Opaite proféta omombeʼu porã ko yvy pahakue.

“Peteĩteĩ umi maranduhára yma guaréva oñe’ẽ sa’ive hekove arapýpe g̃uarã hag̃ua ñandéve g̃uarã, upévare iprofesía imbarete ñandéve g̃uarã. ‘Ko’ã mba’e ojehu chupekuéra techapyrãramo; ha ojehai ñane ñe’ẽmondýirã, maymávape guarã oguahẽva hi’ára pahápe ko arapy.’ 1 Corintios 10:11. ‘Ndaha’éi hag̃ua ijehekuéra guarã, síno ñandéve g̃uarã ojeporu hag̃ua umi mba’e ko’ág̃a oñemombe’úva peẽme umi opredikáva peẽme pe evangelio Espíritu Santo oguejýva yvágagui rupive; ko’ã mba’ére umi ánhel ohechaseterei.’ 1 Pedro 1:12....”

“Biblia ombyaty ha oñongatu oñembojoaju hag̃ua hepykuekuéra ko ñemoñare pahápe g̃uarã. Opaite umi mba’e guasu oikova’ekue ha umi tembiapo solemne Antiguo Testamento rembiasakuepe ojehu va’ekue, ha oiko hína jey tupãópe ko’ã ára pahápe.” Selected Messages, libro 3, 338, 339.

Opaite umi lívro oĩva la Biblia-pe oñemohuʼã pe lívro Revelación-pe.

“Pe Apocalípsis-pe opaite Biblia aranduka oñembojoaju ha opa.” Hechos de los Apóstoles, 585.

Pe ñe’ẽmondo paha, yvy ape ari oikóvape g̃uarã, oñemombeʼu Apocalipsis dieciocho-pe.

Ha upe mba’e rire ahecha ambue ánhel oguejyha yvágagui, oguerekóva tuicha pokatu; ha ko yvy ohesape hag̃ua heko mimbipa rupive. Ha osapukái mbarete asýpe peteĩ ñe’ẽ hatãme, he’ívo: Babilonia guasu ho’a, ho’a, ha oiko hag̃ua aña-kuéra róga, opa espíritu ky’áva renda, ha opa guyra ky’a ha jeguarúva koty. Opa tetãnguéra niko hoy’u hekovai itatavýgui osẽva pochy kaguy, ha yvy ruvicha guasu-kuéra hekovai hendive, ha yvy ñemuha-kuéra oñemomba’eguasu heta hag̃ua umi iporãmbaitéva hetaite rupive. Apocalipsis 18:1–3.

Ñeʼẽjoaju “Babilonia guasu” ohechauka pe tupao Católica Romana, ha Isaías aranduka, capítulo mokõipa mbohapy-pe, “Babilonia guasu” ojehechauka Tiro-ramo.

Tiro rehegua ñe'ẽ pohýi. Peja sapukái, peẽ Tarsis pegua ygara kuéra; oñehundi hag̃uaicha, ndaipóri hag̃ua óga, ndaipóri hag̃ua jeike. Quitim retãgui oñemombe'u chupekuéra. Pekirirĩ, peẽ ypa'ũygua kuéra; nde, Sidón mercader kuéra, ohasa hag̃ua yguasu rupi, nde rehe omyenyhẽva'ekue. Y heta guasu rupi ou Sihor ra'ỹi, ysyry ñemono'õ, ha upéva ha'e imba'erepy; ha'e tetã nguéra ñemuha. Eñemotĩ, Sidón; yguasu oñe'ẽgui, yguasu mbarete he'ívo: “Che ndahasyi memby hag̃ua, ha ndaheñói mitãnguéra, ni namongakuaa mo'ãi kuimba'e pyahu, ni namongaru kuñataĩnguéra.” Egipto rehegua marandu ohendúvo ojehasáta ñembyasy vai eterei, upéicha avei Tiro rehegua marandu rehe. Pehasa Tarsíspe; pesapukái, peẽ ypa'ũygua kuéra. ¿Kóva piko pende táva vy'aha, ymaite guive yma guaréva? Ipy rehe ae ogueraháta chupe mombyry oiko hag̃ua pytaguáraramo. Máva piko omoĩ ko ñemoĩmbyre Tiro rehe, táva omoñakãrendáva rehe, umi mercader kuéra mburuvicha ha hag̃ua, ha umi oñemomba'eguasúva ko yvy arigua apytépe? Ñandejára ipu'akapa va'e upéicha omoĩ, omongy'a hag̃ua opa ñemomba'eguasu ñemomba'ete, ha omomichĩ hag̃ua opa umi oñemomba'eguasúva ko yvy arigua apytépe. Ehasa nde retã rupi ysyryicha, Tarsis rajy; ndaipóri véima mombarete. Ha'e omyasãi ipo yguasu ári, omongu'e mburuvicharenda kuérape; Ñandejára ome'ẽ tembiapoukapy táva ñemuha rehe, ohundi hag̃ua umi imbareteha. Ha he'i: “Nderevy'avemo'ãi véima, nde kuñataĩ oñembohasáva asy, Sidón rajy; epu'ã, ehasa Quitímpe; upépe jepe nderepytamo'ãi pytu'u.” Pehecha caldeo kuéra retã; ko tavayguakuéra niko ndaipóri va'ekue, pe asirio omopyenda mboyve chupekuéra umi desiérto rupi oikóvape g̃uarã; omopu'ã hikuái itorre kuéra, omopu'ã yvate hóga guasu kuéra; ha ha'e ogueru chupekuéra ñehundípe. Pesapukái, peẽ Tarsis pegua ygara kuéra; pende mbarete oñehundi gui. Ha oikóta upe árape, Tiro oñembyesaráita setenta ary aja, peteĩ mburuvicha ára kuéicha; ha setenta ary paha rire Tiro opurahéita kuña rekovéicha. Ejapyhy arpa, eguata táva rupi, nde kuña reko oñembyesaráiva; embopú porã, epurahéi heta purahéi, ne mandu'a hag̃ua hese. Ha oikóta setenta ary paha rire, Ñandejára omañáta Tiro rehe, ha ha'e ojevýta hepykue rehe, ha oñemoakãratĩta opavave yvy arigua mburuvicharenda ndive ko yvy ape ári. Ha imba'erepy ha hepykue oikóta marangatu Ñandejárape g̃uarã; noñeñongatumo'ãi ni noñembyatymo'ãi; imba'erepy niko umi oikóva Ñandejára renondépe g̃uarãta, ho'u hag̃ua hyguatãme, ha ao hatã are hag̃ua g̃uarã. Isaías 23:1–18.

Hermana White ohaikuaa: “Mayma mba’e guasu ha mayma tembiapo solemne Antiguo Testamento rembiasakuepegua oiko vaʼekue, ha oiko gueteri, oñembopyahu jey hína tupãópe ko’ã ára pahápe.”

Isaías mokoipaapy rembiapo oñeʼẽ Ñeʼẽmarandu rupive Tetãnguéra Joaju, Papado, Tetã peteĩ reko Amérikagua ha Islam rehegua joaju profétikare. Ikatu hag̃uáicha jahechakuaa koʼã añetegua, tekotevẽ oñembohesakã Ñeʼẽmeʼẽme umi símbolo oĩva kapítulo-pe. Oñembohesakã rire umi símbolo, umi mbaʼe oikótava rape ndojapói hasy hag̃ua ojehechakuaa. Umi símbolo oĩva kapítulo-pe ha tekotevẽ oñembohesakãva hína koʼãva:

Pe Karga, Tiro, Kuña Rekorei, Asiria-gua, Caldeogua Yvy, Tórre ha Mburuvicha Róga Guasu, Tarsis, Sihor Ra’y, Kítim Yvy, Sidón, Tavayguakuéra Ñemuha Táva, Egipto Marandu ha Tiro Marandu, Jahe’o, Tajýra, Setenta Ary, Peteĩ Mburuvicha Guasu Arakuéra, Tesaráipe, ha Mandu’a Jey

Pe ñe’ẽ “mba’epohyive” peteĩha versíkulope ohechauka peteĩ profesía ñehundi rehegua pe Tyro rréino rehe.

Mba’e pohýi: H4853—H5375-gui; peteĩ mba’e pohýi; he’iséva porãve hag̃ua, tribúto, térã (ñe’ẽ’ỹme) mba’e rerahaha; ta’ãngamýi rupive peteĩ ñe’ẽmondo, hetavéva peteĩ jehukáva, ko’ýte purahéi; apytu’ũgua, pota: – mba’e pohýi, gueraha, profesía, X omoĩ hikuái, purahéi, tribúto.

Tiro rehegua mba’epohy ha’e peteĩ hetáva pasáhekuéra Bíblia-pe oñemombe’uhápe pe huísio paha Iglesia Católica Romana rehegua. Peteĩ “mba’epohy”, ojepuru hag̃uáicha ha he’iséva rupi, ha’e peteĩ profesía, ha tenonderãite peteĩ profesía ñehundíre guarã. Isaías-pe oĩ once “mba’epohy”, ha poapy jey pe ñe’ẽ ojepuru oñemombe’u hag̃ua peteĩ mba’e ojegueraháva ati’y ári. Umi once jey pe ñe’ẽ “mba’epohy” ojehechaukahápe profesía ñehundíre guarã ha’e Isaías 13:1; 15:1; 17:1; 19:1; 21:1, 11, 13; 22:1; 30:6 ha, añetehápe, capítulo mokoipa mbohapyhápe, upépe jajuhuhápe Tiro rehegua mba’epohy. Iporã oñemoĩ oñondive opaite Isaías profesía ñehundíre guarã ikatu hag̃uáicha oñehesa’ỹijo mba’e mbaretepa ojehechaukáva umi ára pahápe. Once profesía ñehundíre guarã ndahasyi hag̃uáicha oñembohovái peteĩ jeýpe, upévare ame’ẽta peteĩ mbykyva’erã ñemyesakã peteĩteĩva profesía ñehundíre guarã rehe, amoĩ hag̃ua contexto capítulo mokoipa mbohapy hag̃ua.

Pe kapítulo trecepe, pe profesía tetãgua vai rehegua Babilonia kóntrape ha’e Babilonia moderna, ára pahápe oikótava, ha’éva Roma kuña rekove vaiha, avei ojehechaukáva pe kapítulo diecisietepe, Apocalipsis kuatiápe.

Ha oúma peteĩ umi siete ánhelgui oguerekóva umi siete kópa, ha oñeʼẽ chendive, heʼívo chéve: Eju koʼápe; ahechaukáta ndéve pe tekomboʼe renda guasu kuña rekovai guasúpe, pe oguapýva heta y ári; haʼe ndive umi mburuvicha guasu ko yvy arigua oporomoakãratĩ, ha umi oikóva ko yvy ári okaʼu heravy pe víno iporomoakãratĩ reheve. Upéi che reraha Espíritupe pe desiértope; ha ahecha peteĩ kuña oguapy peteĩ mymba pytãmbáva ári, henyhẽva téra kuéra ñemongaraírõgui, ha oguerekóva siete akã ha diez hatĩ. Ha pe kuña oñemonde vaʼekue morotĩ pytã ha pytãmbápe, ha oñembojegua óro, ita hag̃uaicha ha perla reheve, oguerekóvo ipope peteĩ kópa óropegua henyhẽva mbaʼe jeguaru ha ikyʼa hag̃ua iporomoakãratĩgui. Ha hiʼakã syva ári ojehai peteĩ téra: MISTERIO, BABILONIA GUASU, KUÑA REKOVAIKUÉRA SY HA UMI MBAʼE JEGUARU YVY ARIGUA. Apocalipsis 17:1–5.

Aikotevẽva’erã sapy’ami. Tiro profecía ñehesa’ỹijo rembipotápe ipahápe oĩ ombojoja hag̃ua Estados Unidos rembiasakue profético peteĩcha Séptimo Día Adventista iglesia rembiasakue ndive. Jahechaukáta Estados Unidos gobierno ha’eha peteĩ hatĩ pe mymba ovecha-oguerekóva joguaha Apocalipsis trece-pe, ha Protestantismo osẽva’ekue Ypytũ Áragui ha’e hague ambue hatĩ. Pe Protestantismo hatĩ oiko Adventismo Millerita ramo upe momento-pe Estados Unidos protestantekuéra ombotove jave pe primer ángel marandu. Upe mba’e ñamoĩporã rire, jahechaukáta pe Protestantismo hatĩ rembiasakue ha pe Republicano hatĩ rembiasakue ohoha joja ojuehe, ha orekoha característica profética ojojojáva. Opáichavo, mokõivéva oĩ peteĩteĩ pe mymba ári, upéva orrepresenta mokõivéva hatĩ ha’eha contemporáneo ojupe. Ahechaukáta peteĩ techapyrãnte ko paralelismo rehegua pe iglesia ha estado hatĩkuéra rehe Estados Unidos-pe. Mokõivéva “hesarái” ijeheguiete hag̃ua.

Isaías veintitrés ohechauka pe punto profético-pe pe pokatu papal rehe oñembyesarái hag̃ua setenta áño pukukue, ha umi setenta áño simbólico javekuépe umi kuimbaʼe oñembyesarái papado rehe ha mbaʼérepa Ojeʼe umi Ary Pytũha haʼeha Ary Pytũha. Pe trompo protestante rembiguái ñeʼẽ, oñembojaʼórõ guare hikuái tupao católica-gui, haʼe vaʼekue la Biblia ha la Biblia añoite. Oñembyesarái hikuái la Biblia omombeʼuha ñandéve mávapa añetehápe pe papado. Oñembyesarái hikuái pe marandu oñeñongatúva pe kuatia marangatu ojeroviapyrépe chupekuéra, ha heʼíva oikoha hikuái umi ñemoʼãhára tenondegua henderehe.

“Umi tapicha oñembotavyva iñentendépe pe ñe’ẽ rehe, ha ndohecháiva pe antikrísto he’iséva, katuete oñemoĩta antikrísto ykére. Ndaipóri véima ára ñande hag̃uáicha ñandejehe’a hag̃ua ko yvy arapýre. Daniel oĩ hína ilótepe ha hendápe. Oñentende va’erã Daniel ha Juan profesía. Ha’ekuéra ojointerpretáva ojupe. Ome’ẽ hikuái ko yvy arapýpe añetegua opa tapicha oikuaava’erãva. Ko’ã profesía oikova’erã testígoramo ko yvy arapýpe. Iñembyaje rupive ko’ã ára pahápe, ha’ekuéra voi oñemyesakãta.” Kress Collection, 105.

Upéicha avei, pe akãratĩ republicano ohechaukáva Tetã peteĩ reko Estados Unidos rembiapokue vaʼerãkuri tavayguakuéra rupive ha tavayguakuérape g̃uarã; ha katu Estados Unidos retãygua kuéra avei hesarái pe kuatia marangatu ojeheja vaʼekue ipopekuéra. Pe kuatia marangatu haʼe hína pe Constitución de los Estados Unidos, ha pe ñeʼẽmbyrã pe tetã rembiapoguasu rehegua, ojejapovaʼekue tavayguakuérape g̃uarã, haʼékuri tupão ha Estado ñembojaʼo. Hesarái hikuái pe marandu oĩva pe Constitución-pe, ojeheja vaʼekue ipopekuéra, ha upe Constitución rehegua ñangarekohára ramo ojeʼe vaʼekue hikuái.

