Littafin Daniyel — Lamba Dari da Bakwai

A cikin shekara ta 1844, Furotestocin Amurka suka janye daga motsin Millerite, kuma suka ɗauki matsayinsu na annabci a matsayin ’yar Babila, kamar yadda Yerobowam ya kasance abin kwaikwayo sa’ad da ya kafa tsarin sujada na jabu lokacin da kabilunsa goma na arewa suka rabu da masarautar kudu ta Yahuza. ’Yan maruƙa biyu na zinariya na Yerobowam, ɗaya a cikin birnin Betel (ma’ana “gidan Allah”/Ikkilisiya), ɗayan kuma a Dan (ma’ana shari’a/Jiha) sun kasance abin kwaikwayon tsarin ƙarya na Ikkilisiya da Jiha wanda yake zama abin kwaikwayon Amurka. Dukan sassan tsarin jabu na ikkilisiya da jiha na Yerobowam an tsara su ne bisa ga wannan tsarin ɗaya tak da aka kafa a cikin tawayen Haruna. Saboda haka, tsarin sujada na jabu na Yerobowam ya kasance surar tsarin sujada na jabu na Haruna.

Tsarin jabu na Yerobowam ya wakilci tsarin bauta da Furotesta suka ɗaukaka sa’ad da ta rabu da motsin mala’ika na farko ta kuma zama ’ya, ko kuma siffar dabbar Roma ta papanci. A daidai lokacin da aka kafa tsarin jabu na Yerobowam, wani annabi daga Yahuza ya fuskanci bagadensa da tsarin bautarsa na ƙarya. A shekara ta 1844, a daidai farkon rawar da Furotestanci mai ridda ya taka wajen kafa wani tsarin bauta da aka wakilta a matsayin ’yar Roma, Milleriyawa, ta wurin bangaskiya, suka shiga Wuri Mafi Tsarki na haikalin sama, suka kuma gane Asabar, ta haka kuwa suka wakilci tsawatarwa ta annabci ga ’ya’yan Roma, waɗanda suka zaɓi su ci gaba da kiyaye alamar ikon Roma—bautar Lahadi.

Annabin Yahuza wanda ya fuskanci Yerobowam, a can kuma a wannan lokaci ya furta wani annabci.

Annabcin ya ƙunshi ninka kalmar “bagade.” Ninka kalma ko jimla a cikin annabci yana wakiltar alamar saƙon mala’ika na biyu, ta haka yana fayyace shekarar 1844, sa’ad da mala’ika na biyu ya iso kuma Furotestantanci ya faɗi, ya zama ‘ya ga Babila. A daidai wannan lokaci annabin ya bayar da alama, kamar yadda Milleriyawa a shekara ta 1844 suka gane alamar Asabar. Kamar yadda Yerobowam ya yi wa annabin barazana a cikin ayoyin da suka biyo baya, hannunsa ya shanye, ta haka yana nuni ga alamar Babila da ake tilastawa a goshi ko a hannu, wadda idan an karɓe ta a ruhaniya take nakasa mutum har abada.

Domin wannan nazari, muna la’akari da annabcin da annabin ya gabatar, yana bayyana cewa, “za a haifa wa gidan Dawuda yaro, sunansa Yosiya; kuma a kanka ne zai miƙa firistocin masujadan tuddai waɗanda suke ƙona turare a kanka, za a kuma ƙone ƙasusuwan mutane a kanka.” Yosiya na nufin “tushen Allah”, kuma yana wakiltar tushen Addinin Adventist waɗanda aka gina a cikin ainihin tarihin da aka yi wa misali da ƙaddamarwar Yerobowam ta tsarin bautarsa na ƙarya. A kan tsarin bautar ƙarya da Yerobowam ya kafa, Yosiya zai hukunta firistocin da suka jagoranci bautar jabu.

