A halin yanzu muna nazarin jerin annabci na muhawarori cikin tarihin Adventist da suka faru game da alamomi dabam-dabam na Roma. A halin yanzu muna magana ne a kan “na kullum” a cikin littafin Daniyel. Wannan muhawarar tana wakiltar ƙin amincewa da tubalan Adventism, ƙin amincewa da ikon Ruhun Annabci, da kuma ƙin amincewa da manzon da Allah ya zaɓa. Ƙin aikin Miller kuma yana wakiltar ƙin umarnin da mala’ikun sama suka ba Miller, waɗanda suka jagoranci Miller zuwa ga fahimtarsa game da saƙon da ya fito daga ƙaruwa cikin sani lokacin da aka buɗe littafin Daniyel a 1798.
Waɗanda suke ƙin gaskiyar da ke bayyana ikon nan (Roma ta arna) wanda ya hana ikon papanci bayyanuwa a cikin 2 Tasalonikawa, suna nuna cewa ba sa ƙaunar gaskiya; kuma saboda ƙin ƙaunar gaskiya, suna karɓar ƙarya. Ita kuwa ƙaryar, bi da bi, tana kawo musu ruɗu mai ƙarfi. Ƙarya ita ce sababi, ruɗu mai ƙarfi da suke karɓa kuwa shi ne sakamako. Rashin ƙaunar gaskiya shi ne abin da yake motsa su. Ƙaryar tana wakiltar zaɓin karɓar koyarwar Littafi Mai Tsarki ta hanyar yarda da ra’ayoyi masu yawa, saɓanin waɗanda suka gaskata da cikakkiyar gaskiya. Wannan ne ya sa wakilcin Ishaya na ruɗu mai ƙarfi na Bulus aka wakilta a matsayin ruɗuce-ruɗuce, ba kawai ruɗu ɗaya ba. Sauran rukuni kuwa su ne waɗanda suke ƙaunar gaskiya, suna karɓar ƙa’idar cikakkiyar gaskiya, kuma Ishaya ya bayyana su a matsayin waɗanda suke rawar jiki a gaban maganar Allah.
Ga abin da Ubangiji ya ce, Sama kursiyina ne, duniya kuma matattakalar ƙafafuna ce: ina gidan da kuke gina mini? kuma ina wurin hutuna? Gama hannuna ne ya yi dukan waɗannan abubuwa, haka kuwa dukan waɗannan abubuwa suka kasance, in ji Ubangiji: amma ga wannan mutum zan duba, wato gare shi mai talauci, mai karyayyen ruhu, kuma mai rawar jiki ga maganata. Wanda ya yanka sa kamar ya kashe mutum ne; wanda ya miƙa ɗan rago hadaya, kamar ya karya wuyan kare ne; wanda ya miƙa baiko, kamar ya miƙa jinin alade ne; wanda ya ƙona turare, kamar ya sa wa gunki albarka ne. I, sun zaɓi hanyoyinsu na kansu, ransu kuma yana jin daɗin abubuwan ƙyama nasu. Ni ma zan zaɓi ruɗewarsu, in kawo tsoronsu a kansu; domin sa’ad da na kira, ba wanda ya amsa; sa’ad da na yi magana, ba su ji ba: amma suka aikata mugunta a gabana, suka kuma zaɓi abin da ban ji daɗinsa ba. Ku ji maganar Ubangiji, ku da kuke rawar jiki ga maganarsa; ’yan’uwanku da suka ƙi ku, waɗanda suka kore ku saboda sunana, suka ce, Bari a ɗaukaka Ubangiji: amma shi zai bayyana domin farin cikinku, su kuwa za su kunyata. Ishaya 66:1–5.
Waɗanda suke rawar jiki a gaban Maganar Allah su ne korarrun Isra’ila, waɗanda a kwanaki na ƙarshe su ne waɗanda aka wakilta a matsayin tuta.
Zai kafa tuta domin al’ummai, zai kuma tattara korarrun Isra’ila, ya kuma haɗa warwatsattun Yahuda daga kusurwoyi huɗu na duniya. Ishaya 11:12.
Allah ya bayyana cewa Shi ne ya gina gidan da rukunin da ke gabatar da baiko gurɓatattu suke iƙirarin cewa su ne suka gina. Wannan ne gidan da suke dogara gare shi sa’ad da suke shelar cewa, “Haikalin Ubangiji, haikalin Ubangiji, haikalin Ubangiji ke nan.”