“Ha toñemanduʼa vaʼerã, Roma oñemombaʼeguasuha arakaʼeve noñemoambueiha. Gregorio VII ha Inocencio III rembiapokueʼypy guive haʼehína gueteri Tupao Católico Romano rembiapokueʼypy. Ha oguerekóramo añetehápe puʼaka, omoĩta en práctica koʼãva koʼág̃a avei peteĩchagua mbarete reheve ymaite guive saʼarykuérape ojapohaguéicha. Protestántekuéra saʼieterei oikuaa mbaʼépa ojapo hikuái oñemoĩvo omoneĩ hag̃ua Roma pytyvõ ára domingo ñemombaʼeguasu rembiapópe. Haʼekuéra oñehaʼã aja ohupyty hag̃ua hembipota, Roma katu ohekajey hína omoñepyrũjey hag̃ua ipuʼaka, omyengovia hag̃ua pe ijyvateve ohovasaʼỹva operdékuri. Toñemopyenda peteĩ jeýnte Estados Unidos-pe pe principio tupao ikatuha oipuru térã oguereko poguýpe Estado puʼaka; umi jerovia rehegua jehecharamoha ikatuha oñemongakuaa léi secular rupive; mbyky hag̃uáicha, tupao ha estado autorida oisãmbyhy vaʼerãha tapicha pyʼapýpe, upéicharõ Roma jeity ko tetãme ojeasegura.”

“Ñandejára ñe'ẽ ome'ẽma marandu ñemongyhyje rehegua pe mba'e vai oúvagui; ha ko kóva noñehendúiramo, pe mundo protestánte oikuaáta mba'épa añetehápe Roma rembipota, ojehechakuaa hag̃uáicha sapy'aitépe, ndaikatumo'ãvéima okañy ñuhãgui. Ha'e okakuaa hína kirirĩháme mbareterãme. Iñemoarandu rehegua oipysyrõ hína imbarete tetã rembiapoukapy renda kuérape, umi tupaope, ha yvypóra kuéra korasõme. Ha'e ombyaty hína umi tetã guasu ha hatãva, ijyvate ha tuicháva, umi kañyhápe ikatu hag̃uáicha oñembopyahu jevy umi yma guarã jejopy vai. Kañyhápe ha avave ndoikuaái hag̃uáicha omombarete hína imbaretekuéra omotenonde hag̃ua hembipota tee, og̃uahẽ vove ára oinupã hag̃uáicha. Opa mba'e ha'e oipotáva ha'e peteĩ yvy renda iporãva hag̃ua chupe guarã, ha ko kóva oñeme'ẽma chupe. Pya'e hag̃uáicha jahecháta ha ñañandúta mba'épa pe elemento romano rembipota. Oimeraẽ ojeroviáva ha iñe'ẽrendúva Ñandejára ñe'ẽ rehe, upévare oguerútama ñemotĩ ha jehasa asy.” The Great Controversy, 581.

Ikatúramo rejuhu oimeraẽva peteĩ ñe’ẽryru oñemoherakuãva’ekue 1950 mboyve, ha eheka pype “kuña pytã asy sa’yva” térã ambue jehechaukaha upe ñe’ẽjoaju rehegua Apocalipsis diecisiete-gui, opa umi ñe’ẽryru 1950 mboyvegua omombe’u porã pe Tupao Católico Romanoha pe kuña rekovéva vai Apocalipsis diecisiete-peguáicha. Estados Unidos, Apocalipsis trece-pegua mymba yvýgui osẽva mokõi ratĩva, hesarái ipykue rehe, taha’e pe ratĩ Protestantismo rehegua térã pe ratĩ Republicanismo rehegua. Mokõivéva ko’ã temimoĩmby oñemoheñói pe ñemoĩ guasu rupive ombotovévo papado jerovia rehegua ñepyrũmbarete ñembyasýva ha mburuvichakuéra ñembaretépe política rehegua omoirũva’ekue chupe, térã, he’iháicha la Biblia, umi mburuvichakuéra “oñemoakãratĩva’ekue” hendive. Mbove ñañepyrũ Isaías mokõipa mbohapy rehe, mbykymiete ñame’ẽta peteĩ jehechapa umi ambue pa ary jey Isaías ohechauka hag̃ua peteĩ “marandu ñehundi rehegua”; opavave umi once “mba’ehusúva” niko upéichaite hína.

Isaías trece ha’e Babilonia mba’e pohýi “ára paha”-pe. Babilonia, jepe pe tupao katóliko oguereko ha omotenonde chupe umi ára pahápe, oñemohenda mbohapy mbarete rehe ogueraháva ko yvy Armagedón-pe Apocalipsis capítulo dieciséis-pe. Capítulo trece ñe’ẽmarandu ñehundiháre Babilonia pyahúre oĩ mbohapy mbarete oñetehechauka hag̃ua; Babilonia, Lucifer ha Asiria, ohechaukáva mymba (Asiria), mbói guasu (Lucifer) ha maranduhára japu (Babilonia). Asiria ha Babilonia ha’e umi mokõi mbarete ohundíva Tupã oipurúva okastiga hag̃ua Israel yma guarépe; Asiria ou raẽ, ogueraha hag̃ua tembiguáiramo umi diez tribu yvategua, ha upéi Babilonia ogueraha Judá mokõi tribu yvy gotyogua.

Israel ha’e peteĩ ovecha isarambíva; umi león omosẽ chupe mombyry: tenonderã Asiria ruvicha guasu ho’u chupe; ha ipahápe ko Nabucodonosor, Babilonia ruvicha guasu, omopẽ ikãnguekuéra. Upévare péicha he’i Jehová de los ejércitos, Israel Jára: Péina ápe, che akastigáta Babilonia ruvicha guasúpe ha ilérrape, akastigahaguéicha Asiria ruvicha guasúpe. Jeremías 50:17, 18.

Ñepyrũrã, Asiria ogueraha Israel retãygua yvategua pa’a atyguasu mokõiva ñembyaty ñembyapýpe; upéi Babilonia ogueraha Judá retãygua yvýguigua mokõi ñembyaty ñembyapýpe. Mokõivéva ko’ã ñembyapýpe oiko va’ekue ha’e Levítico 26-pe “siete tiempos” ñembyajehu. Pe “siete tiempos” oĩva Levítico-pe ha’e pe profecía ára rehegua peteĩhaite William Miller ojuhu va’ekue, ha upéva ohechauka Asiria ojapyhy ramo guare pe ñembyaty yvategua, upéva omoñepyrũ hague peteĩ ñemosarambi ipukuva mokõi mil quinientos veinte ary pukukue. Upe ára ñemohenda oñepyrũ iñembyapy guive ary 723 a.C.-pe ha opa pe “tiempo del fin”-pe ary 1798-pe. Umi ñembyaty yvýguigua katu Babilonia ogueraha iñembyapýpe ary 677 a.C.-pe, omoñepyrũvo pe “siete tiempos” oúva Judá rehe, opa va’ekue pe tenda peteĩme profecía 2300 ary rehegua Daniel 8:14-pe, 22 de octubre de 1844-pe. Asiria ha Babilonia omboaje peteĩchagua tembiaporã castígo rehegua Tupã tavaygua ñemoĩ vai rehe, ha katu pe castígo oñemboguata raẽ Asiria rupive ha upéi Babilonia rupive.

Pe kapítulo trece-pe oñembojoajúva proféticamente umi mbohapy pu’aka, Babilonia ha’e Asiria ra’anga, pórke ou kuri upe rire ha upéichante avei ojapo pe tembiapo Ñandejára tavayguakuéra rehe.

Pe kapítulo quince-pe, pe mba’e pohýi Moab rehegua ha’e umi iglesia protestante kuérare.

“Ko ñemombe’u Moab rehegua ohechauka umi tupao ojoguáva Moab-pe. Ndopytái hikuái pe tenda tekotevẽhápe, ñangarekoha jeroviahaicha. Nomba’apói joajúpe umi arandu yvagapeguándi, oiporúvo pe katupyry Tupã ome’ẽva chupekuéra ojapo hag̃ua Tupã rembipota, ombojevývo pytũmbýpe pu’aka hag̃ua, ha oipurúvo opaite pu’aka Tupã ome’ẽva chupekuéra omotenonde hag̃ua añetegua ha tekojoja ñande yvy ape ári. Oikuaa hikuái pe añetegua, péro ndojapói hikuái pe oikuaáva.” Seventh-day Adventist Bible Commentary, volumen 4, 1159.

Pe iglesia protestánte hoʼáva peve niko pe iglesia oseguívaʼekue oguata Ñandejára ndive ambue protestantismo ojei jave pe mokõiha ánhel marandupe. Moab hína Adventismo, pe protestánte hatĩ hoʼáva.

Pe capítulo diecisiete oñe’ẽ Damasco rehe, ha ojehechauka ichupe peteĩ táva oñemboguetétava ramo. Peteĩ táva ha’e peteĩ símboloramo peteĩ rréino rehegua, ha pe rréino oñemboguetétava umi “ára pahápe” ha’e Estados Unidos.

Pe kapítulo diecinueve ha’e pe profesía ñehundi rehegua Egipto rehe, ohechaukáva Naciones Unidas ha opaite ko mundo.

Mbohapy marandu ñehundi rehegua capítulo mokõipa peteĩ-pe oje’e pe yvy vaietereíva desiérto pegua yvate gotyo rehe, Dumah ha Arabia rehe. Ko’ã mbohapy marandu ñehundi rehegua ohechauka Islam, ojogueraháicha pe mbohapy ñeñandu vai Apocalipsis 8:13-pe.

Mokõipa veintidós-pegua ñe’ẽmarandu ñehundi rehegua ohechauka umi Adventista Laodiceagua ojepoiha umi Adventista Filadelfiagua-gui pe léi domingo-pe.

Ha upéi, pe mokõi hag̃ua capítulo treinta-pe jajuhu umi mymba kuéra sur pegua pohýi, ha’éva peteĩ mokõiha ta’anga omyesakãva umi Adventista Laodiceagua ñemopu’ãre. Oñembyatyvo opa umi pohýi Isaías pegua, ha’eteháicha oñeñe’ẽ opaite umi marandu’ypy ára pahápeguáre. Aiporavo Isaías veintitrés ikatu hag̃uáicha ahechauka Estados Unidos rembiasakue, ha’éva mburuvicharenda poteĩha Biblia marandu’ypy pegua, ogovernaha 1798 guive pe léi domingo peve.

“káda peteĩva umi proféta yma guaréva oñeʼẽ saʼive hag̃ua ijáraʼãrõpeg̃uarã ha hetave hag̃ua ñande ára rehe, upévare iñeprofesiaháva oguereko mbarete ñandéve g̃uarã”, opaite ñeʼẽ profétika ojepytaso umi mbaʼe oikótavare ko yvy pahápe. Ko añetegua, oñembojoajúvo pe mbaʼe rehe “opaite umi kuatiañeʼẽ Biblia rehegua ojoaju ha opa” Apocalipsispe, omopyenda pe kuatiañeʼẽ Apocalipsis peteĩ tendáiramo ojepuru hag̃uáicha ñemyesakãrã hag̃ua pe testimonio profétiko umi mbaʼe oikótava ko yvy pahápe rehegua.

Apocalipsis pe mokõiha irundy capítulo-pe jahecha pe kuña guasu tekovai oikóva umi mburuvicha yvy arigua ndive ha hi'arapaha jeypyre.

Ha ou peteĩva umi siete ánhelgui, pe oguerekóva umi siete kópa, ha oñeʼẽ chendive, heʼívo chéve: Eju koʼápe; ahechaukáta ndéve pe tekomboʼe vai guasu oĩva heta y ári rehegua jehupytyrã: ha hendive umi mburuvicha guasu yvy arigua oporomomorã, ha umi oikóva yvy ape ári okaʼu pe víno oúva heko vai poromomorãgui. Apocalipsis 17:1, 2.

Umi maranduhára araka’eve ndojokói ojuehe.

Ha umi marangatu ñemoñe’ẽhára kuéra espíritu oĩ umi ñemoñe’ẽhára kuéra poguýpe. Tupã niko ndaha’éi ñembyaty apañuãi ha sarambi apoha, ha’e katu py’aguapy rehegua, opa umi marangatu iglésia-kuérape guáicha. 1 Corintios 14:32, 33.

Yvy paha opávope, “pe kuña guasu tekovai rehegua oguapýva heta y ári” jehustísia, upe kuña guasu tekovai rehegua “ha hendive yvy ruvichakuéra oporomoakãratĩ vaʼekue,” upe kuña guasu ojapo vaʼekue “yvy ape arigua kuérape” okaʼu hag̃ua “hembiapo vai kaʼaru rupi”; Isaías ohechauka chupe “kuña rekovai” ramo, oñembyesarái hag̃uáicha “mburuvicha peteĩ ára pukukue,” térã setenta áño profétiko aja. Oñemohuʼã vove umi setenta áño, Tiro “oporomoakãratĩta opaite tetãnguéra yvy arigua ndive.” Isaías kuña rekovai haʼe Juan kuña guasu tekovai rehegua. Isaías kuña rekovai ha Juan kuña tekovai rehegua ohechauka Tupao Katóliko Romano, peteĩ kuña niko haʼe peteĩ tupao taʼanga Ñandejára Ñeʼẽme.

Kuñanguéra, peñemoĩ pene ména kuérape poguýpe, peñemoĩháicha Ñandejárape. Pe ména niko hína kuña akã, Cristo ha’éicha iglesia akã; ha’e voi ha’e pe rete pysyrõhára. Upévare, iglesia oñemoĩháicha Cristo poguýpe, upéicha avei tañemoĩ kuñanguéra iména kuéra poguýpe opa mbaʼépe. Kuimbaʼekuéra, pehayhu pene rembirekópe, Cristo ohayhuháicha avei iglesia-pe ha omeʼẽ ijehe hese; ikatu hag̃uáicha omomarangatu ha omopotĩ chupe y ñembojohéi rupive ñeʼẽ reheve, hag̃ua hag̃uáicha oikuaveʼẽ ijehegui peteĩ iglesia mimbipáva, ndaipóri hag̃ua ipype kyʼa, térã chapy, térã mbaʼe upéicha guáva; ha hag̃ua hag̃uáicha imarangatu ha marãʼỹ. Upéicha avei kuimbaʼekuéra oĩvaʼerã ohayhu hag̃ua hembirekópe hete teeicha. Pe ohayhúva hembirekópe, ojehayhu ijehe voi. Avave niko arakaʼeve ndojaʼéi ijehe rete rehe; upéva rangue omongaru ha oñangareko hese, Ñandejára ojapoháicha iglesia rehe. Ñande niko hína hete pehẽngue, hoʼógui ha ikanguekuégui. Upévare kuimbaʼe ohejáta itúva ha isýpe, ha oñembojoajúta hembirekóre, ha mokõivéva oikóta peteĩteĩ soʼo. Kóva haʼe peteĩ mbaʼe ñemimby tuichaite: che katu añeʼẽ Cristo ha iglesia rehe. Upéicharõ jepe, peteĩteĩva pendehegui tohayhu hembirekópe ojehayhuháicha ijehe; ha pe tembireko tohechauka hag̃ua omombaʼeha iménape. Efesios 5:22–33.

Apóstol Pablo ohechauka pe Tupao Cristo rehegua ojehechauka hag̃ua profétikamente peteĩ kuñáramo. Upévare, peteĩ kuña profecíape he’ise peteĩ tupao; ha katu Cristo Tupao niko “marangatú ha mba’eveichagua ky’a’ỹre”. Peteĩ tupao imarangatu’ỹva ojehechauka peteĩ kuña imarangatu’ỹváramo; upéicha rupi Isaías ohechauka peteĩ tembiguái kuña reko vaiha, ha Juan peteĩ kuña itavy rekovai hag̃uáicha. Umíva ohechauka pe papado peteĩ kuña rekovai ramo, ha Tupã Tupao katu peteĩ kuñataĩ hag̃ua.

Che niko hag̃ua ñanderehe tañembyasy Tupãgui guaréva reheve; che pendejokua peteĩ kuimba’e añoite ndive, ikatu hag̃uáicha aporokuave’ẽ peẽme Cristo-pe peteĩ kuñataĩ marangatúramo. 2 Corintios 11:2.

Tupã iglesia ndaha’éi añónte oñerrepresentáva peteĩ kuñataĩ ramo, ha katu oñemoĩ hag̃ua peteĩnte ména rehe. Tiro ha Juan rekóva kuña guasu tekovai oikove tekovai yvy ruvicha guasu ndive. Iglesia Católica oguereko joaju heta kuimba’e ndive, ndaha’éi peteĩnte ndive. Daniel ñanembo’e umi mburuvicha guasu ha’eha rréino.

