Littafin Daniyel — Na Dari da Saba’in da Uku

A cikin littafin da ake wa take, *Hitler’s Pope*, marubucin nan John Cornwell ya fara labarin papon nan na gaba wanda ya yi sarauta a lokacin da Hitler yake mulkin Jamus, da kakansa da kuma Paparoma Pius IX, waɗanda aka kore su daga Birnin Roma. Sa’ad da Pius IX ya gudu daga birnin Roma, sanye da kama irin ta wata zuhura, mutumin kaɗai da ya tafi da shi shi ne kakan wannan papon na gaba. Cornwell ya tabo dangantaka ta kusa tsakanin mutanen nan biyu, sannan daga baya ya nuna yadda mahaifin wannan papon na gaba shi ma yake da alaƙa da cibiyar iko ta Cocin Katolika. Ta yin haka ya bayyana yanayin zamantakewa, siyasa, da addini na tarihin daga zamanin Pius IX har zuwa Yaƙin Duniya na Biyu. Wannan tsokaci na tarihin yana da matuƙar bayar da ilimi.

Gregory VII ya kasance “mai goyon bayan rashin iya kuskure,” amma wannan iƙirari na abin dariya ba a mai da shi koyarwar hukuma ba (dogma) sai a zamanin Pius IX, wanda ya mai da wannan iƙirari marar hikima ya zama tsayayyar koyarwa a Majalisar Vatican ta farko. An amince da wannan koyarwa a ranar 18 ga Yuli, 1870, shekara ɗari da hamsin cif kafin ranar ɓacin rai na farko na mutum ɗari da arba’in da huɗu.

Abin da yake da muhimmanci game da wannan tarihi shi ne cewa sa’ad da Pius IX ya shirya Majalisar Vatican ta Farko, kuma ya aiwatar da koyarwarsa ta rashin yiwuwar kuskure, abin da ya motsa shi ya samo asali ne daga ƙiyayyarsa ga abin da ake kira “zamaniyanci.” Ba ta samo asali daga ra’ayin cewa wani Paparoma ba zai iya yin kuskure ba sa’ad da yake fayyace koyaswar Littafi Mai Tsarki; a maimakon haka, kariya ce ga adawar papanci ga tasirin da Juyin Juya Halin Faransa ya haifar. An karkatar da ita ne ga abin da daga baya za a san shi da Kwaminisanci.

Juyin Juya Halin Faransa ya jawo babban rikicewa a tsarin mulkin ƙasashen Turai, tare da wata ƙiyayya ta musamman ga sarautar da take ita ce papacy. Tawayen Jamhuriyar Italiya ne ya kori Pius IX na ɗan lokaci daga Roma, tare da na hannun damansa. “Modernism,” wanda falsafanci iri-iri da Juyin Juya Halin Faransa ya haifar suka wakilta, shi ne babban maƙiyin Pius IX, kuma an tsara koyarwarsa ta rashin kuskure domin ta tabbatar da kowane iƙirari da fafaroma ya yi a kan ra’ayoyin modernists da Juyin Juya Halin Faransa ya haifar.

Daniyel sura ta goma sha ɗaya, aya ta arba’in ta bayyana cewa a shekara ta 1798, sarkin kudu (Faransa marar yarda da Allah), ya yi wa sarkin arewa (paparoma) raunin mutuwa.

Koyarwar rashin kuskure ta Pius IX tana da alaƙa da yaƙin da aya ta arba’in ta Daniyel goma sha ɗaya ta wakilta, kuma tun daga ƙarshen shekarar 1869 zuwa shekara ta gaba Pius IX ya tara Majalisar Vatican ta farko, wadda aka sani da Vatican ta Farko, da nufin tabbatar da cewa Paparoma shi ne shugaban Katolika, kuma cewa Katolika ita ce shugabar dukan ikklisiyoyi, kamar yadda dokar Justinian ta shelanta a shekara ta 533.

Taron Majalisar Vatican na Biyu, wanda kuma ake kira Vatican II, an gudanar da shi daga 1962 zuwa 1965. Ya kasance muhimmin al’amari mai tarihin gaske a cikin tarihin Cocin Katolika, kuma ɗaya daga cikin manyan majalisun ƙoli na ikilisiyoyi mafi muhimmanci a zamanin yau. An kira wannan majalisa ƙarƙashin jagorancin Paparoma John XXIII, kuma ta ci gaba a lokacin shugabancin Paparoma Paul VI bayan rasuwar John XXIII a shekara ta 1963. Yana da muhimmanci a gane bambanci bayyananne da ke tsakanin waɗannan majalisu biyu.