Annabin ya yi wa umarnin Ubangiji rashin biyayya cewa kada ya komo ta hanyar da ya bi ya je bikin naɗa Yerobowam, kuma kada ya ci ko ya sha a Betel. Sa’ad da ya ci abincin annabin ƙarya na Betel, an kafa shi a matsayin alamar mutuwar da za a kawo a kan waɗanda, bayan 1844, za su zaɓi su koma su ci koyaswar da hanyoyin ƙarya na annabci na Furotestantcin ridda, kamar yadda tawayen 1863 ya wakilta. Gadon mutuwar waɗanda suka yi tawaye a 1863 zai zama wannan gado na mutuwa ɗaya da na annabin ƙarya na Betel. Gadon mutuwar Furotestantcin ridda shi ne tarihin Agusta 11, 1840 har zuwa 1844, sa’ad da su, mutanen Allah da aka taɓa zaɓa, aka wuce su, suka zama ’ya’yan mata na Roma. Gadon mutuwar Adventism na Lawodikiya kuma zai kasance tsakanin ranar da mala’ikan nan mai ƙarfi ya sauko a ranar 11 ga Satumba, 2001, kamar yadda ya yi a 1840, da kuma sa’ar babbar girgizar ƙasa, wadda ke wakiltar dokar Lahadi mai zuwa nan ba da daɗewa ba.

A ranar 11 ga Satumba, 2001, aka fara hatimtar dubu ɗari da arba’in da huɗu, kuma mala’ikan ya fara wucewa ta cikin Urushalima yana sa alama a goshin waɗanda suke huci suna kuka saboda abubuwan banƙyama da ake yi a cikin ƙasar (Amurka), da kuma cikin ikkilisiya (Adventisancin Laodikiya). A ranar 11 ga Satumba, 2001, zunuban ubanni, waɗanda mugayen abubuwan banƙyama huɗu na Ezekiyel suka wakilta, suka zama gaskiyoyin gwaji na yanzu a cikin aikin hatimtawa wanda a sa’an nan ya fara.

Jarabawar shekara ta 1863 ta shafi tubalan asalin motsin Millerite kamar yadda aka wakilta su ta wajen “sau bakwai,” na Littafin Firistoci ashirin da shida, waɗanda aka ƙi amincewa da su a shekara ta 1863. Jarabawar ta ƙunshi yarda ko rashin yarda a komo ga tsoffin hanyoyin Irmiya domin a sami hutun ruwan sama na ƙarshe. Jarabawar shekara ta 1888 kuwa, ita ce saƙon zuwa ga ikkilisiyar Laodicea kamar yadda Dattawa Jones da Waggoner suka kawo shi, wanda kuma shi ne saƙon barata ta wurin bangaskiya.

A shekara ta 1856, saƙon zuwa Laodicea ya fara isa cikin ƙungiyoyin Milleriyawa, kuma ya zo tare da ƙarin haske na “lokatai bakwai,” amma duka ƙwarewar da magungunan da ke cikin saƙon zuwa Laodicea suke wakilta, da kuma saƙon tarihin annabci, an ƙi su a shekara ta 1863. Wannan ƙwarewar an wakilta ta wurin wahayi (mareh) na “bayyanuwa”, da kuma wahayin (chazon) na “tarihin annabci” waɗanda duka aka ƙi. Duka waɗannan wahayi biyu sun sami cikar su a ranar 22 ga Oktoba, 1844, kuma shekara goma sha tara bayan haka aka ƙi su duka, gama Yesu kullum yana daidaita ƙarshe da farkon.

A ranar 11 ga Satumba, 2001, gwajin tawaye na 1863 da 1888 ya sāke zama gaskiyar gwaji, domin dukkansu suna da alaƙa da tsoffin hanyoyin Irmiya. A wannan kwanan wata saƙon ruwan sama na ƙarshe ya iso, kuma gwajin 1919 ma ya iso, domin a 1919 an gabatar da bisharar ƙarya ta wani Almasihu da ba shi da wata mahimmancin annabci a matsayin saƙon “salama da kwanciyar rai” na jabu. Sa’ad da mala’ika mai ƙarfi na Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha takwas ya sauko a ranar 11 ga Satumba, 2001, ayoyi na ɗaya zuwa uku sun cika, kuma ayoyi na ɗaya zuwa uku suna wakiltar saƙon “murya ta farko”.

