દાનિયેલનું પુસ્તક - એકસો અગિયારમું

અને પાંચમા દૂતે રણશિંગું ફૂંક્યું; અને મેં આકાશમાંથી પૃથ્વી પર પડેલો એક તારો જોયો; અને તેને અતળ ખાડાની ચાવી આપવામાં આવી. અને તેણે અતળ ખાડો ખોલ્યો; અને તે ખાડામાંથી એક મોટા ભઠ્ઠીના ધુમાડા જેવો ધુમાડો ઊઠ્યો; અને ખાડાના ધુમાડાને કારણે સૂર્ય અને હવા અંધકારમય થઈ ગયા. અને તે ધુમાડામાંથી પૃથ્વી પર તીડો નીકળ્યા; અને તેમને એવી શક્તિ આપવામાં આવી, જેવી પૃથ્વીના વીંછીઓને હોય છે. અને તેમને આજ્ઞા આપવામાં આવી કે તેઓ પૃથ્વીના ઘાસને, કે કોઈ લીલી વસ્તુને, કે કોઈ વૃક્ષને હાનિ ન કરે; પરંતુ ફક્ત તે મનુષ્યોને જ, જેઓના કપાળોમાં દેવની મુદ્રા નથી. પ્રકાશન 9:1–4.

“એક તારો સ્વર્ગમાંથી પૃથ્વી પર પડ્યો; અને તેને અગાધ ખાડાની ચાવી આપવામાં આવી.”

“જ્યારે પર્શિયન રાજા પોતાની કળા અને શક્તિના અદ્ભુત કાર્યોનું મનનમાં નિરીક્ષણ કરતો હતો, ત્યારે તેને મક્કાના એક અજાણ્યા નાગરિક તરફથી એક પત્ર મળ્યો, જેમાં તેને મહમ્મદને ઈશ્વરના પ્રેરિત તરીકે સ્વીકારવા આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું. તેણે તે આમંત્રણ નકારી કાઢ્યું, અને પત્રને ફાડી નાંખ્યો. ‘એ જ રીતે,’ અરબી પ્રબોધકે ઘોષણા કરી, ‘ઈશ્વર રાજ્યને ચીરી નાંખશે, અને ખોસ્રોએ કરેલી વિનંતિને અસ્વીકાર કરશે.’ પૂર્વના આ બે સામ્રાજ્યોની સીમારેખા પર સ્થિત મહમ્મદે તેમના પરસ્પર વિનાશની પ્રગતિને ગુપ્ત આનંદથી નિહાળી; અને પર્શિયાના વિજયોના મધ્યમાં તેણે સાહસપૂર્વક પૂર્વકથન કર્યું કે બહુ વર્ષો વીતી જાય તે પહેલાં, વિજય ફરી એકવાર રોમનોના ધ્વજો તરફ પાછો ફરશે. ‘જે સમયે આ આગાહી કરવામાં આવી હોવાનું કહેવામાં આવે છે, તે સમયે તેના પૂર્ણ થવાથી વધુ દૂર કોઈ આગાહી હોઈ જ ન શકતી, કારણ કે હેરાક્લિયસના પ્રથમ બાર વર્ષોએ સામ્રાજ્યના સન્નિકટ વિઘટનની જાહેરાત કરી દીધી હતી.’...”

“ખુસ્રોએ એશિયા અને આફ્રિકામાં આવેલા રોમના અધિકારવાળા પ્રદેશોને વશ કરી લીધા. અને તે સમયગાળા દરમિયાન ‘રોમન સામ્રાજ્ય’ ‘કોન્સ્ટાન્ટિનોપલની દીવાલો સુધી જ સીમિત રહી ગયું હતું, સાથે ગ્રીસ, ઇટાલી અને આફ્રિકાનો અવશેષ ભાગ, તેમજ એશિયાઈ સમુદ્રકાંઠે ટાયરથી ટ્રેબિઝોન્ડ સુધીના કેટલાક દરિયાકાંઠાના શહેરો. છ વર્ષના અનુભવએ અંતે પર્શિયન રાજાને કોન્સ્ટાન્ટિનોપલના વિજયનો વિચાર ત્યજી દેવા, અને રોમન સામ્રાજ્યના મુક્તિદંડ સ્વરૂપે વાર્ષિક ખંડણી નિર્ધારિત કરવા પ્રેર્યો,—સોનાના એક હજાર ટેલેન્ટ, ચાંદીના એક હજાર ટેલેન્ટ, રેશમી વસ્ત્રોના એક હજાર ઝભ્ભા, એક હજાર ઘોડા, અને એક હજાર કન્યાઓ. હેરાક્લિયસે આ અપમાનજનક શરતો સ્વીકારી લીધી. પરંતુ પૂર્વના દરિદ્ર પ્રદેશોમાંથી તે ધનસંપત્તિ એકત્રિત કરવા માટે તેને જે સમય અને અવકાશ મળ્યા હતા, તેનો તત્પરતાપૂર્વક ઉપયોગ એક સાહસિક અને નિરાશાજનક આક્રમણની તૈયારીમાં કરવામાં આવ્યો.’”

