Littafin Daniyel - Na Talatin da Hudu

Babi shida na farko na littafin Daniyel suna wakiltar tarihin dabbar ƙasa ta Wahayi sura ta goma sha uku. Amurka (dabbar ƙasa) ta fara a matsayin masarauta ta shida ta annabcin Littafi Mai Tsarki a shekara ta 1798, sa’ad da papanci (dabbar teku ta Wahayi sura ta goma sha uku) ya sami rauni mai kisa na annabci, kuma ta ƙare mulkinta a matsayin masarauta ta biyar ta annabcin Littafi Mai Tsarki.

Tarihin dabbar ƙasa shi ne tarihin gargaɗin kusantowar hukuntun Allah. A farkon tarihin dabbar ƙasa, hukuncin bincike na Allah ya fara, kuma a ƙarshen dabbar ƙasa hukuncin zartarwa na Allah yana farawa. Gargaɗin kusantowar hukuncin bincike na Allah, a farkon, an wakilta shi ta saƙon mala’ika na farko na Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha huɗu, wanda ya iso a “lokacin ƙarshe” a shekara ta 1798. Gargaɗin kusantowar hukuncin zartarwa na Allah, a ƙarshen, an wakilta shi a matsayin saƙonnin mala’iku uku na Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha huɗu, waɗanda suka iso a “lokacin ƙarshe” a shekara ta 1989.

A kowane “lokacin ƙarshe” ana buɗe wani sashe na littafin Daniyel. A farkon tarihin dabbar duniya, a shekara ta 1798, an buɗe surori na bakwai, takwas, da tara na Daniyel. Waɗannan surorin ana wakilta su a matsayin wahayin Kogin Ulai. A tarihin ƙarshen dabbar duniya, a shekara ta 1989, an buɗe surori na goma, sha ɗaya, da sha biyu na Daniyel. Waɗannan surorin ana wakilta su a matsayin wahayin Kogin Hiddekel. Duk lokacin da aka buɗe littafin Daniyel, ana kawo tsarin gwaji mai matakai uku a kan tsarar da take rayuwa a wancan lokaci.

Tsarin gwaji mai matakai uku ya ginu ne a kan tsarin kalmar Ibrananci da aka fassara da “gaskiya,” wadda aka ƙirƙira ta hanyar haɗa haruffa na farko, na goma sha uku, da na ƙarshe na baƙaƙen Ibrananci. Kalmar Ibranancin tana wakiltar kuma tana ɗauke da ikon halitta na Allah. Dukan gaskiyar annabci an tsara ta ne a bisa wannan kalmar, haka ma tsarin gwaji mai matakai uku a cikin Daniyel sura ta goma sha biyu. Kalmar ba ikon halitta na Allah kaɗai take wakilta ba, amma kuma Yesu Almasihu, wanda shi ne Gaskiya, kuma wanda shi ma shi ne na Farko da na Ƙarshe, kamar yadda harafin farko da na ƙarshe na baƙaƙen Ibrananci suke wakilta.

Tarihin farko na dabbar ƙasa, sa’ad da gargaɗin kusantar shari’ar bincike ya iso a lokacin ƙarshe a shekara ta 1798, mala’ika na farko na Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha huɗu ne yake wakilta. Saƙon mala’ika na farko na Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha huɗu ya ƙunshi kowane ɗaya daga cikin matakai uku, waɗanda su ne gaskiya, kuma waɗanda suke wakiltar tsarin gwaji na matakai uku wanda ya fuskanci wannan tsara a lokacin da mala’ika na farko ya iso a shekara ta 1798.

Tarihin ƙarshe na macijin duniya, sa’ad da gargaɗin kusantowar hukuncin aiwatarwa ya iso a lokacin ƙarshe a shekara ta 1989, an wakilta shi ta wurin mala’iku uku na Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha huɗu. Mala’iku uku na Ru’ya ta Yohanna goma sha huɗu suna wakiltar matakai uku, waɗanda su ne gaskiya, kuma mala’iku ukun suna wakiltar tsarin gwaji mai matakai uku wanda ya fuskanci tsarar da take raye a lokacin da mala’ika na uku ya iso a shekara ta 1989.

