Pe artíkulo ohasávape, romoheñói hag̃ua seis líña profética de controversia oikovaʼekue Adventismo rembiasakue pukukue pe tiémpo Millerita guive koʼág̃a peve. Che amoneĩ pe peteĩha ha ipahague controversia rehegua umi “nde retayguakuéra apytépe mondaha” rehe, ojeʼéva Daniel kapítulo once, versículo catorce-pe, haʼeha proféticamente peteĩchante. Umi Millerita ontende vaʼekue umi “mondaha” haʼeha Roma, ha umi Protestante omboʼe vaʼekue umi “mondaha” haʼeha peteĩ mburuvicha Siria gua hérava Antiochus Epiphanes.
Ha umi ára-pe heta oñemopuʼãta pe mburuvicha guasu ñemby gotyo guáre; avei ne retayguakuéra apytégui umi oñembotavy ha oporomondáva oñemopuʼãta omoañete hag̃ua pe visión; ha katu hoʼáta hikuái. Daniel 11:14.
Oñepyrũvo versíkulo diez-gui, ha oseguívo pe versíkulo quince peve, oñerrepresenta peteĩ ñorairõ Egipto ha Siria rréino kuéra apytépe. Egipto ha’e pe mburuvicha guasu yvy gotyo pe paso-pe, ha pe mburuvicha guasu sirio oñerrepresenta pe mburuvicha guasu yvate gotyo ramo. Pe versíkulo diez omombe’u umi historiadór ohenóiva pe ñepyrũ pe Irundyha Ñorairõ Siria-pegua ary 219 a.C.-pe, umi versíkulo once ha doce orrepresenta pe ñorairõ Rafia-pe ary 217 a.C.-pe, ha umi mba’e oiko va’ekue upe rire. Upéi umi versíkulo trece guive quince peve omombe’u pe ñorairõ Panio-pe ary 200 a.C.-pe. Umi versíkulo diez guive quince peve, pe mburuvicha guasu sirio ha’e Antíoco Magno, pe oisãmbyhýva pe Imperio Seléucida.
Pe versíkulo diez rehechauka pe tembiasakue oñepyrũhápe Antiochus Magnus peteĩ ñorairõ hag̃ua hag̃ua hag̃ua hag̃ua hag̃ua hag̃ua hag̃ua hag̃ua hag̃ua hag̃ua hag̃ua hag̃ua hag̃uáicha oguerujey hag̃ua yvykuéra ojegueraha vaʼekue pe mburuvicharenda Seléucida-gui arykuéra mboyve. Pe versíkulope haʼe oguerujey pe yvy okañy vaʼekue ary 219 a.C.-pe, ha upéi sapyʼami omboyke iñembyahýi ñorairõme, ha oheka ombyatyjey hag̃ua imbarete ñorairõgua. Oguerekojeyma vaʼekue pe yvy okañy vaʼekue, ha og̃uahẽ peve Egipto rembeʼýpe, pe mburuvicharenda yvy gotyogua oisãmbyhýva pe ñemoñare Ptolemaica. Ary 219 a.C. ha 217 a.C. apytépe, mokõivéva pe mburuvicha yvy gotyogua ha pe mburuvicha yvy yvate gotyogua ojapo umi tembiaporã oñembosakoʼi hag̃ua pe ñorairõ Rafia-pe oñembojávo.
Pe ñorairõ guasu Raphia rehegua oiko ary 217 a.C.-pe, ha upe ñembosaráipe Egipto pegua ñeisãmbyhy ñemby gotyo, Ptolomeo oisãmbyhyva, ipu’aka Siria ruvicha Antíoco Magno ári, pe rréi yvate gotyogua, oje’e hag̃ua pe pasáhe profétikope. Upéi, umi versíkulo 13 guive 15 peve, paapy ary rire, ary 200 a.C.-pe, Antíoco Magno, upérõ ojapo vaʼekue peteĩ joaju Felipe Macedoniagua ndive, oike Egipto ndive pe ñorairõ Panium-pe. Upe jave Egipto pegua ñeisãmbyhy ñemby gotyogua oguereko vaʼekue peteĩ mitã rréi cinco térã seis ary añónte oguerekóva, ha Antíoco Magno ha Felipe ndaikatúi okytĩ hag̃ua ijehegui pe juruja oipuru hag̃ua pe mitã rréi Egipto pegua kangyha, ha Antíoco Magno ipu’aka pe ñorairõ Panium-pe. Umi mbohapy versíkulo ohechaukáva pe ñorairõ Panium rehegua oguereko versíkulo 14, upépe oñemoinge hag̃ua peteĩ mbarete pyahu pe narrasión profétikape.
Nde retãygua mondaha kuéra ha’e peteĩ pu’aka ambuéva pe mburuvicha guasu Egipto guigua yvýpe gotyogua-gui, térã pe mburuvicha guasu Seleúcida yvýpe yvate gotyogua-gui, térã Felipe, pe mburuvicha guasu macedonio-gui. Umi Millerita ohechakuaa vaekue Roma ha’eha nde retãygua mondaha kuéra. Peteĩva umi ñe’ẽ rapo hebreo-gua oñembohasáva “mondaha” ramo, he’ise avei mba’e omboja’óva térã omondóva. Roma pagana oñerrepresenta profecíape ramo pe pu’aka omoñehundíva ha omboja’óva pehẽnguépe.