Majalisa ta farko ta kasance domin tabbatar da abin da ake kira “fifikon matsayi” na papa, ma’ana cewa papa shi ne babban mai mulki, malami da makiyayi na Ikilisiya, wanda ke da alhakin kiyaye da fassara koyaswar bangaskiya. Ikonsa ya ƙunshi ayyana akidu, fitar da umarnai na koyarwa, da yin furuci masu cikakken iko a kan al’amuran bangaskiya da ɗabi’a, abin da aka sani da rashin kuskuren papa. Haka kuma ya haɗa da ikon shari’a na papa a kan Ikilisiya ta duniya baki ɗaya, ciki har da ikon naɗa bishops, tsara tsare-tsaren sacramentoci, da tafiyar da harkokin gudanarwar Ikilisiya.

Majalisa ta biyu an nufe ta ne domin karkatar da ikilisiya zuwa wani tsari na haɗin kan addinai. Majalisun sun kasance shawarwari da suka yi karo da juna kai tsaye. Majalisa ta farko mai ra’ayin mazan jiya, majalisa ta biyu mai sassaucin ra’ayi ta yi mata saɓani. Waɗannan ɓangarori biyu sun bambanta da juna kamar dare da rana, kuma annabcin da ake dangantawa da sirrika uku na Fatima yana bayyana wani yaƙi na cikin gida wanda waɗannan majalisu biyu suke wakilta daidai.

Annabcin ya bayyana wani rukuni da ke riƙe da fifikon da Pius IX ya wakilta, a matsayin waɗanda abin da ake kira ko dai “farin paparoma,” ko “paparoma nagari,” ko kuma “bishop nagari” ke wakilta; kuma ɗayan rukunin, mai alaƙa da Vatican II, abin da ake kira “baƙin paparoma,” ko “paparoma mugu,” ko kuma “bishop mugu” ne ke wakilta. Rigimar waɗannan ra’ayoyin siyasa guda biyu tana bayyana sa’ad da ka ziyarci wurin bauta na mu’ujizar Fatima, a Fatima, Portugal. Sa’ad da ake shiga, an shimfiɗa hanyar tafiya a tsakanin mutum-mutumin baƙin paparoma a gefe ɗaya, da farin paparoma a ɗayan gefen.

Saboda haka, ya zama wani ɓangare na gadon mutumin da daga ƙarshe zai zama abin da littafin ya bayyana a matsayin papen Hitler, cewa asalinsa sun haɗu ƙwarai da gwagwarmayar da ke tsakanin modernism (sarkin kudu), da fifikon papanci (sarkin arewa).

Ya kamata a fahimta cewa marubucin littafin da muke nazari a kai ɗan Katolika ne mai cikakken matsayi mai kyau, kuma manufarsa da ya bayyana ta rubuta littafin ita ce ya yi haske a kan zargin cewa fafaroma da ya yi mulki a lokacin Yaƙin Duniya na Biyu ya goyi bayan Hitler, ’yan Nazi, ko kuma yana da wani laifi a kisan kare dangi da aka yi wa Yahudawa da sauran mutane. Sa’ad da Cornwell ya yi magana game da kakannin Pius XII, wanda shi ne babban mataimakin da ya tsara Majalisar Vatican ta Ɗaya, tarihin gwagwarmayar da ke tsakanin sarakunan kudu da arewa yana sake bayyana kansa a cikin wannan tarihin. Sa’ad da juyin juya halin “Republicanism” ya isa Italiya, na kusan shekara guda, ’yan Italiya suka kori Pius IX daga birnin Roma, kuma tun daga wancan lokaci, ko bayan ya dawo ma, duk abin da papanci ya taɓa mallaka shi ne kadada ɗari da goma, da aka sani da Birnin Vatican.