Kóva hína pe kerayvoty; ha romombeʼúta pe heʼiséva mburuvicha guasu renondépe. Nde, mburuvicha guasu, haʼe peteĩ mburuvicha guasu kuéra apytégua; Tupã yvagagua niko omeʼẽ ndéve peteĩ rréino, pokatu, mbarete ha mimbipa. Ha mamópa oiko yvypóra raʼy kuéra, ñúmegua mymba ha yvágapegua guyra kuéra, omeʼẽ nde pópe, ha ojapo ndehegui sãmbyhyhára opa umíva ári. Nde hína ko akã órogui. Ha nde rire opuʼãta ambue rréino ndehegui michĩvéva, ha upéi ambue mbohapyha rréino kuarepótagui, oisãmbyhýtava opa yvy ape ári. Ha pe irundyha rréino imbaretéta hierroicha; hierro niko omonguʼipa ha omombaʼeʼo opa mbaʼe; ha hierroicha omonguʼipáva koʼãva opaite, péicha avei omonguʼipáta ha ombopirupáta. Daniel 2:36–40.

Daniel mokõi-pe, Biblia profecía rupi umi reino oñemombe’u ha oñemyesakã. Daniel omyesakãvo pe sueño Nabucodonosor-pe, he’i chupe ha’eha pe akã órova. Pe akã órova ha’e peteĩ mburuvicha guasu, ha katu peteĩ mburuvicha guasu orrepresenta peteĩ reino. Tupao Romano Católico ha’e pe kuña rekoky’a guasu oiko hag̃ua teko vai rehe opaite yvy arigua mburuvicha guasu ndive, setenta ary profético paha-pe. Umi mburuvicha guasu ha’e símbolo kuimba’ekuéra rehegua, ha Tiro ha’e peteĩ kuña ky’a. Peteĩ kuña ha’e peteĩ tupao, peteĩ kuña itavýva ha’e peteĩ tupao marangatu’ỹva; peteĩ kuimba’e ha’e peteĩ mburuvicha guasu ha peteĩ mburuvicha guasu ha’e peteĩ reino. Peteĩ kuña ha’e peteĩ tupao ha peteĩ mburuvicha guasu ha’e peteĩ estado. Pe joaju ndoikóiva léi he’iháicha ko’ã mokõi entidad apytépe orrepresenta tekovaíre ñemoakãratĩ espiritual.

Tetã peteĩ rekoha teéva hína Estados Unidos Léi Guasu, ha upépe oñemoĩ porã mba’éichapa tekotevẽ oñemomombyry hag̃ua ko mokõi entidad. Jepémo ndajajapopáiramo gueteri Tiro rehegua jehechauka Tupao Katóliko Romano ramo, ko’ápe ojehecha porã oñeñe’ẽ hag̃ua ambue símbolo Isaías mokõipa mbohapy-pe ohechaukáva kuimba’e ha kuña simbolismo—tupao ha estado.

Pema’ẽ pe Caldeakuéra yvýre; ko tetã ndaipóri vaʼekue, pe Asirio omoñepyrũ meve chupekuéra umi oikóvape ñu mbytépe g̃uarã: haʼekuéra omopuʼã itórrekuéra, omopuʼã ipalasiónguéra; ha haʼe ogueru chupe ñehundi hag̃uáme. Isaías 23:13.

Pe versíkulope, pe Asiria oñemopyenda umi Caldeakuéra yvy, ha omoĩ upépe mokõive “tórre” ha “palásio”. Pe Asirio ha’e peteĩ símbolo Nimrod rehegua, ha umi Caldeakuéra ohechauka Babilonia rembiapokue ñemimbyry jerovia atykuéra ruvichakuérape. Peteĩ “tórre” ha’e peteĩ símbolo tupaogua. Jesús omombe’úrõ guare pe parávla pe parrál rehegua, Hermana White oikuaauka pe parávla rehe kóicha:

“Pe ñe’ẽtekovepýpe, pe ogajára ohechauka vaʼekue Tupãme, pe parrál pe tetã judíape, ha pe ykére oñemoĩva kora pe léi divína oservi vaʼekue iñangarekoháicha. Pe tórre katu vaʼekue peteĩ símbolonte pe témplogui.” Desire of Ages, 596.

Pe asirio omoñepyrũ pe caldéokuéra yvy, ha’ekuéra omopu’ã hague peteĩ tupão (tórre) ha peteĩ “mburuvicha róga”. Peteĩ “mburuvicha róga” ohechauka peteĩ “mburuvicha guasu”, ha upéva katu ohechauka peteĩ rréino. Peteĩ rréino avei ojehechauka peteĩ távicha ramo.

Ha he’i: Peju ñamopu’ã hag̃ua ñandéve peteĩ táva ha peteĩ tórre, ijyvate ohupyty hag̃uáicha yvágape; ha ñañemomba’e hag̃ua peteĩ téra rehe, ani hag̃ua ñañemosarambi opa yvy ape ári. Génesis 11:4.

Pe “tórre” ha pe “palásio” pe Asiriagua omopyenda vaʼekue hína pe “táva” ha pe “tórre” Nimrod omopuʼã vaʼekue.

Ha umi rete omanóva opytáta pe táva guasu rape mbytére, pe ojehenóiva espirituálmente Sodoma ha Egipto, upépe avei ñande Ruvicha ojekrusifika vaʼekue. Apocalipsis 11:8.

Ñe’ẽngue omombe’u ñandéve pe “táva guasu” oĩva Apocalipsis capítulo once-pe ohechaukaha Francia retãnguéra guasu pe Arapokõindy Francia pegua aja.

“Pe ‘táva guasu’ mbytépe ojejuka hag̃ua umi testígo, ha upépe opyta hag̃ua hetekue omanóva, ha’e ‘espirituálmente’ Egipto. Opa tetã oñemombe’úva Biblia rembiasakuepe apytépe, Egipto ha’e pe tetã ipy’aguasuvéva oñembotovévo Tupã oikovéva rekoha ha oñemoĩ hag̃ua iñe’ẽmondo kuéra rehe. Avave mburuvicha guasu noñemoĩri araka’eve peteĩ pu’aka ha ñe’ẽhatã reheve yvágagui autorida rehe, ojapohaguéicha Egipto ruvicha guasu. Moisés ogueru ramo guare chupe pe marandu Ñandejára rérape, Faraón oñemboja’o hag̃ua he’i peteĩ jeýpe: ‘Máva piko Jehová, ahendu hag̃uáicha iñe’ẽ Israel amondo hag̃uáicha? Che ndaikuaái Jehovápe, ha upéva ári ndamondomo’ãi Israel.’ Éxodo 5:2, A.R.V. Kóva hína ateísmo, ha pe tetã ojeguerekóva Egipto ramo ome’ẽta avei iñe’ẽ peteĩ ñembotovépe upéichaite Tupã oikovéva derecho rehe, ha ohechaukáta peteĩ espíritu ijojaha’ỹva jerovia’ỹ ha ñemoĩmbaretépe. Pe ‘táva guasu’ oñembojoja avei, ‘espirituálmente,’ Sodoma rehe. Sodoma rekovaikuépe, Tupã léi rehe jejavýpe, ojekuaa porãvéva va’ekue tekovai ky’árupi. Ha ko angaipa avei va’erã peteĩ tekotevẽ ojehecharamovéva pe tetã omohu’ãtava ko escritura he’íva.”

“Upéicha rupi, maranduhára ñe’ẽ he’iháicha, ary 1798 mboyve’imi opu’ãta peteĩ pu’aka peteĩ mba’e vaígui ha Satanás reko rehegua, oñorairõ hag̃ua Biblia ndive. Ha pe yvýpe Ñandejára mokõi testígo remimombe’u oñembogue ha oñemokirirĩ hag̃uáicha, upépe ojehechaukáta Faraón ateísmo ha Sodoma tekovai.”

“Ko profesía oguereko peteĩ ñemohu’ã iporãitereíva ha ojehechakuaáva porãiterei Francia rembiasakuepe. Revolución aja, ary 1793-pe, ‘yvy ape ári, peteĩhaite jey, oñehendu peteĩ aty kuimba’ekuéra rehegua, heñóiva ha oñembo’éva civilización ryepýpe, ha ojapóva ijehegui peteĩ tetã Europagua iporãvéva peteĩva sãmbyhy hag̃ua, omopu’ãha hikuái oñondivepa ijayvu hag̃ua omoneĩ’ỹvo pe añetegua imarangatuvéva yvypóra ánga omoguahẽva, ha oheja hag̃ua peteĩ ñe’ẽme Tupã rehe jerovia ha ñemomba’e.’—Sir Walter Scott, Life of Napoleon, vol. 1, ch. 17. ‘Francia ha’e pe tetã añoite ko yvy ape ári rehegua ikatu hag̃uáicha ojehecha hag̃ua kuatia añeteguápe, tetãramo, omopu’ã hague ipo ojehecharamóva ñemoĩ hag̃ua peteĩ ñorairõ abiertope Arapy Apoháre. Heta voi oĩ va’ekue ha ko’ág̃a gueteri oĩ Inglaterra-pe, Alemania-pe, España-pe, ha ambue hendápe, ñemongarai vaihára ha jerovia’ỹhára; hákatu Francia oñemboja’o ambuekuéragui ko yvy rembiasakuepe, pe estado peteĩnte ramo, hembiapoukapy rupi iAty Léi Apoha rupive, he’íva ndaiporiha Tupã, ha upéva rehe pe táva pukukue pe tavaguasu guasu pegua, ha hetaitereive ambue hendápe, kuñanguéra avei kuimba’ekuéra ndive, opurahéi ha ojeroky vy’ápe omoneĩvo pe marandu.’—Blackwood’s Magazine, noviembre, 1870.” The Great Controversy, 269.

Pe “táva guasu” oje’éva Apocalipsis capítulo once-pe ha’e va’ekue tetã Francia, ohasava’ekue peteĩ “decreto de su Asamblea Legislativa” omoñe’ẽrõ hag̃ua ndaiporiha Tupã. Pe decreto ha’e va’ekue peteĩ jehechauka ateísmo rehegua, ojehechaukaháicha Faraón pu’aka’ẽme. Peteĩ táva guasu ha’e peteĩ rréino, térã peteĩ “tetã” térã peteĩ “Estado”. Apocalipsis capítulo once-pe Francia oñemoheñói mokõi símbolo-gui—Egipto ha Sodoma.

Ñandejára Ñeʼẽme ñanemomarandu: “Kóva hína ateísmo, ha pe tetã Egipto rehegua omoherakuãta peteĩ ñeñemoĩ ijojahaʼỹva pe Tupã oikovéva rembiapoukapy rehe, ha ohechaukáta peteĩ espíritu upeichagua, jeroviaʼỹ ha ñemoĩ mbarete rehegua. ‘Pe táva guasu’ avei oñembojoja, ‘espiritualmente,’ Sodoma rehe. Sodoma rekovaikue, omboykévo Tupã léi, ojehechauka porãvémi kuri tekovai kyʼa porúpe.”

Pe táva térã tetã guasu Francia oñerrepresenta simbólicamente peteĩ tetãme (Egipto) ha peteĩ távape (Sodoma). Egipto “ñeʼẽta”, ha pe tetã ñeʼẽ oñerrepresenta gobierno rembiapokue, ndahaʼéi tupão rembiapokue. Egipto haʼe vaʼekue pe Estado ha Sodoma haʼe vaʼekue pe tupão; kóva hína pe representación ojejuhúva Apocalipsis capítulo once-pe.

“Pe tetã ‘ñeʼẽ’ haʼe hína hembiapo umi iñautorida legislativa ha judicial rehegua.” The Great Controversy, 442.

Apocalipsis kapítulo once-pe Juan omombe’u umi oiko vaʼekue pe Revolución Francesa-pe taʼãnga profétika rupive. Pe Revolución añeteguáva omeʼẽ heta testimónio histórico ohechaukáva añeteha umi Juan maranduʼypy ko kapítulope. Juan opredíki raẽ, upéi pe Revolución Francesa omohuʼã pe maranduʼypy, ha upéi avei—mokõivéva, pe maranduʼypy ha pe ñemohuʼã histórico upe maranduʼypy rehegua—ohechauka ha ombojoja umi mbaʼe oikótava yvy ape ári opa hag̃uáicha, jey vove peteĩ tetãgua pokatu oñembyaíva oñembojoaju peteĩ tupao oñembyaívandi. Añetehápe, peteĩ jejuka tuichaiterei osẽ upe ñemendareko marangatuʼỹgui. Ñandejára Rréino avei hína peteĩ táva guasu.

Ha’e che rupi che reraha pe espíritupe peteĩ yvyty tuicha ha yvate gotyo, ha ohechauka chéve pe táva guasu, Jerusalén marangatu, oguejyva yvágagui Tupãgui. Apocalipsis 21:10.

“Ouju pe novio, ko’ápe oñemyesakãva, oiko pe menda mboyve. Pe menda he’ise Cristo ogueraha hag̃ua Ijáva Reino. Táva Marangatu, Jerusalén Pyahu, ha’éva pe távaguasu ha pe ta’ãnga ohechaukáva pe Reino, oñehenói ‘pe novia, pe Ovecha Ra’y rembireko.’ Pe ánhel he’i va’ekue Juanpe: ‘Eju ko’ápe, ahechaukáta ndéve pe novia, pe Ovecha Ra’y rembireko.’ ‘Che rerahaha’ekue pe espíritupe,’ he’i pe proféta, ‘ha ohechauka chéve upe táva guasu, Jerusalén marangatu, oguejyha yvágagui Tupãgui.’ Apocalipsis 21:9, 10.” The Great Controversy, 426.

Nimrod pu’aka ojehechauka iñemopu’ã peteĩ tórre ha peteĩ táva rupi, ha upéva ohechauka yvy ape ári opa hag̃ua jave pe joaju iglesia ha Estado rehegua, opa maranduhára niko oñe’ẽkuri yvy ape ári paha rehe. Nimrod pu’aka avei ha’ékuri peteĩ ñeñepyrũrã pe pu’aka Lucifer rehegua, ha’e oipotágui oguereko ipoguýpe mokõivéva Tupã iglesia ha Tupã Estado.

Mba'éichaitepa regue'a yvágagui, Lucifér, pyhareve ra'y! mba'éichaitepa reñemombo yvýre, nde remokangy va'ekue tetãnguéra! Nde niko ere nde py'apýpe: Ajupi va'erã yvágape, amopu'ãta che guapyha Tupã mbyjakuéra ári; aguapýta avei aty yvyty ári, yvate gotyo ykére; ajupíta arai yvatekuéra ári; aime hag̃ua pe Yvateteguasúicha. Isaías 14:12–14.

Isaías oikuaaukaháicha Lucifer py’a ñemimby rembipota oiko hag̃ua “Pe Yvateteguasúicha”, hechauka Lucifer ohekaha oguapy hag̃ua mokõi apykápe iñambuéva porãite ojuhegui. Ha’e oipota “omopu’ã” hag̃ua “itróno Tupã mbyjakuéra ári” ha avei “oguapy hag̃ua aty yvyty ári, yvate gotyo rembe’ýpe.”

Pe tróno ha’e peteĩ símbolo mburuvicha guasu pokatu rehegua — térã Estado pokatu rehegua — ha “yvate gotyo rembe’ýpe” ha’e Tupã iglésia.

Peteĩ Purahéi ha Salmo Coré ra’ykuérape g̃uarã. Ñandejára tuicha, ha tuichaiterei oñemomba’eguasuva’erã ñande Jára tavaguasúpe, imarangatu yvýpe. Iporãite ijysaja rupi, ha opa yvy arýgui vy’aha hína Sión yvyty, yvate gotyo, pe Mburuvicha Guasu táva. Tupã ojekuaa ipalasiópe kuéra peteĩ tenda ñemimbyrãramo. Salmo 48:1–3.