Upéi ahecha pyharekue che visiónpe, ha péina peteĩ mymba irundyha, kyhyje hag̃uáva ha mba’eterei ipohýiva, ha imbarete eterei; ha oguereko hãi guasu fiérrogui: ho’u, omongu’i hag̃ua pehẽnguépe, ha opyrũ umi hembývare ipykuéra reheve; ha iñambue opaite mymbágui umi mboyvegua; ha oguereko pa horn. Daniel 7:7.
Uriah Smith omombeʼu hag̃ua umi mondaha rehe, heʼi peteĩ historiadór ohechauka vaʼekue umi mondaha ohechauka hag̃ua umi ombyaíva.
“Ko'ág̃a oñemoingekuaa ko'ág̃a, — ‘nde retãyguakuéra mondahakuéra’; he'iséva tee, he'i Obispo Newton, ‘nde retãyguakuéra mokañyhárape omboja'óva.’ Mombyry Tíber rembe'ýpe, peteĩ mburuvicha reko oñemongakuaa va'ekue ambición remiandu ha pytũva tembiapo reheve. Michĩ ha kangy ypy guive, okakuaa hechapyrãite pya'ete mbarete ha py'aguapýpe, iñakãrapu'ã porãme ojepyso mbeguekatu ko'ápe ha pépe ohecha hag̃ua ipokatu, ha oha'ã hag̃ua ijehérsito po guasu ñorairõme imbareteha, peve, oikuaávo imbareteha, py'aguasúpe omopu'ã iñakã yvy arigua tetãnguéra apytépe, ha ipo ndaikatúiva oñemboguejýpe ojapyhy ijapysẽme ijokuái. Upe guive Roma réra oĩ tembiasakue rogue kuatiápe, oñemboykéva heta ára pukukue hag̃ua omotenonde yvy arigua mba'eapo, ha oiporu hag̃ua tuichaite mba'epu tetãnguéra apytépe pe ára paha peve.”
«Roma oñe’ẽ; ha Siria ha Macedonia pya’e ohechakuaa peteĩ ñemoambue og̃uahẽha hína iñepytũmby rekove ra’ãnga rehe. Umi Romano oike hag̃ua pe mitã ruvicha Egiptogua rehehápe, oĩ porãgui ipy’a pe oñeñangareko hag̃ua hese ani hag̃ua ho’a pe ñehundi ojejapóva hese Antiochus ha Felipe rupive. Kóva oiko vaʼekue ary Cristo mboyve 200-pe, ha upéva vaʼekue peteĩva umi peteĩha jeike iñimportánteva umi Romano-kuéra rehegua Siria ha Egipto rembiapokuépe.» Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 257.
Pe predicción oñemoĩva umi versíkulope oñekumpli mbohapy arýpe rupi 219 a. C. guive 200 a. C. peve, péro umi proféta oñeʼẽ hetave umi ára paháre hag̃ua umi ára oikove hague ipype.
“Káda maranduhára yma guare ñe’ẽkuri sa’ive ijára ararãgui ñandéve ĝuarã, upévare iñe’ẽmarandu ñanemba’apóva ñanderehe. ‘Ko’ã mba’e ojehu va’ekue chupekuéra techapyrãrõ; ha ojehai ñane’ẽmondýirã, ñande ári og̃uahẽmava ko yvy arapaha.’ 1 Corintios 10:11. ‘Ndaha’éi hag̃ua hag̃ua ijupekuéra, síno ñandéve hag̃uáicha omba’apo umi mba’ére, ko’ág̃a ojeherakuãva peẽme umi opredikáva peẽme evangelio Espíritu Santo yvágagui oñembou va’ekuére rupive; umi mba’e rehe jepe umi ánhel ohechase.’ 1 Pedro 1:12....”
“La Biblia ombyaty ha ombojoaju ipype hepyetereíva ko generación pahápe guarã. Opaite umi tembiasakue tuicháva ha umi mba’e guasu ha pohýi Tetãgui Tuja rembiasakue rehegua oiko va’ekue, ha oiko jey hína tupaope ko’ã ára pahápe.” Selected Messages, book 3, 338, 339.
Jepémo Daniel ndoikovéi pe mokõi pa ary jave rojesarekohápe, inspiración, Hermana White jehaípe rupive, ñanemomarandu heta umi tembiasakue ojehaíva Daniel 11-pe ojerepetíva’erã Daniel 11 ñemohu’ã paha guasúpe.
“Ndajarekói tiempo ñamombo hag̃uáicha. Ára jejopy rehegua oĩ ñande renondépe. Ko yvytuicha oñemongu’e ñorairõ espíritu reheve. Pya’eterei oikóta umi mba’e vai oje’éva profecía-kuérape. Pe profecía oĩva Daniel capítulo once-pe hi’aguĩma oñemyenyhẽmbaite hag̃uáicha. Heta tembiasakue oikova’ekue ko profecía ñemyenyhẽme jeýta.” Manuscript Releases, número 13, 394.
Daniel kapítulo once-pegua versíkulo diez guive quince peve ohechauka umi ára pahapegua rembiasakue ogueraháva pe léi domingo pya’éma ou hag̃uápe, pórke versíkulo dieciséis ohechauka araka’épa Roma, peteĩhaite jey, ipu’aka hag̃ua pe “yvy porãite” ári.
Ha pe oúva hiʼári hese, ojapóta hembipota tee hag̃ua, ha avave ndaikatúi opuʼã hese renondépe; ha opytáta pe yvy hechapyrãetéva ári, ha ipópe oñehundipaitéta. Daniel 11:16.
Daniel oipuru je’ẽ “yvy porãite” mokõi jey hembiapokuépe. Peteĩha ha’e versíkulo dieciséis-pe, Roma pagã tee ogana jave Judá yvy porãite tee.
