Yayinda muke duban yaƙin wakilci na uku, wanda aka wakilta a ayoyi na goma sha uku zuwa goma sha biyar, za mu tuna da abin da ya riga ya kai ga waɗannan ayoyi. A babi na goma, Daniyel ya karɓi wahayi na ƙarshe, kuma ta haka aka bayyana shi a matsayin mai fahimtar wahayi na annabci na ciki da na waje duka. Kalmar Ibrananci “dabar,” wadda take nufin “kalma,” an fassara ta da “abu.” A babi na tara, sa’ad da Jibra’ilu ya zo domin ya sa Daniyel ya fahimci wahayin kwanaki dubu biyu da ɗari uku, kalmar Ibrananci “dabar” an fassara ta da “al’amari.”
I, yayin da nake magana cikin addu’a, ga shi, mutumin nan Jibrilu, wanda na gani a cikin wahayin tun farko, aka sa ya tashi da sauri, ya taɓa ni wajen lokacin hadayar yamma. Sai ya sanar da ni, ya yi magana da ni, ya ce, Ya Daniyel, yanzu na fito domin in ba ka basira da fahimta. A farkon roƙe-roƙenka umarni ya fito, ni kuwa na zo in nuna maka; gama kai ƙaunatacce ne ƙwarai: saboda haka ka fahimci al’amarin, ka kuma lura da wahayin. Daniel 9:21–23.
Lokacin da Jibrilu ya gaya wa Daniyel ya “fahimci al’amarin, ka kuma yi la’akari da wahayin,” an fassara kalmar Ibrananci “biyn” duka a matsayin “fahimta” da kuma “yi la’akari da.” Ma’anar kalmar ita ce rarrabe abu a cikin tunani. Jibrilu ya sanar da Daniyel cewa ya yi rarrabewa ta tunani tsakanin “dabar” da aka fassara da “al’amari” da kuma “mareh”, wadda aka fassara da “wahayi”. Domin ya fahimci fassarar da Jibrilu yake ba Daniyel game da annabcin shekaru dubu biyu da ɗari uku, ya kamata Daniyel ya gane bambanci tsakanin wahayin annabci da aka wakilta a matsayin “al’amari” da kuma wahayin annabci na “mareh”. “Al’amarin”, wanda shi ne “dabar,” ma’ana kalma, yana wakiltar layin annabci na waje, kuma wahayin “mareh” yana wakiltar layin annabci na ciki.
A cikin sura ta goma na littafin Daniyel, gaskiya ta farko da ake bayyana wa mai nazarin annabci ita ce, Daniyel yana wakiltar mutanen Allah a kwanaki na ƙarshe waɗanda suka fahimci duka layukan annabci na ciki da na waje.
A shekara ta uku ta Sarusas, sarkin Farisa, an bayyana wa Daniyel wani al’amari, wanda ake kira sunansa Belteshazzar; al’amarin kuwa gaskiya ne, amma lokacin da aka ƙayyade yana da tsawo; shi kuma ya fahimci al’amarin, kuma ya sami ganewa game da wahayin. Daniyel 10:1.
“Abin,” shi ne kalmar Ibraniyanci “dabar,” kuma “wahayin,” shi ne wahayin “mareh.” A matsayin annabi, Daniyel yana wakiltar mutanen Allah na kwanaki na ƙarshe, waɗanda cikakkiyar cikar su ita ce mutum dubu ɗari da arba’in da huɗu. Shekara ta uku ta Sairus tana sanya Daniyel a cikin layin gyara da ya fara a lokacin ƙarshe a 1989. A cikin “waɗannan kwanaki,” masu wakiltar tarihin daga 1989 zuwa dokar Lahadi mai zuwa nan ba da jimawa ba a Amurka, Daniyel yana makoki na makonni uku. A cikin layin gyara na mutum dubu ɗari da arba’in da huɗu, wannan lokacin makoki yana nuna kwanaki uku da rabi da shaidun biyu na Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha ɗaya suke a mace a kan titi. Titin babban birnin nan na Saduma da Masar, inda kuma aka gicciye Ubangijinmu, shi ne kuma kwarin ƙasusuwan busassu matattu na Ezekiyel.