“પર્શિયાના રાજાએ અજ્ઞાત સરાસેનને તુચ્છ ગણ્યો હતો, અને મક્કાના કથિત પ્રભુદૂતના સંદેશનો ઉપહાસ કર્યો હતો. રોમન સામ્રાજ્યનો પતન પણ મુસ્લિમ ધર્મ માટે, અથવા છેતરપિંડીના સશસ્ત્ર સરાસેની પ્રચારકોની પ્રગતિ માટે, દ્વાર ઉઘાડ્યું ન હોત, ભલે પર્શિયાના સમ્રાટ અને આવારોના ખાગાન (અટિલાનો ઉત્તરાધિકારી)એ કૈસરોના રાજ્યોના અવશેષોને પોતાના વચ્ચે વહેંચી લીધા હોત. ખુસ્રો પોતે જ પડી ગયો. પર્શિયન અને રોમન રાજસત્તાઓએ પરસ્પરની શક્તિ ક્ષીણ કરી નાખી. અને ખોટા પ્રભુદૂતના હાથમાં તલવાર સોંપવામાં આવે તે પહેલાં જ, જેઓ તેની ગતિ રોકી શક્યા હોત અને તેની શક્તિને ચૂરચૂર કરી શક્યા હોત, તેમના હાથમાંથી તે તલવાર આંચકી લેવામાં આવી હતી.”

“‘સ્કિપિયો અને હૅનિબલના દિવસોથી લઈને, સામ્રાજ્યના ઉદ્ધાર માટે હેરાક્લિયસે જે કાર્ય સિદ્ધ કર્યું તેનાથી વધુ સાહસિક પ્રયત્ન ક્યારેય કરવામાં આવ્યો નહોતો. તેણે કાળા સમુદ્ર અને આર્મેનિયાના પર્વતોમાંથી પોતાનો જોખમી માર્ગ શોધ્યો, પર્શિયાના હૃદયભાગ સુધી પ્રવેશ કર્યો, અને મહાન રાજાની સેનાઓને તેમના રક્તરંજિત દેશના સંરક્ષણ માટે પાછી બોલાવી લીધી.’”

“નિનેવેના યુદ્ધમાં, જે પ્રભાતથી અગિયારમા કલાક સુધી ભયંકર રીતે લડાયું, પર્સિયનો પાસેથી, તૂટી ગયેલા અથવા ચીરી નાખેલા ધ્વજોને બાદ કરતાં, અઠ્ઠાવીસ ધ્વજો કબજે લેવામાં આવ્યા; તેમની સેનાનો મોટો ભાગ કાપીને નષ્ટ કરી નાખવામાં આવ્યો, અને વિજેતાઓએ પોતાનું નુકસાન છુપાવીને રણક્ષેત્ર પર જ રાત્રિ વિતાવી. અશ્શૂરનાં શહેરો અને રાજમહેલો પ્રથમવાર રોમનો માટે ખુલ્લાં મૂકાયા.”