Hanyar kaɗai da ya ma iya komawa zuwa Vatican ita ce tare da taimakon sojojin Faransa, da kuma rance daga gidan Rothschild, mashahuran bankunan Yahudawa marasa kyakkyawan suna. Domin a fahimci cikin hikima irin sa hannun da papacy ta yi a kisan kiyashin Holocaust a lokacin Yaƙin Duniya na Biyu, dole ne a samu ɗan fahimta ta asali game da yadda Turai ta ɗauki Yahudawa tun bayan gicciyen Almasihu. Littafin ya nuna cewa ƙin Yahudawa da wariyar launin fata abubuwa ne biyu mabambanta, yana cewa ƙiyayyar Hitler ga Yahudawa ta kasance ta wariyar jinsin mutane ce, domin Hitler ya ɗauki Yahudawa a matsayin wani ƙananan rukuni na ’yan Adam, alhali kuwa ƙin Yahudawa shi ne ƙyamar Yahudawa saboda sun kashe Allah. Ko kuwa abu ɗaya ne tak kuma babu bambanci a tsakaninsu, ko kuwa lalle akwai rarrabewa tsakanin su biyun, gaskiyar wahalar da Yahudawa suka sha abu ne mai daraja a fahimta.

Alal misali, a Amurka a yau idan aka yi amfani da kalmar “ghetto,” mafi yawan mutane suna ɗauka cewa ita ce ma’anar ɓangaren gari matalauci kuma lalatacce. Amma asali kalmar “ghetto,” tana nufin wani sashe na birni, musamman a Venice, Italiya, inda aka tilasta wa Yahudawa su zauna a lokacin Tsakiyar Zamani. An kafa ghetto na farko a Venice a shekara ta 1516, sa’ad da Jamhuriyar Venice ta tsare Yahudawa a wani yanki na musamman na birnin da aka sani da “geto nuovo” (sabuwar ma’aikatar narkar da ƙarfe), wanda daga bisani ya zama sananne da suna ghetto.

A Turai a tsawon Zamani na Tsakiyar daula, an takaita wa Yahudawa wuraren da za su iya zama, haka kuma sana’o’i da aka yarda su yi. Waɗannan takunkumai sun ginu ne bisa tsohuwar ma’anar ƙin Yahudawa, wadda ta danganci imanin cewa Yahudawa ne suka kashe Allah, kuma cewa dukan matsalolinsu na baya-bayan nan sun jawo wa kansu ne ta wurin ayyukansu na kansu.

A tsakiyar zamanai, an riga an kafa al’ada cewa Kiristoci ba za su iya ba da rance ko kuma karɓar ruwa a kan bashi ba. An keɓe Yahudawa daga wannan ƙuntatawa, kuma ba da rance ya zama ɗaya daga cikin sana’o’in da aka yarda Yahudawa su yi. Masu bankin Yahudawa, irin su dangin Rothschild, su ne masu musayar kuɗi sakamakon ƙuntatawar doka game da irin sana’o’in da aka yarda su yi. Sa’ad da Pius IX ya buƙaci kuɗi domin komawa Vatican, takaicin da ya ke yi na cewa ba ya ƙara mulkin birnin Roma ya ƙaru saboda wajibcin da ya hau kansa na ya nemi kuɗi daga Yahudawa.

Kafin a kore shi daga Roma, Pius IX ya bayyana kamar yana cikin ɗaya daga cikin sansanoni biyu dangane da Yahudawa da dangantakar coci da Yahudawa. Sansanoni biyun sun ƙunshi waɗanda suka gaskata cewa Yahudawa, ko mene ne ya faru da su, kawai suna karɓar abin da ya dace da su, da kuma ɗaya bangaren da ya fi karkata ga nuna ɗan jinƙai ga Yahudawa. Lokacin da Pius IX ya koma Vatican, bayan an kore shi, jinƙan da ya taɓa nunawa wani lokaci kafin gudun hijirarsa bai ƙara bayyana ba har abada. Kafin gudun hijirarsa ya rufe getto a birnin Roma, kuma bayan dawowarsa ya sāke kafa getton, ya kuma fara ɗora haraji a kan Yahudawa domin ya tattara asarorin kuɗinsa.

