8.
Daniel mokõiha orechauka pe marandu ojepe’áva ára pahápe, ha upéva va’ekue 1798-pe. Pe jehasa’ípe Daniel ohechauka William Miller-pe, pe techaukaha tenondegua umi arandupegua upe tembiasakuepe. Miller raẽvete oñemboguata va’ekue pe profesía dos mil quinientos veinte años rehegua Levítico veintiséis-pe, ha versículos siete ha ocho-pe ha’e ohechauka umi arandu oikotevẽva ombojoaju hag̃ua pe añetegua omoneĩva pe ñemosarambi dos mil quinientos veinte años rehegua añetehápe ojehechakuaa hag̃ua Tupã ñemosarambi ramo Ipuévlo rehe.
Ha nda pehenduséi chéve opa ko mba’ére, upéicharõ che pembyasyvéta siete jeyveve pene angaipa rehe. Ha che amopẽta pene mbarete jejapo; ha ajapóta pende yvága pe kuatia hag̃ua iñerróramo guáicha, ha pende yvy brónseicha. Levítico 26:18, 19.
Yma Israel yma guaregua “jejy” ha’e va’ekue oñeme’ẽrõ guare chupekuéra permiso oipe’a hag̃ua Tupãgui pe mburuvicha guasu ramo, ha oiporavo hag̃ua peteĩ mburuvicha guasu yvypóra. Ijejy, pe ogueraháva ho’a mboyve (Proverbios 16:18), ha’e va’ekue iñe’ẽrendu’ỹse ha oiko hag̃uáicha opa umi mburuvichakuéra ta’anga reko rehegua ojeréva ijerére. Ojeipe’a raẽvo pe reino yvate gotyogua ha upéi pe reino yvývo gotyogua, upéva ha’e va’ekue pe pu’aka (mburuvicha guasu) sarambi 723 a.C. ha 677 a.C.-pe peteĩteĩ hag̃uáicha.
Míller ohechauka umi arandúva oikũmby vaʼekue pe mbaʼekuaarã hetave hag̃ua oñemyesakãvaʼekue Daniel mokõiha ryrúpe, capítulo docepe, umi versíkulo mboyveguápe; ha umi versíkulo siete ha ocho-pe ojehechauka chupe ndaikũmbyiha pe joaju oguerekóva mil doscientos sesenta áño umi mokõi mil quinientos veinte áño ndive, tupãygua tavayguakuéra ñemosarambí rehegua. Daniel ohechauka Tupã tavayguakuérape Adventismo pahápe, ha avei Míllerpe Adventismo ñepyrũme. Adventismo pahápe, upe apañuãi peteĩchagua oĩ jey; Adventismo ohejáramo guare Míller entendimiento “siete tiempos” rehegua, oñembopyʼaguapy hag̃uánte ikatu hag̃uáicha ojehechakuaa mil doscientos sesenta áño añoiteha pe Época de Tinieblas. Umi arandúva pahápe oguereko vaʼekue peteĩ apañuãi ojoguáva pe oñesolusionavaʼerã Daniel ha Míller ohechaukaháicha. Mbaʼérepa oñeipuru Levítico veintiséis ñeʼẽkuaa hag̃ua ojehechauka hag̃ua mbohapy ha mbyte tiempos, ha ndahaʼéi siete tiempos?
Miller araka’e ndoikói ombojoaju hag̃uáicha hekopete ko apañuãi, ha katu ary 1856-pe oñepresenta pe pahague “tesakã pyahu profético” peteĩ aty seis artículope, araka’eve noñemohu’ãiva, ohechaukáva umi siete tiempo ohechaukaha mbohapy ary ha mbyte Roma pagana opyrũmbáva Tupã Israel literal ári, ha upéi mbohapy ary ha mbyte Roma papal opyrũmbáva Israel espiritual ári. Siete ary rire, pe Adventismo ombotove hag̃ua hesakã hag̃uáicha opaite pe tesakã umi siete tiempo rehegua, ombosako’ívo pe apañuãi umi arandupeg̃uarã ára paha jave ary 1989-pe, upe jave, Daniel capítulo once, versículo cuarenta-pe oñemombe’uháicha, umi tetã orepresentáva pe Unión Soviética yma guare oñemopotĩmba pe papado ha Estados Unidos rupive.
Pe tesape oñeme'ẽ vaekue Miller-pe oñemboyke 1863-pe, ha pe tesape paha ko mba'ére oñeme'ẽ Hiram Edson rupive umi seis artículo-pe. Umi artículo ojehejareívo, ha siete ary (tiempo) rire, Israel moderno pokatu oñembo'yke ikatu hag̃uáicha oha'ã umi tupã'anga rehegua iglesia-kuérape, mbovymi ary mboyve ojehechakuaa porã vaekue Babilonia rajykuérarõ. Leviticus mokõipa poteĩmegua siete tiempos, doctrina profética ramo, oiko hag̃ua ita ñepysangaha, ha Israel yma guare ñemomba'eguasu, ojehechauka vaekue ijeheguiete oipotágui Saúl toisãmbyhy hese kuéra mburuvicha guasu ramo, ojerejey. Jesús ohechauka pe paha oñembojoajúvo pe ñepyrũ rehe.