A cikin sura ta goma, an canja Daniyel ya zama cikin surar Almasihu, kuma an taɓa shi sau uku tun kafin Jibra’ilu ya fassara wahayin da Daniyel ya gani. Wahayin ya haifar da rarrabuwa tsakanin rukuni biyu na masu sujada. Bisharar madawwami kullum tana haifar da rukuni biyu na masu sujada. Daniyel ya wakilci rukunin masu sujada da aka wakilta a matsayin ɗari da arba’in da huɗu dubu, sabanin rukunin da suka gudu da tsoro daga wahayin.
Kafin sura ta goma, Jibra’ilu ya zo wa Daniyel sau uku domin ya fassara wahayi. Ya fassara wahayan surori na bakwai da na takwas, waɗanda suka kwatanta masarautun annabcin Littafi Mai Tsarki a bayyanarsu ta siyasa (sura ta bakwai), da kuma bayyanarsu ta addini (sura ta takwas). Sa’an nan a sura ta tara Jibra’ilu ya fassara annabcin shekaru dubu biyu da ɗari uku. Jibra’ilu ya zo a sura ta goma domin ya kammala fassarar da aka bari ba a cika ta ba a sura ta tara, kuma ya ba Daniyel fassarar wahayin da ya haifar da rukuni biyu na masu sujada. Da farko Jibra’ilu ya ba Daniyel cikakken bayani na gaba ɗaya game da wahayin a aya ta goma sha huɗu.
Yanzu na zo ne domin in sa ka fahimci abin da zai sami mutanenka a kwanaki na ƙarshe; gama har yanzu wahayin na kwanaki masu yawa ne. Daniel 10:14.
Wahayin Almasihu, wanda ya haifar da azuzuwa biyu na masu sujada, yana wakiltar abin da zai sami mutanen Allah a kwanaki na ƙarshe. Fassarar surori na bakwai da takwas ta kasance fassarar tarihin da aka wakilta ta wurin tashi da fāɗuwar masarautun annabcin Littafi Mai Tsarki, kamar yadda aka misalta su da dabbobin farauta da dabbobin haikali bi da bi. Fassarar sura ta tara kuwa, ta kasance cikakken rarrabewar lokuta daban-daban na annabci da aka wakilta a cikin annabcin shekaru dubu biyu da ɗari uku. Ta wata hanya, wahayin Almasihu cikin ɗaukakarsa a sura ta goma ya wakilta abin da zai sami mutanen Allah a kwanaki na ƙarshe. Kafin Jibrilu ya fara da cikakken shimfiɗar tarihin, wadda ita ce fassarar wahayin Almasihu cikin ɗaukakarsa, sai ya tunatar da Daniyel cewa ya riga ya faɗa masa abin da fassarar take wakilta.
Sa’an nan ya ce, Ka san dalilin da ya sa na zo gare ka? Yanzu kuma zan koma in yi yaƙi da shugaban Farisa; sa’ad da kuwa na tafi, ga shi, shugaban Girka zai zo. Daniel 10:20.
Jibra’ilu ya tunatar da Daniyel cewa ya gaya wa Daniyel a aya ta goma sha huɗu cewa ya zo ne domin ya sa Daniyel ya fahimci abin da zai sami mutanen Allah a kwanaki na ƙarshe, kuma yana sa ran Daniyel ya ɗora gabatarwar tarihi na annabci da za ta biyo baya cikin wannan mahallin. Daniyel kuwa yana neman takamaiman fahimta tun daga ranar farko da ya fara makoki.
Sai ya ce mini, Kada ka ji tsoro, Daniyel: gama tun daga ranar farko da ka sa zuciyarka ga fahimta, da kuma kaskantar da kanka a gaban Allahnka, an ji kalmominka, ni kuwa na zo ne sabili da kalmominka. Amma shugaban mulkin Farisa ya yi tsayayya da ni kwana ashirin da ɗaya: amma ga shi, Mika’ilu, ɗaya daga cikin manyan sarakuna, ya zo domin ya taimake ni; ni kuwa na tsaya a can tare da sarakunan Farisa. Daniyel 10:12, 13.