Mutumin hannun dama na Paparoma Pius IX shi ne Marcantonio Pacelli, kakannin Paparoman Hitler. Lauya ne wanda yake cikin wata ƙungiya ta musamman ta lauyoyi da ke goyon bayan papanci. Ɗansa ya shiga cikin wannan rukuni na fitattun lauyoyi, haka ma jikansa, wanda daga baya zai zama Paparoman Hitler. Bayan littafin ya bi tarihin kakannin Eugenio Pacelli, da na mahaifinsa, da kuma ƙuruciyarsa da iliminsa, sai ya yi magana a kan matsayin da Pacelli ya ɗauka sa’ad da ya fara aikinsa domin papanci. A matsayinsa na lauya, daga zuriyar fitattun lauyoyin papanci, an zaɓe shi ya jagoranci wani sashe da ya ƙware a kan yarjejeniyoyi, waɗanda ake kira concords. A shekara ta 1901 aka shigar da Pacelli cikin ofishin Sakatariyar Harkokin Ƙasa ta Paparoma.

Pacelli ya zama wakili zuwa ga al’ummai. A ma’anar annabci, Pacelli ya zama halastaccen wurin tuntuɓa da ya cika fasikancin sarakunan duniya tare da papacy. A shekarar 1903, an naɗa Pius X a matsayin fafaroma. Nan take ya fara kai hari ga “gubar tunani” wadda ta haifar da “relativism da skepticism.” Mutumin da ya jagoranci ƙoƙarin Pius X na kawar da “modernism” shi ne Umberto Benigni, wanda ya yi aiki a ofishi ɗaya da Pacelli. Benigni ya taɓa faɗa game da wata ƙungiya ta masana tarihi na matakin duniya cewa su mutane ne waɗanda, a wajensu, “tarihi ba kome ba ne face ci gaba da yunƙurin yin amai cikin fidda rai. Ga irin wannan nau’in ɗan adam magani guda ɗaya ne kawai: binciken ƙetare!” A wurin Benigni, duk wani masanin tarihi da ya nuna wata alamar tausayawa ga ra’ayoyin da suka fito daga Juyin Juya Halin Faransa, ya kamata a kashe shi.

A hukumance, Benigni ne ya jagoranci ma’aikatar yaɗa farfaganda ta papacy, amma a ɓoye kuma shi ne ya tafiyar da wata ƙungiyar leƙen asiri ta sirri, wadda aka tsara domin gano duk wani Katolika da yake da wata alamar goyon baya ga “modernism,” wadda ta samo asali daga wurin sarkin kudu. A ƙarshe, a shekara ta 1910, aikinsa ya haifar da wata umarni da ta tilasta wa ma’aikatan papacy su yi rantsuwa, wadda ake kira Rantsuwar Adawa da Modernism. Har yanzu tana nan da ƙarfi. Domin a ɗauke ka aiki a Vatican dole ne ka rantse da ƙin ra’ayoyin modernist, waɗanda a yau za mu kira ra’ayoyin kwaminisanci.

A taƙaitaccen bayani na littafin Cronwell, a kan shafin ciki na murfi an bayyana cewa, “A cikin shekaru goma na farko na ƙarni, a matsayinsa na hazikin matashin lauya na Vatican, Pacelli ya taimaka wajen tsara wata akida ta ikon Paparoma wadda ba ta taɓa samun irinta ba; a cikin shekarun 1920, ya yi amfani da wayo da kuma baƙar fata wajen kakaba iko a Jamus. A shekara ta 1933, Hitler ya zama cikakken abokin tattaunawarsa, kuma aka kafa wata yarjejeniya wadda ta bai wa Cocin Katolika gata na addini da na ilimi a musayar janye Katolika daga ayyukan zamantakewa da na siyasa. Wannan ‘na son rai’ murabus na Katolika ta siyasa, wanda aka kakaba daga Roma, ya sauƙaƙa haɓakar Naziyanci.”

A wani taron majalisar ministoci a ranar 14 ga Yuli, 1933, Adolph Hitler ya bayyana ra’ayinsa a wannan watan cewa yarjejeniyar da Pacelli ya kulla da ’yan Nazi ta bai wa Jamus “wani yanki na amincewa…. A cikin fafutukar da ke ci gaba da bunƙasa da Yahudawan duniya.”

