Ezequiel kuatiañeʼẽme oĩva ñeʼẽmondo ñemomarandu rehegua apyte ojehechauka pe ñemongora oñepyrũ vaʼekue ary 587-pe Cristo mboyve rupive. Upe ñemongora ogueru Jerusalén ñehundi peteĩ ary ha poteĩ jasy upe rire, ary 586-pe Cristo mboyve. Pe ñemongora oñepyrũ vaʼekue ary 587-pe Cristo mboyve haʼe vaʼekue peteĩ taʼanga profétika ohechaukáva pe ñemongora Cestius ojapo vaʼekue ary 66-pe. Jerusalén ñehundi ary 586-pe Cristo mboyve haʼe vaʼekue peteĩ taʼanga profétika ohechaukáva Jerusalén ñemongora ha ñehundi ary 70-pe.

Mokõive ary, 587 Cristo mboyve ha 66, haʼe vaʼekue techaukaha. Ezequiel rembireko mano ohechauka vaʼekue Jerusalén ñehundi oútava, ha umi poyvi ohechaukáva Roma pokatu oñemoĩrõ guare tupao korapy marangatúpe, upéva ndahaʼéi vaʼekue techaukaha oñani hag̃ua añónte, avei omohaʼanga vaʼekue mymba ñarõ márka og̃uahẽva arateĩ rehegua léi jave. Ezequiel rembireko ha ary 66 mokõivéva ohechauka vaʼekue Jerusalén ñehundi oútava, haʼéva arateĩ rehegua léi—mymba ñarõ márka.

Ezequiel ñemongora ohaʼanga vaʼekue Ñandejára retãygua hoʼaha ñeñapytĩme arateĩ rehegua léi oñemoĩ vove, ha ary 66 ohaʼanga vaʼekue jehekýi mymba ñarõ rechaukahágui. Ezequiel rembireko ohaʼanga vaʼekue Adventismo pegua kuñataĩ tavykuéra ñeñapytĩ, ha umi ojehekýi vaʼekue ary 66-pe ohaʼanga vaʼekue umi kuñataĩ iñarandúvape upe jejopy vaípe voi. Umi kuñataĩ iñarandúva ojehekýi vaʼekue ary 66-pe oikũmby vaʼekue pe techaukaha oñemoĩ mboyve Roma poyvi.

Rróma ñorairõhára poyvi orrepresenta pe mymba ñarõ rechaukaha, ha upépe oñemboty okẽ umi pa kuñataĩ hekopotĩ rehegua ñe'ẽmbojojápe. Jerusalén ñehundi ary 70-pe avei orrepresenta pe arateĩ léi. Ary 66 orrepresenta pe mbohapyha ánhel ñemomarandu. Upe ñemomarandu oñepyrũ imbareteve ary 66-pe, oikóvo chugui pe sapukái hatã. Pe arapa'ũ ary 66 guive ary 70 peve ojokupyty pe mymba ñarõ ra'ãnga ñemoheñói arapa'ũ ndive, ha upe arapa'ũ oñepyrũ ha opa arateĩ léi ndive. Ary 66 ha'e pe arapa'ũ álfa ha upévare ha'e pe típo, ha ary 70, ha'égui pe oméga, ha'e pe arateĩ léi antitípo. Ary 66 ha'e pe kuarahy'ã, ha ary 70 ha'e pe mba'e añetegua. Okẽ oñemboty pe iglésiape g̃uarã ary 66-pegua tape rechaukaha álfape, ha okẽ oñemboty pe tetãme g̃uarã ary 70-pegua tape rechaukaha omégape.

Pe ñemomarandu rechaukaha ary 66-pegua ohechauka oñepyrũha pe ñemongora ha upe guive adventistakuéra ndoguerekovéimaha ára oñembosakoʼi hag̃ua pe arateĩ rehegua léi ñemoañete mbaretépe oútavape g̃uarã, Jerusalén oñehundi vove ary 70-pe. Pe ñemongora aja oñemoĩ pe séllo, ha katu ánhelkuéra añoite ohecha, ha Jerusalén ñehundi haʼe pe arateĩ rehegua léi, pe yvóra ohecha porãhápe pe séllo.

Pe séllo oñemoĩ pe ñemongora jave, hákatu upérõ umi ánhel añónte ikatu ohecha.