Bayan makwanni uku na zaman makoki na Daniyel, ya ga wahayin Almasihu, wanda a ma’anar annabci ya yi daidai da wahayin Almasihu da Yohanna a Batmos ya shaida.
Ba ƙaramin mutum ba ne face Ɗan Allah ya bayyana ga Daniyel. Wannan kwatancin ya yi kama da wanda Yahaya ya bayar sa’ad da aka bayyana masa Almasihu a Tsibirin Patmos. Ubangijinmu yanzu ya zo tare da wani manzon sama domin ya koya wa Daniyel abin da zai faru a kwanaki na ƙarshe. An ba Daniyel wannan sani, kuma aka rubuta shi ta wurin hurarriyar wahayi domin mu, waɗanda iyakar duniya ta zo a kanmu.
“Manyan gaskiyar da Mai-fansar duniya ya bayyana domin waɗanda suke neman gaskiya ne kamar neman ɓoyayyun taskoki. Daniyel tsohon mutum ne. Ya shafe rayuwarsa a tsakiyar ruɗanin kotun arna, hankalinsa kuwa ya cika da al’amuran daula mai girma; duk da haka sai ya ware kansa daga dukan waɗannan, ya wahalar da ransa a gaban Allah, yana neman sanin nufin Maɗaukaki. Kuma a matsayin amsa ga roƙe-roƙensa, an isar da haske daga fadodin sama domin waɗanda za su rayu a kwanaki na ƙarshe. To, da wane irin ƙwazo ya kamata mu nemi Allah, domin ya buɗe fahimtarmu mu gane gaskiyar da aka kawo mana daga Sama.”
“‘Ni kuwa Daniyel ni kaɗai na ga wahayin; gama mutanen da suke tare da ni ba su ga wahayin ba; amma wata babbar rawa ta faɗa musu, har suka gudu suka ɓuya kansu…. Kuma ba wani ƙarfi da ya rage a cikina; gama kyawuna ya juye a cikina ya zama ruɓa, ban kuma riƙe wani ƙarfi ba.’ Haka zai zama ƙwarewar kowane mutum da aka tsarkake da gaske. Gwargwadon yadda ganewarsu game da girma, ɗaukaka, da kamalar Almasihu take ƙara fayyacewa, haka kuma za su fi ganin rauninsu da ajizancinsu sarai. Ba za su kasance da wata niyya ta jingina wa kansu halin rashin zunubi ba; abin da ya bayyana daidai ne kuma kyakkyawa a gare su a cikin kansu, idan aka kwatanta shi da tsarkin da ɗaukakar Almasihu, zai bayyana ne kawai a matsayin abin da bai cancanta ba kuma mai ruɓewa. Sa’ad da mutane suka rabu da Allah ne, sa’ad da suke da ganewa marar fayyacewa ƙwarai game da Almasihu, sai su ce, ‘Ni marar zunubi ne; an tsarkake ni.’”
“Sa’an nan Jibra’ilu ya bayyana ga annabin, ya kuma yi masa magana haka; ‘Ya Daniyel, mutum ƙaunatacce ƙwarai, ka fahimci kalmomin da nake faɗa maka, ka kuma tsaya a mike; gama zuwa gare ka ne yanzu aka aiko ni. Da ya faɗa mini wannan magana kuwa, sai na tsaya ina rawar jiki. Sa’an nan ya ce mini, Kada ka ji tsoro, Daniyel; gama tun daga ranar farko da ka sa zuciyarka ga fahimta, ka kuma ƙasƙantar da kanka a gaban Allahnka, an ji kalmominka, ni kuma na zo saboda kalmominka.’”