“રોમનો સમ્રાટ તેણે પ્રાપ્ત કરેલી વિજયયાત્રાઓ દ્વારા સશક્ત થયો નહોતો; અને તે જ સમયે, અને તે જ સાધનો દ્વારા, અરેબિયાથી આવેલા સરાસેનોના સમૂહો માટે પણ માર્ગ તૈયાર કરવામાં આવ્યો, જે તે જ પ્રદેશમાંથી નીકળેલા ટીડના દળોની માફક હતા; અને જેઓ પોતાના પ્રવાહમાન માર્ગમાં અંધકારમય અને ભ્રમજનક મુહમ્મદી પંથનો પ્રસાર કરતા કરતા, શીઘ્ર જ પર્શિયન તથા રોમન—બન્ને સામ્રાજ્યો પર વ્યાપી ગયા.”

“આ હકીકતનું વધુ પૂર્ણ દૃષ્ટાંત ગિબ્બનના તે અધ્યાયના અંતિમ શબ્દોમાં મળે છે, જ્યાંથી ઉપરોક્ત ઉદ્ધરણો લેવામાં આવ્યા છે; તે કરતાં વધુ ઇચ્છનીય બીજું હોઈ શકતું નથી. ‘હેરાક્લિયસના ધ્વજ હેઠળ એક વિજયી સેના રચાઈ હતી, છતાં આ અસ્વાભાવિક પ્રયત્ને તેમની શક્તિને વાપરવા કરતાં જાણે ક્ષીણ જ કરી નાખી હોય તેમ જણાય છે. જયારે સમ્રાટ કોન્સ્ટાન્ટિનોપલ અથવા યેરૂશાલેમમાં વિજયોત્સવ મનાવી રહ્યો હતો, ત્યારે સિરિયાની સીમાઓ પર આવેલું એક અપ્રસિદ્ધ નગર સારાસિનો દ્વારા લૂંટી લેવામાં આવ્યું; અને તેની સહાય માટે આગળ વધેલા કેટલાક દળોને તેમણે ટુકડા-ટુકડા કરી નાંખ્યા,—એક સામાન્ય અને ક્ષુદ્ર ઘટના, જો તે એક મહાન ક્રાંતિની પૂર્વભૂમિકા ન હોત. આ લૂંટારુઓ મહંમદના પ્રેરિતો હતા; તેમનો ઉન્મત્ત પરાક્રમ રણમાંથી પ્રગટ થયો હતો; અને તેના શાસનના અંતિમ આઠ વર્ષોમાં, હેરાક્લિયસે અરબો સામે એ જ પ્રાંતો ગુમાવ્યા, જેને તેણે પર્ષિયનોથી પાછા મેળવ્યા હતા.’

“‘છેતરપિંડી અને ઉત્સાહનો આત્મા, જેનું નિવાસસ્થાન સ્વર્ગોમાં નથી,’ પૃથ્વી પર મુક્ત કરી દેવાયો. અધોભૂમિના ખાડાને તેને ખોલવા માટે માત્ર એક ચાવી જ જરૂરી હતી, અને તે ચાવી ખોસ્રોના પતનરૂપ હતી. તેણે મક્કાના એક અજાણ્યા નાગરિકનો પત્ર અવહેલનાપૂર્વક ફાડી નાખ્યો હતો. પરંતુ જ્યારે તે પોતાની ‘મહિમાની જ્વાળા’માંથી આવી ‘અંધકારના મિનારા’માં તળી ગયો, જેને કોઈ આંખ ભેદી શકતી નહોતી, ત્યારે મહંમદના નામની સામે ખોસ્રોનું નામ અચાનક વિસ્મૃતિમાં વિલીન થવાનું હતું; અને અર્ધચંદ્ર જાણે તારાના પતન સુધી પોતાના ઉદયની રાહ જોતો હોય તેમ લાગતો હતો. ખોસ્રો, પોતાની સંપૂર્ણ પરાજય અને સામ્રાજ્યના નુકસાન પછી, ઈ.સ. 628માં હત્યા કરવામાં આવ્યો; અને ઈ.સ. 629 ‘અરબિયાના વિજય’ તથા ‘રોમન સામ્રાજ્ય સામે મહંમદીઓના પ્રથમ યુદ્ધ’થી ચિહ્નિત થાય છે. ‘અને પાંચમા દૂતે તુરાઈ ફૂંકી, અને મેં એક તારો સ્વર્ગમાંથી પૃથ્વી પર પડતો જોયો; અને તેને અધોભૂમિના ખાડાની ચાવી આપવામાં આવી. અને તેણે અધોભૂમિનો ખાડો ખોલ્યો.’ તે પૃથ્વી પર પડ્યો. જ્યારે રોમન સામ્રાજ્યની શક્તિ ક્ષીણ થઈ ગઈ હતી, અને પૂર્વનો મહાન રાજા પોતાના અંધકારના મિનારમાં મૃત પડ્યો હતો, ત્યારે સિરિયાની સરહદો પર આવેલા એક અજાણ્યા નગરની લૂંટફાટ ‘એક મહાન ક્રાંતિનું પ્રસ્તાવના-રૂપ’ હતી. ‘લૂંટારુઓ મહંમદના પ્રેરિતો હતા, અને તેમનું ઉન્મત્ત શૌર્ય રણપ્રદેશમાંથી પ્રગટ થયું.’”