“¿Mbaʼépa Tupã oikovéva séllo, oñemoĩva hetãyguakuéra syváre? Haʼe peteĩ techaukaha umi ánhel, ndahaʼéi yvypóra resa, omoñeʼẽkuaáva; pe ánhel oporohundíva ohecha vaʼerãgui ko ñepysyrõ rechaukaha. Pe apytuʼũ iñarandúva ohecháma Kalvário kurusu rechaukaha umi Ñandejára oipyhyvaʼekue itaʼýra ha itajýraramo rehe. Ojeipeʼa pe angaipa ojejapóva oñembyaívo Tupã léi. Oñemonde hikuái pe ao mendarãme, ha iñeʼẽrendu ha hekojerovia opaite Tupã rembiapoukapýpe.” Gospel Herald, jasypoteĩ 11, 1902.

Oñemoĩvo pe léi arateĩ rehegua, oñemopu'ã pe poyvi, ha upéi yvy ape ári opavave ohecha umi oñemoséllomavape.

“Espíritu Santo rembiapo niko ohechakauka yvyporakuérape mba'épa angaipa, mba'épa tekojoja ha mba'épa ñembojovake. Yvyporakuérape ikatu oñemomarandu ohecháramo añoite umi ogueroviáva pe añetegua oñemomarangatuha pe añetegua rupive, oikoha tekorã yvate ha marangatu he'iháicha, ha ohechaukaha, heko yvatete rupi, pe tembe'y omboja'óva umi omboajéva Ñandejára rembiapoukapy ha umi opyrũva umívare ipýpe. Pe ñemomarangatu Espíritu ojapóva ohechauka porã pe joavy oĩva umi oguerekóva Ñandejára séllo ha umi omboajéva peteĩ pytu'uha ára gua'u apytépe. Oguahẽ vove pe jehechara'ã, ojehechauka porãta mba'épa pe mymba ñarõ rechaukaha. Péva hína arateĩ ñemboaje. Umi, ohendu rire pe añetegua, ohecháva gueteri ko ára marangatúramo, ogueraha ijehe pe angaipa kuimba'e reraguapy, upe oimo'ãva'ekue omoambuétaha umi ára ha umi léi.” Bible Training School, jasypakõi 1, 1903.

Jerusalén ñehundi jave, ha'éva hína arateĩ rehegua léi, upérõ oñemopu'ã pe poyvi, ha opa yvypóra oñepyrũ ojesarekoite pe joavy oĩvare umi ára pokõihápe omomba'eguasúva ha umi ára peteĩhápe omomba'eguasúva apytépe. Cestius rechaukaha omoha'ãnga pe ñehundi oútava arateĩ rehegua léi jave ha avei oporomomarandu hese. Ary 66 omoha'ãnga peteĩ arapa'ũ ogueraháva arateĩ rehegua léipe, oñemoha'ãngáva Jerusalén ñehundi rupive. Pe ñemongora guive arateĩ rehegua léi pevegua ñemohenda ha'e avei pe ñemohenda orekóva umi mbohapy testígo oñemoha'ãngáva Pérgamo tupão rembiasakue rupive.

Peteĩ techaukaha ohechauka pe ñemongora ñepyrũ, ha upe ñemongora ojepyso peteĩ arapa'ũ pukukue Jerusalén oñehundi peve. Umi ary 321 ha 538 ojokupyty Cristo mboyvegua ary 586 ha ary 70 ndive. Umi irundy arange oha'ãnga pe arateĩ rehegua léi ko'ẽrõitéma oútava. Pe ary 321-peguare arateĩ rehegua léi mboyve oñemoherakuã va'ekue Milán Ñe'ẽmondo ary 313-pe, ha pe ary 538-peguare arateĩ rehegua léi mboyve oñemoherakuã va'ekue pe Tembiapoukapy ary 533-pe. Umi ary 313 ha 533 ojokupyty ary 66 ha Cristo mboyvegua ary 587 ndive.

“Pe ‘mymba ñarõ raʼanga’ ohechauka pe protestantísmo apóstata reko oñembohekótava umi tupão protestánte oheka vove tetã pokatu pytyvõ omoañeteuka hag̃ua mbaretépe idógmakuéra. Tekotevẽ gueteri ojeʼe mbaʼépa pe ‘mymba ñarõ márka’.” Pe Ñorairõ Guasu, 445.

