Daniel once versículo veinticuatro ohechauka pe período Roma pagana oguerekótahague pe ipu’akakue yvatevéva ñe’ẽ “tiempo” rupive. Peteĩ “tiempo” he’ise 360 ary aplicación profética-pe, ha umi ary oñepyrũkuri pe ñorairõ guasu yguatagua herakuãvévape ymaguare rembiasakuepe, pe ñorairõ de Actium-pe ary 31 a. C.-pe. Oĩkuri ambue ñorairõ yguatagua tuichavéva ha estrategia rehegua iporãve hag̃uáva, ha upéicharõ jepe Actium ha’eva’ekue pe ñorairõ yguatagua ta’angamýi ha imandu’arãvéva, ojoajúgui Marc Antony ha Cleopatra ndive. Ojogua significado histórico-pe pe Muro de Berlín ho’apa rehe Daniel 11:40 oñekumpli ramo guáicha, ha pe Torres Gemelas 9/11-pe Apocalipsis dieciocho oñekumpli ramo guáicha; Ñandejára oiporavóramo umi mba’e oikóva tembiasakuepegua omoañete hag̃ua Iñe’ẽ profética, upéva ojapo peteĩ hendáicha oguahẽ hag̃ua pe audiencia tuichavéva ikatúva hag̃uápe.

Ha upe joaju ojapóva hendive rire, haʼe ombaʼapóta mbotavýpe; og̃uahẽtaha ha mbaretevéta peteĩ tetãʼi michĩ reheve. Oikéta pyʼaguapýpe jepe pe provínsia rembiasakue iporãvévape; ha ojapóta mbaʼe nojejapóivaʼekue itúva kuéra, ni itúva kuéra ru kuéra; omyasãíta ijapytépekuéra mbaʼe ojegueraha vaʼekue, mbaʼe oñemonda vaʼekue, ha mbaʼeta; ha upéi omohendáta iñemoĩmbyrekuéra umi mbareteha ári, peteĩ ára peve. Daniel 11:23, 24.

Uriah Smith omohu’ã ijesa’ỹijo pe joaju rehe Roma ha umi Macabeo-kuéra apytépe pe versíkulo mokõipa mbohapy-pe, ha upéi he’i umi tetãygua mbovymi rehe oñeñe’ẽva pe versíkulope.

“Ko tiémpope umi Romano-kuéra ha’e va’ekue peteĩ tetã michĩva, ha oñepyrũ omba’apo mbotavy hag̃uáicha, térã ñembotavýpe, he’iséva upe ñe’ẽ. Ha ko’águi guive ojupi hikuái peteĩ jeupípe mbegue ha pya’e hag̃ua, pe pu’aka yvatetereípe upéi ohupytýva’ekue.”

“[Versículo veinticuatro citado].”

“Pe tape jepive umi tetãnguéra, Roma mboyvegua árape, oike hague yvy porãiterei ha tetã rembikuaágui henyhẽvape, ha’e vaʼekue ñorairõ ha ñemombaʼe rupi. Koʼág̃a Roma ojapótava hína pe mbaʼe ndojejapóivaʼekue túva kuéra térã itúva kuéra túva kuéra reheve; upéva hína, oguereko koʼã mbaʼe pyahu pyʼaguapýpe. Ko jepokuaa, arakaʼeve noñehendúivaʼekue, oñepyrũ koʼág̃a: mburuvicha guasu kuéra oheja hag̃ua hembiguái ramo irreino kuéra umi Romano-pe. Péicha Roma oguereko heta provincia tuicháva.”

“Ha umi péicha oike vaʼekue Róma poguýpe ndojapyhýi mbaʼeve michĩva upegui. Ojehecha porã ha pyʼaporãme hesekuéra. Haʼete vaʼekue umi mbaʼe ojepokuaa hag̃ua ha umi mbaʼe ojeipeʼáva oñembojaʼo hag̃ua ijapytepekuéra. Oñeñangareko hesekuéra iñenemigokuéragui, ha opytuʼu pyʼaguapy ha tekorosãme Róma pokatu ryguasu guýpe.

“Ko versíkulo pehẽngue pahápe, Obispo Newton ome’ẽ pe idea umi tembiaporã jehechakuaa hag̃ua tenonderã guasuha guive, ndaha’éi hesekuéra oñe’ẽ hag̃uáicha. Kóva umi Romano ojapo vaekue pe mbarete guasu imbaretevévagui, hóga táva oguerekóva pokõi yvyty. ‘Jepe peteĩ aravo peve;’ katuete peteĩ aravo profétikova, 360 ary. Mba’e punto guivepa ko’ã ary oñeha’ãva’erã? Ikatu hag̃uáicha, pe mba’e ojehechaukáva versíkulo oúva upe rire guive.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 272, 273.

Smith osegue ha he’i pe ñorairõ Actium-pe, ary 31 Cristo mboyve, ha’eha pe ñepyrũrã umi mbohapy sua ha saĩ ary guarã. Oñemongeta rire pe versíkulo mokõipa po rehe, Smith he’i ko’ãva.

“Umi versíkulo 23 ha 24 rupi ñanembohasáva pe alianza ojejapova’ekue umi judío ha romano-kuéra apytépe, ary mboyve Cristo 161 guive, pe ára peve Roma oguahẽ haguépe opavave ári ipu’aka hag̃ua. Ko versíkulo ñane renondépe oĩva ogueru ñandéve peteĩ ñorairõ mbarete pe mburuvicha yvate gotyo pegua, Egipto, rehe, ha peteĩ ñorairõ tuichaitereíva oikova’ekue ehérsito guasu ha mbarete apytépe. Oiko piko ko’ãichagua mba’e Roma rembiasakue ryepýpe upe tiémpope? — Oiko. Pe ñorairõ ha’e va’ekue Egipto ha Roma apytégua; ha pe ñorairõ guasu ha’e va’ekue Actium pegua. Jahechamína mbykymi umi circunstancia ogueru va’ekue ko joavy peve.”

“[Marc] Antonio, Augusto César ha Lépido omoheñói pe triumvirato ojura vaʼekue ovengata hag̃ua Julio César ñemano. Ko Antonio oiko Augusto tovaja omenda rupi iñermána, Octavia rehe. Antonio oñemondo Egipto-pe umi mbaʼe Estado rehegua rehehápe, péro hoʼa víctima ramo Cleopatra pyʼaguapyʼỹ ha porãite rehegua poguýpe, haʼe ningo Egipto rréina tekovai. Tuicha eterei vaʼekue pe mborayhu oikóva ipype hese, ipahápe oñemoirũ pehẽngue Egipto-pegua ndive, omboyke hembireko Octavia-pe oipota hag̃uáicha Cleopatra-pe, omeʼẽ chupe peteĩ provincia rapykuéri ambue hag̃ua omyenyhẽ hag̃ua iñembyasy rei mbaʼerepy rehe, oguerovia peteĩ triunfo Alejandría-pe Roma rangue, ha ambue hendáicha avei ombohory eterei umi romano-kuérape upévare Augusto ndaipóri vaʼekue ijetuʼu hag̃ua omyakã chupekuéra oike hag̃ua pyʼaite guive peteĩ ñorairõme koʼã tetã rayhuʼỹ rehe. Ko ñorairõ ojehechauka ramo jepe Egipto ha Cleopatra rehe; añetépe katu Antonio rehe ae vaʼekue, haʼe niko koʼág̃a oĩva Egipto mbaʼeapokuéra akãme. Ha pe añetegua iñapañuãivai haguére, heʼi Prideaux, haʼe vaʼekue ndaikatuihague mavave ijapytepekuéra ovyʼa pe Imperio Romano mbyte rehe añónte; Lépido oñemboyke rire pe triumvirato-gui, upéva opyta vaʼekue mokõivéva apytépe, ha káda peteĩ odesidíma hag̃ua oguereko hag̃ua opaite mbaʼe, omombo hikuái pe dado ñorairõme hesehápe.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 273.