“અતળ ખાડો.—આ પરિભાષાનો અર્થ ગ્રીક ભાષામાંથી જાણી શકાય છે, જ્યાં તેની વ્યાખ્યા ‘ઊંડું, અતળ, અગાધ’ એવી આપવામાં આવી છે, અને તે કોઈપણ ઉજાડ, નિર્જન અને અખેતીસ્થળને સંબોધી શકે છે. પૃથ્વીની તેના મૂળ અરાજક અવસ્થામાં પણ આ શબ્દનો પ્રયોગ કરવામાં આવ્યો છે. ઉત્પત્તિ 1:2. આ પ્રસંગમાં તે અરેબિયાના રણપ્રદેશના તે અજાણ્યા ઉજાડ વિસ્તારોને યોગ્ય રીતે સંબોધી શકે છે, જેઓની સીમાઓમાંથી ટીડીઓના ઝુંડ સમાન સારાસેનોની ટોળાઓ નીકળ્યાં હતાં. અને પર્શિયન રાજા ખોસ્રોના પતનને અતળ ખાડો ખૂલ્યો તેમ દર્શાવવું પણ યોગ્ય ઠરે છે, કારણ કે તેનાથી મહંમદના અનુયાયીઓને તેમના અસ્પષ્ટ પ્રદેશમાંથી નીકળી આવવા અને અગ્નિ અને તલવાર દ્વારા તેમના ભ્રામક સિદ્ધાંતોનો પ્રસાર કરવાની રાહ તૈયાર થઈ, જ્યાં સુધી તેઓએ સમગ્ર પૂર્વીય સામ્રાજ્ય પર પોતાનો અંધકાર પ્રસરી દીધો ન હતો.” Uriah Smith, Daniel and Revelation, 495–498.

અને તેમને આજ્ઞા કરવામાં આવી કે તેઓ પૃથ્વીના ઘાસને, ન કોઈ લીલી વસ્તુને, ન કોઈ વૃક્ષને નુકસાન કરે; પરંતુ માત્ર તે મનુષ્યોને જ, જેઓના કપાળ પર ઈશ્વરની મુદ્રા નથી. પ્રકટીકરણ 9:4.

“મોહંમદના અવસાન પછી, ઈ.સ. 632માં સત્તાના નેતૃત્વમાં તેના ઉત્તરાધિકારી તરીકે અબૂબેકર આવ્યો; અને જેમ જ તેણે પોતાની સત્તા અને શાસનને પૂરતી રીતે સ્થાપિત કર્યા, તેમ જ તેણે અરબી જાતિઓને એક પરિપત્ર પત્ર મોકલ્યો, જેમાંથી નીચેનો અંશ લેવામાં આવ્યો છે:—”