“Egipto ndaikatúikuri oñembo’y Antioquio renondépe, pe mburuvicha guasu yvate gotyogua, Antioquio katu ndaikatúi oñembo’y romano-kuéra renondépe, koʼág̃a oúva hese. Mavave tetãnguéra ndoikovéima ikatúva ombohovái ko puʼaka opuʼãva. Siria oñemombaʼe, ha oñembojoaju Imperio Romano-pe, Pompeyo, 65 a.C., oipeʼárõ guare Antioquio Asiático-gui imbaʼekuéra, ha omboguejýramo Siria-pe peteĩ provincia romana-rõ.”
“Pe mbarete peteĩchagua vaʼekue avei oĩ vaʼerã Yvy Marangatupe, ha ohundi hag̃ua upéva. Roma ojoaju Tupã tavayguakuéra ndive, umi judío, peteĩ ñeʼẽmeʼẽ rupive, a.C. 162-pe; upe áragui oguereko peteĩ tenda ijojahaʼỹva maranduhai proféticape. Upéicharõ jepe, ndoguerekói kuri Judea ári poguype hag̃ua añeteguápe ñorairõ rupi a.C. 63 peve; ha upéi oiko upéicha ko yvypórape.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 259.
Ambue versíkulope Daniel oiporu pe ñeʼẽ “yvy porãite” haʼe versíkulo cuarenta y uno-pe.
Ha’e oike hag̃ua pe yvy porãitepe, ha heta tetã oñehundíta; ha koʼãva okañýta ipógui: Edom, Moab ha umi iñimportantevéva Ammón raʼykuéra apytégui. Daniel 11:41.
Pe versíkulo cuarenta y uno, por supuesto, osegi pe versíkulo cuarenta, ha pe versíkulo cuarenta oñepyrũ ko'ã ñe'ẽ rehe: “ha pe ára paha jave”. The Great Controversy-pe, Sister White ohechauka 1798 aryha “pe ára paha”, upévare pe versíkulo cuarenta y uno ohechauka tembiasakue oúva upe rire, pe ára paha 1798-pe.
“Péro ipaha opaha hag̃uápe, he’i maranduhára, ‘Heta oguatáta ko’ápe ha pépe, ha arandu okakuaáta.’ Daniel 12:4.... Ary 1798 guive Daniel kuatiañe’ẽ ojepe’áma hag̃ua, marandu profético rehegua arandu okakuaa, ha heta omombe’u hag̃ua pe marandu ipohyietéva juicio hi’aguĩmava rehegua.” The Great Controversy, 356.
Yvy ñemomba’eguasúva ñe’ẽjoaju irundy pa peteĩ-pe oje’eva’ekue ndaha’éi Judá yma guaréva tee, síno Judá pyahu yvypóra’ỹguáva. Tetã peteĩ reko Joajuha ha’e Judá pyahu yvypóra’ỹguáva, ha ñe’ẽjoaju irundy pa peteĩ ohechauka pe araka’e’ỹre ou hag̃uáicha arapokõindy léi Tetã peteĩ reko Joajuhápe.
Ndaha’éi ra’e upe espíritu rehegua pe oúva tenonderã, síno upe tekotevẽ yvypóra rehegua; ha upéi katu upe espíritu rehegua. 1 Corintios 15:46.
Pe léi domingo rehegua oñemombe’u hag̃ua versíkulo dieciséis-pe, pórke “heta tembiasakue oiko vaʼekue” Daniel once oñekumpli jave ojehu jey vaʼerã. Umi versíkulo diez guive quince peve, ára pahápe, ohechauka pe tembiasakue oúva mboyve ha ogueraháva pe léi domingo peve.
Umi cinco versículope pe rréi yvategua, ha avei rréi surpegua, oñekumpli vaʼekue rréi seléusida Antíoco Magno ha umi rréi Egiptoygua, reino ptolemaicopegua, rupive, ohechauka mbaretekuérape haʼéva pe tembiasakue mbytépe oúva pe léi domingo og̃uahẽmbotaitévape peve. Koʼã versículo omombeʼu pe tembiasakue pe movimiento cien cuarenta y cuatro milgua rehegua, pórke pe versículo diez ohechauka Unión Soviética hoʼapa hague ary 1989-pe, ha pe versículo dieciséis pe léi domingo og̃uahẽmbotaitévape.
Cristo omomba’e guasu ko’ã versíkulo, ombojoajúvo versíkulo diez versíkulo cuarenta ndive ha versíkulo dieciséis versíkulo cuarenta y uno ndive. Pe ñe’ẽrã peteĩchaite pe tetã hechapyrãetéva tee rehegua, ohechaukáva pe tetã espiritual hechapyrãetéva versíkulo cuarenta y uno-pe, ha’e pe apýra umi seis versíkulo rehegua, ha versíkulo diez ha’e iñepyrũ.
Cristo oasegura haguéicha pe versíkulo dieciséis oguereko hag̃ua peteĩ joaju hag̃ua directamente pe versíkulo cuarenta y uno ndive, upéicha avei pe versíkulo diez oguereko peteĩ joaju directo pe versíkulo cuarenta ndive. Pe ñe’ẽjoaju oĩva pe versíkulo diez-pe, “osyryry ha ohasa hag̃ua”, ha’e pe ñe’ẽ hebréope peteĩchaitéva oñembohasáva “osyryry ha ohasa ári hag̃ua” ramo pe versíkulo cuarenta-pe. Ko ñe’ẽjoaju ojejuhu peteĩ ambue hendápe añoite pe Escrituras-pe, péro oñembohasa michĩmi iñambue hag̃uáicha pe versíkulo diez ha pe versíkulo cuarenta-gui. Upéicharõ jepe, ha’e peẽteĩ ñe’ẽ hebréope.
