Littafin Daniyel - Na ɗari da biyar

A cikin talifi na ƙarshe mun lura cewa wahayi ya bayyana cewa Yahudawa “sun kulle ƙin amincewarsu” ga bishara a gicciye, sa’an nan kuma suka sake tabbatar da ƙin amincewarsu a jifan Istifanus da duwatsu. Ta yaya wannan zai yiwu? Hakika, ƙin bishara da Yahudawan wancan tarihi masu gardama suka yi ya cika ne a hankali, mataki-mataki. An riga an ƙetare su tun a haihuwarsa. Daga haihuwar Almasihu zuwa jifan Istifanus da duwatsu yana nuna ƙin bishara da ya gudana a hankali, mataki-mataki.

Daga haihuwar Yesu har zuwa mutuwar Istifanas, an kwatanta ci gaba-cikin-mataki na ƙin bishara da Isra’ila ta dā ta yi. Yarda da cewa ƙin da Yahudawa suka yi wa Almasihu ya kasance na ci gaba-cikin-mataki yana ba da damar a gane “hatimce ƙin nasu,” duka a gicciye, inda aka yage labulen haikali, da kuma a mutuwar Istifanas. Yagewar labulen alama ce cewa su ba sauran mutanen alkawarin Allah ba ne, kuma sa’ad da aka jejjefi Istifanas da duwatsu, Istifanas ya ga Yesu a tsaye a hannun dama na Allah, wanda a cikin Daniyel sura ta goma sha biyu, aya ta ɗaya, alama ce ta ƙarshen lokacin jarrabawa. Halakar Urushalima ma alama ce ta ƙarshen lokacin jarrabawa.

Rahamar Allah kaɗai ce ta hana a hallaka Urushalima a kan gicciye.

Jinkirin da aka yi wajen kawo hallakar Urushalima a lokacin gicciye ya kasance ne kawai saboda jinƙan Allah.

A lokacin tsarkake Haikali na ƙarshe da Ya yi, Yesu ya gabatar da gargaɗin gudu daga Urushalima sa’ad da maboyar ɓarna, wadda annabi Daniyel ya faɗa a kanta, ta bayyana ga mabiyansa. A karo na farko da Ya tsarkake Haikali, Ya bayyana cewa Yahudawa sun mai da gidan Ubansa kogon ɓarayi, amma a karo na ƙarshe Ya ce, “an bar muku gidanku kufai.” Tun kafin gicciye ma, wanda yake dab da faruwa, Haikalin nan inda labule zai tsage a lokacin gicciyen ya riga ya zama abin da aka ayyana a matsayin gidan Yahudawa, ba gidan Allah ba. ’Yar’uwa White ta yi magana game da lokacin da Almasihu ya yi wannan furuci, kuma yayin da shaidarta take ci gaba, ta kuma yi magana game da shekaru arba’in na jinƙai da aka tsawaita.

An gicciye Kristi a shekara ta 31, kuma kusan shekaru arba’in bayan haka, a shekara ta 70, aka hallaka Urushalima bayan kewaye na shekaru uku da rabi. Ta yaya za a ce an hallaka Urushalima a kan gicciye a shekara ta 31, alhali har yanzu akwai sauran shekaru uku da rabi na lokacin jarrabawa da aka bayyana a matsayin makonni saba’in a Daniyel sura tara, aya ta ashirin da huɗu? Ta yaya za a warware waɗannan sabanin da suke kama da juna? Mafita mafi sauƙi ita ce kawai a gane gaskiyar cewa, idan ana maganar ƙarshen lokacin jarrabawa da makonni saba’in suke wakilta, dole ne a fahimce shi a matsayin ƙarshen jarrabawa mai ci gaba a hankali. Wannan gaskiya ne, amma yana kawar da kowane takamaiman ma’ana ta annabci sa’ad da ake amfani da alamomin tarihi na wancan tarihin. Zan yi ƙoƙarin bayyana.

Idan Fentikos tana wakiltar dokar Lahadi mai zuwa nan ba da daɗewa ba inda ake kira sauran garken da ke Babila su fito, me ya sa sai bayan shekaru uku da rabi bayan Fentikos ne bishara ta je wurin Al’ummai? Mutuwar Almasihu ce ko mutuwar Istifanas alama ce ta rufe lokacin jarrabawa ga Isra’ila ta dā? Idan Adventism na Laodikiya ya daina kasancewa ikilisiya a lokacin dokar Lahadi mai zuwa nan ba da daɗewa ba, shin rushewar haikalin a shekara ta 70 ta wakilci ƙarshen haikalin Adventism na Laodikiya a lokacin dokar Lahadi? Abin da zai iya bayyana kamar rashin daidaito a zahiri ana warware shi ta wurin amfani da “layi bisa layi,” kuma idan aka yi amfani da wannan ƙa’ida, shaidar alamomin hanya da muke ganowa tana zama a sarari ƙwarai kuma a taƙaice.