Marandu-profétikamente, Actium ñorairõ ohechauka pe léi domingo rehegua, pórke upéva orrepresenta vaʼekue pe mbohapyha ñemombaʼe umi mbohapy jeografikagui ojokóva, omoañetéva Roma pagana “poguýpe opavave rekove” rehegua, Smith omombeʼuháicha. Oiko haguéicha Roma pagana ndive, upéicha avei pe mbohapyha ojokoha Roma papal rehegua oñemosẽ jave tavaguasu Rómagui, upérõ oñepyrũ Roma papal “poguýpe opavave rekove” rehegua ary 538-pe. Koʼã mokõi testígo oñeʼẽ pe léi domingo rehe, moõ ha arakaʼépa Roma moderna ipuʼaka mokõivéva, pe sexto ha séptimo rréino Biblia profesía rehegua, ha upéicha ojepytaso hag̃ua imbohapyha ojokoha ári; ha upéicha omopyenda “poguýpe opavave rekove” cuarenta y dos jasy simbóliko aja.

Ha oñeme’ẽ chupe peteĩ juru oñeʼẽ hag̃ua mbaʼe guasúre ha ñeʼẽ vai Ñandejára rehe; ha oñemeʼẽ chupe pokatu ombaʼapo hag̃ua irundypa mokõi jasy pukukue. Apocalipsis 13:5.

Róma Egipto Kóntrape

Pe dinámica profética ñorairõ Augusto de Roma ojapóva Egipto ha Cleopatra rehe, omýi vaʼekue Marco Antonio reñemoĩ rehe; ha umi dinámica profética, tekotevẽ profética rupi, ohechauka vaʼerã umi dinámica profética ojehechaukáva pe léi domingope.

Ácciope, Roma oj conquista Egíptope, peteĩ pu’aka ojejapóva peteĩ kuimba’e opu’ãva ha peteĩ kuña ñaña joajuhágui. Antonio ha Cleopatra joaju hína pe tupão ha Estado ñembojoaju. Ácciope, Agustino Roma oj conquista peteĩ pu’aka ojehechaukáva peteĩ joaju ñaña rupive, tupão ha Estado rehegua.

Ta'ãnga Mymba Rymba Rehegua

Cleopatra orrepresenta peteĩ iglesia oñembyaíva oñembojoajúva Antonio ndive, ha’éva peteĩ símbolo Roma rehegua. Cleopatra hína pe oisãmbyhýva ijoajuha ári, Uriah Smith ohechauka haguéicha upéva, he’írõ guare Antonio “ho’a hague víctima ramo Cleopatra, Egipto reína tekoavyetereíva, ñembotavy ha iporãnguéra poguýpe.” Pe joaju iglesia ha estado rehegua, ojehechaukáva Antonio ha Cleopatra rupive, ohechauka Cleopatra ha’eha pe mbarete oisãmbyhýva pe joajuha; upévare, pe joaju iglesia ha estado rehegua ojehechaukáva irelación rupive ombohovái pe mymba ra’anga rembiapokue ñemyesakã — ha’éva pe joaju iglesia ha estado rehegua, kuña oisãmbyhývo pe relación. Actium ohechaukaraka pe ley dominical og̃uahẽ hag̃uáva pya’e.

Augusto ohechauka pe pokatu papal oityva Estados Unidos-pe pe léi domingo oútava pya’évape. Marco Antonio ha’e pe asta republicano pe mymba yvy pegua rehegua, ha Cleopatra ha’e pe asta protestante. Antonio ha Cleopatra oñondivepa ha oñe’ẽ peteĩ dragónicha pe léi domingo oútava pya’évape. Mokõivéva, Cleopatra ha Antonio, ha’e umi ta’anga peteĩ pokatu dragón rehegua, ha oñembojoaju hag̃ua hikuái ite pe léi domingo-pe — oñe’ẽ peteĩ dragónicha.

Mbói guasu kuéra

Táva Grecia ha Egipto profétikamente ohechauka peteĩ pokatu dragón rehegua, ha Antonio avei ohechaukákuri peteĩ pokatu dragón rehegua. Egipto ha’eva’ekue yvy gotyo sur Daniel 11-pe, ha Grecia ha’eva’ekue yvy gotyo kuarahyreike. Egipto ojegueraha Ptolomeo I pópe Alejandro rréino oñemboja’o rire irundy hendápe. Upéi Ptolomeo I oiko va’ekue mburuvicha guasu profétiko peteĩha yvy gotyo sur pegua, ha Cleopatra ha’e va’ekue pahague mburuvicha Ptolemaico Egíptope. Ptolomeo onase va’ekue Macedóniape, Alejandro Magno heñoihaguepe.

Macedonia oĩva Grecia yvate gotyope, ha he’i iñemoñare ypykue ouha héroe mítico griegogui. Táva-estado griego kuéra oĩva ñemby gotyope ohecha vaʼekue umi macedonio-kuérape ipuʼakaveha barbarie rehe umi helenista Grecia ñemby gotyopegua-gui. Umi macedonio-kuéra niko peteĩ monarquía, ha umi táva-estado ñemby ha mbyte gotyogua (póleis) — Atenas, Esparta, Tebas, Corinto, hambaʼe — oĩva Grecia ñemby ha mbyte gotyope ha umi isla Mar Egeo-pe, heta jey oguereko vaʼekue gobierno democrático, oligárquico térã oñembojeheʼapyréva, ha katu Macedonia katu peteĩ monarquía mbytetépe oñembyatýva vaʼekue, oguerekóva peteĩ dinastía mburuvicha guasu mbarete (umi Argéada). Upéicharõ jepe, opavave umíva niko helenista vaʼekue, ha Roma oike rire tembiasakuepe, ombohéra umi helenista-kuérape griego. Cleopatra haʼe vaʼekue mburuvicha Ptolemaico pahague, ha upéva orrepresenta pe reino yvate gotyogua ñemoñare monárquica griega oúva Macedonia térã Grecia yvate gotyogui.

Rréi yvy gotyo pegua

Cleopatra ha’e vaekue pe mburuvicha paha Reino Ptolemaico-pegua, oñepyrũ va’ekue Ptolomeo I ndive, Alejandro rréino oñemboja’o ramo guare irundyve. Batalla de Accio-pe, pe Reino Ptolemaico, pe mburuvicha yvy gotyo pegua tee, og̃uahẽ ipahápe. Pe mburuvicha yvy gotyo pegua oúta hag̃ua upéi ha’éta Egipto espiritual, ojehechaukáva Francia atea-rõguáicha Revolución Francesa rembiasakue aja.

Ha hetekue omanóta pe távape guasúpe, pe oñembohérava ñemongu’etee rupi Sodoma ha Egipto, upépe avei ñande Ruvicha ojejuka kurusúre. Apocalipsis 11:8.

Egipto literal ha’e va’ekue pe mburuvicha guasu yvy gotyo pegua tee, ojoajúva Alejandro rréino oñemboja’o haguére; ha Egipto espiritual katu ojehechauka pe mburuvicha guasu yvy gotyo pegua ramo Egipto mba’ekuaarã marandu hag̃uáicha rupi, ndaha’éi peteĩ dirección literal.

Yvy gotyo ha kuarahyreike gotyo

Cleopatra, ha’évo hína pe ruvicha paha Ptolemaico pe tetãme, maranduháicha ohechauka peteĩ pokatu mokõi hendáicha gua, griego (kuarahyreike) ha Egipto (yvy gotyo), ha upéi pe oúva, ha upéi pe ruvicha yvy gotyo espiritual va’erã Francia, avei peteĩ pokatu mokõi hendáicha, ojehechaukáva Apocalipsis 11-pe Egipto ha Sodoma ramo. Sodoma rekovaíva oñembojoja pe tekovai rehegua Cleopatra kuarahyreikegua ndive, ha Cleopatra yvy gotyogua oñembojoja Egipto rehegua tupã’ỹme. Pe ruvicha paha literal yvy gotyogua rekotee mokõi hendáicha ojoaju va’ekue pe ruvicha peteĩha espiritual yvy gotyogua ndive.

