Littafin Daniyel - Na Ɗaya

Nazarin littafin Ru’ya ta Yohanna yana karkatar da tunani zuwa ga annabce-annabcen Daniyel. Wasu mutane suna ganin annabci ne kawai a cikin littafin Daniyel. Amma Daniyel ya gabatar da layuka biyu na gaskiya, kuma gaskiyar da ke wakiltar annabce-annabcensa ita ce surori shida na ƙarshe na littafinsa. Surori shida na farko suna gabatar da annabci a misali, wanda, gaba ɗaya, har yanzu ba a gane shi ba. Kafin mu yi la’akari da surori shida na farko na Daniyel, za mu bayyana dalilin da ya sa a zahiri akwai annabce-annabce biyu kaɗai da aka wakilta a cikin surori shida na ƙarshe na Daniyel. Sister White ta nuna waɗannan annabce-annabce biyu ta wajen ishara ga manyan koguna biyu na Shinar. Sa’ad da muka karɓi alamar da ta shimfiɗa, sai mu sami mabuɗin ganin annabce-annabce biyu, kuma biyu kaɗai, a cikin surori shida na ƙarshe na Daniyel.

An ba da wahayin babi na takwas a bakin kogin Ulai.

Sa’ad da muka ɗauki sakin layin daga *Testimonies to Ministers*, inda ’Yar’uwa White ta ambaci “Ulai da Hiddekel” kuma ta kira su “manyan kogunan Shinar,” muna warware wannan sakin layin ne daga ɗaya daga cikin muhimman sharhuna a kan nazarin littattafan Daniyel da Ru’ya ta Yohanna a cikin rubuce-rubucen ’Yar’uwa White. A cikin wannan nassi ta ce, “Akwai bukatar a yi nazarin Maganar Allah da kusanci sosai; musamman kuwa ya kamata a mai da hankali ga Daniyel da Ru’ya ta Yohanna fiye da kowane lokaci a tarihin aikinmu.”

Idan muka yi nazari sosai a kan ayoyi biyu na farko da muka ambata daga sura ta takwas ta Daniel, za su ba da shaidu biyu na cikin nassi game da wani al’amari da ake yawan yin biris da shi. Daniel ya ce, “a shekara ta uku ta” Belshazzar “wani wahayi ya bayyana gare ni.” Sa’an nan ya ƙara da cewa, “bayan wancan da ya bayyana gare ni da farko.” Ana iya fahimtar wannan aya ta hanyoyi biyu, kuma kowace hanya tana kaiwa ga daidai wannan ƙarshe.

Mala’ikan Jibra’ilu ne ya kawo wa Daniyel hasken annabci, kamar yadda ya yi wa dukan annabawa, gama ya maye gurbin Shaidan a matsayin mai ɗaukar hasken sama. Wannan yana nufin cewa kowace ƙa’idar annabci da take cikin Nassosi Jibra’ilu ne ya jagorance ta. Ko Daniyel ya fahimce ta ko bai fahimce ta ba, a aya ta ɗaya ta sura ta takwas, ba kawai yana nuna wani muhimmin abin lura na annabci ba ne, amma kuma yana ba da shaidu biyu na wannan muhimmin abin lura na annabci a cikin ayar. Abin da Daniyel ya rubuta a aya ta ɗaya shi ne cewa ya karɓi wahayi tun kafin wahayin da ya karɓa a bakin kogin Ulai. Wahayin da ya zo a bakin kogin Ulai ya zo ne a shekara ta uku ta Belshazzar. Wahayin da ya rigaya kafin wahayin da ya zo a bakin kogin Ulai ya zo ne a shekara ta farko ta Belshazzar.