Jerusalén ha’e “pe Táva Mburuvicha Guasúgui”, upéicha ohechauka hag̃ua Tupã guapyha polítiko, ha Jerusalén avei ha’e “imarangatuhápe yvyty”, “yvate gotyo”, upéicha ohechauka hag̃ua Tupã guapyha religioso. Ypy guive Satanás pu’aka’ỹ ha ñorairõ ojehechauka ijaikuaaukahápe ipota hag̃ua ogoverna mokõivéva Tupã iglesia ha Tupã Estado ári. Upéi Satanás omotenonde Nimrod pu’aka’ỹme, ha pe yvy ha’e omoñepyrũ va’ekue caldéokuérape guarã ojehechauka peteĩ yvyramóicha Nimrod omopu’ãhápe mokõi mba’e: peteĩ tórre ha peteĩ táva—iglesia ha estado.

Upévare, Isaías kuña itavyva ha Juan kuña guasu itavyva oiko jave tekorei yvy ruvichakuéra ndive, profesía omarkaha peteĩ joaju marangatu’ỹ oikoháta Iglesia Católica Romana ha yvy ruvichakuéra apytépe setenta ary profesiagua pahápe.

Isaías marandu hechapyrãha omombe’u Tiro, kuña reko vaiha, ñembojovake capítulo mokõipa mbohapýpe; ha Juan omombe’u upe tembiapokue ñembojovake peteĩ kuña pytãmbýva ra’ãngápe, ojehechaukáva “Babilonia Guasu” ramo. Mbohapyha testígo upe ñembojovake peteĩchagua rehe, upe kuña reko vaíva rehegua, ha’e kóva:

“Pe kuña (Babilonia) ojehechauka hag̃ua Apocalipsis 17-pe oje’eha hese: ‘oñemonde pytãmby ha pytã asy reheve, ha oñembojegua óro, ita hepyetereíva ha pérola reheve, oguerekóva ipope peteĩ kópa óroguigua henyhẽva mba’e jeguaru ha ky’a rehe:... ha ijyva renondépe ojehaíva peteĩ téra, Mysterio, Babilonia tuichavéva, umi kuña reko vai rekosýva sy.’ He’i proféta: ‘Ahecha pe kuñáme oka’uha umi marangatu ruguy rehe, ha Jesús mártir-kuéra ruguy rehe.’ Upéi avei oje’e Babilonia reheha ‘upe táva guasu, oguerekóva mburuvicha hag̃ua yvy arigua ruvicha-kuéra ári.’ Apocalipsis 17:4–6, 18. Pe pokatu heta siglo aja omantene va’ekue peteĩ poguýpe guyrusu hag̃ua Cristiandad monarca-kuérape ha’e Roma.” The Great Controversy, 382.

Tiro ha’e pe tupao Katóliko Románo umi “ára pahápe”. Upe jave papado osẽta ha opurahéita umi purahéi ombotavy hag̃uáva mburuvichakuéra yvy ariguápe, upéicha ogueraha mburuvichakuérape pe tekovai apópe, ha’éva profétikamente pe joaju tupao ha estado rehegua.

Ha oikóta upe árape, Tíro oñembyesaráita setenta ary pukukue, peteĩ mburuvicha guasu ára-kuéraicha; ha setenta ary pahápe, Tíro opurahéita peteĩ kuña rekovai ramo. Isaías 23:15.

Peteĩ mburuvicha guasu ha’e peteĩ reino profecía bíblicape, upévare Tiro oñembyesaráita pe ára peteĩ reino profético oisãmbyhy hag̃ua setenta áño pukukue.

Ha oikóta upe árape, Tiro ojehesaráita hese setenta áño aja, peteĩ mburuvicha ára-kuéraicha; ha setenta áño opa rire, Tiro opurahéita kuña rekovai ramo guáicha. Egueraha peteĩ árpa, eguata tetãme, nde kuña rekovai ojehesarái hague; embopuka porã ne mbaraka, epurahéi heta purahéi, ne mandu’a jey hag̃ua hese. Ha oikóta setenta áño opa rire, Ñandejára oikuaaukáta Tiro-pe ipy’a porãha, ha ha’e ojevýta hembiapoukapy repykue rehe, ha oikóta kuña rekovai ramo opa tetãnguéra yvy ape ári oĩva ndive. Isaías 23:15–17.

Peteĩ rréino oisãmbyhýva setenta áño profétiko pukukue aja, pe tupao katóliko romano oñembyesaráita. Umi setenta áño paha gotyo, pe pu'aka papal “ombopúta mbaraka he'ẽ asy, opurahéita heta purahéi.” Profétikamente, peteĩ “purahéi” orrepresenta “jehasapyre.”

“Pe mboyve pe y guasu cristalicha guápe, guapyha mboyve, upe y vídrioicha gua oñembojehe’áva tata ndive—tuicha porãite hína Tupã mimbipa reheve—oñembyaty aty umi oguerekóva ‘pu’aka mymbaguasu ári, ha ta’ãngare ári, ha imárka ári, ha héra papapy ári.’ Oĩ Memeve ndive Sión yvyty ári, ‘oguerekóva Tupã arpa kuéra,’ ha upépe oñembo’y umi cien cuarenta y cuatro mil, ojepysóva yvypóra apytégui; ha oñehendu, heta y rembe’y ryapúicha, ha ára tuicha arapúicha, ‘umi arpista kuéra ryapu opurahéiva iárpa kuéra reheve.’ Ha opurahéi hikuái ‘purahéi pyahu’ guapyha renondépe, peteĩ purahéi avave ndaikatúiva oikuaa, ndaha’éiramo umi cien cuarenta y cuatro mil añónte. Upéva hína Moisés ha Memeve purahéi—peteĩ purahéi jejora rehegua. Avave, umi cien cuarenta y cuatro mil año hag̃ua, ndaikatúi oikuaa upe purahéi; ha’e rupi upéva ijehasa hag̃ua purahéi—peteĩ jehasa ndaipóriháicha ambue aty oguerekómava araka’eve. ‘Ko’ãva hína umi oho memeva Memeve rapykuéri mamove ohóvape.’ Ko’ãva, ojeguerahávo yvy guive, umi oikovéva apytégui, oñeñeñandu ‘yva tenondegua Tupã ha Memeve peguarã.’ Apocalipsis 15:2, 3; 14:1-5. ‘Ko’ãva hína umi osẽ va’ekue jehasa asýgui tuichaitévagui;’ ha’ekuéra ohasa pe ára jehasa asy araka’eve ndoikóiva’ekue peteĩ tetã oĩ guive; ogueropu’aka hikuái Jacob jehasa asy angata; oñembo’y hikuái peteĩ mediador’ỹre Tupã juicio kuéra ñehẽmbypa pahápe. Ha katu oñeñangareko hese kuéra, ‘ojoheipa rupi ijao kuéra, ha omorotĩ hague Memeve ruguype.’ ‘Ijurupe ndojejuhúi mba’eve japu: ha’ekuéra niko marã’ỹva Tupã renondépe.’ ‘Upévare oĩ hikuái Tupã guapyha renondépe, ha omba’apo chupe ára ha pyhare itemplópe: ha pe oguapýva guapyha ári oiko hag̃ua hendivekuéra.’ Ha’ekuéra ohecha yvy oñembyai hag̃ua ñembyahýi ha mba’asy guasu rupive, kuarahy orekóvo pu’aka ohapy hag̃ua yvypórape haku tuichaitépe, ha ha’ekuéra voi ogueropu’aka jehasa asy, ñembyahýi ha y’uhéi. Ha katu ‘ndahasyvéimo’ãi hikuái ñembyahýigui, ni y’uhéigui avei; ni kuarahy ndojapymo’ãi hesekuéra, ni mba’eve haku. Pe Memeve oĩva guapyha mbytépe omongarúta chupekuéra, ha ogueraháta chupekuéra y rendy oikovéva yvu kuérape: ha Tupã omokãmbáta opa tesay hesakuéragui.’ Apocalipsis 7:14-17.” The Great Controversy, 648.

“‘Hógape opavave oñeñe’ẽ henyhẽ hag̃ua Ijapýra rehe’ (Salmo 29:9), ha pe purahéi oporaíva omomba’éva opurahéitava — pe purahéi hekoasã rehegua — oikuaaukáta Tupã mborayhu guasu: ‘Tuicha ha hechapyrãite nemba’apokuéra, Ñandejára Tupã Ipu’akapáva; tekojoja ha añete nde rape, umi ára ruvicha guasu. Mávapa ndorojeruréimo’ãi, Ñandejára, ha ndomomba’emo’ãi ne réra? nde añoite niko marangatu.’ Apocalipsis 15:3, 4, R.V.” Education, 308.

Pápa renda opávo setenta áño proféticokuépe pe papado “opurahéita he’ẽ asy, opurahéi heta purahéi, ikatu hag̃uáicha” haʼe “nemanduʼa jey hag̃ua hese.” Upe reino opávo oguerekóva poguýpe setenta áño profético, tupao Katóliko Romano omomanduʼáta yvy ári pe experiencia oikovaʼekue hembiasakue yma guarépe. Upe tembiasakuepe haʼe oisãmbyhy vaʼekue autoridad moral ramo peteĩ joajupe guive haʼe ha Europa ruvicha guasu kuéra apytépe. Upe tembiasakue ojehechakuaa porãva Época de las Tinieblas ramo, ha opa pytũmby ikatúva mbaʼeveicharõ ojejoaju upe tembiasakue rehe, upépe pe Papado oisãmbyhy haguépe Europa ruvicha guasu kuéra ári, ikatu oñemombeʼu peteĩ tembiapo iñepyrũmbyetéva rehe, upe omoheñóiva opa pytũmby oúva upe rire. Upe tembiapo vaʼekue pe tupao ha Estado ñembojoaju, pe Europa ruvicha guasu kuéra ha tupao Katóliko ñembojoaju. Peteĩ matrimonio bíblicope kuimbaʼe oisãmbyhy vaʼerã kuñakarai ári, péro pe fornicación oikovaʼekue upe tembiasakuepe oĩ vaʼekue ojere hag̃uáicha pe añetegua orden orekóva kuimbaʼe ha kuña joaju.

Setenta ary rireguápe oĩta peteĩ tuicha apañuãi, upe jave oñemohu’ãta pe mburuvicha guasu marandu ñemimbyry Bíblicopegua oguerekóva mborayhu yvóra ári pe tiempo ryepýpe, pe Papado oĩ jave proféticamente tesaráipe. Pe apañuãi yvóra tuichakue javegua oúva upe mburuvicha guasu ho’águi ombojepe’a tape pe tupao católica-pe oñepyrũ hag̃ua omombe’u yvórape, umi ára hasýva oúva upe mburuvicha guasu ho’águi hag̃ua ikatu hag̃uáicha ojekuaave, ko yvy tuichakue oikotevẽ oñemoĩ hag̃ua pe autoridad moral tupao Católico Romano poguýpe, ojehechaukaháicha pe tembiasakue Edad Media Pytũmbýpe.

Pe rréino opa hag̃ua ha pe papado opurahéi hag̃ua pe purahéi hembiasakue rehegua, peteĩ jehasa historihádores ombohérava pytũmby ramo; upéicharõ, mba’éicha ikatúta upe tembiasakue pytũmbyete oiko hag̃ua peteĩ marandu pe papado omoherakuãtava yvy ruvichakuérape ikatu hag̃uáicha omyakã ratĩ hendive? Peteĩ apañuãi guasúpe, mba’ére piko umi ára yma guare jehasa, (ipurahéi) hembiasa ojekuaa’ỹ mboyve profétikamente, ome’ẽta pe lógica umi yvy ruvichakuéra oguerovia hag̃ua pe jehasa pytũmby rehegua solución ramo iñapañuãi guasúpe?

“Peteĩ aty tuicha, umi ohecháva jepe romanismo rehe ndovy’áiha, noimo’ãi gueteri tuicha mba’eveha pe peligro oúva chugui ipokatu ha ijeheguiete rupive. Heta he’i pe pytũ iñarandupy ha tekopegua oisãmbyhy va’ekue Edad Media aja ombojuruja hague iñemyasãi hag̃ua idogmakuéra, isupersticiónkuéra ha jejopy, ha ko’ág̃a rupi pe arandu tuichavéva, pe kuaapy oñemyasãiva opárupi, ha pe py’aguasu ojeporu hetave hag̃ua religión rehegua mba’épe, ndohejamo’ãiha ojevy hag̃ua jeiko ndaija’éiva ha tiranía. Pe apytu’ũnte voi oĩtaha peteĩichagua mba’e ko arandupyresakãme guarepápe, ojejahéi hese. Añetehápe, peteĩ tesape guasu, iñarandupy, tekopegua ha religioso, hendy hína ko generación ári. Tupã Ñe’ẽ Marangatu roguekuéra jepe ojepe’áva opavavépe, tesape yvágagui oñehẽma ari ko yvy ári. Péro ojehechakuaa va’erã: tuichavévo pe tesape oñeme’ẽva, tuichavéva avei pe pytũ umi omongy’áva ha omboykéva upe tesape rehegua.”

“Peteĩ estudio ñembo’e reheve Biblia rehegua ohechaukáta umi Protestánte-pe papado rekokatueteha, ha omoñandúta chupekuéra ta’ijayhu’ỹ ha toñemomombyry chugui; hákatu heta oĩ iñarandu eterei hag̃ua ijeheguiete rupi, upévare ndohechakuaái tekotevẽha oheka Ñandejárape ñemomirĩ reheve, ikatu hag̃uáicha oñemboguata chupekuéra añeteguápe. Jepe oñemomba’eguasu hikuái iñarandupy rehe, ndoikuaái hikuái ni Ñandejára Ñe’ẽ Scripturas-pe oĩva ni Ñandejára pokatu. Tekotevẽ hikuái oguereko mba’eve omokirirĩ hag̃uáicha ikonsiénsia, ha oheka hikuái upe sa’ive espiritual ha omomirĩva. Pe oipotáva hikuái ha’e peteĩ tape hesarái hag̃ua Ñandejáragui, ha upéva tojehecha ku peteĩ tape imandu’a hag̃ua hese. Papado oñemohendaporã porãite ombohovái hag̃ua opavave ko’ã mba’e oikotevẽva. Oĩ preparado mokõi aty yvypórape g̃uarã, oikehápe haimete opa ko yvy tuichakue—umi ojesalvaséva hembiapo porã rupi, ha umi ojesalvaséva ipekádo kuérape. Kóvape oĩ ijehecharamo’ẽ pokatu rembiasakue.”

“Peteĩ ára tuicha arandu pytũmbýva ojehechauka hague oipytyvõha papado ñemotenondépe. Upéicha avei gueteri ojehechaukáta peteĩ ára tuicha arandu resakãmeha peteĩchaite oipytyvõva isẽsópe. Yma rupi, umi kuimba’e oiko jave Tupã Ñe’ẽ’ỹre ha añetegua kuaa’ỹre, hesakuéra oñembotýkuri, ha hetaiterei oñembohyru ñuhãme, ndohecháigui pe ñuhã oñemoĩva ipynguéra renondépe. Ko generación-pe heta oĩ umi hesa oñesape’ũmbáva umi yvypóra jeikuaase remimbápe, ‘ciencia japu hérava ciencia’; ha’ekuéra ndoikuaái pe ñuhã, ha oike pype pya’e hag̃uáicha ku oĩrõguáicha hesákuéra ojokepyre. Tupã omoĩva’ekue yvypóra arandu hag̃ua peteĩ jopói Ijapoharégui, ha ojeporu hag̃ua añetegua ha tekojoja rembiapópe; ha katu oñemongakuaa jave ñemomba’eguasu ha jehupytyse, ha umi kuimba’e omopu’ã jave ijeheguiete rembikuaapy Tupã Ñe’ẽ ári, upéramo pe arandu ikatu ojapo tuichave mba’evai hag̃ua pe ñemoarandu’ỹgui. Péicha, ko árape pe ciencia japu, omokangýva jerovia Bíbliare, ojehechaukáta osẽ porãtaha peteĩchaite ombosako’ívo tape papado ñemoneĩrã, umi imarangatu hag̃uáicha ojehechauka hag̃uáicha, ojapo haguéicha yma pe ñemoarandu ñemboty oipe’ávo tape ipu’akave hag̃ua pytũmby Ára-pe.” The Great Controversy, 572.