Pe ñorairõ hérava Actium-pe ha’eva’ekue peteĩ ñe’ẽme’ẽ ky’a’ỹ Antony, Roma mbói guasu ndive, ha Cleopatra, ñemby ha kuarahyreikegua mbói guasu ndive. Antony ha Cleopatra ohechauka peteĩ tupao ha peteĩ tetã, upévare Actium ñemomba’e Augusto de Roma rupive ohechauka peteĩ ñemomba’e Roma ipu’aka hag̃ua peteĩ joaju mokõi hendáicha ky’a’ỹ ári, ha’éva mymba ñaña ra’ãnga rehegua techapyrã. Mbohapy sua poteĩ ary rire, Daniel 11:24 oñekumpli hag̃ua, Constantino omboja’o Roma kuarahyresẽ ha kuarahyreike-pe, ohejávo kuña Roma-gua kuarahyreike-pe ha omyasãivo kuimba’e Roma-gua kuarahyresẽ gotyo. Peteĩ ñemomba’e ñemby ha kuarahyreike rehegua ohechauka kuri kuarahyresẽ ha kuarahyreike ñemboja’o, peteĩ “ára” mbohapy sua poteĩ ary pukukue rire, pe ñorairõ Actium-pe. Peteĩ joaju mboyveguápe Antony oñeme’ẽ kuri chupe Roma kuarahyresẽgua ha Augusto-pe kuarahyreikegua, upévare Actium ombyaty kuarahyresẽ ha kuarahyreike, hákatu peteĩ “ára” hag̃uánte.

31 a.C. ha 330 d.C.

Jesús tapiaite ohechauka pe pahápe oikotaha pe ñepyrũ reheve; upévare, pe jejopy Actium-pe ary 31 a.C. ohechaukaramo pe mburuvicha guasu ñemboja’o kuarahyreike ha kuarahyresẽ gotyo ary 330-pe. Actium ary 31 a.C. pe alpha pe omega rehegua umi 360 ary apytépe, opa vaekue ary 330-pe. Mokõivéva, 31 a.C. ha 330, ohechaukaramo pe araka’eve’ẽ Sunday law oúvape pya’e, oñerrepresentáva versíkulo 16 ha 41 Daniel 11-pe.

Ambue Ta’ãnga’ẽry hag̃ua

Antonio de Roma, alineado con Cleopatra del sur y del oeste, representa una alianza triple dentro de su unión doble de la imagen de la bestia. La cruz también se alinea con la ley dominical, y por lo tanto con Actium y 330. En la cruz, una unión doble de iglesia y estado es representada por los judíos (iglesia corrompida) uniéndose con Roma (estado) para asesinar a Cristo. El tercer participante en la unión en la cruz es representado por Barrabás, un falso Cristo, cuyo nombre significa “hijo del padre”. Barrabás es simbólicamente un falso profeta cuando se le contrasta con Cristo como el verdadero profeta. Roma era Antonio, y Cleopatra del sur y del oeste representaba a los judíos y a Barrabás.

Kurusu avei ojoaju Elías ndive Monte Carmelo-pe, pe poravópe oĩva mávapa proféta añetegua térã proféta japu. Proféta japu upérõ ha’e va’ekue peteĩ símbolo mokõi hendáicha, ojejapóva Baal profetakuéragui ha ka’aguy pa’ikuéragui. Baal ha’e peteĩ tupã kuimba’e, ha umi ka’aguy pa’ikuéra orrepresenta va’ekue Astarot-pe, peteĩ tupã kuña. Umi judío kurusupe ha’e va’ekue Astarot, pe tupã kuña, ha Barrabás, pe japukuaa pe Karai Mboasy rehegua renda gua’u, ha’e va’ekue pe tupã kuimba’e Baal.

Cleopatra ha’e va’ekue mokõivéva ñemby ruvicha kuña ha kuarahyreike ruvicha kuña. Antonio ha’e va’ekue Roma ra’ãnga, pe triunvirato mbohapy aty rehegua peteĩ, ojuramentáva ovengata hag̃ua Julio jejukágui. Julio mano, mokõipa mbohapy kytĩ rupive, ohechauka pe papakuéra ñekytĩ vaiete 1798-pe, oñemoañetévo Daniel 11, versíkulo 40-pe. Augusto, Actium-pe, ohechauka pe ñekytĩ vaiete jehupyty jey. Pe ñekytĩ oñemonguera Antonio ha Cleopatra omanóramo. Antonio ha Cleopatra ohechauka pe mymba ra’ãnga Estados Unidos-pe, ha’éva peteĩ entidad profética mbohapy hendáva, oguerekóva pe yvy mymba ha mokõi hatĩ. Antonio ha’e peteĩ henda, ha Cleopatra ohechauka ambue mokõi henda. Taha’e Antonio Roma, térã Cleopatra Egipto ha Grecia, omano oñondive pe léi domingo jave, opa ramo pe poteĩha mburuvicharenda marandu’ẽ marangatupegua. Proféticamente, Cleopatra, Antonio rehegua, ha’e tupao ñembokatupyry ha tetã ñembokatupyry jehe’a, upépe pe tupao ñembokatupyry ombotavy ha oguereko ipoguýpe pe tetã ñembokatupyry.

Pe Mokõiha Ñemano Ojehechauka hag̃uáicha peteĩ techaukaha hag̃ua

Ambue nivel profético-pe, Cleopatra joaju Julio César ha Marc Antonio ndive ohechauka mokõi jey pe iglesia rembiapokue Cleopatra oguerekoha peteĩ relación pe Estado rembiporú rehe pe Imperio Romano-pe. Julio oheja chupe ary 1798-pe, iñemano simbólico peteĩhárõ, oñekumpli hag̃ua Daniel 11, versículo cuarenta; ha upéi oguahẽ ipahápe avave pytyvõ’ỹre, Actium-pe, oñekumpli hag̃ua Daniel 11, versículo cuarenta y cinco. Pe versículo cuarenta ha’e pe alfa iherida mortal peteĩha rehegua, upéva ojekuera va’erã; ha pe omega pe versículo cuarenta y cinco-pe ha’e pe tenda oñeme’ẽhápe chupe iñemano mokõiha ha paha.

Umi poteĩha irundy romagua versíkulo 16 guive 22 peveicha, Cleopatra símbolo bíblico ramo oguereko hetave peteĩ he’iséva, oñemopyendáva contexto rehe. Julio oheja chupe 1798-pe, ojeipe’árõ guare pe pytyvõ mburuvicha guasu rehegua, ha upéi pe ijai vai oporojukáva oñemboguejy jey pe léi domingo-pe; ha katu pe diez mburuvicha guasu Apocalipsis 17-pegua ipahápe ohundi chupe tata rupive, ha upépe ojuhu hag̃ua iñemano mokõiha ha paha.

Cleopatra ha’e peteĩ símbolo pe mokõi hendáicha oĩva, ojehechaukáva Faraón Egipto rehegua ateísmo rupive, ha Grecia rembiapokue filosofía religiosa rupive. Ijeguata mokõi hendáicha ohechauka Egipto retã ñangareko py’aguasu ha Grecia iglésia ñangareko py’aguasu. Grecia filosofía religiosa ojehechauka pe diosa griega Atenea rupive, ha’éva oñemoĩva’ekue ta’anga ramo itemplópe, hérava Partenón. Atenea ha’e arandu símbolo, ha kuña ramo ohechauka peteĩ religión yvypóra mbo’e rehegua, oñembojojáva’ỹ Tekojoja Divina rehegua mbo’e ndive.

Estados Unidos mokõi hatĩ ha’e Republicanismo ha Protestantismo, oñembojoguáva Francia-pe Egipto ha Sodoma rehe. Egipto he’ise Estado rembiapo ha Sodoma he’ise iglesia rembiapo; upévare, Republicanismo ojoaju Egipto ndive ha Protestantismo Sodoma ndive. Republicanismo ha’e Egipto ha Protestantismo ha’e Sodoma ha Grecia. Tekombo’e yvypóra rehegua símbolo ha’e Atenea, diosa griega, ha itupaópe héra va’ekue Partenón, ojuhúva ko árape ijojaha pyahu Nashville, Tennessee-pe, Partenón róga tupãope. Iglesia ivaíva símbolo, ojoajúva hatĩ republicano ndive Estados Unidos-pe pe léi domingo jave, oñerrepresenta Cleopatra, Astarot, Salomé ha Sodoma ramo.

