Cikar alamomin da rana, wata, da taurari suka wakilta ya riga ya samu isasshen bayani daga masana tarihi, majagaban Adventism, da kuma ta wurin rubuce-rubucen ’Yar’uwa White. Wasu daga cikin alamomin da Yesu ya yi magana a kansu ba su da shahara kamar wasu. Kaɗan ne suka gane cewa “ƙuncin al’ummai” a bisa “duniya,” yana da takamaiman cikawa. Ba su da fayyace game da abin da alamar girgizar “ikonin sama” take nufi, sabanin girgizar da ikonin duniya suke wakilta. Kuma kaɗan daga cikin Adventist na Laodicea ne suke fahimtar cewa “zuwan” “Ɗan mutum yana zuwa cikin gajimare” ya cika a tarihin Millerite.
“Ba a bayyana ainihin rana da sa’ar zuwan Almasihu ba. Mai Ceto ya gaya wa almajiransa cewa shi kansa ba zai iya sanar da sa’ar bayyanarsa ta biyu ba. Amma ya ambaci waɗansu al’amura ta wurinsu za su iya sanin sa’ad da zuwansa ya kusato. ‘Za a yi alamu,’ in ji shi, ‘a rana, da wata, da taurari.’ ‘Za a duhuntar da rana, wata kuma ba za ta ba da haskenta ba, taurarin sama kuma za su fāɗi.’ A bisa duniya, in ji shi, za a yi ‘wahalar al’ummai, tare da ruɗani; teku da raƙuman ruwa suna rugugi; zukatan mutane suna sanyi saboda tsoro, da kuma saboda jiran abubuwan da suke zuwa bisa duniya.’”
“‘Sa’an nan za su ga Ɗan Mutum yana zuwa a cikin gajimaren sama da iko da ɗaukaka mai girma. Kuma zai aiko mala’ikunsa tare da ƙarar ƙaho mai girma, su kuwa za su tattara zaɓaɓɓunsa daga kusurwoyi huɗu na duniya, daga wannan iyakar sama har zuwa waccan.’”
“Alamomin da suke a rana, wata, da taurari sun cika. Tun daga wannan lokaci girgizar ƙasa, hadari masu tsanani, igiyoyin ruwa masu ambaliya, annoba, da yunwa sun ƙaru. Mummunar hallaka mafi tsanani, ta wurin wuta da ambaliya, tana bin juna a saurin gaske. Mummunan bala’o’in da suke faruwa daga mako zuwa mako suna yi mana magana da sautunan gargadi masu ƙarfi, suna shelanta cewa ƙarshe ya kusa, cewa wani abu mai girma kuma tabbatacce dole ne ba da daɗewa ba ya faru.
“Lokacin jarrabawa ba zai ci gaba da wanzuwa na dogon lokaci ba. Yanzu Allah yana janye hannunsa mai kamewa daga duniya. Tun daɗe yana magana da maza da mata ta wurin aikin Ruhunsa Mai Tsarki; amma ba su kula da kiran ba. Yanzu yana magana da mutanensa, da kuma ga duniya, ta wurin shari’un hukuncinsa. Lokacin waɗannan hukuncai lokaci ne na jinƙai ga waɗanda ba su riga sun sami damar sanin abin da yake gaskiya ba. Ubangiji zai dube su da tausayi. Zuciyarsa mai jinƙai ta motsu; hannunsa kuma har yanzu a miƙe yake domin ceto. Mutane masu yawa ƙwarai za a karɓe su cikin garken aminci, waɗanda a cikin waɗannan kwanaki na ƙarshe za su ji gaskiya a karo na farko.” Review and Herald, November 22, 1906.
Tarihin Millerawa za a maimaita shi har zuwa ga kowace harafi a kwanakin ƙarshe. “Alamomin” da suka nuna zuwan da tarihin mala’ika na farko, suna zama kwatancin “alamomi” da ke nuna zuwan da tarihin mala’ika na uku. Dukan tsarkakan motsin gyarawa suna tafiya daidai da motsin mala’ika na uku a kwanakin ƙarshe.