A aya ta ɗaya ta sura ta takwas, Daniyel yana bayyana cewa shi ma ya ga wahayi a shekara ta fari ta Belshazzar, domin ya ce, “bayan abin da ya bayyana mini tun da fari.” Shin wahayin Ulai ya bayyana ne bayan wahayin shekarar fari ta Belshazzar, ko kuwa wahayin ya bayyana ne bayan na farkon waɗannan wahayoyi biyu masu tafiya a layi ɗaya? Kowace amsa daidai ce. Wahayin kogin Ulai shi ne wannan wahayin da yake iri ɗaya da na sura ta bakwai. Jibrilu yana amfani da ƙa’idar annabci ta “maimaitawa da faɗaɗawa,” kuma a lokaci guda da ƙa’idar cewa a kan shaidar biyu ne ake tabbatar da abu. Dukan wahayoyin biyu suna magana game da masarautun annabcin Littafi Mai Tsarki.

Wahayin sura ta bakwai yana nuna waɗannan mulkoki a matsayin dabbobin farauta, ta haka yana jaddadawa kuma yana gabatar da su a mahallin ikon farar hula nasu. Wahayin sura ta takwas kuwa yana nuna waɗannan mulkoki ɗin nan da alamomi daga hidimar Wuri Mai Tsarki na Allah, ko da yake kowace alama daga hidimar Wuri Mai Tsarki an lalata ta da gangan domin ta wakilci ibadar ƙarya. Daniyel takwas yana nuna waɗannan mulkoki iri ɗaya kamar yadda wahayin sura ta bakwai ya yi, amma yana sanya mulkokin a cikin mahallin addininsu.

Wahayin Ulai na sura ta takwas ta littafin Daniyel yana maimaitawa kuma yana faɗaɗa wahayin sura ta bakwai. Sura ta bakwai tana bayyana ɓangaren farar hula na mulkokin annabcin Littafi Mai Tsarki, kuma sura ta takwas tana bayyana ɓangaren addini na mulkokin annabcin Littafi Mai Tsarki. Sa’ad da aka gane wannan, sai a fahimci cewa surori na bakwai da na takwas wahayi ɗaya ne. Sura ta tara ce inda Jibrilu ya zo ya ba da bayani game da ɓangaren lokaci a wahayin sura ta takwas. Saboda haka, wahayin Ulai yana wakiltar surori na bakwai, takwas, da tara na littafin Daniyel. Sa’an nan kuma aka gabatar da kogin Hiddekel a sura ta goma.

Wahayin kogin Hiddekel ya gabatar da tarihin annabci na sarkin arewa. Yana farawa da rarrabuwar mulkin Aleksanda Mai Girma, ya kuma bayyana ja da baya da ci gaban tarihin da ya biyo baya, inda a ƙarshe abokan gaba biyu kaɗai da suka rage daga rushewar tsohuwar masarautar Aleksanda Mai Girma su ne sarki na kudu na zahiri a gāba da sarki na arewa na zahiri. Daga bisani yana kaiwa ga tarihin papanci, wanda sa’an nan ya zama sarkin arewa na ruhaniya, wanda a ƙarshen sura ta goma sha ɗaya, ya zo ga ƙarshe, Mika’ilu ya tashi tsaye kuma lokacin jarrabawar mutum ya ƙare. Sauƙaƙƙen taƙaitaccen bayani shi ne cewa wahayin kogin Ulai shi ne wahayin cikin gida na Haikalin Allah da rundunarsa, kuma kogin Hiddekel kuwa shi ne wahayin waje na maƙiyin Allah da mutanensa a cikin wannan tarihi ɗaya. Yana amfani da wannan ƙa’ida ɗaya da ake samu cikin ikilisiyoyi bakwai da hatimai bakwai na Ru’ya ta Yohanna.

Tarihi na ciki da na waje iri ɗaya da aka wakilta a cikin littafin Daniyel an ɗauke shi a cikin littafin Ru’ya ta Yohanna. Ban da hasken annabci da ake samarwa daga waɗannan wahayoyi biyu, akwai kuma tabbaci na tsarin fassarar Littafi Mai Tsarki da William Miller ya runguma, sannan daga baya Future for America. Idan aka yi la’akari da su yadda ya dace, littafin Daniyel, haka kuma littafin Ru’ya ta Yohanna, hakikanin ma’adinan zinariya ne na tabbatar da ƙa’idodin fassarar annabci da Littafi Mai Tsarki da kansa yake bayyana a cikinsa.