Cleopatra ohechauka Faraón ateísmo ha pe griego-kuéra religión. Umi religión omoĩva ateísmo filosofía ndive ha’e pe ñemomba’e guasu griego tekombo’e rehe. Jesús akóinte ohechauka pe paha pe iñepyrũme, ha pe yvyramáta huertape ojejokóva he’u hag̃ua ha’eva’ekue pe yvyramáta porã ha vai kuaa rehegua, ohechaukáva griego filosofía religión-pe, Sister White ohenóiva “tekombo’e yvate”. Kóva omombe’u ha omomba’eguasu Cleopatra arandu rehegua griego religiónramo pe oñembyaíva ha añetegua’ỹva tekombo’e añetéva rehegua pe ñorairõ guasúpe Cristo ha Satanás apytépe.

Nashville, Tennessee ohenói pe “Atenas del sur”, ha Cleopatra katu vaʼekue pe mburuvicha guasu kuña pahaite añetehápe pe sur rehegua. Pe mburuvicha guasu kuña pahaite pe sur rehegua ohechauka hag̃ua peteĩ tipo ramo pe mburuvicha guasu yvypóraʼỹ peteĩha ha oúva pe sur rehegua, oñemohuʼãva Francia atea-pe. Francia atea ohechauka tipo ramo Estados Unidos-pe, moõ Nashville, Tennessee-pe, “Atenas del sur”-pe, pe tupão Parthenon pe tupãnguéra kuña Atenea rehegua ojehechauka simbólikamente. Pe tupão oĩ 2500 West End-pe Nashville-pe. Pe papapy mokõipa po peteĩha oreko heʼiséva pe okẽ oñembotýva Mateo mokõipa po pegua mbohapy techapyrã ñeʼẽme. Cleopatra, haʼe hag̃uáicha pe mburuvicha guasu kuña pe “sur” ha pe “oeste” rehegua, og̃uahẽ ijapýrape i “end”-pe Atenas del sur-pe.

Koʼã jehechakuaa Actium, Cleopatra, Augusto ha Antonio rehe, jajevy Daniel 11, versículo 24 guive 30 peve. Ikatu hag̃uáicha, pe pasaje pehẽngue ivaive hag̃uáicha hesakãʼỹvéva haʼe upe ojeʼehápe haʼekuéra oñeʼẽ japu peteĩ mesa ári.

Ha mokõivéva mburuvicha guasu py’a oĩta ojapo hag̃ua ivaíva, ha peteĩ mesápe oñondive’ẽta japu; hákatu ndoho porãmo’ãi upéva, pe paha gueteri og̃uahẽta ára oñemoĩmava’ekuépe. Daniel 11:27.

Pe ára oñemoĩva ko versíkulope ha’e 330, pe “ára” paha pe versíkulo mokõipa irundyguápe. Pe ára oñemoĩva orrepresenta pe léi domingo Estados Unidos-pe ha avei orrepresenta pe ñemboty paha yvyporakuéra gracia rehegua ko yvy tuichakuére. Oguahẽ mboyve pe léi domingo, umi mokõi mburuvicha guasu, ikorasõva ojapo hag̃ua mba’e vai, oñe’ẽta japu ojupe peteĩ mesápe. Oguahẽ mboyve pe léi domingo pe versíkulo pa’ẽ ha irundy pa’ẽ peteĩgui Daniel once-pe, mokõi mburuvicha guasu oñe’ẽta japu peteĩ mesápe, ha katu ijapu ndosẽporãi. Mávapa umi mokõi mburuvicha guasu oñe’ẽva japu ojupe? Jahasa mboyve upe pensamiento, amandu’ase ñandéve peteĩva umi símbolo rehe oñehesa’ỹijómava’ekue ko serie-pe.

Umi irundy mburuvicha Romano ohechauka opaichagua símbolokuéra profético, ojehecháramo mba’e contexto-pepa oñekonsidera hikuái. Jepe ha’e hag̃ua mburuvichakuéra Romano, símbolo ramo ijojaha’ỹre ohechauka hikuái Judá yma guaréva rembiasakue profética, ojerehápe hikuái pe ñesãmbyhy Seleúcida guive pe ñesãmbyhy Romano-pe.

Pompeyo ha’e peteĩ jenerál, ha umi mbohapy mburuvicha Romagua oúva upe rire ha’e opavave César-kuéra. Julio, Augusto rehegua joajupe, orrepresenta mokõi joaju mbohapyvegua umi mokõi triunvirato ndive, pe peteĩha ndaha’éi oficial, pe mokõiha katu oficial. Umi irundy mburuvicha opavave orrepresenta pe léi domingo ciertos contexto-pe. Pompeyo ogana pe yvy hechapyrãva; Julio, ojehechaukáva veintitrés kysevukuérapy, ha’e pe ánhel peteĩha, ha’égui pe César peteĩha, ha ha’e peteĩ tipo pe ánhel mbohapyhagua rehegua, upéva ha’éva Tiberias. Tiberias, kurusúre, upéva ha’éva pe léi domingo, avei ojehechauka veintitrés rupive, pórke veintitrés orrepresenta pe at-one-ment; ha pe kurusu ha’e peteĩ iñimportantetereíva Cristo rembiapo-pe ombojoajúvo Idivinida ñande yvypóra reko ndive. Upévare, Julio ha Tiberias ha’e pe marandu peteĩha ha mbohapyha, ojehechaukáva veintitrés rupive.

Júlio ndaha’éi pe figura romántica oñepresentáva jepi chupe Hollywood rembiasakuepe; ha’e va’ekue peteĩ kuimba’e ipy’ahatãva oñeme’ẽmbaitéva poder rehe. Tiberias ivaive va’ekue Júliogui, pórke heko ky’a jepe oñemombe’u pe versículope, pórke pe letra paha alfabeto hebreopegua ha’e mokõi ha mokõi, ha pe letra peteĩha ha’e peteĩ. Pe alfa michĩve pe ómegagui, ha Tiberias reko ky’a oĩ pe versículo mokõi ha mokõi-pe, upéva ha’éva pe letra paha alfabeto hebreopegua; ha mbytépe umi mokõi kuimba’e heko vaíva, ojejoguáva Júlio ha Tiberias rehe, oĩkuri Augusto. Augusto orrepresenta pe yvatevéva Romagua poder ha prestígio mimbipa rehegua. Oñemoĩvo peteĩ mba’e ojoavyháicha pe ñe’ẽmondo peteĩha ha mbohapyhágui, ha’e ojejoguáva letra trece rehe, peteĩ símbolo opu’ãva rehegua. Augusto omopyenda hembiguairã guasu omoĩ hag̃ua ipoguýpe pe opu’ãva Antonio ha Cleopatra, pe opu’ãkue herakuãvéva Roma rembiasakuepe.

Augusto ha’e pe pu'aka romano ojapóva ipo guýpe pe mbohapyha jejokoha, ha upéicha rupi ha’e orrepresenta pe léi domingo rehegua, ha pe pu'aka romano oguapýva mburuvicha guasu ramo umi mokõi ha irundy jasy simbólico aja Apocalipsis capítulo trece pegua ñemoĩ hag̃ua. Oñemoĩ jave pe léi domingo renondépe, Pompeyo ha’e mokõivéva 1798 ha 1989, upévare Pompeyo ha’e peteĩ símbolo Antíoco Magno rehegua, omohu’ãva pe irundyha ñorairõ sirio ary 219 guive 217 a.C. peve, oñekumpli hag̃uáicha pe versículo diez capítulo once pegua. Upéi Julio César oñemohenda versículo once ha doce rehe, ha pe ñorairõ frontera pegua rehe, pe ñorairõ Rafia pegua ary 217 a.C.-pe. Upépe Julio avei ha’e Antíoco Magno, ha Augusto César avei ha’e Antíoco Magno pe versículo quince pegua ñorairõ Panio reheguápe. Upéi pe versículo dieciséis-pe Tiberias ha’e pe léi domingo, ha katu ndaha’éi Antíoco Magno, upépe ha’e Pompeyo, Jesús akóinte ohechauka haguére pe paha pe ñepyrũ rupive. Pe versículo ohechauka pe Imperio Seléucida paha, oikóva techaukaha ramo pe Estados Unidos paha rehegua Biblia profecía pegua poteĩha rréino ramo.