Peteĩ arapa'ũ ha peteĩ kyta

Mymba ñarõ ra'ãnga ha mymba ñarõ rechaukaha ha'e mokõi símbolo ojoajúva ojuehe, ha katu iñambuéva ojuehegui. Mymba ñarõ ra'ãnga ñemoheñói ohechauka peteĩ arapa'ũ, ha mymba ñarõ rechaukaha katu ohechauka peteĩ aravoite. Ñemongora ohechauka peteĩ arapa'ũ, ha Jerusalén ñehundi katu ohechauka peteĩ aravoite. Ñandejára ñemoandu ombojekuaa porã ko joavy, ohundívo Jerusalén Ñandejára ñesãmbyhy rupi ary 70-pe ha Cristo mboyve ary 586-me, mokõive arýpe jasy ha ára peteĩetépe. Jerusalén ñehundi, ha'éva arateĩ rehegua léi ha mymba ñarõ rechaukaha, ha'e peteĩ aravoite. Ñemongora ha'e peteĩ arapa'ũ oñepyrũva peteĩ techaukaha reheve. Upe techaukaha omoha'ãnga arateĩ rehegua léi.

Ezequiel rembireko, “hesa rembipota,” ñemano ha Jesús ñemomarandu pe mbaʼe ñanembojeguarúva ha oporohundíva rehe, pe proféta Daniel oñeʼẽ hague, omeʼẽ mokõi testimónio bíbliko. Milán Edíkto ha Justiniano Dekréto haʼe avei tembiasakue rehegua techaukaha, mokõivéva ohechaukágui oñepyrũha upe arapaʼũ profétiko peteĩnteva ogueraháva arateĩ rehegua léipe.

Pe techaukaha Jesús omeʼẽ vaʼekue Mateo 24-pe oexihi vaʼekue umi ojesalvátava ontende pe ñemomarandu oñekumpli mboyve.

Upévare, pehecha vove pe mba'e jeguarupy oguerúva ñehundi, hese oñe'ẽ va'ekue proféta Daniel, oñemoĩha pe tenda marangatúpe, (pe omoñe'ẽva, toikũmby:) Upérõ umi oĩva Judéape toñani umi yvytýpe: Pe oĩva hóga ári ani oguejy oguenohẽ hag̃ua mba'eve hógagui: Ha pe oĩva kokuépe ani ojevy oipyhy hag̃ua ijao. Mateo 24:15–18.

Noé

Mateo 24-pe oĩva iñemomarandúpe, Jesús ohechauka Jerusalén ñehundi haʼeha peteĩ techapyrã ko múndo paha rehegua. Avei ombojoja umi mbaʼe ojehasátava Haʼe ou jey mboyve umi mbaʼe ojehasa vaʼekuére Noé tiémpope. Upéicha, Jerusalén ñehundi ha pe ama guasu Noé tiémpope guare haʼe mokõi techapyrã profétiko ohechaukáva umi mbaʼe oikótava ha ojoajúva ko múndo paha rehe.

Ha katu, Noé árape oiko haguéicha, péicha avei oikóta Yvypóra Ra'y ou vove. Umi árape niko, y ojaho'ipa mboyve ko yvy, ha'ekuéra okaru ha hoy'u, omenda ha omomenda, upe ára Noé oike hague pe árkape peve, ha ndoikuaái hikuái mba'eve ou peve pe y guasu ha oguerahapa chupekuéra; péicha avei oikóta Yvypóra Ra'y ou vove. Mateo 24:37–39.

Ñemongora ñemohenda ojehechauka Noah arakuérape, umi hekojojáva Lamech ha Methuselah ñemano rupive. Lamech omano po ary pe Ama Guasu mboyve, ha Methuselah omano pe Ama Guasu arýpe, pokõi ára pe okẽ oñemboty mboyve. Lamech oreko 777 ary omanórõ guare, ha upévare ohechauka pe pokõi rehegua techaukaha umi po ary paha pe Ama Guasu mboyvegua ñepyrũme. Pe 777 ñepyrũmegua he'iséva techaukaháramo ohechauka pe techaukaha ombojekuaáva ñemongora ñepyrũ. Ñemongora arapa'ũ rehegua papapy omega “7” niko umi pokõi ára Methuselah omano riregua, mymbakuéra oike aja pe árkape. Ñemongora arapa'ũ niko pe arapa'ũ oñemoheñoihápe pe mymba ñarõ ra'anga, pe arapa'ũ oñemohu'ãva pe mymba ñarõ márka reheve. Pe okẽ oñembotýva arateĩ rehegua léi jave oñemoha'anga pe árka rokẽ oñembotýva rupive.