“‘જ્યારે તમે પ્રભુના યુદ્ધો લડો, ત્યારે પીઠ ફેરવ્યા વિના પુરુષાર્થપૂર્વક વર્તો; પરંતુ તમારો વિજય સ્ત્રીઓ અને બાળકોના લોહીથી કલંકિત ન થવો જોઈએ. કોઈ ખજૂરીનાં વૃક્ષો નાશ ન કરો, અને અનાજના કોઈ ખેતરો સળગાવશો નહીં. કોઈ ફળવૃક્ષો કાપશો નહીં, અને પશુઓને કોઈ હાનિ ન પહોંચાડશો, સિવાય કે જેમને તમે ભોજન માટે મારતા હો. અને જ્યારે તમે કોઈ કરાર અથવા શરત બાંધો, ત્યારે તેને નિભાવજો, અને તમારા શબ્દ મુજબ સચ્ચા ઠરો. અને જેમ તમે આગળ વધશો, તેમ તમને કેટલાક ધાર્મિક લોકો મળશે, જેઓ મઠોમાં નિવૃત્ત જીવન જીવે છે, અને તે રીતે ઈશ્વરની સેવા કરવાનો સંકલ્પ ધરાવે છે; તેમને એમ જ રહેવા દો, અને ન તો તેમને મારી નાખો, ન તો તેમના મઠો નાશ કરો. અને તમને લોકોનો બીજો એક વર્ગ મળશે, જે શૈતાનની સભાને સંબંધિત છે, જેઓના મસ્તકમંડલ મુંડાયેલા છે; નિશ્ચિત કરો કે તમે તેમની ખોપરીઓ ચીરી નાખો, અને જ્યાં સુધી તેઓ અથવા તો મહંમદના અનુયાયી ન બને અથવા ખિરાજ ન આપે, ત્યાં સુધી તેમને જરાય રાહત ન આપો.’”

“ભવિષ્યવાણીમાં કે ઇતિહાસમાં એવું કહેવામાં આવ્યું નથી કે ઉગ્ર આજ્ઞાની જેટલી જ કડકતા સાથે વધુ માનવીય નિર્દેશોનું પાલન કરવામાં આવ્યું હતું; પરંતુ તેમને એવી જ આજ્ઞા આપવામાં આવી હતી. અને પૂર્વોક્ત નિર્દેશો જ એકમાત્ર આજ્ઞાઓ છે, જે ગિબને અબૂબેક્ર દ્વારા તે મુખ્યાઓને આપવામાં આવેલી તરીકે નોંધેલી છે, જેમનું કર્તવ્ય સર્વ સારાસેન સૈન્યોને આજ્ઞાઓ પ્રસિદ્ધ કરવાનું હતું. આ આજ્ઞાઓ ભવિષ્યવાણી સાથે એટલી જ સુચોક અને ભેદગ્રાહી રીતે સુસંગત છે, જાણે ખલીફા પોતે જ મરણશીલ મનુષ્યની આજ્ઞા કરતાં ઉચ્ચતર આજ્ઞાના જાણીતા તેમજ પ્રત્યક્ષ આદેશપાલનમાં કાર્ય કરી રહ્યો હોય; અને ઈસુના ધર્મ વિરુદ્ધ યુદ્ધ કરવા અને તેના સ્થાને મહંમદવાદનો પ્રસાર કરવા બહાર નીકળવાની જ ક્રિયામાં તેણે તે જ શબ્દો પુનરાવર્તિત કર્યા, જે અંગે ઈસુ ખ્રિસ્તના પ્રકાશનમાં અગાઉથી ભવિષ્યવાણી કરવામાં આવી હતી કે તે એમ કહેશે.”