Littafin Daniyel an tsara shi ne bisa saƙonnin mala’iku uku. Wannan tsari shi ne matakai uku na kalmar Ibrananci da ke nufin “gaskiya”, kuma shi ne kuma daidai da tsarin gwaji mai matakai uku; amma wannan tsarin gwajin yana bayyana ne a kan layin tarihin dabbar ƙasa ta Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha uku (Amurka), haka kuma a kan layin tarihin ƙaho biyu na dabbar ƙasa (Jamhuriyanci da Furotestantanci). Tarihin Amurka, wanda ya fara a 1798 kuma ya ci gaba har zuwa dokar Lahadi da ke gabatowa nan ba da jimawa ba, shi ne wannan lokaci guda na tarihi da cocin Adventist na kwana bakwai take wanzuwa a cikinsa. Saboda haka, littafin Daniyel ya kuma ƙunshi tsarin da ke bayyana tarihin Adventism, wanda ya fara a 1798 kuma ya ci gaba har zuwa dokar Lahadi da ke gabatowa nan ba da jimawa ba. Ta haka, littafin Daniyel yana bayyana irin waɗannan tarihin annabci guda ɗaya da aka wakilta a littafin Ru’ya ta Yohanna, kuma ta yin haka yana ba da shaida ta fari wadda take kai saƙon shaida ta biyu ga kamala. Kammalar littattafan biyu ana cika ta ne da wannan al’amari na annabci ɗaya da ya kasance a cikin dangantakar Tsohon Alkawari da Sabon Alkawari.

“Tarihin rayuwa, mutuwa, da tashin Yesu daga matattu,” yana taƙaita aikin Almasihu domin ’yan adam, kuma yana shaida ga matakai uku, kuma waɗannan matakai ukun su ne “gaskiya.” Kalmar Ibrananci ta “gaskiya” tana wakiltar Yesu, wanda shi ne na fari da na ƙarshe, mafari da matuƙa, Alfa da Omega, kuma kalmar da kanta ta ƙunshi haruffan farko da na ƙarshe masu wakiltar abu ɗaya; gama kamar yadda yake Alfa da Omega, Yesu yana bayyana ƙarshen wani abu tare da farkon wani abu. Rayuwa, mutuwa, da tashin Almasihu daga matattu gaskiya ne, gama a cikin sauran abubuwa ana wakilta su da matakai uku, kuma mataki na farko da na ƙarshe dukansu “rayuwa” ne, domin “rayuwa” da “tashi daga matattu” dukansu “rayuwa” ne. Harafin tsakiya a cikin kalmar Ibrananci shi ne harafi na goma sha uku na jerin haruffa, kuma goma sha uku alama ce ta tawaye, mutuwar Almasihu kuwa ta zo ne ta dalilin tawayen Shaidan da ’ya’yan Adamu, waɗanda suka haɗa kai da shi cikin tawayensa.

Ana buɗe fahimtar Wahayin Yesu Almasihu a cikin littafin Ru’ya ta Yohanna ne kaɗan kafin rufe lokacin jarrabawar mutum, kuma muhimmin ɓangare na gaskiyar da ake buɗewa a wancan lokaci shi ne cewa Almasihu shi ne “gaskiya,” Alfa da Omega, wanda yake sa hannu nasa a matsayin Alfa da Omega a kan gaskiyoyin da Ya ƙaddara su wanzu a cikin Kalmarsa. Sa’ad da Sister White ta rubuta, “Tarihin rayuwa, mutuwa, da tashin Yesu daga matattu, a matsayin na Ɗan Allah, ba zai iya a nuna shi gaba ɗaya ba sai da shaidar da take cikin Tsohon Alkawari. Ana bayyana Almasihu a cikin Tsohon Alkawari a sarari kamar yadda yake a cikin Sabon,” tana tabbatarwa, ga waɗanda za su gani, cewa saƙon mala’iku uku a Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha huɗu (wanda shi ma aka tsara a bisa waɗannan matakai uku ɗin, wato “rayuwa, mutuwa da tashin matattu”), “ba zai iya a nuna shi gaba ɗaya ba sai da shaidar da take cikin” littafin Daniyel.