Ha’e ohasáta Judá rupi; opu’ãta ha ohasáta ári, oguahẽta voi ajúrare peve; ha ipepo kuéra ojepysóramo, omyenyhẽta nde yvy pukukue, Nde, Emanuel. Isaías 8:8.
Pe ñe’ẽ “ojejaho’i ha ohasa hag̃ua” Isaíaspe, peteĩchaite versíkulo diez-pe he’ívagui “ojejaho’i ha ohasa”, ha versíkulo cuarenta-pe “ojejaho’i ha ohasa ári”. Ko’ýva ári, umi mbohapy versíkulo peteĩteĩva omombe’u peteĩ ñorairõ ñembosako’i rréi yvateguáguigua ojapóva rréi yvy gotyo peguáre. Isaíaspe, norte pegua Asiria rréi, Senaquerib, oattacka va’ekue Judáre, Israel pe tetãnguéra sur pegua. Versíkulo diez-pe, Antíoco Magno, norte pegua rréi Imperio Seléucida pegua, oattacka va’ekue Egipto retã sur peguáre. Ha versíkulo cuarenta-pe, rréi yvategua, pe pokatu papal, oñeme’ẽ hague ichupe peteĩ jekutu omano hag̃uáicha versíkulo cuarenta ñepyrũme, oattacka va’ekue pe pokatu atea sur pegua Unión Soviética rehe. Káda versíkulo orrepresenta peteĩchagua estructura profética peteĩ conflicto rehegua rréi yvategua ha rréi yvy gotyo pegua apytépe, ha káda versíkulope pe rréi yvategua “ojejaho’i ha ohasa ári.”
Isaías remimombe’u ha pe versíkulo diez mokõivéva ohechauka porã pe mburuvicha guasu yvateguáguio oattacka jave, opytu’uha oike mboyve táva guasu pe tetã ñemby gotyo pegua. Senaquerib ogueru iñorairõ Jerusalén murálla peve, ha upépe añoite. Áño 219 Cristo mboyve, Antíoco Magno og̃uahẽ Egipto rembe’ýpe ha opyta. Upéi operde pe ñorairõ Rafia pegua, oikóva mokõi áño rire, áño 217 Cristo mboyve. Senaquerib og̃uahẽ Jerusalén murálla peve ha operde pe ñorairõ, Tupã oike hag̃uére hag̃ua.
Upévare péicha he’i Ñandejára Asíria ruvicha guasu rehegua: “Ndoikemo’ãi ko távape, ni omombo’ãi upépe peteĩ hu’y; ndoumo’ãi henondépe ñemo’ãha reheve, ni omopu’ãmo’ãi hese yvyty guasu ñorãirõrã. Tape oú haguéicha, upe tape rupive jeýnte ojevymo’ãta, ha ndoikemo’ãi ko távape”, he’i Ñandejára. “Che adefendéta ko táva, asave hag̃ua, che réra rehehápe, ha che rembiguái David rehehápe”. Upéi upe pyharekue Ñandejára ánhel osẽ ha ojuka Asíria-kuéra ñorairõhára renda-pe ciento ochenta y cinco mil kuimba’épe; ha opáy mboyve pyhareve, péina, opavave oĩ omanóva retekue ramo. Upévare Senaquerib, Asíria ruvicha guasu, oho, ojere ha opyta Nínivepe. Ha oiko aja ha’e oñemomba’e guasu hag̃ua itupã Nisroc róga-pe, Adramelec ha Sharezer, ita’ýra kuéra, ojuka chupe kysepuku reheve; ha ha’ekuéra okañy Armenia retãme. Ha Esar-hadón, ita’ýra, oguapy hendaguépe mburuvicha guasu ramo. 2 Reyes 19:32–37.
Áño 1989-pe, pe mburuvicha yvate gotyo gua omboguejy ha omosẽ pe Unión Soviética, ha katu ndojepokuaái pe Unión Soviética táva guasúre. Rusia opyta oñembo’yháicha. Pe ñorairõ oúta upe rire, oñemoha’ãngáva umi versíkulo once ha doce-pe, ha’e pe ñorairõ Ráfia-pe, upéva avei oñemoha’ãngákuri pe ejército Senaquerib-gua oñehundi haguére ha upéi ha’e omano haguére, upéva ohechauka peteĩ jeity pe mburuvicha yvýpe guápe g̃uarã, ha’éva Judá pe testimonio Senaquerib-pe, ha Ráfia pe testimonio Antiochus Magnus-pe.
Pe versíkulo diez ome’ẽ peteĩ joaju hag̃ua hag̃ua versíkulo cuarenta rehe, ha versíkulo dieciséis ome’ẽ peteĩ joaju hag̃ua hag̃ua versíkulo cuarenta y uno rehe. Umi versíkulo diez guive dieciséis peve ohechauka pe tembiasakue ary 1989 guive pe léi domingo peve. Pe versíkulo ohechauka peteĩ tembiasakue kañymby versíkulo cuarenta-pe, oñepyrũva Unión Soviética ho’águi ary 1989-pe ha oho hag̃ua pe léi domingo peve. Versíkulo diez avei ombojoaju hag̃ua hag̃ua umi “siete tiempos” Levítico veintiséis-pe pe tembiasakue kañymby rehe, hákatu upe líneape añetegua ndaha’éi ko’ápe ñamyesakãva hína.