Oĩve heta hag̃ua gueteri oñembojoajútava umi irundy mburuvicha guasu Romagua rehe, ha pe línea orrepresenta pe tembiasakue kañymby versíkulo cuarenta pegua. Pe línea macabeagua versíkulo veintitrés pegua avei ohechauka pe tembiasakue kañymby versíkulo cuarenta pegua. Upéi, umi versíkulo veinticuatro-pe, pe tembiasakue Roma Imperial pagana rehegua ojehechauka peteĩ tiempo rupive—mbohapycientos sesenta ary. Pe línea tembiasakue Romagua rehegua ojerrepresentáva versíkulo veinticuatro guive peve versíkulo treinta, avei ha’e peteĩ ta’anga pe tembiasakue kañymby versíkulo cuarenta pegua. Upéva opa versíkulo treinta y uno-pe, oñemoambuévo pe tema Roma pagana-gui Roma papal-pe. Roma pagana oĩ gueteri pe versíkulo-pe, péro upépe ndojehechaukái chupe pe irundýha mburuvichagua profecía bíblica pegua ramo, síno pe poder político omoĩ va’ekue papado-pe pe tróno ári ary 538-pe. Ary 538-pe pe papado ombohasa peteĩ léi domingo rehegua, upévare versíkulo treinta y uno oñembojoaju versíkulo dieciséis ha cuarenta y uno ndive. Versíkulo veinticuatro omoñepyrũ va’ekue pe ñorairõ Actium pegua ha pe tembiasakue pe línea rehegua.

Pe ñe’ẽjoapy mokõipa irundyha ohechauka araka’épa Roma pagana oñepyrũ oisãmbyhy hag̃ua ipu’akapavẽme mbohapy sa ary poapypa, ha upéi, pe ñe’ẽjoapy mbohapypa peteĩhápe, Roma papal oñepyrũ oisãmbyhy hag̃ua ipu’akapavẽme mil mokõi sa ary poapypa pukukue. Pe línea ñepyrũ ha paha oguereko Cristo réra añeteguáva, pe Alfa ha Omega. Umi ñe’ẽjoapýpe jaguereko Marc Antony, Cleopatra ha Augusto César rembiasakue. Pe ñe’ẽjoapy papaha oĩháme, Roma pagana ojapyhy pe Imperio Seléucida 65 ary Cristo mboyve, ha upéi Judá 63 ary Cristo mboyve. Pe mbohapyha ñepyta’ỹrã, Actium-pe, 31 ary Cristo mboyve, ohechauka Egipto reino paha, yma guaréicha ojehechauka va’ekue pe peteĩha ñepyta’ỹrãme umi Seléucida rehegua 65 ary Cristo mboyve. Jey jevýma, jajuhu Pe Peteĩha ha Pe Pahaitépe ojehechaukáva héra. 65 ary Cristo mboyve ha’e va’ekue pe peteĩha umi mbohapy ñepyta’ỹrã apytégui ha upéva ohechauka va’ekue pe mburuvicha yvategua jejapyhy; ha 31 ary Cristo mboyve orrepresenta va’ekue pe mbohapyha umi mbohapy ñepyta’ỹrã apytégui ha upéva ohechauka va’ekue pe mburuvicha yvy gotyogua jejapyhy. Judá, ha’éva pe mbytegua ñepyta’ỹrã umi mbohapy ñepyta’ỹrã apytépe, ohasa hína kuri peteĩ ñorairõ oporomoĩva ijehegui Jerusalén táva murálla ryepýpe, Pompeyo oguahẽ jave 63 ary Cristo mboyve. Pe mokõiha ñepyta’ỹrã ha’e peteĩ tembiapo vai ñemoĩ reko ra’ãnga.

Áño 538-pe, mbohapyha mba’e ojokóva Roma papal rehe oñemosẽ Tetã Roma-gui. Upéva hína umi Gótas, ha upépe oñepyrũ pe poha reino marandu hag̃uáme ojeguerekóva Biblia-pe; upe cuarta reino opa haguépe voi. Ha pe cuarta reino oñepyrũ haguéicha imbohapyha mba’e ojokóvape, Egipto retã oñemongu’e ha oñehundi, ojehechaukahaguéicha pe peteĩha mba’e ojokóvape reino Seléucida-pe. Kóva ohechauka pe ñe’ẽmarandu profético ojejuhúva umi versíkulo mokõi pa irundy guive pe versíkulo mbohapypa peve, orepresenta peteĩ línea avei ojejuhuva’erã pe tembiasakue kañymby versíkulo cuarenta-pe. Upévare, tekotevẽiterei oñehesa’ỹijo umi joaju profético opaichagua ojehechaukáva Marc Antony, Cleopatra, Julius Caesar, Pompey ha Augustus Caesar rupive.

Upéicharamo avei pe pehẽngue hesakã’ỹvéva pe pasáhepe, versíkulo mokoĩpa irundy guive mbohapypa peve, oñe’ẽ jave hikuái japu peteĩ mesápe?

Ha mokõi mburuvicha guasu py’a oĩta ivaíva ojapo hag̃ua, ha peteĩ mesa ári oñondive ijapuíta; péro ndosẽporãmo’ãi, pe paha gueteri oikóta pe ára oñemoĩmava’ekuépe. Daniel 11:27.

Uriah Smith ombojekuaa umi mokõi mburuvicha guasuha ha’eha Marc Antony ha Augusto César.

“Pe versíkulo mokõipa porundy ojepurahéi vaʼekue”

“Antonio ha César yma guarépe oñemoirũ vaʼekue. Upéicharõ jepe, angirũramo ojehechaukáva ryguýpe, mokõivéva oheka ha oñembokatupyry vaʼekue opavave ári ipoguýpe oguereko hag̃ua mburuvicha guasu hag̃ua. Iñeʼẽnguéra ohechaukáva omombaʼeha ha ohayhuha ojupe, tekopyʼamokõi ñeʼẽnte vaʼekue. Oñeʼẽ japu peteĩ mesa ári. Octavia, Antonio rembireko ha César reindy, heʼi Roma retãygua kuérape, upe jave Antonio ohejárõ guare chupe, omoneĩ hague omenda hag̃ua hendive peteĩ mbaʼe añoite reheve: ohaʼarõgui upéva oiko hag̃ua peteĩ ñeʼẽmeʼẽ joaju rehegua César ha Antonio apytépe. Ha upe ñemoñeʼẽ noñakãrapuʼãi. Pe joavy guasu ou; ha pe ñorairõ oúva upe rirepe, César osẽ ipuʼakaite hag̃uáicha.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 276.

Octavia ohechakuaa ramo guare iména ndive Antony rehegua ha’eha peteĩ ñe’ẽme’ẽ joaju rehegua, upéva ohechauka pe joaju ñemendápeguápe yma ojehechaukava’ekue capítulo once-pe pe ñemenda oikóva helenístico arapýpe Berenice rehegua pe mburuvicha Seleúcida Antiochus II Theos ndive ary 252 a.C. rupi. Berenice ha’e va’ekue Ptolemy II Philadelphus rajy. Octavia ha Berenice orrepresenta ñemenda diplomática térã, proféticamente, ñe’ẽme’ẽnguéra. Versículo cinco guive diez peve ohechauka pe tembiasakue pe ñemenda diplomática rehegua pe reino yvate gotyo ha pe reino yvy gotyo apytépe, ha Marc Antony ha Octavian, upéi ojekuaáva Augusto César ramo, omohenda ramo guare pe ñemenda, ha’ekuéra avei omboja’o pe reino kuarahyresẽ ha kuarahyreike gotyo.