Umi po ary ohasava'ekue Lamech hekojojáva omano guive Methuselah omano peve ojoaju umi po ary ohasava'ekuéndi 1448 guive, John Palaiologos omano ramo guare, 1453 peve, ijoyke'y omano ramo guare Constantinople ñemongora popa mbohapy ára pukukue aja. Mokõive arapa'ũ oñepyrũ ha opa peteĩ túva ha ita'ýra ñemano reheve, térã mokõi joyke'y ñemano reheve. Mokõive arapa'ũ ipuku po ary, ha Constantine, pe ipaháva, omano ramo guare Constantinople tápiakuéra ári, ha'e ojoaju pe árka rokẽ oñembotývandi, oñembotýgui Estados Unidos-pe g̃uarã pe grásia ára ha'ekuéra ohundi vove pe ñemboja'o tápia oĩva techaukaha ramo Léi Guasu ryepýpe. Añetegua oñemopyenda mokõi térã mbohapy testígo ári, ha ko'ã mokõi tembiasakue rysýipe mokõivéva oguereko iñepyrũ ha ipaha ojogueraháva, ha péva hína Alpha ha Omega reraguapy. Mokõivéva ipuku po ary. Mokõivéva ipahápe ombojekuaa mbarete arateĩ rehegua léi.

Constantinople rembiasakue po ary pukúva oñepyrũ John VIII Palaiologos omanóvo 1448-pe ha opa upe táva ho’ávo 1453-pe. Ijoyke’y omano rire, Constantine XI ojupi Bizancio mburuvichaguasu apykápe 1449-pe, ha profesíakuéra ñemyesakã millerítape yma guive oñembojoaju upe ijejupi otománokuéra pu’akavete jehechakuaa ndive. 1449 jasypokõi 27-pe oñepyrũ pe profesía mbohapysa porundypa peteĩ ary ha papo ára pukúva, ha upéva opa 1840 jasypoapy 11-pe. Upe po ary rembiasakue opávo, Constantinople ho’a oñemongora rire popa mbohapy ára pukukue, ha Constantine XI-pe ojejuka oipysyrõ aja upe táva. Constantinople ho’ávo opa Kuarahyresẽ gotyogua Róma Mburuvi, ipu’akama va’ekue Persia rehe iñorairõharakuéra rupive Nineveh Ñorairõme 627-pe, ha péicha oñemohu’ã pe joaju tembiasakuepegua umi romaygua renonderã rehe Mohammed he’i va’ekue ndive.

John VIII Palaiologos oheka Kuarahyreikégui ñepytyvõ ñorairõrã, ombohovái hag̃ua umi turko otománo oñemotenonde ohóvape. Ohupyty hag̃ua upe ñepytyvõ, oho peteĩ Bizancio remimbou aty ruvicháramo Florencia Atyguasúpe (1438–1439), ha upépe omoneĩ hekopete Kuarahyresẽgua ha Kuarahyreikegua Tupão joaju. Upe ñe'ẽme'ẽme oñemoneĩ avei Kuarahyreikegua mbo'epykuéra (ko'ýte Filioque ha pápa pokatu tenondegua), Kuarahyresẽgua Tupão are guivéma ombotove va'ekue.

Ojevývo Constantinopla-pe, Bizancio paʼikuéra, monjekuéra ha tavayguakuéra apytépe heta oñemoĩ pe joaju rehe. Pe joaju arakaʼeve noñemboguatai añetehápe, ha pe pytyvõ ñorairõ rehegua oñehaʼarõva Kuarahyreikégui nog̃uahẽi. Pe Florencia joaju ñemboyke osegi peteĩva umi mbaʼe tuichavéva omoheñóiva ñembojaʼo ramo, upe táva hoʼa peve ary 1453-pe.