“Katóliko Romagua oikuaauka pe sábado ñemoambue ojapo hague tupao imba’éva, ha haʼekuéra omoĩ ko ñemoambue voi ramo prueba tupao puʼakakuaa yvateguasu rehegua. Heʼi hikuái, omongarúvo arapokõindy peteĩha ára sábado ramo, protestántekuéra ohechakuaa hína pe tupao puʼaka omoĩ hag̃ua léi umi mbaʼe Tupãgua rehe. Tupao Romagua ndohejái gueteri ijerure ndaikatuiha ojavy hag̃ua; ha arapy ha umi tupao protestántekuéra omoneĩ jave peteĩ sábado japu, haʼe ojapopyre, ha omboyke Jehová sábado, añetehápe omoneĩ hikuái upe ijerure. Ikatu hikuái omombeʼu moõguipa ou pe puʼaka ko ñemoambuépe g̃uarã, péro ndahasýi ojehechakuaa hag̃ua iñemoarandu vaiha. Papista ohecha porãiterei protestántekuéra ombotavyha ijupekuéra, oity hag̃uáicha ijesa umi mbaʼe añetegua ko kásope. Pe institución domingo rehegua og̃uahẽvévo mboriahu hag̃uáicha, haʼe ovy, oimoʼã hag̃ua katuete ipahápe oguerutaha opaite mundo protestánte guive Roma poyvi guýpe.”

“Pe sábado ñemoambue ha’e pe señál térã marca pe autoridad rehegua pe iglesia romana-gui. Umi, oikuaávo pe cuarto mandamiento rembijerure, oiporavóva oñangareko hag̃ua pe sábado japu rehe pe añetegua rendaguépe, upéicha rupi ome’ẽ hikuái ñemomba’eguasu pe pokatupe, upéva añoite rupi niko oñemandáva. Pe mymba marka ha’e pe sábado papal, pe mundo omoneĩva’ekue Tupã omoĩva’ekue ára rendaguépe.

“Péro pe ára og̃uahẽ hag̃ua pe marca mymba guasu rehegua, ojehechakuaaháicha profecíape, ne'ĩra gueteri og̃uahẽ. Pe tiempo de prueba ne'ĩra gueteri og̃uahẽ. Oĩ cristiano añeteguáva opaite tupãópe, ndaha'éi oñemboykévo pe comunión católica romana. Avave ndojehusgái pehẽme pe kuarahy hesakã meve ha ohecha pe tekotevẽ oĩva pe irundyha mandamiento rehe. Péro osẽ vove pe decreto omoañetéva pe sábado japu, ha pe sapukái hatã mbohapyha ánhel rehegua omomarandu vove yvypórape ani hag̃ua omomba'e pe mymba guasu ha ta'ãnganga, upérõ hesakã porãta pe línea oĩva pe japu ha pe añete apytépe. Upérõ umi osegíva gueteri hembiapo vaipe ohupytýta pe marca mymba guasu rehegua isyváre térã ipope.”

“Pya’e porãme jahupytýma ko ára pegua hi’aguĩva. Oguahẽ vove umi iglésia protestánte oñemojoaju hag̃ua mburuvichakuéra reko yvy arigua ndive omombarete hag̃ua peteĩ religión japu, ha upévare iñemoñare ypykuéra ohasa vaʼekue pe jejopy vaietévape, upérõ pe sábado papál rehegua oñemoĩta mbarete iglésia ha tetã mburuvicha autorida oñondive rupive. Oĩta peteĩ apostasía nacional, ha upéva opa hag̃uáicha oguerúta añoite tetãgua ñehundi.” Bible Training School, February 2, 1913.

Koʼág̃a roñepyrũma po taʼãnga ñamombeʼuse hag̃uáicha jaikuaa porã hag̃ua, mboyve jaike hag̃ua heseite ko kapítulope. Peteĩ táva haʼe peteĩ rréino maranduhápe Bíbliare, ha Isaías 23-pe oĩ mokõi rréino ojoajúva hína, péro iñambue porãva peteĩgui ambue. Peteĩha haʼe pe “táva omoañetéva akã rehegua”, ha ambue katu pe “táva ñemuhára.” Ára pahápe, pe puʼaka oisãmbyhýva pe joaju mbohapyete pe dragón, mymba ñarõ ha proféta japu rehegua haʼe pe papado. Upéva hína pe rréino oguerekóva pe koróna.

“Jaguahẽvo pe pahápe oútava apañuãi guasu, tuicha mba’eete niko oĩ hag̃ua joaju ha peteĩ ñe'ẽmegua Ñandejára rembiporu kuéra apytépe. Ko yvy henyhẽ ama vai, ñorairõ ha joavygui. Upéicharõ jepe, peteĩ akã guýpe—pe pokatu papal—tapichakuéra oñembojoajúta oñemoĩ hag̃ua Ñandejára rehe hovaigua Hembipota mombe’uhára kuéra pype. Ko joaju oñemohatã pe apostata guasúgui. Ha’e oñeha’ã aja ombojoaju hag̃ua hembiguái kuérape oñorairõ hag̃ua añetegua rehe, omba’apóta avei omboja’o ha omyasãi hag̃ua umi omokyre’ỹhára. Akãrasy, mba’e vai rehe ñemoĩ ñemigua, ha ñe’ẽvai, ha’e omokyre’ỹva omoheñói hag̃ua joavy ha peteĩ ñe’ẽ’ỹ.” Testimonies, volúmen 7, 182.

Pe rréino orekóva la koróna ha’e Tiro, he’iséva “ita guasu”. Ko kapítulope Tiro orrepresenta pe papado oñeha’ãva ombohovaikue hag̃ua Cristo-pe, pórke pe papado ha’e anticristo. Pe ñe’ẽ “anti” anticristo-pe he’ise “rendaguépe”. Pe papado oheka ombohovaikue Cristo-pe opa nivel-pe, ha pe téra Tiro he’ise ita guasu, pórke pe papado ha’e peteĩ mba’e japu pe “Ita Guasu Aréma Guive” rehegua.

Máva piko ojapo ko ñemongeta Tiro rehe, pe távagusu omoĩva akã rehe jeguaka, iporavopyre ñemuhára kuéra hína mburuvicha guasu, ha umi oñemomba’eguasúva ko yvy ári? Ñandejára ehérsito kuéra Jára upéicha oipota, omongy’apa haguã opaichagua mborayhu tee ñemomba’eguasu rehegua, ha omomichĩ hag̃ua opa umi oñemomba’eguasúva ko yvy ári. Ehasa nde retã rupi ysyrýicha, Tarshish rajy: ndaipóri véima mbarete. Ha’e omyasãi ipo y ári; omokyre’ỹ umi tetãnguéra: Ñandejára ome’ẽ peteĩ tembiapoukapy pe távagusu ñemuhárape, ombyaipa hag̃ua iñemo’ã mbareteha kuéra. Isaías 23:8–11.

Rohechaukase heta testígo rupive “mburuvichakuéra yvy arigua ñemyryrýi” ojejapoha Tupã rupive, Islam rupi. Islam ha’e pe pu’aka ombopochýva tetãnguéra ha ojeporúva omomyryrýi hag̃ua tetãnguéra. Ko’ápe jahechauka hína Ñandejára odesidi hague ogueru ñemotĩme “opa umi imarangatúva yvy arigua”, ha’éva umi “ñemuhára” ha “ñemutĩhára” umi “mbarete renda” oñehundi va’erã. Pe táva ñemuharã ha pe táva omoakãva “ombopochy yvága” ha Ñandejára oipota ohundi i “mbarete renda”, ha upéva ohechauka pe economía. Pe economía ho’a mboyve pe léi domingo Estados Unidos-pe, pe léi domingo mboyve umi ciudadano Estados Unidos-pegua ojerure hag̃ua oñembyaty jey “Tupã favor divíno ha teko porã ára rehegua” gotyo. Iñe’ẽme he’i hikuái umi Tupã juicio ndopamo’ãiha pe domingo ndajaiporu mbarete hag̃uáicha “strictly enforced”. Heta testígo Bíblico omoĩ peteĩ ñe’ẽme ñaĩha ko’ág̃a peteĩ jejaho’i tuichaitereívape pe economía mundial-pe. Upéva jejaho’i oiko pe léi domingo mboyve, pe jejaho’i 1837-pe guaréicha, oiko haguéicha octubre 22, 1844 mboyve.

“Ha upéi pe gran engañador ombojeroviáta umi kuimba'epe umi oservíva Tupãmeha ha'eha omoñepyrũva ko'ã mba'e vai. Pe aty ombohory va'ekue Yvágape oñembojeguáta opa itembiasa vai umi oikóva Tupã mandamiénto kuéra rehehápe, pórke iñe'ẽrendu ha'e peteĩ ñeñemoñe'ẽ tapiaite umi transgresórpe g̃uarã. Oje'éta umi kuimba'e ombopochyha Tupãme pórke ombyai hikuái pe domingo sábado; ko angaipa ogueruha umi ñembyasýva ndopamo'ãiha pe observánsia domingo rehegua ndojejopy mbarete porãite peve; ha umi omoherakuãva pe irundyha mandamiénto rembijerure, upéicha rupi ohundíva respeto domingo rehe, ha'eha umi omoapañuãiva tavayguakuérape, ojokóva chupekuéra oñemyatyrõ jeýgui Tupã favor ha py'aguapy ko yvy arigua renondépe. Péicha pe acusasión yma guive oñemoĩ va'ekue Tupã rembiguái rehe oñeñembopyahúta ha umi fundamento upéichaite porãva ári: ‘Ha oiko, Acab ohechávo Elíaspe, Acab he'i chupe: Nde piko pe remoapañuãiva Israel? Ha ha'e ombohovái: Che ndaha'éi amoapañuãiva Israel; síno nde ha nde ru róga, pehejágui peẽ Ñandejára mandamiénto kuéra, ha reseguígui umi Baalim.’ 1 Reyes 18:17, 18. Oñembopochývo tavayguakuéra umi japu rupi, ojapóta hikuái peteĩ tape Tupã remimbou kuéra ndive ojoguaitéva pe Israel apóstata ojapóvape Elías ndive.” El Gran Conflicto, 590.

Elías oñorairõvo Baal profétakuéra ha yvyra aty pa’ikuéra rehe Monte Carmelo-pe ohechauka pe léi domingo rehegua. Marandu iglesia-pe g̃uarã vaʼekue haʼe vaʼekue: “peiporavo ko árape mávape pservíta”. Ko tembiasakue oñembopyahu jave pe léi domingo-pe, porandu haʼe: “mbaʼe árapepa peiporavóta, pórke pe ára peiporavóva ohechauka mávape pserviha”. Monte Carmelo mboyve oĩ vaʼekue mbohapy ary ha mbyte árido vaieterei. Pe léi domingo mboyve oĩ peteĩ serie léi domingo rehegua, ha katu ndahaʼéi gueteri “oñemoañete mbaretehápe”. Pe principio ojoajúva pe léi domingo rehe haʼe pe apostasía nacional ojehupytyha ruin nacional reheve. Upéva techapyrã ramo, Constantino ary 321-pe omoĩ peteĩ léi domingo rehegua, ha upéi sapyʼaitépe Apocalipsis kapítulo 8 pegua irundy trompéta peteĩha oñepyrũ ogueru hag̃ua Roma Occidental huʼãme pe ary 476-pe. Constantino rembiasakue iñimportanteterei, pórke ipype oĩ vaʼekue peteĩ ñemombaʼe progresivo domingo rehegua, ha upe jave avei peteĩ jejopy progresivo sábado ára pokõiha rehe. Ko tembiasakue progresiva og̃uahẽ ijapýrape umi tavayguakuéra oñembojopy jave oñangareko hag̃ua domingo rehe térã ojepersegi hag̃ua iñangarekóramo sábado rehe. Upéva avei haʼe pe huʼã umi léi domingo rehegua ojupi ohóvo Estados Unidos-pe. Peteĩ principio ojoajúva oñemoañete hag̃ua domingo jerovia rehe haʼe: “pe apostasía nacional ojehapykuéri ruin nacional reheve”. Ko principio heʼise umi ñemoañete léi domingo rehegua ojupíva ohóvo ogueruha avei peteĩ jeguahẽ yvateve Tupã juicio-kuéra rehegua, pe léi domingo añeteguápe guive mboyve Apocalipsis 13:11-pe. Káda promulgación oguerúta peteĩ ruin oñembohováiva hese. Umi juicio umi tavayguakuéra omoĩva sábado rayhuhárape hiʼári haʼeramo hag̃ua hikuái omoheñóiva, añetehápe ojeheñói umi léi domingo rehegua ñemoañete ojupíva ohóvo rupive. Roike hag̃ua peteĩ pasaje The Great Controversy-gui, che ambohéra vaʼekue Sunday Progression. Ahecha porãta remoñeʼẽ jey hag̃ua upéva. Oĩ pe aty héravape The Spirit of Prophecy.

“Ñandejára ohechauka mba’épa oikóta ára pahápe, ikatu hag̃uáicha Itavayguakuéra oñembosako’i hag̃ua opu’ã hag̃ua pe yvytu atã joavy ha pochy rovái. Umi oñe’ẽmondóvape umi mba’e oĩva henondépe ndoikói hag̃uáicha oguapy kirirĩme oha’arõvo pe ama guasu oútava, oñembopy’aguapývo ijupekuéra Ñanderu omo’ãtaha umi hekojerovia hag̃ua ára jehasa asýpe. Ñandekuéra jaiko va’erã kuimba’e oha’arõva Ijára, ndaha’éi oha’arõ rei hag̃ua, síno tembiapo kyre’ỹme, jerovia ndopyrýivape. Ko’ág̃a ndaha’éi ára jajapyhy hag̃ua ñane akãme umi mba’e michĩva. Kuimba’ekuéra oke aja, Satanás kyre’ỹme omohenda opa mba’e ani hag̃uáicha Ñandejára retayguakuéra ohupyty poriahuvereko térã tekojoja. Pe movimiento domingo rehegua ko’ág̃a oho hína pytũmbýpe. Umi mburuvichakuéra omokañy pe añeteguáva porandu, ha heta umi ojoajúva pe movimiento rehe ndohechái voi moõpa pe ysyry guýpe osyryva ogueraha hína. Iñe’ẽme’ẽnguéra ipochy’ỹ ha ha’ete cristiano, ha katu oñe’ẽ vove ohechaukáta pe mbói guasu espíritu. Ore rembiaporã hína jajapo opa mba’e ikatúva ñandehegui ani hag̃ua pe peligro oñeha’arõva og̃uahẽ. Tekotevẽ ñañeha’ã ñamboi hag̃ua yvýpe ñemboyke, ñañemoĩporãvo tavayguakuéra renondépe. Jaikuaauka va’erã chupekuéra pe añetehápe oĩva ñorairõme, upéicha ñamoĩvo pe ñeprotesta iporãvéva ha ipokatuvéva umi medida ojokoséva tekosãso conciencia rehegua. Jaheka va’erã Ñandejára Ñe’ẽme, ha jaikuaa va’erã mba’érepa jajerovia. He’i proféta: ‘hekoñaña hag̃ua umi hekoñáva; ha avave umi hekoñávagui noikumbymo’ãi; umi arandúva katu oikumbýta.’” Testimonies, volume 5, 452.