Ita ma tana bayyana cewa littafin Daniyel yana ba da shaida game da wani Babila “mai zuwa”, alhali kuwa littafin Ru’ya ta Yohanna yana ba da shaida game da wani Babila da “ya zo” bisa ga yadda littafin Daniyel ya annabta. Bugu da ƙari, wannan aikace-aikacen yana nuna cewa “domin a iya fahimtar” littafin Ru’ya ta Yohanna, “dole ne a fahimci” littafin Daniyel “sarai”, gama “haske mai ɗaukaka” daga littafin Daniyel ne “ke bayyanar da rai na Almasihu da koyarwar” littafin Ru’ya ta Yohanna “da tsabta da kyau.”

Ana kuma iya fahimtar kalmominta da cewa “mu’ujizai na Yesu” da aka wakilta a cikin littafin Ru’ya ta Yohanna “shaida ce ta allahntakarsa; amma hujjoji mafi ƙarfi cewa shi ne Mai-Fansar duniya ana same su ne” sa’ad da annabce-annabcen littafin Daniyel aka “kwatanta su da tarihi” na littafin Ru’ya ta Yohanna. Bugu da ƙari, ana iya gane cewa lokacin da “Yesu ya ce wa Yahudawa, ‘Ku binciki Nassosi; gama a cikinsu kuke zaton kuna da rai madawwami, su ne kuwa suke ba da shaida a kaina,’” cewa ga Yahudawa na ruhaniya na yau, littafin Daniyel shi ne abin da ke ba da shaida game da Ru’ya ta Yesu Almasihu, kuma wannan ru’ya da aka warware hatiminta gab da ƙarshen lokacin jarrabawa a cikinta ne ake samun rai madawwami.

Littafin Daniyel yana bayyana gaskiyoyin annabci waɗanda aka kai ga cikarsu a littafin Ru’ya ta Yohanna. An gina shi bisa matakai uku da kalmar Ibrananci ta “gaskiya” take wakilta, sabili da haka littafin kansa yana wakiltar gwaji ga tsarar da ake buɗe waɗannan bayanai a gare ta, a kuma bayyana su. Yesu da kansa, a matsayin Alfa da Omega, an jaddada shi kai tsaye a cikin kalmomi na farko da kuma sura ta farko na littafin Ru’ya ta Yohanna. Waɗannan maƙaloli sun kuma nuna cewa Daniyel sura ta ɗaya tana ɗauke da irin wannan tsarin annabci da halayen saƙon mala’ika na fari na Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha huɗu.

Saƙon mala’ika na fari da kuma Daniyel sura ta ɗaya, dukansu suna bayyana tsarin gwaji mai matakai uku wanda shi ne hatimin Alfa da Omega. Surar ta fara ne da Babila ta zahiri tana cin Yahuza ta zahiri da yaƙi, kuma littafin yana kaiwa ga yaƙi na ƙarshe tsakanin Babila da Yahuza wanda aka wakilta a cikin ayoyi shida na ƙarshe na Daniyel sura ta goma sha ɗaya. A cikin waɗannan ayoyi, Babila ta ruhaniya tana samun nasara a kansa ta Yahuza ta ruhaniya, daidai lokacin da Mika’ilu ya tashi, kuma lokacin jarrabawar ɗan Adam ya ƙare. Waɗannan ayoyi suna wakiltar ƙarshen tarihin annabci na yaƙin tsakanin Babila da Yahuza. A cikin waɗannan ayoyi, an kwatanta warakar mummunan raunin.