“Wace babbar ɗaukaka ce Maɗaukakin Sama ya nuna wa Daniyel! Ya ta’azantar da bawansa mai rawar jiki, ya kuma tabbatar masa cewa an ji addu’arsa a Sama, kuma a matsayin amsar wannan addu’a mai zafi, aka aiko mala’ika Jibra’ilu domin ya rinjayi zuciyar sarkin Farisa. Sarkin ya yi tsayayya da motsin Ruhun Allah a cikin makwanni uku ɗin nan da Daniyel yake azumi yana kuma addu’a, amma an aiko Yariman Sama, shugaban mala’iku, Mika’ilu, domin ya juya zuciyar sarkin mai taurin kai ya ɗauki wani tabbataccen mataki don amsa addu’ar Daniyel.”
“‘Sa’ad da ya faɗa mini irin waɗannan kalmomi, sai na sunkuyar da fuskata ƙasa, na zama marar magana. Sai ga shi, wani mai kama da siffar ’ya’yan mutane ya taɓa leɓunana…. Ya ce, Ya kai mutum ƙaunatacce ƙwarai, kada ka ji tsoro: salama ta tabbata a gare ka; ka yi ƙarfi, i, ka yi ƙarfi. Sa’ad da kuwa ya yi mini magana, sai na sami ƙarfi, na ce, Bari ubangijina ya yi magana; gama ka ƙarfafa ni.’ Girman ɗaukakar Allah da aka bayyana wa Daniyel ya yi yawa har ba zai iya jure ganin ta ba. Sa’an nan manzon Sama ya lulluɓe hasken kasancewarsa, ya bayyana ga annabin a matsayin ‘wani mai kama da siffar ’ya’yan mutane.’ Da ikon Allahntakarsa ya ƙarfafa wannan mutum mai aminci da bangaskiya, domin ya ji saƙon da aka aiko masa daga wurin Allah.
“Daniyel bawa ne mai aminci na Maɗaukaki. Doguwar rayuwarsa ta cika da ayyukan hidima masu daraja domin Ubangijinsa. Tsarkin halinsa, da amincinsa marar karkata, ba abin da ya kai su sai tawali’un zuciyarsa da nadamarsa a gaban Allah. Muna maimaitawa, Rayuwar Daniyel misali ce da wahayi ya tabbatar na tsarkakewa ta gaskiya.” Review and Herald, Fabrairu 8, 1881.
Kwarewar Daniyel a sura ta goma tana wakiltar mutanen Allah a kwanaki na ƙarshe, waɗanda, kamar Daniyel da Yohanna, suke fahimtar Wahayin Yesu Almasihu. Mabuɗin sanya Daniyel cikin tarihin annabci inda kwarewarsa take ya dogara ne a kan gaskiyar cewa yana cikin makoki, kuma an aiko Mika’ilu a ƙarshen kwanaki ashirin da ɗaya. A aya ta farko, Daniyel ya rubuta cewa yana da fahimtar duka wahayin cikin gida da na waje na annabci. Kafin kwanaki ashirin da ɗaya, Daniyel yana da cikakkiyar fahimta marar cika game da wahayoyi biyun, amma da fassarar Jibra’ilu, Daniyel ya fahimci “abu” da “wahayin” sarai a matsayin wahayi daban-daban.
“Yayinda lokaci ya kusanto domin cikar shekaru saba’in na bautar talala, zuciyar Daniyel ta shiga babban damuwa game da annabce-annabcen Irmiya. Ya ga cewa lokaci ya yi kusa da Allah zai ba zaɓaɓɓen mutanensa wata jarrabawa kuma; sai da azumi, da ƙasƙantar da kai, da addu’a, ya roƙi Allah na Sama a madadin Isra’ila, da waɗannan kalmomi: ‘Ya Ubangiji, Allah mai girma mai ban-tsoro, mai kiyaye alkawari da jinƙai ga waɗanda suke ƙaunarka, da kuma ga waɗanda suke kiyaye umarnanka’; mun yi zunubi, mun aikata mugunta, mun yi aikin sharri, mun yi tawaye ma, har da karkacewa daga farillanka da hukunce-hukuncenka; ba mu kuma saurari bayinka annabawa ba, waɗanda suka yi magana da sunanka ga sarakunanmu, da shugabanninmu, da kakanninmu, da kuma ga dukan mutanen ƙasar.’