Miller ymaguare, pe peteĩha seis controversia principal Adventismo ryepýpe, oñe’ẽva Roma rehe jehechakuaa hekopete hag̃ua, oiko; ha upéva hína mávapa versíkulo catorce pegua mondaha kuéra rehe. Protestante kuéra he’i kuri umíva ohechauka Antiochus Epiphanes-pe, ha Millerite kuéra ombohéra chupekuéra Roma ramo. Pe ipahápegua controversia Adventismo rehegua, oñe’ẽva avei Roma jehechakuaa hekopete hag̃ua, upéva avei hína versíkulo catorce pegua mondaha kuéra rehe. Peteĩ aty, Millerite kuéra rehe ojehechaukáva, oipytyvõ hína pe ñeikũmby ypykue Millerite kuéra rehegua, pe Espíritu de Profecía omoneĩva’ekue.
“Ahecha kuri pe kárta 1843-pegua oĩhague ñandejára po poguýpe, ha ndojehechaukavéiva’erãha ambueicha; pe ta’angakuaa ha papapykuéra oĩhague Ha’e oipotaháicha; ha Ipo oĩhague hi’ári ha omokañyhague peteĩ jejavy peteĩva umi papapy apytépe, avave ndohechakuaái hag̃uáicha, pe Ipo oñemboyke peve.” Early Writings, 74.
Upe cuadro marangatú ohechauka pe controversia pe jehai 164 a.C. reheve.
“164 Mano omano Antiochus Epífanes rehegua, ha’e ningo, añetehápe, ndopu’ãi kuri Mburuvicha guasueta Ruvicha rovái, ha’e oĩ haguére 164 ary omano rire Mburuvicha guasueta Ruvicha heñói mboyve.”
Pe ñe’ẽñorairõ rehegua jehechakuaa pe kuatiañe’ẽ marangatu ári ohechauka pe añetegua peteĩnte ojehechaukáva pe kuatiañe’ẽ marangatu ári ndaipóriva ipyahúva peteĩ pasáhe profético Tupã Ñe’ẽgui. Péicha ojapóvo, ohechauka peteĩ techaukaha, ndaha’éiva tembiasakue bíblicopegua, síno tembiasakue adventistapegua, ha “ndovaléiramo oñemoambue hag̃ua”, pe ñe’ẽñorairõgui ojekuaa mba’éichapa oñemopyenda pe visión profética. Oñemboykévo upe añetegua ypykue, peteĩchaite oñemboyke avei pe Espíritu de Profecía ome’ẽva iñe’ẽmboaje pe kuatiañe’ẽ marangatúpe.
“Pe ñembotavy pahaite Satanás rehegua ha’éta omoĩ hag̃ua mba’eve’ỹramo Tupã Espíritu testimonio. ‘Ndaipórihápe visión, tavayguakuéra oñehundi’ (Proverbios 29:18). Satanás omba’apóta katupyry eterei hag̃ua, opaichagua tape rupive ha opaichagua tembiporu rupive, omokangy hag̃ua jerovia Tupã tavaygua hembýva oguerekóva pe testimonio añeteguáre. Omoingéta visión japúva hag̃ua ombotavy, ha ombojehéta pe japu pe añeteguándi; upéicha rupi ombojeguarúta tapichakuérape, ha ha’ekuéra ohecháta opa mba’e oguerekóva visión réra peteĩ fanatismoichagua ramo; péro umi ánga hekopotĩva, omoñondévo pe japu ha pe añetegua, ikatúta oikuaa hag̃ua mba’épa hína peteĩ ha mba’épa ambue.” Selected Messages, libro 2, 78.
Pe “nde retaty nde tavayguakuéra apytégui”, ha’e upe peteĩhaichaite, ha ndoikuaáiramo mba’éichapa pe techaukaha omoĩ mbarete pe visión, “tetãygua oñehundi.” Ha’ekuéra “oñehundi” pórke “omboyke mba’eve’ỹramo pe testimonio Espíritu Ñandejára rehegua.”
Ambue aty he’i Estados Unidos ojehechauka hague mondaha-kuéra ramo versíkulo catorce-pe. Umi va’e ndaikatúi térã ndoipotái ohecha Antiochus Magnus, versíkulo diez guive quince peve, orrepresentaha Estados Unidos-pe. Oiko haguéicha protestánte kuéra historia Millerita-pe he’i va’ekue mondaha-kuéra ha’eha Antiochus, upe aty ndoipotáiva ohecha ombojoaju mondaha-kuérape pe pu’aka rehe (Estados Unidos) ojetipifikáva Antiochus rupive.
Senakerib ojapo Judá rehe, og̃uahẽva pe táva guasu Jerusalén peve ha opytáva’ekue ndojapóikuaái, omoakã vaʼekue hese iñorairõ ruvicha, Rabsaqué.