“તેમના કપાળોમાં ઈશ્વરની મુદ્રા.—અધ્યાય 7:1–3 વિષેની ટિપ્પણીઓમાં અમે દર્શાવ્યું છે કે ઈશ્વરની મુદ્રા ચોથી આજ્ઞાનો શબ્બાથ છે; અને ઇતિહાસ આ હકીકત વિષે મૌન નથી કે વર્તમાન વ્યવસ્થા-કાળ દરમિયાન સર્વત્ર સત્ય શબ્બાથનું પાલન કરનારાઓ રહેલા છે. પરંતુ અહીં ઘણાં લોકોમાં એવો પ્રશ્ન ઊભો થયો છે કે આ સમયે તેઓ કયા મનુષ્યો હતા જેમના કપાળોમાં ઈશ્વરની મુદ્રા હતી, અને જેઓ આ દ્વારા મહમ્મદીય પીડનમાંથી મુકત બન્યા? વાચકે એ હકીકત મનમાં રાખવી જોઈએ, જેનો અગાઉ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, કે આ સમગ્ર વ્યવસ્થા-કાળ દરમિયાન એવા લોકો રહેલા છે જેમના કપાળોમાં ઈશ્વરની મુદ્રા હતી, અથવા જે સત્ય શબ્બાથના સમજપૂર્વક પાલનકર્તાઓ હતા; અને તેઓએ આગળ આ પણ વિચારવું જોઈએ કે ભવિષ્યવાણી જે નિશ્ચિત રીતે કહે છે તે આ છે કે આ ઉજાડ પાથરનારી તુર્કી શક્તિના આક્રમણો તેમની સામે નિર્દેશિત નથી, પરંતુ બીજા એક વર્ગની સામે છે. આ રીતે વિષય સર્વ મુશ્કેલીમાંથી મુક્ત થઈ જાય છે; કારણ કે ભવિષ્યવાણી વાસ્તવમાં એટલું જ કહે છે. લખાણમાં માત્ર એક જ વર્ગના લોકોનો સીધો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે; અર્થાત્ તેઓ, જેમના કપાળોમાં ઈશ્વરની મુદ્રા નથી; અને જેમની પાસે ઈશ્વરની મુદ્રા છે તેમનું સંરક્ષણ માત્ર અનુસંધાનરૂપે જ રજૂ થાય છે. તેથી, ઇતિહાસમાંથી આપણને એવું જાણવા મળતું નથી કે તેમના પૈકી કોઈપણ સરાસેનો દ્વારા તેમની દ્વેષના પાત્રો પર લાદવામાં આવેલી આફતોમાં સંકળાયા હતા. તેઓ બીજા એક વર્ગના મનુષ્યો વિરુદ્ધ નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. અને આ મનુષ્યોના આ વર્ગ ઉપર આવનારો વિનાશ અન્ય મનુષ્યોના સંરક્ષણની વિરુદ્ધતામાં રજૂ કરવામાં આવ્યો નથી, પરંતુ માત્ર પૃથ્વીના ફળો અને હરિયાળીની વિરુદ્ધતામાં જ; આ પ્રમાણે, ઘાસને, વૃક્ષોને, અથવા કોઈ હરિયાળી વસ્તુને હાનિ ન કરશો, પરંતુ માત્ર મનુષ્યોના એક નિશ્ચિત વર્ગને જ. અને તેની પૂર્ણતામાં, આપણને આ અદ્દભુત દૃશ્ય દેખાય છે કે આક્રમણકારોની એક સેના એ વસ્તુઓને બચાવે છે, જેને આવી સેનાઓ સામાન્ય રીતે નાશ કરી નાખે છે, અર્થાત્ પ્રકૃતિનો દૃશ્યમુખ અને તેની ઉપજ; અને જેમના કપાળોમાં ઈશ્વરની મુદ્રા નહોતી એવા મનુષ્યોને હાનિ પહોંચાડવાની તેમને અપાયેલી પરવાનગી અનુસાર, શેતાનની સભામાં આવતાં, મુંડાયેલા શિરોમંડળ ધરાવતા ધાર્મિક લોકોના એક વર્ગની ખોપરીઓ ચીરી નાખે છે.”

“આ નિઃસંદેહ સાધુઓના એક વર્ગ હતા, અથવા રોમન કેથોલિક ચર્ચના કોઈ અન્ય વિભાગના હતા. મુહમ્મદીઓના હથિયારો તેમની વિરુદ્ધ દોરવામાં આવ્યા હતા. અને અમને એવું લાગે છે કે તેમને એવા લોકો તરીકે વર્ણવવામાં એક વિશિષ્ટ યોગ્યતા, જો કે હેતુપૂર્વકતા ન પણ હોય, તો નિશ્ચિત છે, જેમના કપાળ પર દેવની મુદ્રા નહોતી; કેમ કે એ જ તો એવો ચર્ચ છે જેણે સત્ય શબ્બાથને દૂર કરીને અને તેના સ્થાને નકલીને સ્થાપિત કરીને દેવની વ્યવસ્થાને તેની મુદ્રાથી વંચિત કરી છે. અને અમે, ન તો ભવિષ્યવાણીમાંથી અને ન તો ઇતિહાસમાંથી, એવું સમજીએ છીએ કે જેમને અબૂબેકરે પોતાના અનુયાયીઓને ઉપદ્રવ ન કરવા આજ્ઞા આપી હતી, તેઓ દેવની મુદ્રાના અધિકારી હતા, અથવા આવશ્યક રીતે દેવના લોકો જ હતા. તેઓ કોણ હતા, અને કયા કારણસર તેઓને બચાવવામાં આવ્યા, તે વિષે ગિબનનું અલ્પ સાક્ષ્ય અમને જાણ કરતું નથી, અને જાણવાનું અમારે પાસે બીજું કોઈ સાધન પણ નથી; પરંતુ અમારે પાસે એવો વિશ્વાસ રાખવા માટે પૂરતું કારણ છે કે જેમની પાસે દેવની મુદ્રા હતી એવા એમામાંથી કોઈને ઉપદ્રવ કરવામાં આવ્યો નહોતો, જ્યારે બીજો એક વર્ગ, જેમની પાસે તે સ્પષ્ટપણે નહોતી, તેમને તલવારથી મારી નાખવામાં આવ્યા; અને આ રીતે ભવિષ્યવાણીના નિર્દેશો પૂરતા પ્રમાણમાં પૂર્ણ થાય છે.” Uriah Smith, Daniel and Revelation, 500–502.