Opaite proféta oñe’ẽ hekoiteve umi ára pahaguáre umi ára ha’ekuéra oiko hague rehegui, ha opaite mba’e upépe ojehaíva oĩ oñemoñe’ẽ hag̃ua umi oikóvape umi ára pahápe voi. Ermána White ohechauka “rréinokuéra ñepu’ã ha je’a” peteĩ mba’e tenondeguáramo profesía ñehesa’ỹijópe. Ko’ã prinsípio ohechauka umi rréino yma guare je’a ha’eha ta’ãnga umi ára pahápe umi rréino je’a rehegua. Peteĩ hendáicha oñeikũmbývo, pe po ary ipukúva arapa’ũ, ohechaukáva pe ára rehegua profesía 1840-pe jasypoapy 11-pe opava’ekue ñepyrũ, ha omombe’uva’ekue mba’érepa oñepyrũ upe profesía ha mba’épa oiko upe ñepyrũ rupi, ha opava’ekue avei ary 1453-pe peteĩ ñemongora popa mbohapy ára ipukúva reheve, oñepyrũ mboyve, pe rréino ruvicha ohekava’ekue pytyvõ Iglésia Katólika Rrománagui peteĩ ñemoirũ rupive, oñemopyendáva umi mokõi mbo’epy tenondegua ñemoneĩ rehe, umi omboja’ova’ekue pe Iglésia Ortodóksa ha pe Iglésia Katólika kuarahyreikegua. Upe konsílio oguereko ijojaha Nicaea-gua konsílio peteĩhápe, oikova’ekue ary 325-pe ha Constantine Guasu ombyatyva’ekue.

Umi po ary ñepyrũme oĩva fractal ohechauka peteĩ joaju pe rréino ho'a potaitéva ruvicha polítiko ha Tupão Katóliko apytépe. Upéicha ojapóvo, ojoaju Constantino Guasu ndive, ohenóiva'ekue pe konsílio ñepyrũgua ary 325-pe oñorairõ hag̃ua pe arrianísmo tupãrape japu rehe, Palaiologos ojapohaguéicha avei oñorairõ hag̃ua pe Islam tupãrape japu rehe. Umi po ary alfa fractal-pe oñepyrũ pe ára rehegua profesía mbohapyha oĩva Apocalipsis kapítulo porundýpe. Upéi, pe ipahápe oĩva fractal-pe, ojehechauka pe ñemongora ipukúva popa mbohapy ára. Umi po ary ñepyrũme, Lamech omanóvo, oĩ peteĩ tembiasakue ñepyrũgua tee upe arapa'ũme g̃uarã, mokõive Lamech ñemano oñemohendágui profesía rupive pe tape rechaukaha peteĩetépe.

Lamec, Caín ñemoñare apytépe oĩva, omomba’eguasu pe ñeha’ã arapa’ũ ñemboty iñe’ẽngái pokõipa jey pokõi rehegua rupive, ha upéva he’ise irundysa porundypa ary. Ojehechávo avei ko mba’e ndive oĩha mbohapy ñeha’ã arapa’ũ, peteĩteĩ irundysa porundypa ary pukúva, profétakuéra, pa’ikuéra ha mburuvichavusukuérape g̃uarã pe mburuvichavusu retã oñemboja’o va’ekue rembiasápe, Lamec hekojojáva ñemano, orekóramo guare 777 ary, ohechauka pe tupão ipu’akáva oñemboheteha mbohapy hendápe. Proféta, pa’i ha mburuvichavusu, peteĩteĩ, oñemoséllo. Mokõive Lamec rupive ñeha’ã arapa’ũ paha ñemoséllo ha iñembohechauka ha’e pe árka rokẽ oñembotýva ra’ãnga tenondegua. Pe fraktal ipahapegua ha’e umi pokõi ára tymbakuéra ojupiha árkape. Pe ñemongora ñepyrũ ha’e peteĩ techaukaha, upévare pe fraktal pokõi ára pukúva, oĩva Noé rehegua po ary pahápe, oñepyrũ peteĩ techaukaha reheve.