Pe Akytã Brundisiumgua (40 ary oĩ mboyve Cristo) ha’e va’ekue peteĩ ñe’ẽme’ẽ ojejoguáva Marc Antony ha Octavian (upéi Augusto) apytépe, oñesolusiona hag̃ua pe tensión oĩva’ekue Mokõiha Triunvirato-pe, peteĩ guerra civil-rã hi’aguĩ rire. Upépe ojejapo va’ekue Roma retãnguéra ñemboja’o (Antony kuarahyresẽ gotyo, Octavian kuarahyreike gotyo), ha oñembotapykuévo va’ekue Antony omenda rupi Octavia rehe (Octavian reindy). Ary 39 oĩ mboyve Cristo-pe, pe Triunvirato ñepyrũrã po ary hag̃uava opa rire, Antony oguata yguasu ári Itália-pe hetave 300 váso ndive, ha iñepyrũme ndojehejái va’ekue og̃uahẽ hag̃ua Brundisium-pe; upévare ipahápe oñemboja va’ekue Tarentum-pe. Octavian ojotopa hendive upépe, are hag̃ua oñeñe’ẽ rire mbytépe, oúva pe ndopy’aguasúi rupi Antony ehérsito oñorairõ hag̃ua Octavian ehérsito ndive, ha upéicha avei pe ambue gotyo. Octavia oguereko va’ekue peteĩ tembiapo tuicha mba’éva mbytépe oñemoĩ hag̃ua, omokyre’ỹvo Antony-pe oipytyvõ hag̃ua Octavian-pe Sextus Pompey rovái. Ha’ekuéra ombopyahu pe Triunvirato ambue po ary hag̃ua (32 ary peve oĩ mboyve Cristo), Antony ome’ẽvo Octavian-pe 120 váso, umi soldádo oñepromete va’ekue oñeme’ẽtaha hag̃ua hekópe (umi Octavian upéi nome’ẽi va’ekue).

Ary 32 a.C.-pe oiko peteĩ ñembyai hesakãva umi mokõi oñomoirũ'ỹvape apytépe. Umi joaju oñembyai kuri propaganda rupive, Antonio ojepytaso haguére Kuarahyresẽ gotyo (Cleopatra ndive), ha Octaviano omombaretevévo iñemopyenda Kuarahyreike gotyo. Octaviano omboyke umi propuesta upe riregua oñemongeta hag̃ua Antonio ndive Actium mboyve.

Pe ñemenda diplomátika mburuvicha yvate pegua ndive (Antiochus) ha mburuvicha ñemby pegua ndive (Ptolemy), mburuvicha ñemby pegua voi ome’ẽ vaʼekue pe novia; pe ñemenda diplomátika Antonio rehegua (kuarahyresẽ gotyo) ha Octaviano rehegua (kuarahyreike gotyo) katu, kuarahyreike gotyo ome’ẽ vaʼekue pe novia. Mokõivéva ñemenda diplomátika ndoikoporãi, ha pe ome’ẽ vaʼekue pe tajýra térã pe hermana ipahápe ogana pe puʼaka rehe pe ombohovái ha omopẽ vaʼekue pe ñeʼẽmeʼẽ.

Mbohapy Reko’ẽ Tee hag̃ua hag̃uáicha

Imperio Seléucida paha opávo oĩ peteĩ mbohapyha ñe’ẽme’ẽ, upépe japu oñeñe’ẽ peteĩ mesápe. Kóva oiko kuri Ñorairõ Sirio Poha Irundyha (202–195 JC mboyve) ryepýpe, Antioco III Magno oiporavo hag̃ua Ptolemaico Rréino kangy, Ptolomeo IV Filopátor omanóma rire ary 204 JC mboyve. Ptolomeo V Epífanes (Ptolomeo V) ojupi guive trónore mitã ramo (5–6 ary rupi), ha upéicha Egipto opyta vaʼekue regente kuéra poguýpe ha ikangy hag̃ua sarambi hyepypegua, puʼakaʼỹ ñemoĩ ypykuéra rehegua ha ñeñorairõ okapegua renondépe.

Antíoco Magno oikéma vaʼekue ha oipeʼáma heta hendágui umi tetã Ptolemaikokuéra mbaʼe Coele-Síriape, Palestina-pe ha Asia Menor-pe, umi jejopy vaiʼỹ guasu rupive Panium Ñorairõháicha (200 a.C.). Upévare, Egipto rehe ipuʼakaite hag̃ua rangue (upéva ikatu hag̃uáicha omoingepáta Roma-pe, Roma niko ojopy hína chupe ani hag̃ua oike ciertos hendápe), haʼe oheka peteĩ ñemenda joaju diplomática peteĩ tapicha “ñangarekoha” ramo. Ary 197/195 a.C.-pe, pyʼaguapy ñeʼẽmeʼẽ omohuʼãva ñorairõ ryepýpe, Antíoco Magno omeʼẽ ñemendarã ha upéi omomenda itajýra mitã Cleopatra I Syra-pe (avei ojehero Cleopatra Syra) mitãrusu Ptolomeo V ndive; pe ñemenda oiko vaʼekue ary 193 a.C.-pe Raphia-pe; Ptolomeo oguereko vaʼekue 16 ary ha Cleopatra 10.

Kóva ojehechauka vaʼekue peteĩ jehecharamóva pytyvõ tuicháva ramo: Antíoco omoĩ ijupe peteĩ irũ ha “ñangarekohára” ramo pe mburuvicha guasu mitãme, omboaje hag̃ua pyʼaguapy ha opyta aja ipópe umi mbaʼe ohupyty vaʼekue Ásiape. Pe ñemenda omeʼẽ chupe pokatu hag̃ua indirektamente Egipto ári itaʼýra rupive (haʼe ohaʼarõ kuri haʼe opytata hag̃ua jerovia hag̃ua iñakãrapuʼã Seléucida rehe ha ojapóta hag̃ua peteĩ ñeʼẽ Siria rehegua pytyvõharáva Ptolemaico róga mburuvichakuérape). Pe ñuhã ndaikatúi osẽ porã, Cleopatra ojekytígui iména ha Egipto ndive, ndahaʼéi itúva ndive; upéicha ombyaipa Antíoco poguypukuaa are hag̃ua. Kóva ojogua pe Pákto de Brundisium (40 a.C.) rehe ha ojoaju heta hendáicha umi mbaʼe oikóva Roma reheguáre.

Antony omenda haguéicha Octavia ndive (Octaviano reindy) ombojoaju hag̃ua pu’aka oñemoĩva joavy’ỹ hag̃ua peteĩ ñorairõ hi’aguïetéva rire, upéicha avei Antíoco oiporu ita’ýra kuña ñemendáre Ptolomeo V ndive ombohape hag̃ua peteĩ py’aguapy sapy’aguáva ha peteĩ territorio ñemboja’o ñemohenda hag̃ua (Seleúcida-kuéra oguereko hag̃ua umi tetãnguéra ogana vaʼekue yvate gotyo, ha Ptolomeo opyta hag̃ua Egipto rehe, yvy gotyo).

Antíoco oñemombaʼapo vaʼekue peteĩ ñangarekohára de facto ramo mitã-rréi Ptolomeo V ári (joaju ogayguáre rupive), ojoguaháicha Octaviano-pe (ha Triunvirato-pe) omoĩ vaʼekue ijehekuéra mbareteʼỹ renda térã joavy mbytépe. Mokõivéva kásope, pe tapicha “imbarakavevéva” (Antíoco/Octaviano) oheka vaʼekue peteĩ ventaja pe iñirũ ikangyvéva ári ogaygua joaju rupive. Mokõivéva ñemyatyrõ omeʼẽ vaʼekue pyʼaguapy sapyʼagua, péro ndaoporãri arakaʼeve ipuku hag̃uáicha pe jojeroviaʼỹ oĩva iñapytĩme rupi—Cleopatra omombaʼeguasu Egipto-pe (ombohasyvévo Antíoco rembiapo), ha Antonio kuarahyresẽ gotyo oñembojaʼeterei hague (Cleopatra VII ndive) ogueru vaʼekue ipahápe jeity Octaviano ndive.