Daniel kuatia avei ohechauka peteĩ profesía mil mokõi sa noventa ary rehegua, ha avei ambue mil mbohapy sa treinta y cinco ary rehegua, mokõivéva oñepyrũvo oñemboykévo “mba’e ára ha ára gua” ary 508-pe. Oñemboykeha “mba’e ára ha ára gua” ohechauka oñeipe’a hague Roma pagana rembiapo ojokóva pu’aka papal ñemopu’ã hag̃ua ary 538-pe. Oĩ kuri peteĩ ára paha transición rehegua, treinta ary pukukue, mboyve pu’aka papal oñemoĩ hag̃ua yvy guive guapyhápe ary 538-pe; upéi umi mil mokõi sa sesenta ary hembýva opa ary 1798-pe. Umi treinta ary transición peteĩ mburuvichagua guive ambuévape ohechauka umi ary pahápe oñeme’ẽva gobierno papalpe, ogueraháva pe sexto mburuvichagua profesía bíblica rehegua oñemoĩ hag̃ua yvy guive guapyhápe ary 1798-pe. Pe profecía mil mokõi sa noventa ary rehegua ñepyrũ ohechauka peteĩ transición peteĩ mburuvichagua profesía bíblica rehegua guive pe ambue mburuvichagua profesía bíblica rehegua peve, ha péicha avei pe profesía opaha.
Pe profesía mil trescientos treinta y cinco arýpe guare, oñepyrũva’ekue “pe ára ha ára guare” oñemboykévo 508-pe, opa 1843-pe.
Ha guive pe ára oñemboykévo pe mymbajuka ára ha ára rehegua, ha oñemoĩvo pe mba’e ñanemongyhyjéva omoĩva ñembyai, oĩta mil mokõi sientos noventa ára. Ojehovasáva upe oha’arõva, ha oguahẽva pe mil tres sientos treinta y cinco ára peve. Daniel 12:11, 12.
Pe profesía mil trescientos treinta y cinco ary oñemohuʼã 1843-pe, ha Daniel heʼi umi “ohaʼarõ vaʼekuépe” pe profesía oñekumpli jave oñevendesiha. Hermana White heʼi kóicha.
“Ojehovasa umi tesa ohecháva umi mbaʼe ojehecháva’ekue ary 1843 ha 1844-pe.
“Oñeme’ẽ ome’ẽmava’ekue. Ha ndaipóri va’erã demora oñembojey hag̃ua pe oñeme’ẽva’ekue, umi ára paha rechaukaha oñekumpli rupi; pe tembiapo paha ojejapo va’erã. Peteĩ tembiapo tuicha ojejapóta mbykymi tiémpope. Ko’ẽrõitéma Tupã omoĩtava peteĩ ñe’ẽmondo, ha upéva okakuaáta sapukái hatãme. Upéi Daniel opu’ãta ilótrape, ome’ẽ hag̃ua hepykue.” Manuscript Releases, volume 21, 437.
Upévare, pe ñeporandu araka’e rehegua mil trescientos treinta y cinco ary rehegua ñepyrũ ohechauka peteĩ jerova paganisimo jerovia guive papalismo jerovia peve, upéicha avei ohechaukávo peteĩ jerova Protestantismo guive Protestantismo Millerita peve.
Umi Adventista omboykéva umi añetegua ypykue Adventismo rehegua, omboykéva opaite marandu ára rehegua umi Millerita oikuaveʼẽ vaʼekue, jepe umi mokõi sua ha mbohapy saʼary “twenty-three hundred years” Daniel 8:14-pegua. Ikatu porã hikuái onega ko mbaʼe añeteguaha, ha katu ikatu ojehechauka hekópe porãha ko añetegua, upéicharõ jepe, che punto koʼág̃a iñambue; upévare ahejáta ko tema koʼág̃arõ, jajaposeháicha ko artículo ñemohuʼã.
Pe “yvy hechapyrã” Judá rehegua oñemosarambi hague ary 677 a.C. peve ohechauka pe “aty guasu” oñemboguejyha guýpe Daniel 8:13, 14-pe, ha ohechauka pe yvy hechapyrã ko’ág̃agua oñemopyenda hag̃ua, Estados Unidos. Umi mokõi sua ary ha mbohapy sua ary sa’i térã dos mil trescientos ary umi peteĩchagua versículo-gui oñepyrũ 457 a.C.-pe, ha ohechauka pe “tupão marangatu” oñemboguejyha guýpe.