“Pe iñeha'ãrã ára og̃uahẽmbotaitéma hu'ãme. Umi yvy arigua oguerovia'ỹva ha oñembohorýva ohechava'erã peteĩ techaukaha ijojaha'ỹva Tupã pokatu tupãrekóva rehegua. Noé iñe'ẽrendu hekoitépe umi mba'e Tupã he'iva'ekuépe chupe ojapo hag̃ua. Pe árka ojejapopava'ekue hekoitépe Tupã he'i haguéicha. Oñongatuva'ekue hetaiterei tembi'u yvypóra ha mymbakuérape g̃uarã. Ha ojejapopa rire ko'ã mba'e, Tupã omanda Noé heko jeroviapývape: ‘Eike nde ha opa nde rogaygua pe árkape, rohechágui nderekojojaha che renondépe.’ Oñemondo umi ánhel ombyaty hag̃ua ka'aguýgui ha ñúgui umi mymba Tupã omoheñoiva'ekue. Umi ánhel oho ko'ã mymba renonderã, ha ha'ekuéra oho hapykuéri, mokõi mokõi, kuimba'e ha kuña, ha umi mymba ipotĩva katu pokõi pokõi. Ko'ã mymba, umi iñarõvéva guive umi ipy'aguapyvéva ha oporombyai'ỹvéva peve, oguata py'aguapýpe ha tekoguapýpe, oike ohóvo pe árkape. Ha'ete ku yvága oñemo'ãmba opaichagua guyrápe. Ou ovevévo pe árka gotyo, mokõi mokõi, kuimba'e ha kuña, ha umi guyra ipotĩva katu pokõi pokõi. Yvy arigua omaña hecharamóme—oĩ kyhyjépe omañáva, péro iñepu'ãgui ipy'ahatãitereíma hikuái, upévare ko Tupã pokatu jehechauka hechapyrãitéva opoko hesekuéra sapy'ami añónte. Pokõi ára aja ko'ã mymba oike ohóvo pe árkape, ha Noé omohenda chupekuéra umi tenda oñembosako'iva'ekuépe chupekuéra g̃uarã.” Profesía Espíritu, yvore 1, 71.

Poapy tapicha oĩ vaʼekue pe árkape ha ohasa vaʼekue pe múndo yma guarégui pe múndo pyahúpe; péicha ohaʼãnga hikuái umi sa irundypa irundy su tapichápe, ohasáva ko yvýgui pe yvy oñembopyahúvape oñanduʼỹre ñemano. Umi sa irundypa irundy su raʼãnga ramo, Noé ohaʼãnga vaʼekue avei pe Tupã remimbou mbohapyha marandu. Enoc, oguata vaʼekue Tupã ndive mbohapysa ary pukukue ha upe rire ojegueraha vaʼekue, ohaʼãnga umi ára paha pegua tapichaitépe, oñemohaʼãngáva avei umi Noé rehegua poapy ánga rupive. Umi poapy ánga ohaʼãnga umi omanoʼỹvape, ha Enoc, ohaʼãnga vaʼekue umi tapichaitépe, nomanói vaʼekue. Enoc haʼe vaʼekue pe Tupã remimbou peteĩha ohaʼãnga vaʼekue William Miller-pe, omoherakuã vaʼekue avei Cristo Jeju Mokõiha ha pe ñembojovake.

Ha Enoc avei, Adángui ojepapávo pe pokõiha, oprofetisa ko'ãvare, he'ívo: Péina, Ñandejára ou umi imarangatúva pa su aty reheve, ombojovake hag̃ua opavavépe, ha ohechauka hag̃ua ijapytepekuéra opa umi Tupãme nomomba'éiva iñangaipaha opa hembiapo vai Tupã ñemboaje'ỹre ojapova'ekue rehe, ha opa umi ñe'ẽ pohýi umi angaipavóra Tupãme nomomba'éiva he'iva'ekue oñemoĩvo hese rehe. Judas 1:14, 15.

Enoc, ánhel peteĩha ramo, haʼe vaʼekue Noé raʼanga profétika, ha Noé haʼe vaʼekue ánhel mbohapyha. Enoc, ánhel peteĩha ramo, orrepresenta pe ára paha, og̃uahẽ jave ánhel peteĩha. Umi millerítape g̃uarã, upéva oiko vaʼekue 1798-pe; umi 144.000-pe g̃uarã katu, 1989-pe. Pe ára paha 1798-pegua og̃uahẽ opávo umi pokõi tiémpo Levítico 26 rehegua, ha pe ára paha og̃uahẽ 1989-pe opávo umi 126 ary ohasáva pe ñepuʼã 1863-pegua guive Joaty Soviétiko hoʼa peve 1989-pe. Umi pokõi tiémpo, orrepresentáva umi 2.520 ary ohasáva ary 723 Cristo mboyve guive ary 1798 peve, oñembojaʼo mokõi arapaʼũ jojápe, peteĩteĩva oguerekóva 1.260 ary. Umi 1.260 ary haʼe umi pokõi tiémpo raʼanga, ha umi 126 ary haʼe umi 1.260 ary diésmo; upévare mokõive ára paha, 1798-pegua ha 1989-pegua, og̃uahẽ opávo peteĩ arapaʼũ oñerrepresentáva umi pokõi tiémpo Levítico 26 rehegua rupive. Enoc, ánhel peteĩha raʼanga ramo ha pe ára pahápe pe ánhel ñeg̃uahẽ raʼanga ramo, haʼe vaʼekue pe pokõiha Adán guive.