Littafin Cornwell bai samu karɓuwa mai kyau daga Katolika ba, waɗanda suka ƙi amincewa da shaidar cewa Pacelli ne babban dalilin da ya sa Hitler ya sami damar hawa mulki, domin Jamus ƙasa ce mai rinjaye na Katolika. Pacelli ya ƙulla wata yarjejeniya da ta hana gidan buga littattafan Katolika, hukumomin labaran Katolika da makarantu na Katolika faɗin wani abu game da alkiblar Hitler tun daga shekara ta 1933 zuwa gaba. Littafin ya bi diddigin bayyananniyar karkatar Pacelli zuwa ƙin Yahudawa, wanda daga bisani ya zama shugaban Kirista na Katolika a lokacin Yaƙin Duniya na Biyu. Aƙalla abubuwa uku za a iya tabbatar da su bisa tushen tarihin da suke da matuƙar aminci daga littafin.

Na farko shi ne yaƙin sarkin arewa da sarkin kudu, kamar yadda aka bayyana a Daniyel sura ta goma sha ɗaya. A cikin wannan yaƙi, maƙiyan su ne Katolika da rashin yarda da Allah, fafaroma da Kwaminisanci. Wani batu kuma shi ne cewa fafaroma ya yi amfani da Naziyanci a matsayin rundunarsa ta wakilci wajen yaƙi da rashin yarda da Allah a lokacin Yaƙin Duniya na Biyu, kamar yadda fafaroma ya yi amfani da Furotesta masu ridda a shekara ta 1989, a matsayin rundunarsa ta wakilci wajen yaƙi da rashin yarda da Allah na Tarayyar Soviet (USSR). Littafin kuma yana bayyana tsari na annabci na ciki da na waje wanda saƙonnin shaidanci da suka fito daga mu’ujizar Fatima suka wakilta.

Yaƙin iyaka na Raphia, wanda aka wakilta a ayoyi na goma sha ɗaya da goma sha biyu na Daniyel sura ta goma sha ɗaya, yana wakiltar yaƙin iyaka da ake aiwatarwa a halin yanzu a Ukraine. Yaƙin dā ya kasance yaƙi mai zafi, na biyun kuma shi ne yaƙin wakilai na biyu, tare da rundunonin wakilai da abin ya shafa suna hulɗa ta kisa da rayuwa. Raphia tana fayyace yaƙin iyakar a matsayin yaƙi tsakanin sarkin arewa da sarkin kudu, amma annabci yana koyar da cewa har zuwa dokar Lahadi mai zuwa nan ba da daɗewa ba, karuwar Taya an manta da ita, Jezebel tana cikin Samariya, kuma Herodias ta tsallake bikin ranar haihuwar Hirudus. Waɗannan shaidu uku game da rawar da sarkin arewa yake takawa a cikin wannan tarihi na yanzu, su ne cewa ita tana bayan fage tana jan igiyoyi. Yaƙe-yaƙe masu zafi, yaƙe-yaƙen wakilai, da yaƙe-yaƙen sanyi da suke faruwa yayinda aka manta da ita, ana aiwatar da su ne ta hannun rundunonin wakilanta.

Rasha ita ce sarkin kudu, kuma a yanzu tana cikin wani yaƙi na kan iyaka da ‘yan duniya-ɗaya na Yammacin duniya suke ɗaukar nauyinsa ta fuskar kuɗi, musamman ‘yan Democrat masu ra’ayin ci gaba da kuma ‘yan Republican na RINO (Republican In Name Only) a cikin Amurka. Sa’ad da aka wakilci Amurka a matsayin rundunar wakili ta sarkin arewa a aya ta arba’in ta Daniyel goma sha ɗaya, siffofinta biyu na annabci su ne ƙarfin soja da ikon kuɗi. Amurka tana aiwatar da wannan aiki a Ukraine irin wanda ta yi a 1989, tana taimakon Paparoma a kan Rasha, kuma rundunar wakili da take a filin daga, wadda take kare Ukraine, tana cike da masu goyon bayan Nazi har ma kafafen yaɗa labarai na gama-gari ba za su iya musanta hakan ba. Roma a yanzu tana amfani da irin waɗannan rundunonin wakilai da ta yi amfani da su a yaƙin zafi wanda shi ne Yaƙin Duniya na Biyu, da kuma a 1989, domin yin yaƙi da Rasha. Karanta littafin nan: Hitler’s Pope, the Secret History of Pius XII.

Za mu ci gaba da wannan nazari a maƙala ta gaba.