Hasyeterei jahechakuaa hag̃ua pe movimiento léi domingo rehegua, pórke oho hína “pytũmbýpe” ha pe papado “kañyhápe ha ojejuhu’ỹre” “ombaretehína ifuérsa oikuaaukave hag̃ua ijehupytyrã tee.” Añetetehápe, pe tembiapo ojejapóva hag̃ua léi domingo rehegua pytũmbýpe ha’e peteĩ mba’e iñimportántevaite pe prueba rape ohasávape umi cien cuarenta y cuatro mil. “Avave umi ñañávagui ndoikuaamo’ãi” he’iháicha Daniel ha Hermana White. Umi “ñaña” Daniel-pe ha’e Mateo “kuñataĩ vírgen itavýva”, umi Hermana White ohechauka va’ekue ha’eha Laodiceagua. Umi arandu oikuaáta umi mba’e oikóva ko’ág̃a, jepe pe tembiasakue ñande jerére ojehecha hag̃ua ombohováiha Ñandejára ñe’ẽ. ¿Jajerovia Ñandejára ñe’ẽre térãpa upe oikóva ñande jerére? Upéicharõ jepe, ñañemomarandúma va’ekue pe paha oikotaha Noé áraicha.

“Yvy, henyhẽva sarambígui, henyhẽva vy’arã heko’ỹvagui, oke; oke so’o rembipota rupi jerovia japu pype. Kuimba’ekuéra omomombyry Ñandejára jeju. Oñembohory ñemomarandu rehe. Ñembotuicha peteĩva ojeporu: ‘Opa mba’e opyta gueteri yma guaréicha ypy guive.’ ‘Ko’ẽrõta ko árape guaréicha, ha hetave mba’e porãme gueteri.’ 2 Pedro 3:4; Isaías 56:12. Jahasáta ñañembohetave vy’arayhúpe. Hákatu Cristo he’i: ‘Péina áha mondaháicha.’ Apocalipsis 16:15. Pe áraite voi, araka’eve yvy ojerure hag̃ua ñembohory reheve: ‘Moõpa oĩ Ijeju ñe’ẽme’ẽ?’ umi techaukaha oñekumpli hína. Ha’ekuéra osapukái aja: ‘Py’aguapy ha tekorosã,’ ñehundi pya’e oguahẽ hína. Pe ñembohoryhára, añetegua omboykéva, oiko rire iñakãhatã hag̃uáicha; tembiapo jepiveguáva opaichagua viru rembiporu rape rupi oñemotenonde jave mba’eveichavérõ ndojehecháiramo tekoporãme; temimbo’e oheka kyre’ỹme kuaapy opa mba’e rehegua, ha ndaha’éi Itupãñe’ẽ rehe, upérõ Cristo ou mondaháicha.”

“Opa mba’e oĩva ko yvy ape ári oĩ ñemongu’épe. Araka’e rehegua techaukaha kuéra ha’e tembiapo vai rehegua. Umi mba’e oútava omombo hína i’ãnga tenonde. Tupã Espíritu ojeipe’a ohóvo ko yvy ape ári, ha mba’e vai oúvo peteĩ rire ambue yguasúre ha yvýre. Oĩ yvytu atã, yvyryrýi, tata guasu, ysyry tuicháva, jejuka opaichagua. Mávapa ikatu omoñe’ẽ tenonderã? Moõpa oĩ tekorosã? Ndaipóri jerovia añetegua mba’eve yvypóra térã yvy arigua rehe. Pya’eterei umi kuimba’e oñemohenda hína pe poyvi guýpe ha’ekuéra ojeporavova’ekue guýpe. Py’aguapy’ỹ reheve oha’arõ ha oma’ẽ porã hína iñakãrapu’ãha kuéra rembiapo rehe. Oĩ umi oha’arõva, oma’ẽ porãva ha omba’apóva Ñandejára jevy rehehápe. Ambue aty katu oike hína pe ñorairõ rape rehe pe apostata guasu peteĩha ñemoakã guýpe. Mbegue’eterei oĩ umi ogueroviáva ipy’aite guive ha hi’angápe ndive ñande rekotevẽha jaheja añaretã ha jahupyty hag̃ua yvága.”

“Pe krísis oguahẽ mbeguekatúpe ári ñande rehe. Kuarahy omimbi yvágape, ohasa ijerére jepiveguáicha, ha yvága gueteri omombe'u Tupã gloria. Yvypóra kuéra gueteri ho'u ha hoy'u, oñotỹ ha omopu'ã, omenda ha ome'ẽ iñemendápe. Ñemuha kuéra gueteri ojogua ha ovende. Yvypóra kuéra ojopy ojuehe, oñorairõvo pe tenda yvatevévare. Umi vy'arã rayhuha gueteri henyhẽ ohóvo tavyrópe, kavaju ñanihápe, táva ñembotavyha rógape. Pe kyhyje ha vy'aro yvateve oisãmbyhy, upéicharõ jepe, pe ára de gracia pya'e oñemboty hag̃uáicha, ha káda káso oĩma hag̃uáicha oñedecidi hag̃ua opa ára guarã. Satanás ohecha itiempo mbykymiha. Ha'e omba'apouka opa umi hembiporu, ikatu hag̃uáicha yvypóra kuéra oñembotavy, oñembopochy, oñembyaty tembiapópe ha oñemopirĩ, pe ára de gracia opa peve, ha pe okẽ poriahuvereko rehegua oñemboty hag̃ua opa ára hag̃uáicha.

“Arandu ha imbareteva ñandéve, sa’arykuéra rupive, ñande Ruvicha ñe’ẽ ñemomarandu Olivoty Yvágagui: ‘Peñangareko pendejehe, ani hag̃ua araka’eve pene korasõ henyhẽ hetaiterei karu ha ka’u rupi, ha ko tekove jepy’apykuéra rupi, ha upéicha pe ára ou pene ári pendehechakuaa’ỹre.’ ‘Peñatende hag̃ua upévare, ha peñembo’e meme, ikatu hag̃uáicha pejehecha tekoporãva pejehekýi hag̃ua opa ko’ã mba’e oikótavagui, ha peñembo’y hag̃ua Yvypóra Ra’y renondépe.’” Desire of Ages, 635, 636.

Isaías kapítulo mokõipa mbojapyhápe, Sidón ha’e Estados Unidos, ha Tiro ha’e papado. Tiro ha Sidón va’ekue táva feniciagua yma guaréva, peteĩcha tiémpope oikóva, opytáva y rembe’y Mediterráneo rehe. Ojekuaa va’ekue hikuái itráde marítimo rehe, imba’erepyeta rehe, ha ipokatu rehe ko yvy tujápe. Sidón ha umi “iñemuha” omyenyhẽ jevy Társis pe pasáhepe. Sidón ñemuha-kuéra oñemomba’e pe “Sihor ra’ỹi” rehe, ha upéva ha’e “ysyry ñemono’õ,” ha’e pe yva “ysyrygui,” ha upéva ha’e “hembiapo repy,” cháke ha’e “tetãnguéra ñemuharenda.” Opavave proféta oñe’ẽ arapy paháre, upéicharõ, máva piko ha’e tetãnguéra ñemuharenda arapy pahápe? Ha’e Estados Unidos.

Sihor ha’e peteĩ ysyry Egíptope (ikatu hag̃uáicha Nilo ysyry po’iha), ha ojeporu ohechauka hag̃ua yvóra mba’erepy, Egipto niko yvy arigua ko mundo rehegua. Sidón “tajýra kuña virgen” ohechauka Estados Unidos pe ñemoñare paha, ha ha’e ojejopy mbarete pe léi marcial reheve ouva léi domingo ndive ha pe tetã ñehundi pya’e upéi oúva. Umi kuñataĩ virgen Sidón guigua oñemoñe’ẽmbarete pe porandu Tiro rehegua rupive he’íva: “¿kóva piko nde táva vy’aha” (mburuvichagua) Estados Unidos ovy’ava’ekue pype? “¿Kóva piko pe mburuvichagua yma guive ymaite guive oúva,” ha pe pasáhe he’iháicha, oñemopyenda va’ekue Nimrod rupive, pe y opaho riremi?

Tupã omoĩ porãma ha “ojepurupyty” “Tírope g̃uarã, pe táva omoĩva akãre koróa,” ombopochy hag̃ua chupe. Papadokuéra ñembopochy oguereko ipype ko yvy ape ári pirapire rehegua apopyrã guasu ho’apa hag̃uáicha, pórke “Ñandejára ome’ẽma” “mandamiénto” “Sidón” rehe, “pe táva ñemuhára” rehe, (Tetã peteĩ reko Amérika.) Imandamiénto “ohundí hag̃uáicha umi mbarete renda,” térã Tetã peteĩ reko Amérika rekopy pirapire rehegua, ha’e pe sábado mandamiénto, pórke tetãgua apostasia rire ou tetãgua ñehundi.

Pe papado ñembyasy oñepyrũ opaite yvy ape arigua economía ho’apaite jave, oiko hag̃ua peteĩ jehovasa’ỹrã ramo umi Tetã peteĩ rekoha Estados Unidos economía oñehundi haguére. Sidón oguereko peteĩ “óga” oñembojoajúva hekove económico rehe; upévare ohechauka peteĩ estructura financiera oñehundíva, ndikatúigui reikévo ipype. Ndaipóri véima inversión térã ganancia upe “óga” guive, oñehundi haguére. Upe ñehundi oiko pe léi domingo-pe, jepe pe léi domingo mboyve voi oĩma juicio-kuéra ojupi ha ojupive ohóvo. Pe ho’apa oĝuahẽvo, pe papado, Estados Unidos hendive umi iñarandúva ñemuha ruvicha ha umi comerciante ñemomba’eguasúva, ha umi barco Tarsis-pegua, “hasẽ hatãta”.

Pe jeha “Tarsis” oĩva pe pasáhepe oñembojoaju ymaguare pytyvõeterei rehe, ha umi mburika guasu Tarsisgua oĩva la Bíbliape hína pe ta’anga tenondegua mbarete económico rehegua.

Mburuvicha rupiakuéra oho Tarsis-pe Huram rembiguái ndive; ha mbohapy áño rire peteĩ jey ou umi Tarsis-gua rupiakuéra oguerúvo óro, pláta, marfil, ka’i ha pavo real. Ha mburuvicha Salomón ipu’aka opa yvy arigua mburuvichakuéra ári mba’erepy ha arandu rehe. 2 Crónicas 9:21, 22.

Umi ojereko pe mbarete económico, ha Tarsis hína pe mbaretevéva apytépe umi ojeguerohoryvéva profecía bíblicape. Pe generación paháva Tarsis rehegua, ojehechaukáva pe “tajýra” Tarsis rehegua rupive, oñembo’e hag̃ua chupe “ehasa nde retã rupi ysyryicha”; ha pe ojuhúva hína niko ndorekovéima iñyrõmby, ha ndaikatúi véima “ovy’a” Tiro rréino rehe. Pe mbarete ha’ekuéra ohekáva hína va’ekue pe mbarete económico yma guare Sidón rehegua, ha upéva opáma va’ekue, yguasu oñe’ẽgui “he’ívo: Che ndahasýi imemby hag̃uáicha, ni namoheñóiri ta’ýrakuérape, ni amongakuaái mitãkuimba’épe, ni araha yvate kuñataĩnguérare”, péicha ojekuaaukávo pe generación paháva yguasu rehegua, ha’éva ko yvy arigua tavayguakuéra hasẽva ko yvy economía ñehundíre; ha upérõ mundo tavayguakuéra opáy ohechakuaa hag̃ua ha’ekuéraha pe generación paha ko yvy rembiasakue rehegua, ha ipaháma hag̃ua oñembosako’i tekove opave’ỹ hag̃uápe.

“Pirapire ndahiʼaréi ojehepykueʼỹetereíta pyaʼeite, opaʼẽvo yvypóra akãguápe umi mbaʼe opaʼỹva rehegua añetegua.” Evangelism, 62.

Oĩ mokõi “marandu” térã ñe’ẽmondo oporombohasa asýva opavavépe pe pasáhepe. Peteĩha “marandu” oñe’ẽ Egipto rehe ha mokõiha “marandu” hína Tiro. Pe marandu Egipto rehegua oĩ ára ohasavaʼekuépe, Isaías heʼígui: “Egipto rehegua maranduicha,” upéicha ohechauka hag̃ua Tupã ojapo hague peteĩ mbaʼe Egipto rehe ndive oity mboyve Sidónpe (EE. UU.). Pe Tupã ojapo vaʼekue Egipto rehe, upéva avei orrepresenta pe Egipto rehegua “marandu”, haʼe rupi Tupã ohundi Egíptope ojoajúvo pe primera vez Tupã oike jave pacto-pe peteĩ pueblo poravopyre ndive. Umi mokõi marandu peteĩchante hína pe “marandu”. Pe marandu Egipto rehegua hína ñepyrũ, ha pe marandu Tiro rehegua hína paha. Pe Alfa ha Omega omyesakã pe pacto umi cien cuarenta y cuatro mil ndive umi ára pahápe pe historia ñepyrũgua rupive ko tema rehegua. Pe “marandu” Egipto rehegua hína pe Ñane Ruguasu pytã rupi jepeʼa, Faraón ha ijehérsito oñehundi hague, ha upéva orrepresenta hag̃ua pe jepeʼa paha Tupã retãygua rehegua, ojehechaukáva pe “marandu” rupive, haʼéva pe “carga de Tiro.”

Pe pokatu ojehechaukáva Ñandejára Ñe’ẽme ombyaíva umi barco Tarshishgua ha’e Islam. Islam rehegua ñe’ẽmbyrã oñembohapéta upe rire, upévare ñañe’ẽta hese hetave hag̃ua ambue jey. Ojehechauka upe pasáhepe “Chittim” ramo, peteĩ ñe’ẽ yma guare ohechaukáva Chipre, ha upe pasáhe he’i Zidón ha Tiro ñehundi ojekuaauka hag̃ua “Chittim” guive. Pe símbolo Islam rehegua oguereko avei peteĩ ta’anga porãite ha hesakã porãva Estados Unidos ñehundi rehegua maranduhápe profecía Bíblica-pe.

Tuicha mba’e guasu ñamoirũ hag̃ua umi ára ha ary oñemombe’úva Isaías kuatiápe, pórke heta jey umíva ohechauka pe aravo profétiko pe pehẽngue oúva upe rire. Isaías mokoipa mbohapy osegi pe “mba’e pohýi” pe ñu tesahecha rehegua capítulo mokoipa mokõi-pe, ha mboyve upéva oĩ capítulo mokoipa peteĩ, oguerekóva mbohapy “mba’e pohýi”, ha umi mbohapyve ohechauka Islam-pe. Ha upe capítulo mboyve, versíkulo peteĩ capítulo mokõipa-pe, oñemoĩ pe tekoha tembiasakue profétika rehegua, upépe oñehechauka umi profesía ñehundi rehegua oúva umi capítulo oseguívape.

Pe áñope Tartan oguahẽ hague Asdod-pe (Sargón, Asíria ruvicha guasu, omondo ramo guare chupe), ha opu’ã Asdod rehe ha ojapyhy chupe. Isaías 20:1.

Pe ñe’ẽ “Tartán” ikatu peteĩ téra térã, hetave oje’e hag̃ua, peteĩ título mburuvicha ñorairõhára rehegua. Tartán oguahẽkuri Asdodpe, peteĩ táva Egíptope, ha ojapyhýkuri upéva pe ára historia rehegua pe Asiriagua-kuéra ohóvo ipu’akávo mbeguekatúpe opa ko yvy ape ári. Asiria ohechauka hag̃ua Babilonia. Mokõivéva, Asiria ha Babilonia, ha’e vaekue mburuvicharõguasu oúva yvate gotyo, mburuvicharõguasu ojehechakuaáva “león” ramo, “omosarambíva” Tupã ovecha-kuérape, ha mokõivéva ohupyty pe peteĩcha castígo. Asiria raẽkue; Babilonia pahague.

Israel ha’e peteĩ ovecha isarambipáva; umi león omosẽ mombyry chupe: tenonderã rréi Asiriagua ho’u chupe; ha ipahápe ko Nabucodonosor, Babilonia rréi, omopẽ ikãngue. Upévare péicha he’i Ñandejára ehérsito Jára, Israel Jára; Péina ápe, che akastigáta Babilonia rréipe ha ijyvy rehe, akastiga haguéicha Asiria rréipe. Jeremías 50:17, 18.