Ayoyin da suke bayyana warkewar mummunan raunin nan mai kisa sun fara da aya ta arba’in ta Daniyel goma sha ɗaya, wadda ta fara da kalmomin nan, “Kuma a lokacin ƙarshe.” “Lokacin ƙarshe” a cikin ayar yana wakiltar shekara ta 1798, lokacin da aka yi wa ikon Paparoma mummunan rauninsa mai kisa. Sai ayoyin su ci gaba da ba da labarin yadda aka warkar da wannan mummunan rauni mai kisa, yayin da ikon Paparoma yake cin nasara a kan, da fari maƙiyinsa, sarkin kudu (Tarayyar Soviet), da na biyu abokinsa, ƙasa mai ɗaukaka (Amurka), da na uku wanda ya zama abin da ya ci zarafinsa, Masar (Majalisar Ɗinkin Duniya). A aya ta arba’in da biyar ikon Paparoma (sarkin arewa) ya kai ga ƙarshensa, ba tare da wani ya taimake shi ba. Labarin warkewar mummunan raunin nan mai kisa na ikon Paparoma a cikin waɗannan ayoyi ya fara da fāɗuwar ikon Paparoma a shekara ta 1798, kuma ya ƙare da tashi ta ƙarshe da kuma fāɗuwar ikon Paparoma. Ayoyin da suke tsakanin buɗewar wannan nassi da rufe wannan nassi suna bayyana tawayen da yake a tsakiya.

An ƙirƙiri kalmar Ibrananci domin “gaskiya” ta haɗin harafi na farko, harafi na goma sha uku, da harafi na ƙarshe na baƙaƙen Ibrananci. Goma sha uku lamba ce da take wakiltar tawaye, da tarihin da yake tsakanin na farko da na ƙarshe. A cikin sashe na ƙarshe na annabci a cikin littafin Daniyel, ana wakilta irin wannan yaƙin da aka wakilta a cikin ayoyi na farko-farko na littafin. Waɗannan ayoyin suna gabatar da sura ta ɗaya, inda muke samun matakai uku na gwaji waɗanda su ne gaskiya. Sa’an nan kuma a cikin sashe na ƙarshe muna samun waɗannan matakai uku ɗin nan ma, domin yana farawa da faɗuwar farko ta papanci, ya ƙare da faɗuwar ƙarshe ta papanci, kuma a tsakiyarsa an ƙunsa tawayen kwanaki na ƙarshe.

A cikin waɗannan ayoyi shida na ƙarshe na Daniyel sura ta goma sha ɗaya, akwai shaida ta biyu ga gaskiya, domin ikon ƙasa na farko da papacy ta buƙaci ta rinjaya (sarkin kudu) alama ce ta ikon maciji, kamar yadda na ƙarshe cikin ikoki uku na ƙasa (Masar) yake. Cin nasara ta matakai uku da ake bukata domin a warkar da mummunan raunin, tana farawa da sarkin kudu wanda alama ce ta ikon maciji na rashin yarda da Allah, kuma na ƙarshe cikin ikoki ukun, wanda Masar take wakilta, shi ne babban alamar Littafi Mai Tsarki ta rashin yarda da Allah da ake dangantawa da maciji. A gaskiya, kalmar da aka fassara da “kudu” a aya ta arba’in na wannan nassi ita ce “negeb,” wadda a wasu lokuta ake fassara ta da Masar. Waɗannan cikas uku suna ɗauke da hatimin gaskiya, domin cikas na farko shi ne cikas na ƙarshe. Ikon da yake tsakiya shi ne ƙasa mai ɗaukaka (Amurka). Amurka ita ce inda aka kawo tayarwar dokar Lahadi, kuma alamar Amurka a lokacin da ta fara ita ce ƙoloni goma sha uku.