Ka tsaya a ƙofar gidan Ubangiji, ka kuma yi shelar wannan magana a can, ka ce, Ku ji maganar Ubangiji, dukanku na Yahuza, masu shiga ta waɗannan ƙofofi domin su yi wa Ubangiji sujada. Ga abin da Ubangiji Mai Runduna, Allah na Isra’ila, yana cewa, Ku gyara hanyoyinku da ayyukanku, ni kuwa zan sa ku zauna a wannan wuri. Kada ku dogara ga kalmomin ƙarya, kuna cewa, Haikalin Ubangiji, Haikalin Ubangiji, Haikalin Ubangiji, ga waɗannan. Irmiya 7:2–4.
Waɗanda suke “dogara” ga kalmomin ƙarya, su ne waɗanda suka gaskata ƙarya. Gidan da Ubangiji ya gina an ɗaga shi ne a kan harsashin da shi ma ya yi. Rukunin mutanen da suka ƙi amsawa sa’ad da Allah ya kira, sun zaɓi hanyoyinsu na kansu kuma sun ji daɗin abubuwan banƙyama. Sun zaɓi “hanyoyi,” da “abubuwan banƙyama,” a cikin jam’i, alhali kuwa Irmiya ya bayyana cewa hanya guda ce kaɗai ta tafiya a cikinta.
Ga abin da Ubangiji ya ce, Ku tsaya a hanyoyi, ku duba, ku kuma tambayi tsoffin hanyoyi, inda hanya mai kyau take, ku yi tafiya a cikinta, za ku kuwa sami hutu ga rayukanku. Amma suka ce, Ba za mu yi tafiya a cikinta ba. Haka kuma na sa masu tsaro a kanku, ina cewa, Ku saurari karar ƙaho. Amma suka ce, Ba za mu saurara ba. Saboda haka ku ji, ya al’ummai, ku kuma sani, ya taro, abin da yake a cikinsu. Ki ji, ya duniya: ga shi, zan kawo masifa a kan wannan mutane, wato ’ya’yan tunaninsu, domin ba su saurari maganata ba, ko kuwa dokata, amma sun ƙi ta. Don me ake kawo mini turare daga Sheba, da kuma ƙanshin sanda mai daɗi daga ƙasa mai nisa? Hadayunku na ƙonawa ba su karɓuwa a gare ni, hadayunku kuma ba su da daɗi a gare ni. Irmiya 6:16–20.
A sura ta goma sha biyar, Irmiya ya kira muguwar ikilisiya wadda ba za ta ji ba, ko da yake suna da kunnuwa, da “taron masu ba’a.” An ba wannan ikilisiya “mai tsaro” a cikin tarihin saƙonnin mala’ika na farko da na biyu, sannan kuma a cikin tarihin mala’ika na uku, amma suka ƙi yin tafiya a hanya mai kyau, wato tsofaffin hanyoyi. A maimakon haka, suka yi tafiya a cikin “hanyoyi.” Saboda wannan ne, Ishaya ya nuna cewa Allah zai zaɓi ruɗe-ruɗe masu yawa, domin sun zaɓi yalwar hanyoyin ƙarya maimakon tabbatacciyar hanya ta tsofaffin hanyoyi. Kamar yadda yake a cikin shaidar Ishaya, bautar taron masu ba’a Ubangiji ya ƙi ta. ’Yar’uwa White ta danganta kai tsaye yawaitar ruɗe-ruɗe ta Ishaya da babban ruɗin Bulus, kuma ta sa shi a cikin mahallin ƙin yarda da tushen gaskiya, wato tushen da Ubangiji ya gina kuma yake gina gidansa a kai.
“Shi wanda yake gani a ƙarƙashin abin da yake a bayyane, wanda yake karanta zukatan dukan mutane, yana cewa game da waɗanda suka sami babban haske: ‘Ba su shan baƙin ciki kuma ba su firgita ba saboda yanayinsu na ɗabi’a da na ruhaniya.’ Hakika, sun zaɓi hanyoyinsu na kansu, kuma ransu yana jin daɗi cikin abubuwan banƙyama nasu. Ni ma zan zaɓi ruɗinsu, in kuma kawo tsoronsu a kansu; domin sa’ad da na kira, babu wanda ya amsa; sa’ad da na yi magana, ba su saurara ba: amma suka aikata mugunta a gaban idona, suka kuma zaɓi abin da ban ji daɗinsa ba.’ ‘Allah kuwa zai aiko musu da ruɗi mai ƙarfi, domin su gaskata ƙarya,’ domin ‘ba su karɓi ƙaunar gaskiya ba, domin su sami ceto,’ ‘amma suna jin daɗin rashin adalci.’ Ishaya 66:3, 4; 2 Tasalonikawa 2:11, 10, 12.”