Ko'ág̃a rupi, ajerure ndéve reme'ẽ hag̃ua ñeñeme'ẽ che ruvicha, Asiria ruvicha guasúpe, ha che ame'ẽta ndéve mokõi warã aravo, ikatúramo nde nde rejuhu hag̃ua hi'ári oñemoĩ hag̃uáicha kuimba'e oikuaáva kavaju ári jehejárõ. Mba'éicha piko upéicharõ remomombyryta peteĩ mburuvicha rova, ha'éva michĩvéva jepe che jára rembiguái apytégui, ha rejeroviáta Egipto rehe kárro ñorairõrã ha kavaju arigua rehe? Añetehápe piko ko'ág̃a aju yvate ko tenda rehe Ñandejára'ỹre, ahundipa hag̃ua? Ñandejára he'i chéve: “Eho yvy rehe, ha ehundi.” Upérõ Eliaquim, Hilcías ra'y, ha Sebna, ha Joah, he'i Rabsaquépe: “Rojerure ndéve, eñe'ẽ nde rembiguáipe sirio ñe'ẽme; roikuaa hag̃ua. Ani reñe'ẽ orendive judío ñe'ẽme umi tetãygua oĩvape murálla ári renondépe.” Ha Rabsaqué he'i chupekuéra: “Piko che jára che mbou pene járape ha peẽme añoite hag̃ua ha'e ko'ã ñe'ẽ? Ndajatýi piko umi kuimba'épe oguapývape murálla ári, ha'ekuéra okaru hag̃uáicha ijehegui osẽvagui ha ho'u hag̃ua pende ndive hikuái pende ty?” Upéi Rabsaqué oñembo'y ha osapukái hatã judío ñe'ẽme, ha oñe'ẽ he'ívo: “Pehendúke pe mburuvicha guasu ñe'ẽ, pe rréi Asiria pegua ñe'ẽ.” 2 Reyes 18:23–28.
Rabsaqué ndohechauka ndaha’éi iñe’ẽnguéra tee, síno Senaquerib, Asiria ruvicha guasu ñe’ẽnguéra. Daniel, capítulo once, versículo cuarenta-pe, pe mburuvicha yvategua ha’e pe pokatu papal, pe ára paha 1798-pe ojapóva peteĩ herida omano hag̃uáicha Francia atea poguýpe, pe mburuvicha yvýguagua. Pe versículo-pe, pe mburuvicha yvategua ipahápe oñepyrũ jey ñorãirõme ha oñembyapapu pe mburuvicha yvýguagua rekoha ári (URSS) ary 1989-pe. Upe tembiapo pe mburuvicha yvategua omboguatárõ guare, ogueru hendive “kárro kuéra, kavaju arigua kuéra ha heta peteĩ barco kuéra.” “Kárro ha kavaju arigua kuéra” ohechauka pokatu militar, ha “barco kuéra” ohechauka pokatu económico. Umi ta’anga simbólico ojekuaa hag̃ua Estados Unidos ha’eha Roma papal rembijokuái ñorãirõme pe jehupyty 1989-peguápe, Rabsaqué rupive oñemombe’uháicha. Antíoco Magno, versículo diez guive quince peve, orrepresenta Estados Unidos-pe; ha William Miller hekopete ohechakuaaháicha pe ñe’ẽ “avei” versículo catorce-pe omopyenda peteĩ pokatu pyahu oikeha pe marandu profético-pe, umi “mondaha kuéra” tekotevẽ orepresenta peteĩ pokatu iñambuéva umi Ptolemeo mburuvicha yvýguaguágui, térã Antíoco pe mburuvicha yvateguágui, térã Felipe Macedonia-gua.
“Pe rréi ñemby gotyo gua, ko versíkulope, mba’eveichavérõ ndaipóri duda, he’ise Egipto rréi; ha mba’épa he’ise ‘nde retayguakuéra mondahakuéra’, upéva katu oime gueteri, ikatu hag̃uáicha, duda peteĩva ambuépe g̃uarã. Ndaikatúi he’ise Antioquíape, térã Siria rréi mboyve oimeraẽva, upéva hesakã porã; pórke ánhel oñe’ẽ hína kuri upe tetã rehe heta versíkulo mboyve guive, ha ko’ág̃a he’i: ‘avei nde retayguakuéra mondahakuéra’, h.a., ohechauka porã hag̃uáicha ambue tetã. Che amoneĩta Antioquía ikatu hague ra’e omonda umi hudíope; péro mba’éichapa ko mba’e ‘omopyenda pe visión’, Antioquía niko mamove ndañeñe’ẽi hese pe visiónpe ojapo hag̃ua tembiapo péicha; pórke ha’e oike pe oje’éva rréino griegope pe visiónpe. Avei, ‘omopyenda pe visión’, he’iseva’erã ombojerovia hag̃ua, omohu’ã hag̃ua, térã omoañete hag̃ua upéva.” William Miller, Miller’s Works, Lecture 6, 89.
“Antíoco” niko peteĩ téra heta mburuvicha guasu Siria-pegua, imperio seléusida-gua, oiporavova’ekue. Pe imperio moñepyrũhára va’ekue Seléucida Nicator, ha peteĩ hendápe mokõi pa seis guive mbohapypa peve mburuvicha guasu omboapýkuri pe tysýi kompletoite mburuvicha guasu seléusida-kuéra rehegua. Heta umi mburuvicha guasu apytégui oiporavo pe téra “Antíoco”, peteĩcha umi heta papa-kuéra oiporavoháicha téra guapyha rehegua ojeporavóramo chupekuéra papa-rã. Papa-kuéra opavave ha’e “anticristo”, he’iséva “Cristo rehe oñemoĩva”. Pe ñe’ẽ “anti” he’iséva “rehe oñemoĩva”. Anticristo-kuéra ramo ogueraha hikuái itúva espiritual téra, ha’éva Satanás. Satanás ha papa-kuéra mokõivéva oñemombe’u anticristo ramo pe ñe’ẽme’ẽ rupive.
“Anticristo rembipota aty ogueroguatávo pe tembiapo pu’aka’ỹme omoñepyrũ vaekue yvágape, osegíta omba’apo umi ñemomarandu’ỹ ra’ykuérape.” Testimonies, volúmen 9, 230.