Sa hannun Alfa da Omega ya game littafin Daniyel duka, kuma yana ba da shaidar da, idan aka haɗa ta da littafin Ru’ya ta Yohanna, take tabbatar da allahntakar Yesu Almasihu. Dangane da Daniyel sura ta goma sha biyu, da kuma matakin gwaji mai matakai uku da yake faruwa a cikin tsara lokacin da aka buɗe littafin; ƙin karɓar wahayi game da tsarin littafin Daniyel, shi ne kasancewa cikin waɗanda aka bayyana a matsayin mugaye. Dangane da Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha huɗu, ƙin karɓar wahayi game da tsarin littafin Daniyel, shi ne kasancewa cikin waɗanda aka bayyana a matsayin masu yi wa dabbar da siffarta sujada.

Littafin Ru’ya ta bayyana cewa kafin ƙarewar lokacin gwaji kaɗan, ana buɗe Ru’ya ta Yesu Kristi, kuma Ru’ya ta Yesu Kristi ta ƙunshi buɗewar tsarin littafin Daniyel.

Da take magana cikin yanayin gaba ga zamaninta da ƙarninta, ’Yar’uwa White ta bayyana cewa, “yayin da muke kusantar ƙarshen tarihin wannan duniya”, “‘masu hikima za su fahimta,’” cewa “annabce-annabcen da Daniyel ya rubuta suna bukatar kulawa ta musamman daga gare mu, domin suna da alaƙa da ainihin lokacin da muke rayuwa a cikinsa.” “Yawancin wahayin asirai na zamanai masu zuwa. Annabce-annabce nasa masu ban al’ajabi, kamar yadda ya rubuta su a babi na bakwai zuwa na goma sha biyu na littafin da ke ɗauke da sunansa,” “za a buɗe su a kwanaki na ƙarshe.”

Sa’ad da aka buɗe littafin Daniyel, yana haifar da tsarin tsarkakewa mai matakai uku, wanda yake gwada tsarar da take raye a lokacin da Zakin kabilar Yahuza ya ba mutanensa littafin Daniyel. A cikin Ru’ya ta Yohanna sura ta goma, Sister White ta sanar da mu cewa mala’ikan da ya sauko “ba wani ne ƙasa da Yesu Almasihu ba.” A cikin Ru’ya ta Yohanna sura ta goma, mala’ikan yana riƙe da ƙaramin littafi a buɗe a hannunsa, wanda aka umarci Yohanna ya karɓa ya ci. Wannan littafi Zakin kabilar Yahuza ne ya buɗe, wanda ba wani ne ƙasa da Yesu Almasihu ba; saboda haka, littafin da aka umarci Yohanna ya ci shi ne ƙaramin littafin Daniyel.

Ƙin karɓar wahayin tsarin littafin Daniyel, wanda yanzu ake kwance masa hatimi, yana nufin kasancewa cikin waɗanda aka ayyana a matsayin mugaye. Surori shida na farko na Daniyel suna kafa tsarin annabci wanda yake wakiltar tarihin annabci na Adventism, dabbar ƙasa, shekaru saba’in na alama na Ishaya sura ta ashirin da uku, ƙahonin biyu na Furotestantanci da Republicanism, tarihin annabcin saƙonnin mala’ika na farko da na biyu, da kuma tarihin saƙonnin mala’iku uku. Surori shida na ƙarshe na Daniyel suna bayyana saƙonnin annabci waɗanda ake kwance hatiminsu a farkon da kuma ƙarshen dukan waɗannan tarihin da aka ambata a baya.