“Aikin Allah a cikin duniya yana nuna, tun daga zamani zuwa zamani, kamanceceniya mai ban mamaki a cikin kowane babban gyaran addini ko motsi na addini. Ka’idojin yadda Allah yake mu’amala da mutane kullum iri ɗaya ne. Muhimman motsi na wannan zamani suna da kwatankwacinsu a cikin na zamanan da suka shuɗe, kuma ƙwarewar ikilisiya a zamanan dā tana da darussa masu matuƙar muhimmanci ga zamaninmu.” The Great Controversy, 343.
Tarihin da aka wakilta ta wurin mala’ika mai ƙarfi na Ru’ya ta Yohanna sura goma sha takwas, shi ne na mala’ika na uku, kuma tarihin da mala’ika na uku yake wakilta yana tafiya a layi ɗaya da tarihin mala’iku na fari da na biyu na tarihin Millerite.
“Allah ya ba saƙonnin Ru’ya ta Yohanna 14 matsayinsu a cikin jerin annabci, kuma aikinsu ba zai ƙare ba sai a rufe tarihin wannan duniya. Saƙonnin mala’ika na fari da na biyu har yanzu gaskiya ne domin wannan lokaci, kuma za su ci gaba a layi ɗaya da wannan da yake biye. Mala’ika na uku yana shelanta gargadinsa da babbar murya. ‘Bayan waɗannan abubuwa,’ in ji Yohanna, ‘na ga wani mala’ika yana saukowa daga sama, yana da iko mai girma, kuma duniya ta haskaka da ɗaukakarsa.’ A cikin wannan haskakawa, an haɗa hasken dukan saƙonnin uku.” The 1888 Materials, 803, 804.
Aikin mala’ika na fari da na biyu, wanda aikin mala’ika na uku ya yi daidai da shi, an kuma kwatanta shi a cikin misalin budurwai goma.
“Akan yi mini nuni sau da yawa zuwa ga misalin nan na budurwai goma, biyar daga cikinsu masu hikima ne, biyar kuma marasa hikima. An cika wannan misali kuma za a ci gaba da cika shi daidai ƙwarai da gaske kamar yadda yake a rubuce, gama yana da wata aikace-aikace ta musamman ga wannan lokaci, kuma, kamar saƙon mala’ika na uku, an cika shi kuma zai ci gaba da zama gaskiyar wannan zamani har zuwa ƙarshen lokaci.” Review and Herald, Agusta 19, 1890.
Tarihin da aka wakilta a Ru’ya ta Yohanna sura ta goma na littafin Ru’ya ta Yohanna an wakilta shi a matsayin tsawaye bakwai, kuma tsawayen bakwai suna wakiltar abubuwan da suka faru a lokacin tarihin Millerites, wanda shi ne tarihin saƙonnin mala’ika na fari da na biyu. Tsawayen bakwai kuma suna wakiltar “abubuwan da za su faru nan gaba” waɗanda suke faruwa a kwanaki na ƙarshe, kuma ana cika su cikin wannan “jerin” ɗaya kamar yadda suka kasance a tarihin Millerites.
“Haske na musamman da aka ba Yohanna wanda aka bayyana a cikin tsawoyi bakwai, wani zayyana ne na al’amuran da za su faru a ƙarƙashin saƙonnin mala’ika na fari da na biyu. …”
“Bayan waɗannan tsawa bakwai sun yi sautinsu, umarni ya zo ga Yohanna kamar yadda ya zo ga Daniyel game da ƙaramin littafin nan cewa: ‘Ka rufe waɗannan abubuwan da tsawa bakwai suka furta.’ Waɗannan suna da alaƙa da al’amuran nan gaba waɗanda za a bayyana su bisa ga jerinsu.” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, juzu’i na 7, 971.
Dukan ƙungiyoyin gyaran hali suna tafiya a layi ɗaya da juna, kuma za a haɗa su wuri guda “layi bisa layi,” domin a bayyana motsin gyara na ƙarshe na dubu ɗari da arba’in da huɗu. Misalin budurwai goma yana nuna kwarewar cikin gida ta mutanen Allah a cikin motsin Millerite da kuma motsin dubu ɗari da arba’in da huɗu.