Makon da Almasihu ya tabbatar da alkawari ya kasu kashi biyu daidai, kowanne na shekaru uku da rabi. Shekaru uku da rabi na farko sun fara ne da baftismar Almasihu, kuma sun ƙare da mutuwarsa. Baftisma alama ce ta mutuwarsa da tashinsa daga matattu, saboda haka farkon wannan zamani na shekaru uku da rabi daidai yake da ƙarshensa. A cikin wannan zamani Almasihu ya gabatar da bishara ga Yahudawa kaɗai. Ƙarshen waɗannan shekaru uku da rabi ya nuna farkon shekaru uku da rabi na gaba. Farkon zamani na biyu na shekaru uku da rabi ya fara da mutuwar Almasihu, kuma ya ƙare da mutuwar Istifanas. A cikin wannan zamani almajirai suka gabatar da bishara ga Yahudawa kaɗai.

Waɗannan zamani biyu, waɗanda suke rabe-raben layukan annabci ne, za a haɗa su wuri guda “layi bisa layi.” Duka farkon da ƙarshen suna ɗauke da alamar Alpha da Omega, gama tarihin farko da na ƙarshe iri ɗaya ne. Tsawon kowanne daga cikin waɗannan lokutan biyu iri ɗaya ne, kuma aikin da ake aiwatarwa a lokacin kowanne zamani iri ɗaya ne. Almasihu, wanda shi ne na Farko kuma na Ƙarshe, shi ne kuma Mahaliccin dukkan abubuwa, kuma ta wannan fuska Shi ne Mahaliccin Gaskiya. An ƙirƙiri kalmar Ibrananci ta “gaskiya” da haruffan Ibrananci guda uku. Harafi na farko, sai harafi na goma sha uku, sai kuma harafi na ƙarshe na jerin haruffan Ibrananci, ana haɗa su wuri guda domin su samar da kalmar Ibrananci ta “gaskiya.”

Dukansu biyun waɗannan lokutan na shekaru uku da rabi suna da Almasihu a matsayin na farko da na ƙarshe, gama Almasihu yana a farkon lokaci na farko a baftismarsa, kamar yadda yake a ƙarshensa a mutuwarsa a cikin lokaci na farko. Kuma Almasihu yana a mutuwarsa a farkon lokaci na biyu, kuma yana tsaye a hannun dama na Allah a ƙarshen lokaci na biyu. Lamba goma sha uku alama ce ta tawaye, kuma a cikin dukansu biyun lokutan, ko kuwa an gabatar da bishara da kansa ta wurin Almasihu, ko kuwa a lokaci na biyu ta wurin almajiransa, Yahudawan nan masu gardama sun tayar wa saƙon bishara.

Dukansu lokutan biyu tsawon lokaci ɗaya ne, suna ɗauke da hatimin Alfa da Omega, kuma suna bayyana saƙon bishara guda ɗaya. Waɗannan lokuta biyu dole ne a haɗa su tare “layi bisa layi.” Hanyar “layi bisa layi” ita ce hanyar gwaji ta ruwan sama na ƙarshe. Ita ce hanyar kwanakin ƙarshe, kuma gaskiyoyin da ake ganowa kuma ake kafawa ta wurin wannan hanya a kwanakin ƙarshe su ne abin da ke tsarkakewa ko kuma tsabtace ’ya’yan Lawi a lokacin hatimcewar mutum dubu ɗari da arba’in da huɗu.

Aya ta gaba a cikin Ishaya tana magana da mazaje masu ba’a waɗanda suke mulkin mutanen Urushalima. Ga waɗannan mazaje masu ba’a, “hutun da kuma wartsakewar” (ruwan sama na ƙarshe), wanda suka ƙi “su ji,” shi ne yake sa su “tafi, su fāɗi a baya, a karya su, a kama su da tarko, a kuma cafke su.” An gabatar musu da wannan gwaji ta wata harshe dabam, gama Iliya, Yohanna Mai Baftisma, da William Miller ba a horar da su a makarantun tauhidi na tarihohinsu dabam-dabam ba. Saƙon ruwan sama na ƙarshe da yake gwada Adventism na Laodikiya, shi ne saƙon da ake samarwa ta wurin amfani da “layi bisa layi.”

Sa’ad da aka ɗora shekaru uku da rabi na farkon makon da Kristi ya tabbatar da alkawari a cikinsa a kan shekaru uku da rabi na biyun, muna samun hasken annabci wanda yake fayyace duk wani abin da zai iya zama kamar rashin daidaito da zai taso a cikin tunani mai bincike. Makon shi ne lokacin da Manzon Alkawari zai tabbatar da alkawarin, kuma dole ne a tabbatar da alkawari na Littafi Mai Tsarki da jini. Baftismar da gicciyen Kristi da jifan Istafanus da duwatsu duk suna nuna jini. Dukkan layukan biyu suna wakiltar jinin alkawarin, kuma waɗannan layukan suna tabbatar da alkawarin.