Babi na ɗaya na Daniyel shi ne tarihin motsin mala’ika na fari, a farkon tarihin dabbar ƙasa. Babi na ɗaya zuwa na uku su ne tarihin motsin mala’ika na uku, a ƙarshen tarihin dabbar ƙasa. Babi na huɗu ya kamata a daidaita shi da babi na ɗaya, a matsayin farko, kuma babi na biyar da na shida kuma, ya kamata a daidaita su da babi na ɗaya zuwa na uku, a matsayin ƙarshen. Ƙaruwar ilimi da ake wakilta a babi na bakwai, na takwas da na tara ya kamata a daidaita ta da babi na ɗaya a matsayin tarihin farko. Ƙaruwar ilimi da ake wakilta a babi na goma, na goma sha ɗaya da na goma sha biyu ya kamata a daidaita ta da babi na ɗaya zuwa na uku a matsayin tarihin ƙarshen.

Layi a kan layi, wannan aikace-aikacen yana gano tarihin farkon dabbar ƙasa a matsayin surori na ɗaya, huɗu, bakwai, takwas da tara. Aikace-aikacen kuma yana gano tarihin ƙarshen dabbar ƙasa a matsayin surori na ɗaya zuwa uku, surori na biyar, shida, da goma zuwa goma sha biyu. Saboda haka, an gabatar da littafin Daniel a matsayin duka farkon da ƙarshen dabbar ƙasa.

Sa’an nan ana iya gane farkon dabbar ƙasa a matsayin Daniel sura ta ɗaya, gama sura ta huɗu za ta shimfiɗu a kan sura ta ɗaya (layi bisa layi). Haka kuma, surori na bakwai, takwas, da tara su ma za su shimfiɗu a kan sura ta ɗaya. Saboda haka, farkon tarihin dabbar ƙasa yana wakiltuwa da Daniel sura ta ɗaya.

Haka ma, game da ƙarshen dabbar ƙasa. Ƙarshen tarihin dabbar ƙasa an wakilta shi ta wurin surori na ɗaya zuwa na uku, kuma surori na biyar, na shida, na goma, na goma sha ɗaya da na goma sha biyu za su zo a bisa surori uku na farko (layi bisa layi); saboda haka, ƙarshen tarihin dabbar ƙasa an wakilta shi ta wurin surori uku na farko na Daniyel.

Babi na ɗaya yana wakiltar mafari, sa’an nan kuma babi na ɗaya zuwa na uku suna wakiltar ƙarshe; kuma tsarin ɗaya sa’an nan kuma uku yana nuna cewa tsarin annabcin littafin Daniyel daidai yake da tsarin annabcin mala’iku uku na Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha huɗu. A can, kamar yadda yake cikin Daniyel, mala’ika na fari yana wakiltar tarihin da ya keɓanta, amma kuma shi ne kashi ɗaya cikin uku na tarihin mala’iku ukun. A lokaci guda, kamar yadda wannan ganewa yake bayyana kuma yake jaddada haɗuwar uku da ɗaya, haka kuma shi ne tsarin kalmar Ibrananci “gaskiya,” wadda ba kawai tana wakiltar Almasihu da ikon halittar Allah ba, amma kuma tana wakiltar tsari na gwaji da tsarkakewa mai matakai uku, wanda aka wakilta duka a cikin Daniyel sura ta ɗaya, sa’an nan kuma a cikin Daniyel surori na ɗaya zuwa na uku.

Yesu, wanda shi ne gaskiya, shi ma shi ne na Farko da na Ƙarshe, kuma dangane da wannan, tarihin motsin mala’ika na fari yana maimaituwa dalla-dalla iri ɗaya a cikin tarihin mala’ikun uku, saboda haka a ma’anar annabci abin karɓa ne a ɗora surori uku na farko na littafin Daniyel a kan babi na ɗaya na Daniyel, gama farkon koyaushe yana kwatanta ƙarshe. Saboda haka littafin Daniyel ya zama “ɗan littafi” wanda yake a hannun mala’ikan, domin “ɗan littafin” Daniyel ana iya cikakken wakilta shi a cikin Daniyel babi na ɗaya.

Za mu ci gaba da nazarin littafin Daniyel a cikin talifi na gaba.