“Ku lura da waɗannan kalmomi. Daniyel bai shelanta aminci nasa a gaban Ubangiji ba. Maimakon ya yi iƙirarin cewa shi mai tsarki ne, kuma mai tsabtar rai ne, ya danganta kansa da masu zunubi na gaskiya cikin Isra’ila. Hikimar da Allah ya ba shi ta fi hikimar masu hikima na duniya nesa ba kusa ba, kamar yadda hasken rana mai haskawa a cikin sammai da tsakar rana ya fi ƙaramin tauraro mafi raunin haske haske. Duk da haka, ku yi tunani a kan addu’ar da ta fito daga bakin wannan mutumin da Sama ta yi wa tagomashi ƙwarai. Cikin zurfin ƙasƙantar da kai, tare da hawaye, da karyewar zuciya, yana roƙo domin kansa da kuma domin mutanensa. Ya buɗe ransa sarai a gaban Allah, yana furta ƙasƙancinsa, yana kuma amincewa da girman Ubangiji da ɗaukakarsa.”
“Wace ƙwazo da tsananin zafi ne suke bayyana cikin roƙe-roƙensa! Yana ƙara kusantuwa ga Allah. Hannun bangaskiya ya miƙu sama domin ya kama alkawuran Maɗaukaki marasa kasawa. Ransa yana ta kokawa cikin azaba. Kuma yana da tabbacin cewa an ji addu’arsa. Yana jin cewa nasara tashi ce. Da ace mu a matsayin al’umma za mu yi addu’a kamar yadda Daniyel ya yi addu’a, mu kuma yi kokawa kamar yadda ya yi kokawa, muna ƙasƙantar da rayukanmu a gaban Allah, da mun ga amsoshi ga roƙe-roƙenmu masu bayyani kamar waɗanda aka ba Daniyel. Ku saurara yadda yake gabatar da ƙarar tasa a gaban kotun Sama:
“‘Ya Allahna, ka karkata kunnenka, ka ji; ka buɗe idanunka, ka dubi rushe-rushenmu, da birnin da ake kira da sunanka; gama ba domin adalcinmu ba ne muke gabatar da roƙe-roƙenmu a gabanka, sai domin yawan jinƙanka. Ya Ubangiji, ka ji; Ya Ubangiji, ka gafarta; Ya Ubangiji, ka saurara, ka aikata; kada ka jinkirta, saboda kanka, ya Allahna; gama birninka da mutanenka ana kiransu da sunanka. Kuma yayinda nake magana, ina addu’a, ina furta zunubina da zunubin mutanena, … sai ga mutumin nan Jibrilu, wanda na gani a cikin wahayin tun farko, yana tashi da sauri, ya taɓa ni wajen lokacin hadayar maraice.’”
“Yayin da addu’ar Daniyel take tashi zuwa sama, sai mala’ikan Jibra’ilu ya gangaro da sauri daga kotunan sama, domin ya gaya masa cewa an ji roƙe-roƙensa kuma an amsa su. An aike wannan babban mala’ika domin ya ba shi hikima da fahimta,—ya buɗe masa asiran zamanai masu zuwa. Haka kuwa, yayin da yake da gaske yana neman ya sani ya kuma fahimci gaskiya, aka kawo Daniyel cikin tarayya da manzon da Sama ta wakilta.