Da isowar mala’ikan Wahayi sura ta goma sha takwas, ruwan sama na ƙarshe ya fara yayyafawa, kuma “muhawarar annabci” da aka wakilta a Habakkuk sura ta biyu ta fara. Muhawarar ta shafi hanyoyi biyu na fahimtar annabcin Littafi Mai Tsarki, da kuma saƙon ruwan sama na ƙarshe na ƙarya da na gaskiya. Muhawarar tana ƙarewa sa’ad da “murya ta biyu” ta Wahayi sura ta goma sha takwas ta iso, ta kuma bayyana farkon hukuncin zartarwa na Allah a kan Babila ta zamani, ta kuma kira sauran garken Allah su fito daga Babila. Isowar murya ta biyu tana nuna ƙarshen tarihin hatimtawar mutum dubu ɗari da arba’in da huɗu, wanda ƙazanta ta huɗu ke wakilta, wadda kuma ita ce wakilcin tsara ta huɗu kuma ta ƙarshe ta Adventism na Laodicea tana rusunawa ga rana, a lokacin dokar Lahadi mai zuwa nan ba da daɗewa ba.

Gadon mutuwar Furotesta mai ridda, tsakanin saukowar mala’ikan da ƙofar da aka rufe ta 1844, ya kasance misali na gadon mutuwar Adventism na Laodikiya tsakanin saukowar mala’ikan da ƙofar da aka rufe ta dokar Lahadi mai zuwa nan ba da daɗewa ba. An binne annabin daga Yahuza a kabari ɗaya da annabin ƙarya na Betel, kuma sa’ad da sarki Yosiya ya fara gyaransa, ya tsaya a gaban wannan kabarin ɗin. Gyaran sarki Yosiya, wanda sunansa yake wakiltar “tushen Allah”, ya fara ne sa’ad da Allah ya fara jagorantar mutanensa na kwanaki na ƙarshe su koma ga tushen a ranar 11 ga Satumba, 2001. Gyaran nasa ya riga ya fara ne sa’ad da aka ɗauki aikin maido da haikalin.

Annabcin cewa za a haifi yaro mai suna Yosiya, yana fayyace ranar 11 ga Satumba, 2001, lokacin da mala’ikan nan mai ƙarfi ya sauko ya kuma jagoranci mutanensa na kwanaki na ƙarshe su koma ga tsofaffin hanyoyi. An riga an yi wa wannan saukowar alama ta misali ta wajen saukowar wannan mala’ika a ranar 11 ga Agusta, 1840. Duka saukowar biyu sun nuna cikar annabcin da ya shafi Musulunci. Mutumin tarihi wanda sunansa yake da alaƙa da ganowa tun da wuri, da kuma wallafa annabcin da aka yi tun da wuri game da cikar annabcin lokaci na Musulunci da ake samu a cikin Ru’ya ta Yohanna sura tara aya goma sha biyar, shi ne Yosiya.

A cikin saukowar mala’ikan Ru’ya ta Yohanna sura ta goma ko ta goma sha takwas duka biyun, an nuna alamar suna “Josiah”. Josiah Litch ya gabatar da saƙon Musulunci wanda ya cika a ranar 11 ga Agusta, 1840, kuma a ranar 11 ga Satumba, 2001 annabcin haihuwar wani yaro mai suna Josiah, wanda annabi marar biyayya ya riga ya bayyana a tarihin Yerobowam, ya cika a cikin Adventism na Laodikiya yayin da mala’ikan ya ja mutanensa na kwanaki na ƙarshe ya komo da su ga tarihin tushe inda arangamar annabi marar biyayya da Yerobowam ta kai ga cikar ta. Shaidar Littafi Mai Tsarki ta nuna annabcin wani Josiah mai zuwa, kuma sa’ad da tarihin da annabi marar biyayya ya wakilta ya maimaitu a 1844, annabcin da ya yi game da sunan ya sāke samun wuri cikin labarin annabci.