Maranduhápe, mokõivéva hína pe “Asirio jejapo yvatevéva”.

“Oguahẽrõ guare Senáquerib, pe asirio jejopyréva ñembotuicha rupi, omboja ha oñe’ẽvai Tupã rehe, ha oity hag̃ua Israel rehe ñehundi, ‘upéi oiko upe pyhare, Ñandejára remimbou osẽ ha ojuka pe asiriokuéra ñemoĩhaguepe cien ochenta y cinco mil kuimba’e.’ Oĩ vaekue ‘oñehundi hag̃ua opa umi kuimba’e py’aguasúva, ha umi mburuvichakuéra ha kapitánkuéra,’ Senáquerib ehérsitogui. ‘Upéicha ha’e ojevy hova tĩndy reheve hetãme voi.’ [2 Reyes 19:35; 2 Crónicas 32:21.]” The Great Controversy, 512.

Pe áño “Tartán oguahẽhague Asdod-pe” ha “ojapyhy hague”, orrepresenta ko yvy ñemomba’e mbeguekatúpe umi pokatu papal rupive, oñemyesakãháicha umi poteĩ versíkulo pahápe Daniel once-pe. Pe tembiasakue léi domingo rehegua, ha’éva umi “ára pahápe” juicio investigativo rehegua, ha ogueraháva directamente pe juicio ejecutivo-pe, (umi siete plagas pahague), ha’e pe marco histórico orrepresentáva pe “áño” Tartán oguahẽ hague Asdod-pe. Upéi, upe tembiasakue contexto oñemoĩ rire hendápe, Isaías ome’ẽ mbohapy profesía ñehundi rehegua Islam rehe, peteĩ Laodicea-pegua Adventismo rehegua ha upéi Tiro mba’e pohýi. Capítulo mokõipa irundy ha’e peteĩ umi techapyrã clásico umi siete plagas pahague rehegua, ha upéi oúvo capítulo mokõipa po orrepresenta pe jepe’a paha Tupã tavayguakuérape g̃uarã, upépe jajuhu Tupã tavayguakuéra oje’évo peteĩ umi ñe’ẽje’e ojekuaavéva pe tuicha jehasa asy jave.

Ha oje'éta upe árape: “Péina hína ñandejára; hese roha'arõkuri, ha ha'e ñandesalváta. Kóva hína Jehová; hese roha'arõkuri; japyta vy'ápe ha javy'áta isalvasión rehe.” Isaías 25:9.

Umi cien cuarenta y cuatro mil ha’e umi kuñataĩ arandu oha’arõva’ekue Ijára ou hag̃ua pe ñemendápe, ha’e imbegué ramo jepe oúvo, ojoajúvo pe techapyrã ñe’ẽ rehegua umi pa kuñataĩ rehe. Ha’ekuéra ndaha’éi Laodiceayguakuéra, ha’ekuéra niko Filadelfiayguakuéra. Ko’áĝa peve ko artíkulo oĩ kuri omohendáva pe contexto.

Ary 1798-pe, Napoleón ojagarra prisionéroramo pápape, ome'ẽvo upe marandu proféticape pe herida mortal ojekuera va'erãva ára paha gotyo, Apocalipsis 13 he'iháicha. Upe jave, Estados Unidos ojapyhy hendaguã mbohapyha Reino ramo marandu bíblico profecíape, Daniel 2, 7, 8 ha 11 ha Apocalipsis 12, 13, 16, 17 ha 18 he'iháicha. Upe guive mokõivéva, Estados Unidos pegua hatĩ republicano ha pe hatĩ protestante (Adventismo), hesarái máva pa pe papado. Ary 1798 ha'e pe arýte umi tetã ambue yvy ape arigua ohechakuaa hague Estados Unidos-pe tetã isoberáno ramo, ha upéicha avei ha'e pe ary oguahẽ hague tembiasakuepe pe marandu angél peteĩha.

Pe “lema” peteĩ protestántepe g̃uarã upe tiempope ha’eva’ekue: “la Biblia ha la Biblia añoite”. Umi protestánte ojehechauka ijehe odefende hag̃ua la Biblia añoite, ha pe Adventismo ojapyhy ramo guare ijapykue pe ánhel mokõiha og̃uahẽvo, omoneĩkuri upe “lema”, ha upéi oñembohérakuri chupekuéra “kuatiañe’ẽgua tavayguakuéra”. Oñeme’ẽkuri chupekuéra, William Miller ministerio rupive, peteĩ aty mbojojaha rehegua léi ha norma, ha umíva ojeporúramo hekopete, oavrita la Biblia opa umi ohendusevape akãme. Miller Regla-kuéra Oñeikũmby hag̃ua Profecía rehegua ha’e hína umi inspiración he’íva ñahesa’ỹijo va’erãha, jaikuaáramo jaikotevẽha ñame’ẽ hag̃ua pe ánhel mbohapyha marandu.

“He’i Cristo: ‘Oimeraẽ peteĩ tapicha oúse che rapykuéri, toñembotove ijehegui, tohupi ikurusu ha toseguí che rape.’ Upéi he’i jey: ‘Che hína ko yvy arigua resape; pe oseguíva che rapykuéri ndoguatamo pytũmbýpe.’ Pe añetegua resape osẽ ohóvo peteĩ arapysandu hendy hag̃uáicha, ha umi ohayhúva pe resape ndoguatamo pytũmbýpe. Ha’ekuéra oikuaaukáta hag̃ua porã hag̃ua ohendúpa hikuái pe Pastor añeteguáva ñe’ẽ, ha ndaha’éi peteĩ pytagua ñe’ẽ, ohesa’ỹijóta Ñandejára Ñe’ẽ.”

“Umi oñemoĩva hína omomarandu hag̃ua mbohapyha ánhel rembiguái marandu, ohesa’ỹijo hag̃ua hag̃ua Tupã Ñe’ẽ pe jeporavorã peteĩchagua Túva Miller omoguahẽ vaʼekuéicha. Pe lívro michĩva héravape Views of the Prophecies and Prophetic Chronology, Túva Miller ome’ẽ koʼã tembiapoukapy isãsóva, arandúva ha tuicha mbaʼéva Ñandejára Ñe’ẽ ñehesaʼỹijo ha ñemyesakãrã:”

“‘1. Opaite ñe’ẽ oguerekova’erã hekopete imba’epohyiva pe mba’e oñepresentáva Biblia-pe; 2. Opa Escritura tekotevẽ, ha ikatu oñentende ñeha’ãmbarete ha estudio rupive; 3. Mba’eve ojehechaukáva Escritura-pe ndaikatúi ni noñemokañýi umi ojerurévagui jeroviápe, ndopytáiva mokõi py’a rehe; 4. Ñaikũmby hag̃ua doctrina, embyaty opa escritura oñe’ẽva pe mba’e rehe reikuaase hag̃uáre, upéi eheja ta opa ñe’ẽ oguereko hekopete imba’epokuaa; ha ikatúramo remopu’ã nde teoría peteĩ contradicción’ỹre, ndaikatúi reime jejavype; 5. Escritura voi tekotevẽ toñemyesakã ijehegui, ha’e hag̃uére ijehegui peteĩ regla. Che ajeroviáramo peteĩ mbo’ehára rehe ha ha’e omyesakã chéve hag̃uáicha, ha ha’e oimo’ãnte iñe’ẽ’ỹre he’iséva, térã oipotáramo toiko péicha ijerovia aty rehehápe, térã oñeñandu hag̃ua aranduha, upéicharõ iñemoĩ hag̃ua, hi’a hag̃uáicha, ijerovia aty térã iñaranduha ha’e che regla, ha ndaha’éi Biblia.’”

“Pe oĩva yvateve ha’e peteĩ porción ko’ã regla rehegua; ha ñande Biblia ñehesa’ỹijópe enterovéva jajapóta porã ñañangarekóramo umi principio oñemoĩva’ekue rehe.

“Jerovia añetegua oñemopyenda hag̃ua pe Ñandejára Ñe’ẽme; ha Satanás oipuru hetaite mba’e hag̃ua ombohasy pe Escritura-kuéra ha omoinge hag̃ua jejavy, upévare tekotevẽ tuicha ñeñangareko ojekuaa hag̃ua mba’épa añetehápe ombo’e hikuái. Peteĩva umi tuicha mbotavýva ko árape ha’e oñemoĩ hag̃ua hetaiterei temiandu rehe, ha oñe’ẽ hag̃ua tekopotĩ rehe ojeheja hag̃uáicha ykére pe Ñandejára Ñe’ẽ he’íva hesakã porãva, pe ñe’ẽ ndoguerohoryréigui pe temiandu. Heta oĩ ndorekóiva mba’eve ipyendaha hag̃ua ijerovia, síno temiandu añoite. Ijerovia rekove oĩ vy’aguasu ha akãraku rehe; upéva opa vove, ijerovia oho avei. Temyandu ikatu hína takuru, ha Ñandejára Ñe’ẽ katu hína pe trígo. Ha: ‘mba’épa,’ he’i maranduhára, ‘pe takuru pe trígo renondépe?’”

“Avave noñecondenái ndohendúi haguére tesape ha kuaapy araka’eve oguerekova’ekue’ỹ, ha ndaikatúi avei ojuhu. Heta katu ombotove iñe’ẽrendu hag̃ua pe añetegua oñemoĩva hesakuéra renondépe Cristo rembiguái rupive, oipotágui ojuehecha hag̃ua ko yvy arandu ndive; ha pe añetegua og̃uahẽva’ekue iñakãrapu’ãme, pe tesape omimbi va’ekue ángape, upéva voi ocondenáta chupekuéra pe Juícipe. Ko’ã ára pahápe jaguereko pe tesape oñembyatyva’ekue ohesapéva’ekue opa ára pukukue javeve, ha upévare ñande rekóta ñande rekoguatare guare ñemombe’upy ojogueraháva upéva rehe. Pe tape marangatu rehegua ndaha’éi peteĩcha ko yvy ndive; ha’e peteĩ tape yvate oñemopu’ãva. Jaguatávo ko tape rupi, jasẽ pya’évo Ñandejára mandamiento rape rehe, jajuhúta pe ‘hekojojáva rape ha’eha tesape omimbipáva, omimbivévo ohóvo ára perfecto peve.’” Review and Herald, November 25, 1884.

Ikatu remoñe’ẽ hag̃ua hetave mba’e por detalle William Miller rembiapokue rehegua pe Artículo héravape William Miller, pe categoría Prophetic Keys ryepýpe.

Ñande “jajesarekóramo la Biblia rehe” maymáva jajapóta porã jañatendéramo umi principio “oñemoĩva’ekuére” “Túva Miller” reglakuérape marandu profétiko ñehesa’ỹijorã. Pe hatĩ Protestantismo rehegua oñeme’ẽ pe kuatia marangatu jaheróva Biblia, ha avei oñeme’ẽ chupe tembiaporã oñangareko ha omotenonde hag̃ua umi principio ipype oĩva; ha pe hatĩ protestántepe avei oñeme’ẽ peteĩ aty regla hag̃ua ojehecha porã hag̃ua mba’épa he’ise ha mba’épa oipota he’i umi kuatia marangatu.

Pe kuatia República-gua oñeme’ẽ peteĩ kuatia marangatu ja’éva Constitución, ha avei oñeme’ẽ chupe tembiaporã oñangareko ha omotenonde hag̃ua umi principio ipype oĩva. Pe kuatia República-gua oñeme’ẽ avei peteĩ aty mbojoja hag̃ua hekopete pe kuatia marangatu he’iséva ha hembipota. Umi mbojoja oñeme’ẽva oñemboja’o hag̃ua hekopete pe Constitución ha’e pe Bill of Rights, ha upéva omoĩ yvatevéva ramo pe Constitución rembipota iñimportantevéva umi mbojoja peteĩha Bill of Rights-pe. Pe Primera Enmienda oje’éva Bill of Rights-pe ha’e pe libertad religión rehegua, expresión rehegua, ñe’ẽ rehegua ha prensa rehegua.

“Congreso ndaikatúi ojapo mba’eve léi omopyendáva peteĩ religión, térã oparalisáva ijejapo sãsópe; térã omomichĩva ñe’ẽ sãso, térã kuatiahaipyre sãso; térã tavayguakuéra derécho oñembyaty hag̃ua py’aguapýpe, ha ojerure hag̃ua Gobierno-pe toñemyatyrõ hembiasa vai.” Constitución de los Estados Unidos, enmienda I

Pe léi dominical ha’e peteĩ ñepyrũ ñempu’ã hesakãva pe Constitución-pe, pe primera enmienda rehe, omboajéva religión sãso, ha upéva ojeipe’a pe léi dominical rupive; péicha ojehechauka Constitución paha, Estados Unidos paha ha’e hag̃uáicha pe sexto reino profecía bíblica-pe, ha avei ñepyrũ pe ñemoñarevai umi upérõ omombe’úvape pe mensáhe mbohapyha ánhel rehegua, peteĩ sapukái hatãme. Umi omombe’úva pe sapukái hatã pe tercer ángel rehegua ha oñemoĩva pe primera enmienda ha Constitución ñehundi rehe, oñemoñarevai umi oikova’erãva omboykeko ha omoañetéva umi tembiapoukapy marangatu, odefendíva pe kuatia marangatu ha’ekuéra oñemohendahague oñangareko hag̃ua hese. Kóva ha’e peteĩ techaukaha mba’éichapa oñentende ha oñemoĩporã umi tembiasakue ojokupytýva umi mokõi hatĩ pe mymba yvy rehegua ojoguáva ovecha ra’ype. Umi Túva omoñepyrũva’ekue Constitución rehegua ojokupyty Túva Miller ndive. Pe ñe’ẽ Túva ojeporúva Miller rehe oñemoĩ hag̃ua peteĩ mburuvicha rehe, ndaha’éi peteĩ pa’i papista rehe. La Biblia ombotove oñehenói hag̃ua kuimba’épe túva ramo, oje’e jave hikuái ha’eha mburuvicha espiritual. Umi Millerita oñembohéra iTúva rérape, heta jeyháicha oiko. Ojejavy hag̃ua ko joavy rehe ha’e ojejavy hag̃ua avei peteĩ parte pe mensáhe Elías reheguáva he’isévagui, pe ombojere jave umi túva korasõ umi mitãnguéra gotyo ha viceversa.

Tetã peteĩreĩ Estados Unidos, Isaías mokõipa mbohapy-pe, ha’e hína pe poteĩha mburuvichaguasu profecía bíblica rehegua, ha upéicha opytáta pe ojerevy peve Iñemoĩmbyre Guasu rehe pe léi domingo hi’aguĩ etereívape. Pe poteĩha mburuvichaguasu ogoverna setenta áño profético pukukue, ha umíva hína peteĩ mburuvicha ára. Pe mburuvichaguasu (peteĩ mburuvicha ha’e peteĩ mburuvichaguasu) ogovernáva’ekue setenta áño ha’e va’ekue Babilonia. Umi setenta áño aja, pe estado ratĩ ha’e va’ekue Babilonia gobierno, ha pe tupaogua ratĩ katu umi Caldeo. Daniel, Sadrac, Mesac ha Abednego ohechauka umi cien cuarenta y cuatro mil-pe. Mokõivéva ratĩ ha Tupã tavaygua ojehechauka Daniel testimonio-pe. Umi setenta áño ñemongaru Babilonia-pe ha’e va’ekue umi ára peteĩ mburuvichagua, ha upéva Isaías oipuru ohechauka hag̃ua pe historia profética Estados Unidos rehegua ha pe historia adventismo rehegua 1798 guive pe léi domingo peve.