Tolomeo V imitãme guive ipoguýpe umi omyakãva rehe ojoguaiterei pe ndaipytũporãivéi oiko vaʼekue Julio César omanó rire (oguerojeráva Triunvirato ñemoheñóipe ha puʼakareko rehe ñorairõme). Berenice ñemenda Antíoco ndive heʼi pe oñepyrũ hague Imperio Seléucida rembiasakue Daniel kapítulo once-pe, ha Antíoco Magno rajy ñemenda pe mitã rréi Egipto-gua ndive, heʼi pe opa hague Imperio Seléucida. Marco Antonio ñemenda paha Octavia ndive heʼi pe opa hague pe rréino ptolemaico. Judá opa hag̃ua Tupã konvénio tavayguakuéra ramo oiko kurusu rehe, ha upe rréino judeo oñepyrũ Maccabeo-kuéra ndive ha pe joaju ojapo vaʼekue Roma ndive. Koʼã marandu profétika maymáva ojehechauka Daniel kapítulo once ñeʼẽmondohápe, ha maymáva ojoaju pe tembiasakue kañymby versículo cuarenta-pe. Oñepyrũvo versículo cinco guive, jajuhu pe ñeʼẽmeʼẽ Berenice rehegua, ogueraháva Antíoco el Grande peve ha pe ñeʼẽmeʼẽ irajy Cleopatra Syra rehegua, oikóva Maccabeo-kuéra rembiasakuépe versículo veintitrés-pe. Umi Maccabeo oike pe línea-pe iñaranduka rupi iñepuʼã haguére Antíoco Epífanes rehe, peteĩ umi pahaguéva Dinastía Seléucida-pe.

Antíoco Epífanes ha’e pe Antíoco oĩ va’ekue Egíptope ary 168 a.C. rupi, Alejandría ypýpe, Ñorairõ Siria Mbohapyha Riregua mboyveha. Antíoco Epífanes oike va’ekue Egíptope ha hi’aguĩiterei ojagarra hag̃ua Alejandría. Umi mburuvicha Ptolemaico ojerure pytyvõ Rómape. Róma omondo va’ekue Pompilio Laenaspe (peteĩ aty michĩmínte ndive—ndaha’éi peteĩ ehérsito) ogueraha hag̃ua peteĩ ñe’ẽ paha Senado-gui; Antíoco osẽva’erã pya’e Egiptogui ha Chípregui, térã ombohováita ñorairõ Róma ndive. Antíoco ogueru jave pe kuatiañe’ẽ ha ojerure ramo itiémpo oñemongeta hag̃ua hemimbo’e’aty ndive, Pompilio—oje’e hese ha’eha hatã ha mburuvicha’eterei—ojapyhy va’ekue iwata yvyra ha omboguapy peteĩ círculo yvyku’ípe mburuvicha py jerére. Upéi he’i: “Neresẽ mboyve upe círculo-gui, eme’ẽ chéve peteĩ mbohovái agueraha hag̃uáicha Senado renondépe.”

Pe mba’e ojehechakuaáva oĩ porãiterei va’ekue; Antíoco ndaikatúi osẽ upe mbytéguio ojecompromete’ỹre Roma rembijerure rehe—ohasáramo upe mbytépe ñe’ẽme’ẽ’ỹ reheve, upéva he’iséta ñorairõ. Oñemondýi ha oñemotĩmbaitévo, Antíoco opyta sapy’ami kyhyjépe, ha upéi omoneĩ ojapótaha upe ojejeruréva, oguenohẽ ijehérsito Egíptogui, ha ojevy Siria-pe. Ko tembiapo py’a guasu diplomaciapegua (oñemombaretéva Roma herakuã okakuaáva pokatu rehe) ombojerovia jey hag̃ua pe jevy joa peteĩ ñorairõ’ỹre, ohechaukávo Roma pu’aka osẽramo hína Kuarahyresẽ gotyo Mediterráneo-pe. Heta jey oñecita ko mba’e peteĩ ñepyrũrãicha ñe’ẽjoaju “ojerévo peteĩ línea yvyku’ípe” rehegua (jepe tuichaháicha ndaha’éi va’ekue peteĩ línea, síno peteĩ círculo).

Antíoco Epífanes avei oiko pe entendimiento protestántepe pe mbarete oñembotuicháva ijehegui rehe, ho’áva ha omoĩva pe visión, versíkulo catorce-pe Daniel once-pe.

Ha umi ára-pe heta opuʼãta ñemby gotyo pe mburuvicha guasu rehe; avei nde retãygua vai apoha kuéra oñemopuʼãta omopyendá hag̃uáicha pe visión; ha katu hoʼáta hikuái. Daniel 11:14.

Antíoco IV Epífanes ogoverna vaʼekue ary 175–164 a.C. peve, ha haʼe vaʼekue peteĩha ochoha umi paʼũme umi trece mburuvicha guasu Seléucida-gui. Haʼe oheka vaʼekue omoĩ hag̃ua cultura helenística ha ombojoaju hag̃ua iñimperio tembiapo religioso griego rupive. Oipeʼa mbaʼe hag̃ua Templo-gui ary 169 a.C.-pe, ombotove hag̃ua umi jepokuaa judaica (circuncisión, pytuʼu ára sábado-pe, ha estudio de la Torá), ha ombojerure vaʼekue sacrificio hag̃ua tupã guaʼu kuérape. Jasypakõi ary 167 a.C.-pe omopuʼã peteĩ altar pagano (Zeus-pe guarã) altar judío ári, pe altar de holocaustos oĩva Templo-pe, ha upépe osacrifika peteĩ kure, ambue tembiapo kyʼa ndive. Pe ñemongyʼa haʼe vaʼekue pe ipaháva umi judío iñeʼẽrendúva peguarã, haʼekuéra ohechávo upéva ramo pe jeheja vaivéva Templo marangatu rehe ha Tupã léi rehe. Upéva omyandy pyaʼe hag̃ua peteĩ ñeñorairõ, Matatías (pái Modein-gua) ombotovévo peteĩ mburuvicha Seléucida rembiapoukapy osacrifica hag̃ua tupã guaʼu kuérape, ha ojukávo peteĩ judío apostata ha pe mburuvicha, upéi okañy yvytykuérape itaʼýra ndive (umi Macabeo oútava). Upéva omyendy peteĩ ñorairõ guerrillera ha peteĩ puʼaka opuʼãva ary 167–160 a.C. aja, ohekáva omyengovia jey hag̃ua ñemombaʼe guasu judaica, ha upévagui ou pe Templo oñembojegua jeyha (Hanukkah) ary 164 a.C.-pe Judas Macabeo poguýpe.

Pe impyrũ ha pahápe Mburuvicha Seleúcida retãme oĩ kuri peteĩ ñe’ẽme’ẽ tuicha mba’éva, ojehechaukáva peteĩ ñemenda diplomática rupive, oguerekóva pype pe elemento ñemboja’o rehegua, taha’e kuarahyresẽ ha kuarahyreike, térã yvate ha yvýpe. Mburuvicha Seleúcida retã oñemboguejývo, Antíoco Epífanes oiko pe símbolo mbarete Romagua opu’ãva rehegua, ha pe Maccabeo-kuéra ñemyrõ mbytegua. Upe rire tembiasakuépe ha’e oiko pe japu ra’ãnga profético rehegua, omoĩva pe visión. Pe pu’aka oĩva versículo mokõipa mokõiha, capítulo once-pe, oñembyai raka’e pe príncipe del pacto oñembyaírõ guare.

Ha umi ysyry ati reheve ojeityýta henondégui, ha oñembyaietéta; ha péicha avei pe ñemoĩmbyrã ruvicha. Daniel 11:22.