A ranar 11 ga Satumba, 2001, Zakin kabilar Yahuda ya jagoranci mutanensa na kwanaki na ƙarshe su koma ga tsoffin hanyoyin Irmiya, waɗanda suka wakilci shekaru arba’in da shida da Manzon Alkawari ya gina haikali domin ya zo cikinsa ba zato a ranar 22 ga Oktoba, 1844. Yosiya ya gano la’anar Musa sa’ad da ya fara aikin gyaran haikalin. Aikin dubu ɗari da arba’in da huɗu kuwa, Ishaya ya wakilta shi a matsayin aikin maidowa.

Aikin Yosiya na gyarawa da maido da haikali shi ne aikin da Ishaya ya nuna cewa mutanen Allah na kwanaki na ƙarshe ne za su kammala, gama dukan annabawa sun fi magana game da kwanaki na ƙarshe fiye da kwanakin da suka rayu a cikinsu. Haka kuma wannan aiki an riga an misalta shi ta wurin waɗanda suka fito daga Babila a zamanin Ezra.

Aikin da Ezra ya yi ya cika ne sa’ad da suka fito daga Babila, kuma yana wakiltar aikin maido da haikali da Josiah yake yi, aikin da Ishaya ya bayyana a matsayin na mutanen Allah na kwanaki na ƙarshe, kuma ya fara a ranar 11 ga Satumba, 2001. A cikin Ru’ya ta Yohanna ma, Yohanna ya kuma gano wannan aikin.

A cikin wannan nassi Yohanna yana wakiltar Milleriyawa waɗanda suka ci saƙon da yake cikin hannun mala’ikan sa’ad da Ya sauko a ranar 11 ga Agusta, 1840, amma kuma suka sha ɗacin babban baƙin cikin ranar 22 ga Oktoba, 1844. Yana tsaye a wurin ɗacin wannan baƙin ciki na 1844, aka gaya wa Yohanna cewa shi, a matsayin alamar mutanen Allah na kwanaki na ƙarshe, dole ne ya maimaita abin da aka fuskanta wanda 1840 zuwa 1844 ya wakilta, ta haka yana nuni gaba zuwa ranar 11 ga Satumba, 2001, har kuma zuwa ga dokar Lahadi mai gabatowa nan ba da daɗewa ba. Aka gaya masa, “Lalle ne sai ka sāke yin annabci a gaban al’ummai da yawa, da ƙasashe, da harsuna, da sarakuna,” yana wakiltar yadda dukan duniya za ta haskaka sa’ad da mala’ikan ya sauko a Ru’ya ta Yohanna goma sha takwas, sa’ad da tarihin Ru’ya ta Yohanna sura ta goma ya sāke maimaituwa—“layi bisa layi.”

Dangane da tantance tarihin da za a maimaita lokacin da mutanen Allah na kwanakin ƙarshe za su sāke yin annabci, an gaya wa Yohanna ya “tashi ya auna” haikalin Allah. An fayyace “aunawarsa” a sarari, domin an sa shi cikin shekarar 1844, inda cikinsa ya yi ɗaci saboda baƙin cikin ranar 22 ga Oktoba. An gaya masa ya auna haikalin, amma ya bar farfajiyar, wadda aka sanar da shi tana wakiltar zamanin Al’ummai, lokacin da za su tattake farfajiyar har shekara dubu ɗaya da ɗari biyu da sittin. Shekaru dubu ɗaya da ɗari biyu da sittin ɗin sun ƙare a 1798. Yohanna zai fara aunawarsa a 1798, ya bar shekaru dubu ɗaya da ɗari biyu da sittin da suka gabata, inda aka tattake haikali na ruhaniya da Urushalima ta ruhaniya. Yana tsaye ne a bakin cikin 1844, saboda haka daga 1798 zuwa 1844 shekaru arba’in da shida ne. Waɗannan shekaru arba’in da shida suna wakiltar haikalin.