અને સારાએ મિસરી હાગરનો તે પુત્ર, જેને તેણે અબ્રાહમને જન્મ આપ્યો હતો, ઉપહાસ કરતાં જોયો. તેથી તેણીએ અબ્રાહમને કહ્યું, “આ દાસીને અને તેના પુત્રને કાઢી મૂકો; કારણ કે આ દાસીના પુત્રને મારા પુત્ર, એટલે ઇસહાક, સાથે વારસો ન મળે.” અને પોતાના પુત્રના વિષયે આ વાત અબ્રાહમને અત્યંત દુઃખદ લાગી. અને ઈશ્વરે અબ્રાહમને કહ્યું, “આ છોકરાના વિષયે અને તારી દાસીના વિષયે તે તને દુઃખદ ન લાગે; સારા જે કંઈ તને કહે છે તેમાં તેની વાણી સાંભળ; કારણ કે ઇસહાકમાં તારું વંશ કહેવાશે. અને દાસીના પુત્રમાંથી પણ હું એક જાતિ ઊભી કરીશ, કારણ કે તે તારો વંશ છે.” અને અબ્રાહમ સવારે વહેલો ઊઠ્યો, અને રોટલી તથા પાણીની ચામડાની થેલી લઈ હાગરને આપી, તે તેના ખભા પર મૂકી, અને છોકરાને પણ તેની સાથે આપીને તેને વિદાય કરી; અને તે નીકળી ગઈ, અને બીએર-શેબાના અરણ્યમાં ભટકતી રહી. અને થેલીનું પાણી સમાપ્ત થઈ ગયું, અને તેણીએ છોકરાને એક ઝાડી નીચે મૂકી દીધો. પછી તે ગઈ અને તેની સામેથી ઘણું અંતર રાખીને, જાણે ધનુષ્યની પહોંચ જેટલું, બેસી ગઈ; કારણ કે તેણીએ કહ્યું, “હું છોકરાનું મૃત્યુ ન જોઉં.” અને તે તેની સામેથી બેસી રહી, અને પોતાનો અવાજ ઊંચો કરીને રડી. અને ઈશ્વરે છોકરાનો અવાજ સાંભળ્યો; અને ઈશ્વરના દૂતએ આકાશમાંથી હાગરને બોલાવીને કહ્યું, “હાગર, તને શું થયું છે? ભય ન રાખ; કારણ કે ઈશ્વરે જ્યાં છોકરો છે ત્યાં તેનો અવાજ સાંભળ્યો છે. ઊઠ, છોકરાને ઉપાડ અને તેને તારા હાથે પકડી રાખ; કારણ કે હું તેને એક મહાન જાતિ બનાવીશ.” અને ઈશ્વરે તેની આંખો ખોલી, અને તેણે પાણીનો કૂવો જોયો; અને તે ગઈ, અને થેલીમાં પાણી ભરી, અને છોકરાને પીવડાવ્યું. અને ઈશ્વર છોકરા સાથે હતો; અને તે વધ્યો, અને અરણ્યમાં નિવાસ કર્યો, અને ધનુર્ધારી બન્યો. ઉત્પત્તિ 21:9–20.