Upéi ahendu peteĩ marangatu oñeʼẽha, ha ambue marangatu heʼi upe marangatu oñeʼẽvape: Mboy arakaʼe peve piko pe visión oñeʼẽva pe sacrificio ára ha ára rehe, ha pe ñembohasa asy omoñehundi hag̃uáicha rehe, oñemeʼẽ hag̃uáicha mokõivéva, pe santuario ha pe ehérsito, oñepyrũ hag̃ua oñemboi hag̃ua hiʼári? Ha heʼi chéve: Mokõi mil ha mbohapycientos ára peve; upérõ pe santuario oñemopotĩta. Daniel 8:13, 14.
677 a.C. ha 457 a.C. ha’e ára ojoajúva Tupã tavayguakuéra ha Tupã tupaóndi. Tupã omoĩjey mokõivéva, pe aty ha pe tupaópe, oñondive peteĩ jave 22 jasypa ary 1844-pe. Umi mokõi ciento mokõipa ary oĩva 677 a.C. ha 457 a.C. apytépe ohechauka peteĩ periodo Tupã omoĩhápe peteĩ techaukaha ohechaukáva tesape ñembohetave. 22 jasypa ary 1844-pe oguahẽ mbohapyha ánhel rembiape tesape, pe tupaópegua tesape oñepyrũ omimbi, ha peteĩ aty oĩ upépe omombe’u hag̃ua pe tesape.
Pe línea profética omombeʼúva mbohapy hendáicha pe ñorairõ guasu Satanás ha Cristo oikehaguépe, osẽkuri pe Biblia King James 1611-pegua. Mokõi sua mokõipa ary rireite, ary 1831-pe, William Miller omoherakuãkuri hembiayvu peteîha jey:
“Por nueve años, William Miller estuvo convencido de que debía dar su mensaje a las iglesias; pero esperó, con la esperanza de que alguna autoridad reconocida proclamara la buena nueva de un Salvador que pronto vendría. Al esperar así, no hizo sino demostrar la verdad del mensaje; tenían nombre de que vivían, pero estaban muriendo rápidamente. En 1831, Miller pronunció su primer discurso sobre las profecías.” Steven Haskell, The Seer of Patmos, 77.
Tupã oñangareko hag̃ua umi peteĩha kuatiañe’ẽ marangatu ha hekopete ojeiporúva ojejapo hag̃ua la Biblia. Upéi Ha’e omoheñói I-Biblia ary 1611-pe. Upéi omopu’ã peteĩ mensahéro oiporútava umi tembiapoukapy ojejuhúva, oñeguenohẽva ha oñemopyendáva la Bíblia ryepýpe, ojejapo hag̃ua pe ángel peteĩha marandu. Ary 1831-pe, Miller marandu oñemohenda porã, upéicha avei pe marandu Cristo rembiasakuepe oñemohenda porã haguéicha Juan el Bautista rupive, ha pe marandu oñemohenda porã haguéicha opaite movimiento reformatorio-pe. Miller marandu, pe ángel peteĩha marandu omombe’úva huicio ñepyrũ, oñemopyenda porãite mba’e’ete hag̃uáicha pe ára profético pukukue mokõi sientos veinte ary rehegua jeporu rupi. Upéva va’ekue pe marandu ñemomandu’a hag̃ua pe sexto reino oñepyrũ jave, Biblia profecía ryepýpe—Estados Unidos.
Áño 1996-pe oñepyrũ Future for America rembiapo, ha pe mbohapyha ánhel rembiasakue ojeipe’áva’ekue 1989-pe, pe marandu ohechaukáva papado ñemano vai ojehecha’ỹrõ guare jehepyme’ẽ ha pya’e hag̃uáicha ou hag̃ua pe léi domingo rehegua, oñemoherakuã peteĩ revista héravape, The Time of the End. Pe marandu adventismo paha gotyo rehegua oñemohenda porãkuri, péicha avei pe marandu ñepyrũmbymeguáva oñemohenda porã haguéicha. Ñepyrũmbyme, pe marandu ojepytaso aravo ári ha ohechauka peteĩ ñemotenondeve umi añetegua Ñandejára Ñe’ẽme oĩvape. Áño 1996-pe, mokõisientos mokõi-paha ary Estados Unidos heñoihaguére 1776-pe rire, pe marandu adventismo paha gotyo rehegua oñemohenda porã ha ohechauka peteĩ ñemotenondeve umi mbohapy ánhel marandu rehegua.
Jaguereko aja ñembyatyguasu paralelo apytépe pe kavaju ratĩ Republicano ha pe kavaju ratĩ Protestante rembiasakue, pe mbohapyha poteĩha mburuvicha guasu Bíblia maranduhaipegua rembiasakuepe, tekotevẽ jaikuaa porã máva pe ratĩ Protestante ha máva ndaha’éi.
Eñehaʼãkena rejekuaauka hag̃ua Ñandejárape neporã hag̃uáicha, peteĩ tembiapohára ndaikatúiva otĩ, ombojaʼo porãva añetegua ñeʼẽ. Ha ani reñemoirũ ñeʼẽ vai ha rei reheve; umíva niko okakuaave hag̃ua tekovaipe. 2 Timoteo 2:15, 16.