Peteĩ pópape ha’e Satanás remimbou, ha upéicha rupi mokõivéva oĩ Cristo rovái, ha upévare ha’e hikuái “anticristo”. Oiporavo hikuái peteĩ téra oguapy jave pópape ramo, ha upéi oiko Satanás remimbou yvy arigua ramo.
“Ombojerure hag̃ua mba’erepy ha yvy ariguáva ñemomba’eguasu, pe tupao oñemboguata oheka hag̃ua yvy arigua kuimba’e guasukuéra ñepytyvõ ha iporavorã; ha péicha, omboykévo Cristo-pe, oñembopy’a guasu ojepytaso hag̃ua iñe’ẽrendúpe Satanás rembiokuáipe — Roma obispo-pe.” The Great Controversy, 50.
Hembiapokuéra rupi peikuaáta chupekuéra, ha umi pápa omotenonde Satanás rembiapo peteĩchante.
“Roma pápare rupive ko yvy ape ári ojepytaso hína pe tembiapo peteĩchagua ojeguerekókuri yvágape, mboyve pytũ ruvicha oñemosẽrõ guare. Satanás oheka vaekue omoambue hag̃ua Tupã léi yvágape, ha omoĩ hag̃ua ipromiénda tee. Omomba'eguasu imba'ekuaa tee Ijapoharé mba'ekuaa ári, ha omoĩ ivoluntad Jehová rembipota ári, ha péicha añetehápe he'i Tupã ikatuha ojavy. Páva avei oguata upe tape rupive, ha oguerekoha ndaje jejavy'ỹ, oheka omoĩporã hag̃ua Tupã léi ojokupyty hag̃ua imandu'a tee rehe, oimo'ãvo ikatuha omoĩporã umi jejavy ha'e ohecháva yvágui ha yvy ári Jára estatúto ha mandamiéntope. Añetehápe he'i ko yvy apeguakuérape: Che ame'ẽta peẽme léi iporãvéva Jehová léigui. Mba'eichaitépa peteĩ ñembohory vaiete kóva Yvágapegua Tupã rehe!” Signs of the Times, noviembre 19, 1894.
Seleuco Nicátor omoñepyrũramo jepe pe Imperio seléucida, heta umi mburuvichakuéra oúvava upéi oiporavo héra “Antíoco”, ndaha’éi omomba’eguasúvo Seleúcope, síno itúvape. Seleuco ru, Antíoco, va’ekue peteĩ karai yvate rekove ha peteĩ ñorairõ ruvicha omba’apóva Mburuvicha guasu Felipe II Macedoniagua rembiguáiramo, ha’e va’ekue Alejandro el Grande ru. Ko teko yvate ha pe tembiasakue militar oipytyvõ omoĩ hag̃ua pyenda Seleuco rembiapo tuicháva pegua ha upe rire ipu’aka hag̃ua, Alejandro el Grande omanóvo rire.
Seleuco rréino oñemopyenda hag̃ua, haʼe ojagarra jave ipoguýpe mbohapy umi irundy hendágui Alejandro rréinogui. Roma avei ipuʼaka mbohapy mburuvicha guasu jeográfiko ári ikatu hag̃uáicha ojagarra hag̃ua puʼaka ha oiko hag̃ua pe mburuvicha guasu yvate pegua. Seleuco ombohekopyahu rire pe kuarahyresẽ, pe kuarahyreike ha pe yvate, oiko chugui pe mburuvicha guasu yvate pegua pe tembiasakue ñemombeʼúpe, ha itavusu vaʼekue hína táva Babilonia. Heta umi mburuvicha guasu oúva upe rire oiporavo vaʼekue téra “Antíoco” oguapy jave pe yvategua guapyhárupi, hag̃ua omombaʼe hag̃ua iñemoñare politikohárape. Pe joja ojepareáva hesakã hag̃uáicha, reipotáramo rechakuaa. Nereipotáramo, nderehechamoʼãi.
Téra “Antíoco” (Ἀντίοχος griégope) oujehúva umi elemento griégo “anti” (he’iséva “contra” térã “opuesto”) ha “ocheo” (he’iséva “jajoko mbarete” térã “ñamantene”). Umi mburuvicha guasu yvategua oiporavo ko téra oñongatu hag̃ua hikuái iñemoñare polítika túvandi, péicha avei anticristo (pápa kuéra) oiporavo téra oñepyrũvo ogoverna. Oĩháicha umi pápa ha’e hikuái itúva, Aña, rembiaporãhára, upéicha avei umi Antíoco pe Imperio Siria-gua ohechauka itúva rembiaporãhára-kuérape. Ko aplicación-pe Antíoco orrepresenta peteĩ itúva rehegua representante. Pe representante poder papal rehegua ary 1989-pe ha’e va’ekue Estados Unidos, ha pe testimonio secular omombarete pe relación oĩva anticristo, Papa Juan Pablo II, ha Ronald Reagan apytépe hembiapópe ogueru hag̃ua yvýpe pe antigua Unión Soviética.
Umi versíkulo diez guive dieciséis peve, pe primer ha pe último versíkulo oguereko referencia directa umi versíkulo cuarenta ha cuarenta y uno rehe. Pe versíkulo diez orepresenta directamente pe versíkulo cuarenta. Pe versíkulo dieciséis orepresenta directamente pe versíkulo cuarenta y uno. Umi versíkulo orepresenta pe parte de la profecía de Daniel rehegua ojeporavóva umi ára pahápe guarã.