“Misalin budurwai goma na Matta 25 ma yana kwatanta kwarewar mutanen Adventist.” The Great Controversy, 393.
Aikin da saƙon duka Mileriyawa da kuma mutum dubu ɗari da arba’in da huɗu mala’iku uku na Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha huɗu ne suke wakilta.
“Na sami damammaki masu daraja na samun kwarewa. Na sami kwarewa a cikin saƙonnin mala’iku na fari, na biyu, da na uku. Ana wakiltar mala’ikun suna tashi a tsakiyar sararin sama, suna shelanta wa duniya saƙon gargaɗi, kuma suna da dangantaka kai tsaye da mutanen da suke rayuwa a kwanakin ƙarshe na tarihin wannan duniya. Ba wanda yake jin muryar waɗannan mala’iku, gama alama ce da ke wakiltar mutanen Allah waɗanda suke aiki cikin jituwa da samaniyar sama. Maza da mata, waɗanda Ruhun Allah ya haskaka, kuma aka tsarkake su ta wurin gaskiya, suna shelanta saƙonni uku ɗin nan a jerinsu.” Life Sketches, 429.
Abubuwan da suka faru na annabci da aka wakilta a Ru’ya ta Yohanna sura ta goma, tsawoyi bakwai ne suka wakilta su. Waɗannan abubuwan suna nuna inda allahntaka ta haɗu da ɗan adam. “Alamun” da Kristi ya bayyana a Matiyu sura ta ashirin da huɗu, Markus sura ta goma sha uku, da Luka sura ta ashirin da ɗaya suna wakiltar “alamun” da suka shigar da motsin Millerite, kuma suna wakiltar shaidar da ta yi daidai da motsin dubu ɗari da arba’in da huɗu. Dubu ɗari da arba’in da huɗu ba sa ɗanɗanar mutuwa kamar yadda Anuhu da Iliya suka wakilta. Satumba 11, 2001, “alamar” da Kristi ya bayyana a matsayin mai nuna isowar tsara ta ƙarshe a tarihin duniya, an bayyana ta a Luka sura ta ashirin da ɗaya. Don a kasance cikin wannan rukuni da Anuhu da Iliya suka wakilta, waɗanda ake kira dubu ɗari da arba’in da huɗu, yana bukatar a gane “alamar” da kuma dukan abin da take wakilta.
Bayan Yesu ya bi da almajiransa ta cikin tarihin “alamomi” waɗanda suka gabatar da motsin Millerite, sai Ya sāke maimaita shaidarsa ta tarihi tare da faɗaɗa ta, ta wurin haɗa wani misali da yake wakiltar wannan tarihin ɗaya.
Sai ya yi musu wani misali, ya ce, Ku dubi itacen ɓaure, da dukan itatuwa; sa’ad da suka fara toho, kuna gani, kuna kuma sani da kanku cewa rani ya kusa. Haka nan ku ma, sa’ad da kuka ga waɗannan abubuwa suna faruwa, ku sani cewa mulkin Allah ya kusa. Gaskiya ina gaya muku, wannan tsara ba za ta shuɗe ba, sai an cika dukan waɗannan abubuwa. Sama da ƙasa za su shuɗe; amma maganata ba za ta shuɗe ba. Luka 21:29–33.
Yesu ya fara misalin ne ta wurin bayyana bambanci tsakanin “itacen ɓaure,” a mufuradi, da kuma “dukan itatuwa.” “Itacen ɓaure” shi ne mutanen alkawari, waɗanda a kwanaki na ƙarshe su ne Adventism na Laodikiya, waɗanda suke ikirarin cewa su ne ragowar mutanen Allah. Sauran “itatuwan” kuwa al’ummai ne.