Enoc ha'e va'ekue pe ánhel peteĩha; Lamec ha'e va'ekue pe ánhel mokõiha, pe ánhel mokõiha akóinte oguerekógui peteĩ ñembojo'a, ha ojehechauka ojoavyha pe Lamec oĩva Set ñemoñarépe ha pe Lamec oĩva Caín ñemoñarépe. Matusalén omoha'ãnga pe Pyharepyte Sapukái marandu, ojoajúva Lamec rehegua ánhel mokõiha ndive ha omombaretéva chupe. Lamec ñemano ohechauka pe ñemongora rechaukaha, Lamec ñemano ojoajúgui Ezequiel rembireko ñemano ndive. Ezequiel rembireko rehegua techaukaha ohechauka pe arateĩ rehegua léi oútava ha pe ñeñapytĩ oútava upe rire. Lamec rehegua techaukaha ha'e va'ekue umi 777 ary oguereko va'ekue. Hechaukaha ojoaju Ezequiel rembireko ndive ha Cestio ndive, ary 66-pe. Umi techaukaha ojoaju pe ary 313-peguare Milánpegua Tembiapoukapy rechaukaha ndive. Ezequiel oñemopa'ũ haguéicha hembireko omano jave, pe ary 313-peguare Tembiapoukapy rechaukaha omopa'ũ Esmirna tupão hekojojáva Pérgamo tupão hekojoja'ỹvagui.

Mokõi aty ñemboja’o oñembojekuaa pe ñemongora rechaukahápe. Upe ñemboja’o oñemoha’ãnga avei umi mokõi aty rupive: peteĩ aty ojehechauka Watertown-pegua óga kárpa rupive, ha ambue aty pe óga kárpa rupive, Samuel Snow oikuaauka haguépe Pyharepyte Sapukái marandu añetegua Exeter-pe ojejapova’ekue ñembyaty kampaméntope umi poteĩ ára aja. Exeter-pe ojejapova’ekue ñembyaty kampaméntope umi poteĩ ára rire ou poteĩpa poteĩ ára, ogueraháva pe okẽ ñembotypyre peve, 1844 jasypa 22-pe. Seth ñemoñarepegua Lamech ohechauka pe ñemongora rechaukaha 777 rupive, ha ijojaha, Cain ñemoñarepegua Lamech, ohechauka pe imba’éva ñeha’ãrã arapa’ũ irundysa porundypa ary pukúva rupive. Ary 66 ohechauka pe ñemongora rechaukaha oúva pe arateĩ rehegua léi rehe ojoajúva ñehundi mboyve, upe ñehundi oñemoha’ãnga haguéicha Jerusalén ñehundi rupive ary 70-pe. Exeter-pegua umi poteĩ ára ojokupyty ary 66 ndive, ha umi poteĩpa poteĩ ára ogueraháva pe okẽ ñembotypyre peve ojokupyty pe arapa’ũ oĩva pe ñemongora rechaukaha ha ary 70-pe oikova’ekue ñehundi pa’ũme ndive, ohechaukávo pe ñeha’ãrã arapa’ũ opáva pe okẽ ñembotypyrépe.

Pe ñemongora rechaukahápe, pe papapy 666 oñemoha’ãnga ko’ã líneape, ojoavývo Lamech rehegua 777-gui. Pe ñemongora ha’e peteĩ arapa’ũ profesía rehegua, ha Jesús akóinte ohechauka pe paha pe ñepyrũ rupive; upévare, Lamech hekojojáva séllo, Lamech hekojoja’ỹva rechaukaha ndive, oikuaauka mávapa umi oñehundíva ha mávapa umi oñepysyrõva, oñemoĩva hesekuéra techaukaha pe ñemongora ñepyrũme, ha upéicha avei oikuaauka umi mokõi aty ojehechaukáva pe ñemongora pahápe. Opaite umi ñemongora ojoaju pe mymba ñarõ ra’ãnga ñemoheñói ndive, ogueraháva pe mymba ñarõ rechaukahápe ha oñemohu’ãva upe rechaukahápe.

Pe artíkulo oúvape jasegíta ñañeʼẽ koʼã mbaʼére.