Sa’ad da aka haɗa su wuri ɗaya “layi bisa layi,” baftisma da gicciyewa su ne alamar hanya ta farko, kuma gicciyewa da jifan Istafanus su ne alamar hanya ta ƙarshe. Sa’ad da aka haɗa su wuri ɗaya cikin layi ɗaya, muna samun gicciye da Mika’ilu yana tsayawa a mutuwar Istafanus a matsayin shaidu biyu na Yahudawa suna hatimta ƙin karɓarsu ga bishara. Mutuwar Almasihu ita ce kuma mutuwar almajirinsa Istafanus, wadda ita ce Idin Ƙetarewa sa’ad da aka haɗa layukan biyu. Kwana uku bayan haka Almasihu ya tashi daga matattu a matsayin hadayar Nunan Farko.

A tsakanin Idin Ƙetarewa da Idin Nunannin Farko a rana ta uku ne farkon Idin Gurasa marar Yisti yake. Gurasa marar yisti ba ya “tashi”, kuma Almasihu bai tashi a rana ta biyu ba; ya tashi a rana ta uku. Almasihu da Istifanas suna mutuwa tare a aikace-aikacen “layi bisa layi”, amma ana ta da Istifanas bayan Almasihu, domin akwai tsari a cikin tashin matattu na nunan fari.

Bukukuwan bazara ba za a iya raba su da juna ba, domin suna da alaƙa kai tsaye da juna. A wannan ma’ana, Pentikost yana wakiltar dokar Lahadi mai zuwa ba da daɗewa ba, sa’ad da za a maimaita zubowar Ruhu Mai Tsarki, kuma sa’an nan murya ta biyu ta Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha takwas za ta kira waɗanda a yanzu ba su san bishara ba, su fito daga Babila. Kalmar “Babila” ta samo asali ne daga kalmar “Babel,” wadda ke nufin rikicewa, domin a faɗuwar Babel ne Allah ya rikitar da harsuna, kuma a Pentikost ne Allah ya juyar da rikicewar harsuna domin a kai bishara ga duniya. Saboda haka Pentikost da dokar Lahadi suna daidaita da juna.

A ranar Fentikos an bai wa almajiran baiwar harsuna, amma saƙonsu a wancan lokaci har yanzu yana takaitu ne ga Yahudawa. Sa’ad da aka haɗa waɗannan layuka biyu wuri guda, Fentikos yana faruwa ne a shekara ta 34, lokacin da aka jejjefi Istifanus da duwatsu har ya mutu, sannan aka kai bishara ga waɗanda a lokacin ba su san bishara ba.

Istafanus yana wakiltar waɗanda aka ta da daga matattu “a zuwansa,” amma waɗanda suka mutu tare da Shi. Hadayar Nunan Farko tana nuna tashin Almasihu daga matattu a rana ta uku, kuma tana kuma nuna farkon Idin Makwanni, wanda shi ne kuma idin Fentikos, wanda kuma yake tunawa da ba da Dokoki Goma a Sinai.

Ranar 22 ga Oktoba, 1844, ta yi daidai da gicciye, domin a cikin wasu hujjoji Sister White ta daidaita baƙin cikin almajirai bayan gicciye da baƙin cikin da ya biyo bayan 22 ga Oktoba, 1844. Duka gicciye da 22 ga Oktoba, 1844, suna zama alamar annabci ta dokar Lahadi mai zuwa nan ba da daɗewa ba. Fentikos ma yana wakiltar dokar Lahadi mai zuwa nan ba da daɗewa ba, amma Fentikos ya zo kwana hamsin da biyu bayan gicciye. Gicciyen, wanda Idin Ƙetarewa ya kasance alamar sa, yana gabatar da jerin idodi waɗanda suke tunawa da tsoffin hanyoyin Isra’ila ta dā tun daga daren da mala’ikan mutuwa ya ƙetare Masar, har zuwa ba da shari’a. Ko da yake idodin suna da bambance-bambancensu na kansu, suna da alaƙa da juna ta yadda ba za a iya raba su ba. Saboda haka, daidai ne a ɗauki cikakkun kwanaki hamsin da biyu daga Idin Ƙetarewa zuwa Fentikos a matsayin alamar hanya guda ɗaya.