“Ku lura da la’antar itacen ɓaure, wanda yake wakiltar al’ummar Yahudawa, a lulluɓe da ganyen ikirari, amma ba a sami wani ’ya’ya a kansa ba. An furta la’ana a kan itacen ɓauren, wanda yake wakiltar wakili mai ɗabi’a, mai tunani, mai rai, wanda Allah ya la’anta, yana rayuwa kamar yadda Yahudawa suka rayu na shekaru arba’in bayan wannan abin da ya faru, duk da haka matacce ne. Ku lura, sauran itatuwa, masu wakiltar Al’ummai, ba a rufe su ba. Ba su da ganye, ba sa yin wani iƙirarin suna da sanin Allah. Lokacinsu na ɗaukar ’ya’ya bai riga ya yi ba.” Special Testimonies for Ministers and Workers, number 7, 59–61.
Adventisancin Laodiceya a kwanaki na ƙarshe abin la’ana ne, gama ko da yake tana ikirarin cewa ita ce ragowar mutanen Allah, ikirarinta ba ya haifar da ɗa. Yesu yana bayyana abubuwa biyu masu alaƙa da juna, amma dabam, a cikin wannan nassi. Yana nuna bambanci tsakanin mutanen Allah na ikirari da Al’ummai, waɗanda ba sa ikirarin kiyaye dokar Allah, ko mallakar Ruhun Annabci, waɗanda su ne siffofin ragowar kwanaki na ƙarshe, waɗanda Adventisancin Laodiceya ke ikirarin riƙewa. Ganyen a kwanaki na ƙarshe suna wakiltar ikirarin da ake yi na zama ragowar da Yohanna ya bayyana a cikin littafin Ru’ya ta Yohanna.
“Duniyar Al’ummai ta wakilce ta wurin itatuwan ɓaure marasa ganye, marasa ’ya’ya. Al’ummai ba su da tsoron Allah, kamar yadda Yahudawa ma ba su da shi, amma ba su yi da’awar cewa suna cikin tagomashin Allah ba. Ba su yi fariya da wata ɗaukakar ruhaniya ba. Makafi ne ta kowane fanni game da hanyoyi da ayyukan Allah. A gare su lokacin ɓaure bai riga ya yi ba. Har yanzu suna sa rai ga wata rana da za ta kawo musu haske da bege.” Signs of the Times, Fabrairu 15, 1899.
Kristi ya kuma ba da wata ƙarin bambanci tsakanin itacen ɓaure da sauran itatuwa. Lokacin da itacen ɓaure zai tohe ya fito, ya bambanta da lokacin da itatuwan Al’ummai za su toho su fito. A cikin kwanaki na ƙarshe “ana ba wa ikkilisiyoyi kira biyu mabambanta,” kuma murya ta fari daga mala’ikan Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha takwas, tana fayyace lokacin da fitowar toho ga mutum ɗari da arba’in da huɗu ya kamata ta auku. “Murya ta biyu” ta Ru’ya ta Yohanna goma sha takwas, tana wakiltar lokacin da sauran itatuwa za su toho su fito.
A zamanin Almasihu Yahudawa su ne itacen ɓaure, al’ummai kuma su ne sauran itatuwa. A tarihin Millerite, Furotestoci su ne itacen ɓaure, Millerites kuma su ne sauran itatuwa. A kwanaki na ƙarshe, Adventism na Laodicea shi ne itacen ɓaure marar ’ya’ya wanda ake cirewa daga Urushalima (gonar inabi), kuma dubu ɗari da arba’in da huɗu su ne itatuwan ɓaure masu ba da ’ya’ya. Sauran ’ya’yan Allah waɗanda har yanzu suke cikin Babila ana wakilta su a matsayin al’ummai.
“Baƙo,” bisa ma’anarsa, shi ne “wani ba na gida ba.” Itatuwan al’ummai suna cikin barci (matattu), ba su fitar da ƙwaiƙwayo ko ’ya’ya a lokacin da itacen ɓaure yake fitar da ƙwaiƙwayo ya kuma sāke rayuwa. Itace mai barci itace busasshiya, kuma sa’ad da ake kiran Al’ummai su fito daga Babila, ta wurin murya ta biyu ta Wahayi sura ta goma sha takwas, sa’an nan za su zaɓi kiyaye Asabar ta yini na bakwai kuma su shiga alkawari tare da Ubangiji.