Antíoco Epífanes rréino opáma 164 a.C.-pe, ha Cristo mboyve amo mokõi sa ary rupi, “pe príncipe del pacto” oñembyai kuri kurusu ári. Ko’ápe jahechakuaaséva ha’e hína kóva: pe Imperio Seléucida oñepyrũ ha opa peteĩ ñemenda de tratado diplomático rupive, upépe mokõive hendáicha ojejapo va’ekue ñembotavy oĩ tembiasakue ñe’ẽme’ẽme. Antíoco Epífanes rréino aja oñepyrũ pe pu’ã Maccabea, ha upéva ohechauka hag̃ua pe Revolución Americana. Maccabeo-kuéra rembiasakuepe, iñorairõ oñemosãso hag̃ua pe pokatu Seléucida-gui oike peteĩ tratado iñimportánteva Roma ndive. Pe versículo omombe’úva pe tratado omombe’u hag̃ua voi Roma ojapo hague ñembotavy, térã he’i hague japu pe mesa de tratado-pe.

Ha upe ñemoĩmbyre ojejapóva heseve rire, ha’e omba’apóta ñembotavýpe; oguahẽta yvate gotyo, ha oiko mbaretéta peteĩ tetã michĩva reheve. Daniel 11:23.

Opaite línea profética oĩva pe ára paha mboyve, versíkulo cuarenta-pe, oguereko peteĩ ñe’ẽme’ẽ oñembyai vaʼekue. Uriah Smith, omombeʼúvo versíkulo treinta-pe heʼíva “umi ohejáva pe pacto marangatu”, ohai koʼã mbaʼe:

“‘Pochy ñemoĩrũ pe ñe’ẽme’ẽ rehe’; upéva he’ise, Ñandejára Ñe’ẽ Marangatu, ñe’ẽme’ẽ aranduka. Peteĩ revolución ko’ãichagua ojejapo va’ekue Róma-pe. Umi Hérulo, Gótico ha Vándalo, omboykéva’ekue Róma, omoneĩ pe jerovia arriána, ha oiko Iglesia Católica rembiayhú’ỹramo. Ko herejía hag̃ua hag̃uáicha oñehundipaite hag̃ua, upevarãitéma Justiniano omoĩ va’ekue pápape iglesia akãramo ha hereje-kuéra moĩporãhára ramo. Pya’e hag̃ua, la Biblia oñepyrũ ojehecha hag̃ua peteĩ aranduka ipeligroso hag̃uáicha ani hag̃ua omoñe’ẽ tavayguakuéra, ha opa porandu oĩva joavyhápe oñeme’ẽva’erã pápape. Péicha oñembyai Ñandejára Ñe’ẽ. Ha umi mburuvicha guasu Róma-pegua, pe kakuaarã orientál oikovéva gueteri, oikuaa térã oñemoirũ Iglesia de Roma ndive, upeva’ekue ohejáva’ekue pe ñe’ẽme’ẽ ha ojapóva pe apostasía guasu, umi mba’e hérético oñembogue hag̃ua. Pe kuimba’e angaipa rehegua oñemopu’ã ikatupyry’ỹva guapyhaguasúpe umi Gótico arriáno ñembogue rupi, umíva upe jave oguereko va’ekue Róma, ary 538 d.C.-pe.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 281.

Pe versíkulo cinco Daniel 11-pe ojekuaa pe línea histórica pe mburuvicha ñemby gotyo ome'ẽhápe peteĩ novia diplomática peteĩ tratado símbolo ramo, upéi upéva omondóva'ekue yvýcha norte gotyogua. Pe ñemby gotyogua mburuvicha ñepyrũ jevy ohechauka typológicamente Napoleón pe mburuvicha espiritual ñemby gotyogua ñepyrũ jevy pe mburuvicha papal norte gotyogua rehe 1798-pe. Pe tratado oñembyai va'ekue versíkulo cinco guive nueve peve ohechauka typológicamente Napoleón tratado Tolentino-gua oñembyaíva, ha upéva avei ohechauka typológicamente Putin he'íva peteĩ tratado NATO rehegua oñembyaihague. Napoleón ñepyrũ jevy ohechauka typológicamente Putin ñepyrũ jevy Ucrania rehe 2014-pe. Versíkulo diez-pe Antiochus Magnus ñepyrũ jevy omohu'ãva pe irundyha Siria Ñorairõ ojoaju Napoleón rehe 1798-pe ha avei Putin rehe 2014-pe. Versíkulo quince rire, pe ñorairõ Panium-pe ary 200 a. C.-pe, Antiochus omohenda peteĩ ñemenda diplomática peteĩ intención kañymby reheve Egipto ogueraha hag̃ua ipoguýpe oiporu'ỹre soldádo botín yvýpe guare. Antiochus Magnus guapyha ohasa ita'ýrape, upéi upéva ojejuka, ha upéva ogueru Antiochus Magnus ra'y pahague, Antiochus Epiphanes, pe trónope. Ijapopyre, omoĩvo costumbre ha religión griega, ogueru pe rebelión macabea, ha upéva ogueraha pe tratado ñembotavy rehegua Roma ndive versíkulo veintitrés-pe. Versíkulo veinticuatro omoinge Roma pagana ha ohechauka Antonio ha Augusto mesa japu rehegua. Versíkulo treinta-pe Roma pagana oike ñemongeta hag̃ua pe iglesia papal ndive, umíva niko umi omboja'óva'ekue pe pacto marangatu.

Umi versíkulo mokõiha irundy guive mbohapypa peve niko pagáno Róma rembiasakue; ha umi versíkulo mbohapypa peteĩ guive irundypa peve ome’ẽ pe testimonio papál Róma rehegua. Káda línea Daniel 11:1 guive 11:40 peve ohechauka peteĩ línea profesía rehegua ojeaplikáva pe tembiasakue kañymby 11:40-pe. Pe línea rréino seléusida rehegua, pe línea rréino ptolemáiko rehegua, pe línea rréino judéa rehegua umi Macabeo-kuéra mba’éva, pe línea pagáno Róma rehegua ha pe línea papál Róma rehegua opavave ohechauka pe tembiasakue 1989 guive pe léi dominikál peve. Káda peteĩva umi línea-gui ombojekuaa peteĩ ñe’ẽme’ẽ jejoka hag̃ua peteĩ elemento tuichaitéva pe tembiasakuépe.

Ha’e Roma omoñepyrũva Daniel 11-pe pe visión, ha mokõivéva Roma pagano ha Roma papal rehegua ñe’ẽme’ẽ ñembotavy profético oñemarkáva progresivo ramo ha oikóva Roma ogoverna mbaretevéva mboyve hikuái ipehẽngue ha ijojaha’ỹva período profético-pe g̃uarã. Mokõivéva mbarete ohechauka pe período profético ijyvatetereíva oñepyrũha guive oñehundi rire iñakãrã mbohapýha. Pe léi domingo pya’e oútava Estados Unidos-pe mboyve oĩta peteĩ ñe’ẽme’ẽ ñembotavy mokõi mbarete apytépe. Irundy jey umi mokõi mbarete ha’e va’ekue pe ñembyasýpe pe sur ruvicha ha pe norte ruvicha, peteĩ jey Judá yvy jeguata porãva ha Roma apytépe, peteĩ jey pe triunvirato romano mokõi vore apytépe ha peteĩ jey Roma pagano ha Roma papal apytépe. Mokõivéva ñe’ẽme’ẽ ñembotavy rehegua Roma ndive, upéva oguahẽ peteĩ ñe’ẽme’ẽ ramo pe imperio romano peteĩ mitad apytépe, taha’e Antonio pe kuarahyresẽ gotyopegua, Augusto pe kuarahyreike gotyopegua, térã Roma pagano pe kuarahyresẽ gotyopegua ha Roma papal pe kuarahyreike gotyopegua. Irundy ñe’ẽme’ẽ ñembotavy pe norte ha pe sur ruvichakuéra apytépe, mokõi pe kuarahyresẽ ha pe kuarahyreike ruvichakuéra apytépe ha peteĩ pe norte ruvicha hag̃ua oikótava ha pe yvy jeguata porãva apytépe.

Kóicha ñamohu’ã ñane ñe’ẽmondo ypykuéva Daniel aranduka rehegua. Pe atyguasu Panium herava opa hag̃ua pe atyguasu Daniel aranduka rehegua, ha upéva hína pe jeike hag̃ua pe tembiasakue kañymby versíkulo irundy pa rehegua, jajepy’amongetáta hag̃ua hese pe artíkulo oútavape.