Ulai, kasancewarsa jigon cikin gida, da Hiddekel, kasancewarsa na waje, su ma suna wakiltar annabce-annabce biyu waɗanda za a buɗe hatiminsu a “lokacin ƙarshe.” An buɗe hatimin Ulai a “lokacin ƙarshe” a shekara ta 1798, kuma an buɗe hatimin Hiddekel a “lokacin ƙarshe” a shekara ta 1989, sa’ad da, kamar yadda aka bayyana a Daniyel sura ta goma sha ɗaya, aya ta arba’in, ƙasashen da suke wakiltar tsohuwar Tarayyar Soviet suka share ta ta hannun papacy da Amurka.

Sa’ad da aka gane waɗannan hujjoji, sai kuma a iya gane cewa a zahiri waɗannan wahayi biyu wahayi guda ne ɗaya, kamar yadda tarihin annabci na ikilisiyoyi bakwai da hatimai bakwai ke wakiltar tarihin annabci guda ɗaya. To, waɗannan wahayi biyu su ne hanyar da Ubangiji ya yi amfani da ita a tsohon motsi na mala’ika na fari, da kuma abin da Ubangiji zai yi amfani da shi a cikin motsi na yanzu da na gaba na mala’ika na uku, domin ya haifar da tsarin gwaji kamar yadda aka bayyana a Daniyel sura ta goma sha biyu, ayoyi tara da goma.

A matsayin misali na warware hatimin Hiddekel a shekara ta 1989, ku yi la’akari da abin da wahayi ya faɗa.

Dukansu Ulai da Hiddekel suna da dangantaka da kwanakin ƙarshe, amma Adventism ya kasance a shirye ne kawai ya amince cewa 1798 shi ne “lokacin ƙarshe” na Daniyel, lokacin da za a buɗe littafinsa. Amma ɓangaren annabcin da yake “dangane da kwanakin ƙarshe” mafi daidai shi ne ayoyi shida na ƙarshe na sura ta goma sha ɗaya ta littafin Daniyel, gama waɗannan ayoyi suna ƙarewa da Mikayel yana tashi tsaye sa’ad da ƙwarin gwajin ɗan adam ya ƙare.

Wahayin shari’ar, kamar yadda aka bayyana a surori na bakwai, takwas, da tara na Daniyel, an hatimce shi har zuwa “lokacin ƙarshe” a shekara ta 1798. Hasken (wanda wahayin Ulai da aka warware ya haifar) shi ne sanarwar buɗewar shari’ar bincike, ba ƙarshen shari’a ba. Hasken da aka warware tare da wahayin Hiddekel, yana nuna ƙarshen shari’ar bincike, kuma shi ma shi ne nassi a cikin Daniyel da ya ƙunshi “ɓangaren annabcin da ya shafi kwanakin ƙarshe.”

Buɗewar hatimin a 1798 ta sanar da buɗewar shari’ar bincike. Buɗewar hatimin a 1989 ta sanar da ƙarshen shari’ar bincike da ke gabatowa ƙwarai. Sa hannun Alfa da Omega ana iya ganinsa cikin sauƙi a littafin Daniyel, amma sai dai idan ka san abin da yake, kuma kana shirye ka neme shi.

Sa’ad da lokacin jarrabawa ya ƙare a cikin Daniel sura ta goma sha ɗaya, aya ta arba’in da biyar, an rubuta sa hannun Alpha da Omega. Farkon littafin Daniel yana nuna daidai inda ya ƙare. Ya fara da yaƙi na zahiri tsakanin Babila ta zahiri da Isra’ila ta zahiri, kuma Babila ta zahiri ce ta yi nasara.

A cikin Daniel sura ta goma sha ɗaya, aya ta arba’in da biyar, yaƙin ruhaniya tsakanin Babila ta ruhaniya, wadda aka alamta da “sarkin arewa”, da Isra’ila ta ruhaniya, wadda “tsaunin tsarki mai ɗaukaka” ya wakilta, ya kai ga ƙarshe, kuma Isra’ila ta ruhaniya ta yi nasara a kan Babila ta ruhaniya.