“Mutumin Allah yana addu’a ne, ba domin wani tashiwar jin daɗi mai faranta zuciya ba, amma domin sanin nufin Allah. Kuma yana marmarin wannan sani ne, ba domin kansa kaɗai ba, amma domin mutanensa. Babban nauyin da yake ɗauke da shi shi ne saboda Isra’ila, waɗanda ba sa, a ma’anar da ta fi tsauri, kiyaye dokar Allah. Ya amince cewa dukan masifun da suka same su sun zo a kansu ne sakamakon saɓonsu ga wannan tsattsarkan doka. Ya ce, ‘Mun yi zunubi, mun aikata mugunta…. Domin zunubanmu da kuma mugayen ayyukan kakanninmu, Urushalima da mutanenka sun zama abin zargi ga dukan waɗanda suke kewaye da mu.’ Sun rasa keɓaɓɓen halinsu, mai tsarki, a matsayin zababben mutanen Allah. ‘Yanzu fa, ya Allahnmu, ka ji addu’ar bawanka, da roƙe-roƙensa, ka kuma sa fuskarka ta haskaka bisa ga tsattsarkan wurinka da ya zama kufai.’ Zuciyar Daniyel ta juya da matsananciyar marmari zuwa ga kufaɓɓen tsattsarkan wurin Allah. Ya san cewa cigabansa ba zai iya komowa ba sai idan Isra’ila ta tuba daga saɓonta ga dokar Allah, ta kuma zama mai tawali’u, mai aminci, kuma mai biyayya.”
“Amsa ga roƙonsa, Daniyel ya karɓi ba haske da gaskiyar da shi da mutanensa suka fi bukata kawai ba, amma kuma ya sami hangen manyan al’amuran nan gaba, har ma zuwa zuwan Mai-fansa na duniya. Waɗanda suke da’awar an tsarkake su, alhali kuwa ba su da marmarin binciken Nassosi, ko kuma yin kokawa da Allah cikin addu’a domin samun fahimta mafi bayyani game da gaskiyar Littafi Mai Tsarki, ba su san abin da tsarkakewa ta gaskiya take ba.”
“Dukan waɗanda suke gaskata maganar Allah da zuciya za su ji yunwa da ƙishirwa domin sanin nufinsa. Allah shi ne mawallafin gaskiya. Yana haskaka fahimtar da duhu ya rufe, yana kuma ba wa tunanin ɗan Adam ikon kamawa da fahimtar gaskiyoyin da ya bayyana.”
“Daniyel ya yi magana da Allah. Sama ya buɗe a gabansa. Amma manyan ɗaukakan da aka yi masa kuwa sun kasance sakamakon ƙanƙantar da kai da kuma neman Allah da himma. Bai yi tunani ba, kamar yadda mutane da yawa a wannan zamani suke yi, cewa ba kome ba ne abin da muka gaskata, matuƙar dai muna da gaskiya, kuma muna ƙaunar Yesu. Ƙauna ta gaske ga Yesu za ta kai ga bincike mafi kusa kuma mai tsanani game da abin da yake gaskiya. Almasihu ya yi addu’a cewa almajiransa su tsarkaka ta wurin gaskiya. Duk wanda ya yi kasala ƙwarai har ya ƙi yin bincike mai tsanani da addu’a domin neman gaskiya, za a bar shi ya karɓi kurakurai waɗanda za su tabbatar da halakar ransa.”
“A lokacin ziyarar da Jibra’ilu ya kawo, annabi Daniyel bai iya karɓar ƙarin koyarwa ba; amma bayan ’yan shekaru kaɗan, yana marmarin ya ƙara sani game da batutuwan da ba a riga an yi musu cikakken bayani ba, sai ya sāke sa kansa ya nemi haske da hikima daga wurin Allah. ‘A waɗannan kwanaki ni Daniyel ina makoki cikakkun makwanni uku. Ban ci abinci mai daɗi ba, nama ko ruwan inabi kuma bai shiga bakina ba, ban kuma shafa wa kaina mai ba ko kaɗan…. Sa’an nan na ɗaga idanuna, na duba, sai ga wani mutum sanye da lilin, ƙugunsa kuma ɗaure da zinariya mai kyau ta Uphaz. Jikinsa kuma kamar lu’ulu’un beryl ne, fuskarsa kuma kamar bayyanar walƙiya, idanunsa kuma kamar fitilun wuta, hannayensa da ƙafafunsa kuma kamar gogaggen tagulla mai sheƙi a launi, muryar kalmominsa kuma kamar muryar taro mai yawa.’”