Sa’ad da Yahaya, kamar yadda mutanen Allah na kwanaki na ƙarshe za su sāke yin annabci, kamar yadda suka yi daga 1840 zuwa 1844, za su fara ne sa’ad da mala’ikan ya sauko a cikar wani annabci game da Musulunci. Aikinsu na sāke yin annabci zai bukaci aikin auna haikalin, kuma wannan aikin zai wakilci bincike cikin “tsoffin hanyoyi”, wato tarihin da “haikalin” ya wakilta, wanda ya fara a lokacin ƙarshe a 1798, ya kuma ƙare da babban baƙin ciki na 1844. Yayin da suka fara aikinsu na binciken tsoffin hanyoyin Irmiya, waɗanda su ne “haikalin shekaru arba’in da shida” na Yahaya, an sami la’anar Musa a cikin tarkacen da ya bazu ko’ina cikin haikalin, kuma annabcin Josiah mai zuwa ya cika. Aikin Josiah an kuma sāke bayyana shi ta wurin Ishaya:

Mutanen Allah na kwanakin ƙarshe za su mayar da “hanyoyin da za a zauna a cikinsu,” waɗanda su ne “tsoffin hanyoyi” na Irmiya. Za su sāke gina tsoffin kufai da aka lalata, kamar yadda ma’aikata a tarihin Yoshiyahu da Ezra suke aiwatarwa. Za su yi amfani da tsarin “layi bisa layi,” gama ba kawai za su “tā da” tarihin tushe na Adventism ba, wanda haikalin da aka gina cikin shekara arba’in da shida yake wakilta, amma a cikin yin haka za su “tā da harsāsai na tsara masu yawa.” Za su gane cewa kowane motsin gyara yana wakiltar aikin tushe, cewa “layi bisa layi,” yana nuna harsāsan kwanakin ƙarshe daga 1798 zuwa 1844. Za su gyara “karya,” kuma wannan karyar tana wakiltar fashewar farko a cikin tukunya ko bango wadda ke buɗe hanya ga ƙarin masifa. “Karyar” da za a gyara ita ce tawayar 1863.

Sa’ad da Josiah ya iso a ranar 11 ga Satumba, 2001, mutanen Allah na kwanakin ƙarshe suka komo ga tsofaffin hanyoyin Irmiya, suka kuma fara auna tarihin Millerite. Suka gano “gibin.” Suka gane gaskiyar jauharan mafarkin Miller yayin da suke gina “tsoffin kufai.” Suka gano “sau bakwai,” kamar yadda Josiah ma ya yi, suka kuma maido da gaskiyar Littafin Firistoci ashirin da shida, ta haka kuwa suka ɗaga “lalacewar farko.” Sa’ad da suka maido da lalacewar “farko” da ta “ƙarshe” na Littafin Firistoci ashirin da shida, sai suka gane cewa ɗaya ta ƙare a shekara ta 1798, ɗayar kuma a 1844. Saboda haka aikinsu na ɗaga lalacewar farko shi ne ainihin “sandar” da aka ba Yohanna wadda ta ba shi damar auna haikalin.

Zakin kabilar Yahuza ya jagoranci mutanensa su koma ga tsofaffin hanyoyi, domin su sami saƙon ruwan sama na ƙarshe, kuma saƙon ruwan sama na ƙarshe shi ne saƙon Musulunci na annoba ta uku. Sa’ad da a ƙarshe suka gano alluna biyu masu tsarki na Habakkuk, kamar yadda aka wakilta a cikin jadawalai na majagaba na 1843 da 1850, suka ga cewa tushe ya ƙunshi “annoba uku” na Ru’ya ta Yohanna sura ta takwas, kuma annoba ta biyu ta riga ta ƙare a cikin tarihin tushe inda aka gina haikalin Milleriyawa. Sa’an nan suka fahimci cewa Zakin kabilar Yahuza ya riga ya kafa fahimtar ƙa’idar amfani sau uku na annabce-annabce, domin idan suka koma ga tsofaffin hanyoyi na Irmiya, su iya gane “hutun da wartsakarwa”, wato saƙon ruwan sama na ƙarshe na annoba ta uku, wanda aka bayyana kuma aka tabbatar tare da shaidu biyu na annoba ta farko da ta biyu.

Za mu ci gaba da wannan nazarin a talifi na gaba.