“Pe kuatia oñembotyetéva ndaha’éi pe Apocalipsis kuatia, ha katu upe Daniel marandu’ẽ vore ojeguerekóva umi ára pahápe rehe. Ñandejára Ñe’ẽ he’i: ‘Ha nde, Daniel, emboty ko’ã ñe’ẽ, ha embotyetéke pe kuatia pe ára paha peve; heta oikéta ko’ápe ha pépe, ha arandu okakuaáta’ (Daniel 12:4). Pe kuatia oñepe’árõ guare, oñemoherakuã pe marandu: ‘Aravo ndaiporimo’ãvéima.’ (Ehecha Apocalipsis 10:6.) Daniel kuatia ko’ág̃a oñepe’a peteĩva’erã, ha pe jehechauka Cristo ome’ẽva’ekue Juánpe oguahẽva’erã opa yvy ape ári oikóvape. Arandu ñembohetave rupive peteĩ tetãgua oñembosako’íta ikatu hag̃uáicha oñembo’y umi ára pahápe....”
“Pe ánhel peteĩha marandupe, oñehenói yvypórape omomba'eguasu hag̃ua Tupã, ñande Apohárape, ojapo va'ekuépe ko yvy ha opa mba'e ipype oĩva. Ha'ekuéra omomba'eguasu peteĩ institución papado rehegua, ombotove hag̃uáicha peiko'ỹ hag̃ua Jehová léi; péro ko mba'ére oĩ va'erã peteĩ jeikuaa okakuaavéva.” Selected Messages, lívro 2, 105, 106.
Paha opaha ára 1989-pe, Daniel capítulo once-pe umi seis versículo pahaguéva ohechauka pe “porción de la profecía de Daniel rehegua, ojoajúva umi ára pahápe.” Ojekuaa kuri upérõ oñemboty’ỹ jave, ha upe jepe’a omoheñói peteĩ aranduka’aty mbohetave pe “institución del Papado, ojapóva mba’eve’ỹ Jehová léi.” Pe Alfa ha Omega akóinte ohechauka pe paha oñepyrũha rupive, ha pe prueba rembiapo oñepyrũva’ekue 1989-pe, oñemoheñói hag̃uáicha mokõi aty omomba’éva.
Haʼe he’i: Tereho nde rape, Daniel; umi ñeʼẽ niko oñemboty ha oñembotapykue pe ára paha peve. Heta oñemopotĩta, oñemotĩmbáta ha oñehaʼãta; ha umi iñaña oñemombaʼe vaíta gueteri; avave umi iñañáva ndoikũmbymoʼãi; ha umi arandúva katu oikũmbýta. Daniel 12:9, 10.
Koʼág̃a ñaiméma pe período paha upe proceso de prueba rehegua, pe joavy mondahakuéra rehegua oikovaʼekue Adventismo ñepyrũmbýpe koʼág̃a ojehechauka jey rupi. Ojehechakuaáramo umi mondahápe Estados Unidos ramo, upéva hína ojehechakuaa hag̃ua Antiochus-pe umi mondaha ramo. Kóva hína pe joavyete voi umi Millerita ha Protestante-kuéra rehegua.
Pe proceso de prueba paha, oiko hag̃uáicha pe proceso de prueba ñepyrũme, oñepyrũ vaʼekue 1989-pe, Judá ñemoñaregua León omboja’o hag̃ua pe “Daniel profecía pehẽngue oñeʼẽva umi ára paháre” sello. Ary 1989-pe upéva haʼe vaʼekue Daniel capítulo once pehẽngue paha seis versículo, ha ipahápe haʼe pe tembiasakue kañymby versículo cuarenta-peguáva, ojehechauka hag̃uaicha versículo diez guive dieciséis peve.
Romo’ãve ñaneñehesa’ỹijo umi seis línea de controversias rehe Adventismo rembiasakue ryepýpe umi artículo oútavape. Pe peteĩha umi seis controversias apytégui ohechauka pe pahaguéva umi seis controversias apytégui. Jaipurúta pe peteĩha ha pe pahagua controversia jahechauka hag̃ua hi’ári ambue irundy controversia, jaikuaaukávo umi elemento oikeva’ekue pe tekotevẽme pe enemigo tekojoja rehegua ojapóva ani hag̃ua Tupã tavayguakuéra omboja’o hekopete “la visión”, oñemopyendáva Roma símbolo rehe.
“Ndajajapóramo ñantende umi ára sapy’aitépe ohasáva pya’e opa’ỹ hag̃uáme, ha ñasãso hag̃uáicha ñaiméirõ ñañembo’y hag̃ua Tupã ára guasúpe, ñande jaikóta tembiguái jerovia’ỹ hag̃uáicha. Pe ñangarekoha oikuaava’erã mba’e aravópa pyhare. Ko’ág̃a opa mba’e oñemonde peteĩ pohýi marangatu reheve, upéva oikuaava’erã opa umi ogueroviáva ko ára añetegua. Ha’ekuéra ojapova’erã hembiapo Tupã ára rehegua rupi. Tupã huísio-kuéra oúma hag̃uáicha ho’a hag̃ua ko yvy ári, ha tekotevẽ ñañembosako’i hag̃ua upe ára guasu rehe.”
“Ñande ára hepyeterei. Jaguereko mbovymi añoite, añetehápe mbovymieterei ára de prueba ñaimbosako’i hag̃ua tekove oútava, opa’ỹva, hag̃ua. Ndajajarekói aravo jajahapa hag̃ua tembiapo vai’ỹre ha ñeñangarekópe’ỹ. Jakyhyjeva’erã japytáramo pe Yvyra Ñe’ẽ Tupãgua ári añoite, pype ndajajepysóigui.” Testimonies, volúmen 6, 407.