Kada kuma ɗan baƙo wanda ya haɗa kansa ga Ubangiji ya yi magana, yana cewa, “Lalle Ubangiji ya raba ni gaba ɗaya da mutanensa”; kada kuma bawan da aka yi wa fyaɗe ya ce, “Ga shi, ni itace busashshe ne.” Gama haka Ubangiji ya ce wa bayin da aka yi wa fyaɗe waɗanda suke kiyaye Asabbataina, suke zaɓar abin da yake faranta mini rai, kuma suke riƙe alkawarina; har ma gare su zan ba a gidana da cikin katanguna na wuri da suna mafi alheri fiye da na ’ya’ya maza da na ’ya’ya mata: zan ba su suna madawwami, wanda ba za a yanke shi ba. Haka kuma ’ya’yan baƙi, waɗanda suka haɗa kansu ga Ubangiji, domin su bauta masa, su ƙaunaci sunan Ubangiji, su zama bayinsa, kowane wanda yake kiyaye Asabaci don kada ya ƙazantar da shi, kuma yake riƙe alkawarina; su ma zan kawo su zuwa dutsena mai tsarki, in sa su yi farin ciki a cikin gidana na addu’a: hadayunsu na ƙonawa da hadayunsu za a karɓe su a bisa bagadena; gama za a kira gidana gidan addu’a domin dukan al’ummai. Ishaya 56:3–7.
Baƙo shi ne “Ba’al’umme,” kuma “muryar ta biyu” tana kiran su su fito daga Babila, kuma a kawo su zuwa dutsen Allah mai tsarki; sa’an nan kuwa zai zama dutsensa “mai tsarki,” gama alkama da ciyawar banza za a raba su ta wurin aikin gwaji da aka wakilta a cikin tarihin “muryar ta farko”. Sa’ad da suka zo dutsen Ubangiji a kwanaki na ƙarshe, Ba’al’umme ba za su ƙara zama baƙi ko busassun itatuwa ba.
Rana da wata za su duhunta, taurari kuma za su janye haskensu. Ubangiji kuma zai yi ruri daga Sihiyona, ya kuma furta muryarsa daga Urushalima; sammai da ƙasa kuma za su girgiza; amma Ubangiji zai zama bege ga mutanensa, da ƙarfi ga ’ya’yan Isra’ila. Ta haka za ku sani ni ne Ubangiji Allahnku, mai zama a Sihiyona, tsaunina mai tsarki: sa’an nan Urushalima za ta zama mai tsarki, baƙi kuma ba za su ƙara ratsa cikinta ba har abada. Joel 3:15–17.
Shigar da tarihin da “murya ta biyu” ke kiran sauran garken Allah su fito daga Babila yana da “alamu” waɗanda alamu na motsin Millerite suka kasance wakilai a gare su. A cikin Matiyu sura ta ashirin da huɗu, Markus sura ta goma sha uku, da Luka sura ta ashirin da ɗaya, an gabatar da shaidar Kristi da muke la’akari da ita. A cikin kowanne daga waɗannan shaidu uku, ɗaya daga cikin “alamun” da aka bayyana shi ne cewa za a girgiza ikokin sammai, amma a cikin bayanin Joel game da “alamun” da suke nuna lokacin da Urushalima za ta kasance “mai tsarki”, duka “sammai da ƙasa za su girgiza.”