Littattafan Daniyel da Ru’ya ta Yohanna littafi ɗaya ne:

Littattafan biyu, waɗanda littafi guda ne, su ne fitacciyar gwanintar koyarwar annabci ta mala’ika Jibrilu. Na rubuta wannan ina sane ƙwarai da cewa abin da Jibrilu ya isar wa Daniyel da Yohanna ya fito ne daga Yesu, wanda ya karɓe shi daga wurin Uba. Manufata ba ita ce in ɗaukaka Jibrilu ba, sai dai in ɗaukaka zurfafan wahayi na hujjojin da suke cikin littattafan biyu, na yadda Alfa da Omega ya tsara ƙa’idojin annabci na fassarar Littafi Mai Tsarki waɗanda za a wakilta a cikin littattafan biyu, idan muna shirye mu gani.

Bari in tunatar da ku cewa, a wannan lokaci, manufata da nufina ba su ne in gabatar da fassarar annabce-annabcen biyu na kogunan Ulai da Hiddekel ba. Manufata da nufina su ne in yi hulɗa da annabce-annabcen da suke cikin babi shida na farko na littafin Daniyel. Ina kawai kafa hujja ne a kan gaskiyar cewa littattafan Daniyel da Ru’ya ta Yohanna su ne, wataƙila, littattafan da aka gina cikin zurfi fiye da kowane a cikin Maganar Allah. Suna gabatar da saƙon annabci, tare kuma da bayyana halin Allah, tare kuma da bayyana ainihin ƙa’idodin da ya wajaba a yi amfani da su idan mutum zai san annabce-annabcen, kuma ya san Wanda ya gabatar da annabce-annabcen.

Wani misali na zurfin waɗannan littattafai shi ne yadda Daniyel ya gabatar da “lokuta bakwai” na Littafin Firistoci ashirin da shida. Annabcin “lokuta bakwai” ya kasance kuma har yanzu yana zama “dutsen tuntuɓe” ga mutanen Allah, duka a tsohuwar Isra’ila, a cikin motsin Milleriyawa na mala’ika na fari, haka kuma a cikin motsin mala’ika na uku na yanzu da na gaba. “Dutsen tuntuɓe”, bisa ma’ana mai sauƙi, wani abu ne da ba ka gani, ko da yake a fili yake a wurin. Saboda haka, da zarar ka gane “lokuta bakwai” a cikin littafin Daniyel, sai ka ga cewa a fili yake a wurin, amma kuma sai ka ga cewa a ɓoye yake ga waɗanda suka zaɓi kada su gani.

Ɓoye wani abu alhali a nahawu yake a fili babban abin mamaki ne na musamman; abu ne da ba zai yiwu a saka shi cikin kowane labarin asiri na mutum ba. Gwaninta ce ta ƙoli, domin yana nan a fili ƙuruc, kowa zai iya gani idan bai zaɓi yin tuntuɓe ba, amma ba zai yiwu waɗanda suka zaɓi yin tuntuɓe su gan shi ba. A taƙaice dai, “ɓoye ne a fili.” Ana cim ma wannan ne ta haɗuwar ɗan’adamtaka da allahntaka.