Ojehechakuaa hag̃ua maranduhápe profético rembiasakue mokõive tatĩ Estados Unidos pegua rehegua ome’ẽ ñandéve pa’ũ jahecha hag̃ua ipaha ha iñepyrũ, mokõi testígo tatĩ rupive jahechakuaa hag̃ua ambue tatĩ rekotee. Añetehápe, opa umi tatĩ ojoguánte vaʼekue. Daniel-pe oĩkuri tatĩnguéra, oĩva oñembyai vaʼekue, ha umi tatĩ okakuaáva pe tatĩ oñembyaíva guive. Oĩ tatĩnguéra Daniel-pe ndajajoguáiva ojupe tuichakue rehe, osẽvo upe ambuévagui rire. Ndaha’éi upéicha, Estados Unidos mokõi tatĩ rehe. Umi mokõi tatĩ oñembojoja ojuehe pe tembiasakue peteĩchavévape rupive ha ogueru umi techaukaha peteĩchagua, jepe iñambue ojupegui hembipotápe. Oĩ avei ñeñangarekorã ko tembiasakue ryepýpe tekotevẽva avei oñentende hag̃ua.

Adventísmo ñepyrũme oĩ vaekue peteĩ jehasa marandu profesíagui, Filadelfia tupão ohechaukáva guive, Laodicea tupão peve. Upévare, ipahápe katuete oĩ vaerã avei peteĩ jehasa Laodicea rembiasakue profesíagui. Jesucristo Revelación oguereko ko entendimiento rehegua tesape, ha kóva ha’e peteĩ mba’e ojepe’áva ko ára rupi.

Ha “opa rire setenta áño” rire pe pápaha “opurahéita” ha pe “kuña rekovai” “ñembyesaráiva” oñemandu’ajevýta hese. Hese oñemandu’a jeýta pe léi domingo-pe, upépe pe mba’e ojehecháva ha’e kuarahy ñemomba’e guasu térã pe ára ñemomba’e guasu Ñandejára léi omomarandu vaekue yvypórape “imandu’a hag̃ua” hese.

Ko artíkulope jahechakuaa Babilóniape oĩva’ekue setenta ary rupi oisãmbyhy hague ohechauka hag̃ua peteĩ ñembojoguaha ramo Tetã Unidos rembiasápe, ary 1798 guive pe léi domingo peve. Peteĩ artíkulo mboyvegua ha heta jey Habacuc Távlape jahechakuaa Egíptope jejapyhy ha upégui ñemosãsõ avei ohechauka hag̃ua peteĩ ñembojoguaha ramo Tetã Unidos ha Tupã tavayguakuéra rembiasápe. Umi irundy rembiasakue Babilonia, Egipto, Adventismo ha Tetã Unidos rehegua ndaha’éi umi añoite ikatúva ñamoĩ ko’ã líneare; ha katu jajapóramo umi irundy líneare pe mbojojaha tenonderãgua léi—añetehápe iporãiterei ñanemondýiva. Ambotyta ko artíkulo peteĩ techapyrãnte reheve, isãsóvante ha sa’ietéramo jepe, ahechaukaséva he’iséva, ha añemohendáva asegi hag̃ua jajejokuaave jave Isaías mokõipa mbohapy rembiasáre peteĩ ára ambuépe.

Babilonia rembiasakue oñepyrũ peteĩ mburuvicha guasu ojevy vaʼekue Tupã gotyo reheve ha opa hag̃ua peteĩ mburuvicha guasu hembiapo vaíva reheve. Ndaipóri mbaʼeve hag̃ua Biden térã Trump, pórke Daniel aranduka omboʼe haʼeha Tupã pe omoĩva mburuvichakuérape ha upéicha avei omboguejýva chupekuéra. Pe ikatúva oñemoneĩ katuete peteĩ mburuvicha demócrata térã republicano rehe, pe léi domingo tiémpope, haʼe hína peteĩ mburuvicha hembiapo vaiha. Nabucodonosor haʼe vaʼekue Babilonia; haʼe vaʼekue Babilonia tiráno, oĩvaʼekue dispuesto omombo hag̃ua tata ryepýpe mbohapy kuimbaʼe porãme. Péro ipahápe oñekonverti Daniel Jára gotyo. Ndahaʼéi upéicha pe mburuvicha paháva, Belsasar rehe. Haʼe vaʼekue peteĩ mburuvicha guasu hembiapo vai. Estados Unidos, profesíape, oñepyrũ peteĩ ovecha raʼyicha, peteĩ símbolo Cristo rehegua ha Isakrifísio yvypórape g̃uarã. Ipahápe, Estados Unidos oñeʼẽta peteĩ dragónicha. Pe ñemoambue Cristo-gui Satanás-pe ko tembiasakue rape rehe ojehechauka Nabucodonosor ha Belsasar apytépe oĩva ojoavy hag̃uére.

“Belsasar oñeme’ẽkuri heta oportunida oikuaa ha ojapo hag̃ua Tupã rembipota. Ha’e ohechakuaa vaʼekue itujakue Nabucodonosor oñemosẽhague yvyporakuéra atygui. Ohecha vaʼekue pe arandu pe mburuvicha guasu oñemomba’eguasu hague hese ojepe’aha chupe Upe ome’ẽva’ekue upéva. Ohecha vaʼekue pe mburuvicha guasu oñemosẽha iguýgui, ha oñemoirũha chupe ñu mymbakuéra. Péro Belsasar vy’aguasu rehe oikose ha ijeheguiete oñemomba’eguasuségui ombogue umi mbo’epy araka’eve ndovaléiriva hesarái; ha ojapo angaipa ojoguáva umi oguerúva’ekue ñeñangareko mbarete Nabucodonosor ári. Ha’e ombyai umi oportunida py’aporãme oñeme’ẽva’ekue chupe, omboykévo poru umi oportunida oguerekóva ipópe oikuaave hag̃ua pe añetegua. ‘Mbaʼépa ajapovaʼerã ajesalva hag̃ua?’ ha’e vaʼekue peteĩ porandu pe mburuvicha guasu, tuicha ramo jepe ha itavyva, ohasa hag̃uáicha mba’eveʼỹramoguáicha.” Bible Echo, 25 de abril, 1898.

Ema’ẽke pe mburuvicha guasu Belshazzar añáme ha’e hague pe mburuvicha guasu tavy. Ha’e ohasa pe jehusga peteĩchagua itúva Nabucodonosor reheguáicha, mokõivéva jehusga ningo ojehechauka vaʼekue “pokõi ára” ramo Levítico mokõipa’ẽme. Nabucodonosor oĩ vaʼekue ñúme oikóvo mymbárõ mokõi su kuarahy rire mokõi su mokõipa ára pukukue, upéva hína pokõi ary bíblico; ha itaʼýra Belshazzar rehegua jehusga, pe ojehai vaʼekue tapia ári, ohechauka avei mokõi su kuarahy rire mokõi su mokõipa. Pe ijoavyva haʼe pe jehusga Nabucodonosor rehegua omokyreʼỹ chupe ha ojapo chugui peteĩ mburuvicha guasu arandu, ha katu Belshazzar rehegua jehusga oúva pe mburuvicha guasu tavy ári.

“Babilóniape mburuvicha ipahapeguarãme, imburuvicha peteĩha rehe ojehechaukaháicha mba’e techaukaháramo, og̃uahẽ kuri pe Ñangarekoha divino ñe’ẽmondo: ‘Nde, mburuvicha,... ndéve oñeñe’ẽ ko’ãva; pe rréino ojeipe’a ndehegui.’ Daniel 4:31.” Profetas y Reyes, 533.

Pe jehaipyre oĩva tapia ári pe mburuvicha guasu pahaguãrã rehegua hína pe enmienda peteĩha omombe’úva pe “tapia” omboja’óva tupão ha Estado, upéva pe mburuvicha pahagua itavyva ndoikuaái. Pe “siete tiempo” Levítico mokõipa poteĩme ohechauka peteĩ “ñemosarambi tavayguakuéra rehegua” ojejapóva mburuvicha yvate gotyogua rupive pe léi domingo jave. Upéva ñemosarambi hína pe tetã ñehundi oúva upe léi domingo rapykuéri. Pe tetã poteĩha oheja tesaráipe umi mbo’epy omoĩva’ekue itúva tenondegua kuéra, ha’ekuéra ohai va’ekue Constitución ani hag̃uáicha oñeñangareko añónte peteĩ tupão ivaívagui, ha avei umi mburuvicha guasu tirániko Europa-ygua kuéragui, umi ndive pe kuña ivaíva oke va’ekue. Umi túva tenondegua kuéra ohechauka umi omboykéva’ekue papado ha umi mburuvicha guasu Europa-ygua kuérape, ha’ekuéra oikuaa hag̃ua ijeheguiete rire osẽvo peteĩ ñemosarambi mil dosientos sesenta ary pukukuegua pytũmbýpe papal, umi ñangarekoha ko’ãichagua tiranía rehegua tekotevẽha ha’e pe mba’e mbytéva iconstitución pyahúpe. Ha’ekuéra va’ekue túva arandu, ha’ekuéra va’ekue ovecha ra’y-icha, ha katu ndaha’éi upéicha pe túva pahagua rehe, pórke ha’e oñe’ẽta dragón-icha. Umi Túva osẽ va’ekue peteĩ ñemosarambígüi ha pe ta’ýra oike jey peteĩ ñemosarambíme. Pe tiráno mokõivéva kásope ha’e pe papado peteĩha ha pe papado pahagua.

Pe símbolo ohechaukávo rehe Nabucodonosor, pe mburuvicha guasu peteĩha, ha pe mburuvicha guasu pahagua Belsasar rehe, ha’e va’ekue pe “siete tiempos” ñemosarambi Levítico veinte y seis-pe. Nabucodonosor oikove hag̃ua upe mba’e, ha Belsasar katu oguereko va’ekue ojehaíva pe murálla ári hekove paha ñe’ẽramo upe pyhareteite omano haguépe. Pe símbolo pe asta Republicana rehegua iñepyrũmbýpe ha’e va’ekue ijehekýi pe mburuvicha yvate gotyogua poguýgui, ha pe símbolo pe asta Republicana rehegua ipahápe ha’e ñembotapykuéra ojeguerúva pe mburuvicha yvate gotyoguágui. Pe léi domingo rehegua ha’e pe “upe pyhareteite” omanóva hag̃ua ramo pe sexto reino profecía bíblica-pe. Umi irundy ta’ãnga maymávape, Belsasar, Nabucodonosor, ha pe asta Republicana ñepyrũ ha paha, pe veinticinco veinte Levítico veinte y seis-gua, ha’e pe símbolo ojehechaukáva ñepyrũme ha pahápe. Upéva ohechauka pe firma Alfa ha Omega rehegua.

Peteĩha “marandu aravo rehegua” William Miller ojuhu vaekue hína pe mokõipa po mokõipa Lévitico 26-pe. Upéva hína pe ita peteĩha pe pyenda Jesús omoĩ vaekue Miller rembiapo rupive. Upéicha avei, upéva hína pe añetegua pyenda rehegua peteĩha ojeheja vaekue ykére Adventismo-pe ary 1863-pe. Opaite umi ita añetegua Miller rehegua oñemoĩ ramo pe pyendápe, umi añetegua ojehechauka vaekue Habacuc mokõi tabla ári, ha’éva umi kuatiahaipyre pionéro 1843 ha 1850 gua. Umi mokõi tabla ohechauka pe joaju pacto rehegua Tupã ha Itavayguakuéra hérava apytépe, péichaite umi mokõi tabla Diez Mandamiento rehegua ohechauka haguéicha pe pacto Israel yma guándi.

Laodicea-pegua Adventísmo pahápe, oñemombo jave okápe Ñandejára jurúgui pe léi domingope, pe jehai oĩva tapia rehe hína umi mokõi ta’anga marangatu umi pionéro-gui. Ta’anga ha’ekuéra ndaikatúiva omoñe’ẽ, ndoipotái rupi oñepytyvõ pe marandu ñemomarandúgui iñepyrũmbyete guive hembiasakuepe….

Pe apañuái viru rehegua oikova’ekue 1837-pe Estados Unidos-pe ha’e va’ekue peteĩ mba’e ojetopáva hetave mba’e rehe, oñemboguapýva peteĩ joaju rehegua umi mba’e ekonomíagui, tembiapoukapykuéra ha tembiapo ñemongu’e rehegua.

Vurúva ñeñemoĩ porã’ỹ rehegua: ary 1837 mboyvegua pukukue jave, oĩ vaekue peteĩ oñemomba’eguasúva yvy ha ñemohenda hag̃ua pirapire rehegua, oikóva peteĩ hendáicha tetã oñembotuichávo kuarahyreike gotyo rupi. Yvy rehegua ñemomba’eguasu hag̃ua, ko’ýte frontera occidental-pe, ogueru yvy repy ojupi hasýpe hag̃ua ha hetaite ojeiporuka hag̃ua pirapire.

Krédito ndahasýva ha ñeporuka especulativa: umi banco ha institución financiera ome'ẽva'ekue heta krédito ha ñeporuka, heta jey jepe garantía suficiente'ỹre. Ko jeike ndahasýiva kréditope ombohetave pe táva especulativa ha ombohetave umi riesgo inestabilidad financiera rehegua.

Ñembotuichave vai umi Vánko: umi vánko ombotuichave hína kuri pya’eiterei hembiapo, heta jey oguenohẽvo hetave kuatia viru (banknotes) umi vaʼekue gui oreko hag̃ua respaldo ramo metátaete (oro ha pláta). Ko jepokuaa, ojekuaáva “wildcat banking” ramo, ogueru hag̃ua peteĩ hetaiterei viru kuatia ndojejokóiva ni ndajajeroviakuaáiva oikóva circulación-pe.

Política Económica Jackson rehegua: Umi política omotenondéva presidente Andrew Jackson oguereko peteĩ tembiapo ombopy’aguasu hag̃ua pe apañuãi. Ha’e omoherakuãkuri pe Specie Circular ary 1836-pe, ojeruréva yvykuéra tetã mba’éva oñeñemu hag̃ua viru hatãme (óro ha pláta) ha ndaha’éi viru kuatia rehe. Kóva ogueru peteĩ pya’e oñemoambue hag̃ua umi kuatia-viru viruetepe, upéva omoheñóiva apañuãi viru rehegua ha banco-kuéra jeity.

Mba’éichapa Tetãnguéra Apytepegua: pe apañuãi Estados Unidos-pe ojehecharamíma avei umi condición económica internacional rehe. Peteĩ jeguejy Reino Unido economía-pe, peteĩ ñemuha ha ñemuhaguasu iñimportánteva Estados Unidos rehegua, ogueru peteĩ sa’ive demanda umi mba’e ha exportación estadounidense rehe. Kóva katu, upéi, omboguejy umi empresa estadounidense rembiapo ha omoĩ ipo pe ñembyasy económico rehe.

Pánico ha Corrida Bancaria: Mayo 1837-pe, peteĩ aty ojehe’a va’ekue mba’evai viru rehegua, umíva apytépe banco-kuéra oity ha crédito oñembopytávo, ogueru pánico umi inversionista ha depositante-kuéra apytépe. Ko pánico omoñepyrũ peteĩ ola corrida bancaria rehegua ha peteĩ jejoko vaietereíva crédito rehe.

Ñemboguejy viru ñemyasãi rehegua: umi banco oñehundi ha crédito oñembopy’aguapy rupi, viru ñemyasãi tuichakue economía-pe oñemboguejy eterei. Ko ñemboguejy viru rehegua ombohasyvévo umi apañuãi económico ha omombypukuve pe recesión. Ko’ã mba’e oñembojoajúva ogueru peteĩ tuichaiterei ñemboguejy económico, ojehechaukáva banco ñehundi, mba’apo’ỹ, sa’ive consumidor-kuéra jeporu, ha peteĩ depresión económica tuichakue reheve.

“Ndajajeruréva mbaʼeve ñande pyʼaguasúvagui tenonderã rehe, ndahaʼéiramo ñanderesarái hag̃ua mbaʼéichapa Ñandejára ñanemboguata raʼe, ha hemboʼe ñane rembiasakue ohasávape.” Life Sketches, 196.