Saboda wannan dalili, gicciye, mutuwar Istafanus, da Fentikos duk suna nuni tun da farko ga dokar Lahadi mai zuwa nan ba da daɗewa ba, sa’ad da hukuncin zartarwa mai ci gaba a kan Babila ta Zamani zai fara, yayin da murya ta biyu ta Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha takwas ta fara kiran sauran garken Allah su fito daga Babila. A wannan alamar hanya ne hukuncin zartarwa a kan Urushalima ya iso, ko da yake Allah cikin jinƙansa ya jinkirta ainihin hallakar haikali da birnin kusan shekaru arba’in bayan gicciye zuwa shekara ta 70. Hallakar tsohuwar Urushalima tana wakiltar farkon hukuncin zartarwa mai ci gaba wanda yake farawa a Amurka sa’ad da “ridda ta ƙasa take biye da rushewar ƙasa.”

Ana tabbatar da gaskiya bisa ga shaidar biyu, kuma a cikin layuka biyu na shekaru uku da rabi da Almasihu ya tabbatar da alkawarin, muna samun shaidu biyu na mutuwa da tashin matattu waɗanda suke da alaƙa da tarihin da ke tantance dokar Lahadi mai zuwa nan ba da daɗewa ba. Wannan dokar Lahadi a cikin Wahayin Yahaya sura ta goma sha ɗaya, an tantance ta a matsayin “sa’ar babbar girgizar ƙasa.” Wannan “sa’a” tana da alaƙa kai tsaye da shaidu biyu da suka bayar da shaida na shekaru uku da rabi. Shaidarsu tana ƙarewa da mutuwarsu da tashinsu daga matattu.

An wakilta shaidarsu ta shekaru uku da rabi, wadda mutuwarsu da tashinsu daga matattu suka biyo baya, ta wurin mutuwa da tashin daga matattu na Yesu da Istifanas duka, gama “layi bisa layi,” an wakilci Istifanas a matsayin wanda aka tashe tare da Almasihu. A cikin idi na ’Ya’yan Farko, an gabatar da hadayu biyu na farko.

Ɗaya kuma ɗan rago ne marar aibi, ɗayan kuma hadayar sha'ir ce. Sha'irin ya wakilci amfanin gona da zai biyo baya, ɗan ragon kuma ya wakilci Almasihu. An ta da Almasihu a rana ta uku, Istifanas kuma ya wakilci waɗanda suke biye, sha'irin kuwa ya wakilci amfanin gona da zai biyo baya. Shaidun nan biyu a Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha ɗaya sun yi shaida na tsawon shekara uku da rabi, bayan haka aka kashe su, sa’an nan kuma aka ta da su bayan kwana uku da rabi. Waɗannan shaidun biyu an riga an yi musu kamanci da Almasihu, wanda shi ne ’Ya’yan Farko, gama suna wakiltar dubu ɗari da arba’in da huɗu, waɗanda su ma ’ya’yan fari ne.

Hadayar sha'ir a bikin Nunar da ’Ya’yan Fari ta wakilci amfanin gona da zai biyo baya, kuma Istifanus a shekara ta 34, ya biyo bayan mutuwar Almasihu a shekara ta 31, ko da yake “layi bisa layi,” sun mutu a daidai wannan alamar hanya. Dangane da hadayun ’ya’yan fari, Almasihu shi ne ɗan ragon da aka yanka, Istifanus kuma shi ne sha'ir. Bisa ga Bulus, “Almasihu” shi ne “’ya’yan fari na waɗanda suka yi barci,” sa’an nan kuma “daga baya waɗanda suke na Almasihu a zuwansa.” Dubu ɗari da arba’in da huɗu ’ya’yan fari ne, kuma su ne waɗanda “suke bin Ɗan Ragon duk inda ya tafi.”

A cikin “sa’a” na “babban girgizar ƙasa” na Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha ɗaya, shaidun nan biyu da suka yi annabci na tsawon shekaru uku da rabi, sa’an nan aka kashe su suka kwanta a kan tituna na tsawon kwana uku da rabi, ana ta da su. Su ne waɗanda Istifanus ya wakilta, wanda a annabce aka tashe shi tare da Yesu, amma kuma bayan Yesu. Saboda haka ana ta da su “kwana uku da rabi” bayan dabbar da ta fito daga ramin marar iyaka ta kashe su. A cikin wannan “sa’a” ɗin dai da aka tashe su, suna hawa zuwa sama a matsayin tuta. An fayyace tsarin tashinsu da hawansu zuwa sama da kulawa sosai cikin Maganar annabcin Allah, kuma hakan ya haɗa da cewa mutuwar Istifanus ta zahiri ta kasance abin kwatanci a gare su, ta haka tana wakiltar mutuwa ta ruhaniya da ake aiwatarwa a kan shaidun nan biyu yayin da ake sāke su daga motsin Laodikiya na mala’ika na uku zuwa motsin Filadelfiya na mala’ika na uku.

Za mu ci gaba da wannan nazari a talifi na gaba.