Ba wanda bai gaza Ɗan Allah ba ne ya bayyana ga Daniyel. Wannan bayanin yana kama da wanda Yohanna ya bayar sa’ad da aka bayyana Almasihu gare shi a Tsibirin Patmos. Yanzu Ubangijinmu yana zuwa tare da wani manzon sama domin ya koyar da Daniyel abin da zai faru a kwanaki na ƙarshe. An ba Daniyel wannan sani kuma aka rubuta shi ta wurin hurarru dominmu, waɗanda ƙarshen zamani ya zo a kanmu.” Review and Herald, Fabrairu 8, 1881.
Fassarar da Jibra’ilu, “manzon da aka wakilta daga sama,” yake kawo wa Daniyel ita ce cikawar fassarar da ya fara yi wa Daniyel a babi na tara. Hanyar “layi bisa layi,” tana buƙatar mu daidaita fassarar da yanayin da ke tare da ita na duka babi na tara da na goma tare, domin mu rarrabe misalin annabcin yadda ya kamata. A cikin wannan fassarar ne wahayin kogunan Ulai da Hiddekel suke haɗuwa.
Daniyel ya fahimta daga littattafan Irmiya da Musa cewa kubutar mutanen Allah ta kusa. A yin haka, Daniyel yana wakiltar mutanen Allah na kwanakin ƙarshe waɗanda suka fahimci cewa kubutar ƙarshe ta mutanen Allah ta kusa. Waɗannan mutanen kwanakin ƙarshe za su gane cewa an warwatsa su a ruhaniya, kamar yadda Daniyel yake wakilta, shi wanda aka warwatsa cikin bauta ta zaman talala ta shekara saba’in a Babila. Sa’an nan za su fahimta cewa su ma, kamar Daniyel, dole ne su bayyana amsar da ta dace da halin warwatsuwarsu, wadda ta yi daidai da maganin da “lokatai bakwai” na littafin Lawiyawa sura ta ashirin da shida suka wakilta.
Sa’ad da ƙwarewar ƙanƙan da kai wadda Daniyel yake wakilta—wato, wadda maganin da aka gabatar a cikin Leviticus ashirin da shida yake bukata—ta bayyana a kwanaki na ƙarshe, mutanen Allah na kwanaki na ƙarshe za su kasance sun yi zaman makoki na wani takamaiman lokaci. Wannan lokacin kuwa yana ƙarewa sa’ad da Mika’ilu, shugaban mala’iku, ya sauko.
Za mu ci gaba da wannan nazari a talifi na gaba.
Za ku hallaka a cikin al’ummai, ƙasar maƙiyanku kuma za ta cinye ku. Waɗanda suka ragu daga cikinku za su shuɗe cikin muguntarsu a ƙasashen maƙiyanku; kuma su ma za su shuɗe tare da su cikin mugayen ayyukan kakanninsu. In kuwa za su furta muguntarsu, da muguntar kakanninsu, tare da laifin cin amanar da suka yi mini, da kuma cewa sun yi tafiya gaba da ni; ni ma kuma na yi tafiya gaba da su, na kuwa kawo su cikin ƙasar maƙiyansu; idan zuciyoyinsu marasa kaciya suka ƙasƙanta, sa’an nan kuma suka amince da hukuncin muguntarsu: To, zan tuna alkawarina da Yakubu, kuma alkawarina da Ishaku, kuma alkawarina da Ibrahim zan tuna; zan kuma tuna da ƙasar. Ƙasar kuma za a bar ta ba tare da su ba, za ta more Asabbatan ta, yayinda take kwance kufai ba tare da su ba; su kuwa za su amince da hukuncin muguntarsu: domin, hakika domin sun ƙi shari’o’ina, kuma domin ransu ya ƙyamaci ƙa’idodina. Duk da haka kuma, saboda dukan wannan, sa’ad da suke cikin ƙasar maƙiyansu, ba zan watsar da su ba, ba kuma zan ƙyamace su ba, har in hallaka su gabaki ɗaya, in karya alkawarina da su ba: gama ni ne Ubangiji Allahnsu. Amma saboda su zan tuna da alkawarin kakanninsu, waɗanda na fito da su daga ƙasar Masar a gaban al’ummai, domin in zama Allahnsu: ni ne Ubangiji. Littafin Firistoci 26:38–45.