Yowel yana bayyana cikakkiyar cikar “alamu” da aka annabta waɗanda suke faruwa sa’ad da Urushalima take mai tsarki. Wannan lokaci ne sa’ad da Ubangiji ya kawar da zunubai daga cikin dubu ɗari da arba’in da huɗu, kuma ikilisiyar Laodikiya ta sauya zuwa motsin Filadelfiya. A nan ne motsi na shida (Filadelfiya) ya zama motsi na takwas (Filadelfiya), wato wanda yake daga cikin ikilisiyoyi bakwai. A nan ne kuma Ikilisiyar Mayaka ta zama Ikilisiya Mai Nasara. Ikilisiyar Mayaka lakabi ne na ikilisiyar Allah wadda ta ƙunshi alkama da ciyawa marasa amfani. Ikilisiya Mai Nasara ita ce tsattsarkan dutsen Allah wanda yake “mai tsarki,” kuma “baƙi kuma ba za su ƙara ratsa cikinta ba.”
Shigar da tuta da aka ɗaga, wadda ita ce Ikilisiya Mai Nasara, wadda ita ce “ta takwas wadda take daga cikin bakwai”, wadda kuma ita ce lokacin da Urushalima take “mai tsarki”, yana tare da “alamu.” Domin Yesu ya ba mutanensa ma’aunin da za su gane “alama” ta rai ko ta mutuwa, wadda take nuna hatimin dubu ɗari da arba’in da huɗu, sai ya yi amfani da itatuwa da zagayowar rayuwar itace a yanayi domin ya koyar da wannan darasi mai matuƙar muhimmanci.
“Kristi ya umurci mutanensa su tsare domin alamomin zuwansa, su kuma yi farin ciki sa’ad da za su ga alamomin zuwan Sarkinsu. ‘Sa’ad da waɗannan abubuwa suka fara faruwa,’ in ji Shi, ‘to, ku ɗaga kai, ku kuma ɗaga kawunanku; gama fansarku ta kusato.’ Ya nuna wa mabiyansa itatuwan bazara masu toho, ya ce: ‘Sa’ad da suka fara fitar da ganye, ku kan gani, ku kuma sani da kanku cewa rani ya kusato. Haka ma ku, sa’ad da kuka ga waɗannan abubuwa suna faruwa, ku sani cewa mulkin Allah ya kusato.’ Luka 21:28, 30, 31.” The Great Controversy, 308.
Sa’ad da itatuwan bazara suka fara toho, rani ya kusa.
Girbi ya wuce, rani ya ƙare, amma ba mu sami ceto ba. Irmiya 8:20.
Itatuwan da suke toho suna nuna cewa bazara ta zo, sa’an nan kuma mu sani cewa rani ya kusa, kuma a cikin rani ne ake tara girbi.
Maƙiyin da ya shuka su shi ne Iblis; girbi kuwa shi ne ƙarshen duniya; masu girbin kuma su ne mala’iku. Matiyu 13:39.
Girbi yana a ƙarshen duniya. Sa’ad da itatuwa suka fara tohowa, ana bukatar ku san cewa ƙarshen duniya ya yi kusa.
“Bai kamata a sa wata magana guda ta Mai Ceto ta rushe wata ba. Ko da yake babu wani mutum da ya san rana ko sa’ar zuwansa, an koya mana kuma an bukace mu mu san lokacin da ya yi kusa. Har wa yau, an ƙara koya mana cewa yin watsi da gargadinsa, da ƙin sani ko yin sakaci wajen sanin lokacin da zuwansa ya yi kusa, zai zama mai hallaka gare mu kamar yadda ya kasance ga waɗanda suka rayu a zamanin Nuhu, da ba su san lokacin da rigyawar ta zo ba.” The Great Controversy, 371.
Za mu ci gaba da nazarinmu na Luka sura ta ashirin da ɗaya a cikin talifi na gaba.
“Na ga cewa yanzu ana jijjiga ikon duniya kuma abubuwa suna zuwa ne bisa tsari. Yaƙi, da jita-jitar yaƙi, takobi, yunwa, da annoba su ne na farko da za su jijjiga ikon duniya; sa’an nan muryar Allah za ta jijjiga rana, wata, da taurari, har ma da wannan duniya. Na ga cewa jijjigar ikon da ke cikin Turai ba ita ce, kamar yadda waɗansu ke koyarwa, jijjigar ikon sammai ba, amma jijjigar al’ummai masu fushi ce.” Early Writings, 41.