Ina yin wannan da’awar ne domin ina so in tunatar da mu a wannan matsayi cewa akwai koyarwar Katolika a cikin Adventism, aƙalla tun bayan buga Questions on Doctrine a shekara ta 1957, kuma wadda ita ma ta ɗaga kanta marar adalci a cikin wannan motsi na gaskiyar yanzu na Future for America. Ra’ayin shi ne cewa Almasihu, a lokacin jiki-ɗauwa, bai ɗauki jikin da Ya gada daga Maryamu ba. Tabbas, waɗanda suke riƙe da wannan koyarwa ba sa faɗar ta da irin wannan lafazin, amma duk da haka abin da suke koyarwa ke nan. Ina kiranta koyarwar Katolika, domin tushe na cewa jikin Almasihu yana da tsarki kamar jikin Adamu kafin ya yi zunubi, shi ne ainihin hujjar shaidan da cocin Katolika ta yi amfani da ita a koyarwarsu ta abin da ake kira “immaculate conception.” Kuma idan ba ka saba da wannan arna koyarwa ta “immaculate conception” ba, tana koyar da cewa jikin Almasihu an yi shi ta hanyar allahntaka kamar yadda ƙananan halin Adamu ya kasance kafin shi da Hauwa’u su yi zunubi ko kuma, kamar yadda ake da’awa, Almasihu yana da halin Adamu na kafin faɗuwa, marar zunubi. Tana koyar da cewa Maryamu kanta an ba ta ta hanyar mu’ujiza halin jiki na Adamu marar faɗuwa kafin ya yi zunubi, domin ta iya zama cikakkiyar maƙwafciya ga Ruhu Mai Tsarki ya jikiɗa jariri Yesu cikin cikakken jikinta.

Hakika, waɗanda suke cikin Adventism da suke riƙe da ainihin wannan sakamako game da jikin Yesu, ba sa nuna wasu mu’ujizai da suka shafi Maryamu, amma suna karkatar da nassosin Sister White da na Littafi Mai Tsarki domin su koyar da ainihin wannan ra’ayin Katolika. Me ya sa na ɗan kauce hanya kuma na juya daga tattaunawar littafin Daniyel? Zan amsa wannan.

Tsari da ƙirar abin al’ajabi na Daniyel da Ru’ya ta Yohanna an cika su ne ta haɗuwar ɗan’adamtaka da allahntaka. Yesu shi ne Maganar Allah, kuma Littafi Mai Tsarki shi ne Maganar Allah. Cikin Littafi Mai Tsarki an wakilta cikakkiyar siffar allahntaka da ɗan’adamtakar Yesu. Kalmomin da ke cikinsa allahntattu ne, kuma suna ɗauke da ikon halitta mai sauya zukata da tunani. Waɗannan kalmomi su ne ainihin wannan iko ɗaya da ya sa aka kawo dukan abubuwa cikin wanzuwa. Amma mutanen nan da Allah ya zaɓa su zama kayan aikinsa wajen rubuta Littafi Mai Tsarki, duk masu zunubi ne. Bangaren ɗan’adamtaka a cikin wannan ma’amala yana wakiltuwa ne ta wurin halittun mutane da suka fāɗi. Littafi Mai Tsarki haɗuwa ne ta ɗan’adamtaka da allahntaka, kuma annabawa masu zunubi ne, kamar yadda kowane ɗan Adamu ya kasance. Almasihu bai taɓa yin zunubi ba cikin tunani, ko cikin magana, ko cikin aiki. Amma ya ɗauki jikin Maryamu bayan shekaru dubu huɗu na lalacewa. Da a ce lalle ya ɗauki ƙasƙantacciyar yanayin jiki ta Adamu kafin Adamu ya yi zunubi, da hakan zai wajabta cewa kowane marubucin Littafi Mai Tsarki ma ya kasance marar zunubi.

An cika “ɓoyuwar a fili” ta “lokuta bakwai” a cikin littafin Daniyel, ba ta wurin kalmomin da Daniyel ya rubuta kaɗai ba, amma har ma ta wurin ’yan Adam da suka faɗi da suka fassara Littafi Mai Tsarki na King James. ’Yan Adam da suka faɗi sun taɓa littafin Daniyel sau biyu, kuma abin da aka aiwatar zai zama abu mai wuya ga kowane ɗan Adam ya yi ba tare da kulawar Allah ta allahntaka mai gudanar da komai ba.

A cikin makalarmu ta gaba za mu fara nuna yadda allahntaka da ɗan’adamtaka suka ɓoye “lokatai bakwai” na Littafin Firistoci ashirin da shida a fili a cikin littafin Daniyel, gama Allah ya riga ya sani, har ma ya tsara, cewa zai kasance “dutsen tuntuɓe” na gwaji ga duka waɗanda suke cikin motsin mala’ika na fari, da kuma ga waɗanda suke cikin motsin mala’ika na uku.