“Malamin sama ya yi tambaya: ‘Wace irin ruɗi ce ta fi ƙarfi da za ta iya yaudarar hankali fiye da riƙon cewa kana gini a kan madaidaicin tushe kuma Allah yana karɓar ayyukanka, alhali a zahiri kana aiwatar da abubuwa masu yawa bisa ga hikimar duniya kuma kana yin zunubi ga Jehovah? Kai, babban ruɗi ne, ruɗi mai jan hankali, wanda yake mamaye tunani sa’ad da mutanen da suka taɓa sanin gaskiya suka rikita siffar ibada da ruhu da ikon ta; sa’ad da suke zaton cewa su masu arziki ne, sun ƙaru da dukiya, kuma ba sa bukatar kome, alhali a zahiri suna bukatar kome da kome.’”
“Allah bai canja ga bayinsa masu aminci waɗanda suke kiyaye tufafinsu marasa tabo ba. Amma da yawa suna ta kira, ‘Salama da kwanciyar rai,’ alhali hallaka ta ba-zata tana zuwa a kansu. Sai dai idan akwai cikakkiyar tuba, sai dai idan mutane sun ƙasƙantar da zukatansu ta wurin ikirari kuma suka karɓi gaskiya kamar yadda take cikin Yesu, ba za su taɓa shiga sama ba. Sa’ad da tsarkakewa za ta faru a cikin sahunmu, ba za mu ƙara zaune cikin sakewa ba, muna taƙama da cewa mu masu arziki ne, mun ƙaru da dukiya, ba mu kuma bukatar kome ba.
“Wane ne zai iya faɗa da gaskiya cewa: ‘An gwada zinariyarmu a cikin wuta; tufafinmu kuwa ba su da tabo daga duniya’? Na ga Malaminmu yana nuna tufafin abin da ake kira adalci. Da Ya tube su, sai Ya bayyana ƙazantar da take ɓoye a ƙarƙashinsu. Sa’an nan Ya ce mini: ‘Ba ka ganin yadda suka rufe ƙazantarsu da ruɓewar halayyarsu da riya? “Yaya birni mai aminci ya zama karuwa!” An mai da gidan Ubana gidan ciniki, wurin da kasancewar Allah da ɗaukakarsa suka riga suka tashi daga gare shi! Saboda wannan ne akwai rauni, ƙarfi kuma ya rasa.’” Testimonies, juzu’i na 8, 249, 250.
A cikin wannan nassi, an bayyana taron masu ba’a na Irmiya a matsayin Laodikeyawa, waɗanda su ne budurwai marasa hikima.
“Yanayin Ikilisiya da budurwai marasa hikima suke wakilta, an kuma yi magana a kansa a matsayin yanayin Laodikiya.” Review and Herald, Augustu 19, 1890.
Budurwai marasa hikima sun bayyana rashin mai nasu a lokacin isowar Kiran Tsakar Dare, sa’ad da suka karɓi ruɗu wanda ya yi daidai da zaɓinsu na dā game da wace hanya za su bi, alhali suna ƙin tsofaffin hanyoyin Irmiya. A cikin tsofaffin hanyoyin ne ake samun hutawa da wartsakewa, kuma hutawar da wartsakewar ita ce ruwan sama na ƙarshe.
“An nuna mini zuwa ga lokacin da saƙon mala’ika na uku yake rufewa. Ikon Allah ya sauka a kan mutanensa; sun kammala aikinsu kuma an shirya su domin sa’ar gwaji da ke gabansu. Sun karɓi ruwan sama na ƙarshe, ko wartsakewa daga gaban Ubangiji, kuma shaidar mai rai ta sake farfaɗowa. Gargaɗi na ƙarshe mai girma ya yi amo ko’ina, kuma ya tayar da mazaunan duniya ya kuma fusata su, waɗanda ba za su karɓi saƙon ba.” Early Writings, 279.
A lokacin zubowar Ruhu Mai Tsarki ne ake zubawa wawaye budurwowi na Laodiceya, waɗanda ba sa ƙaunar gaskiya, ruɗani mai ƙarfi, sabili da haka suka zaɓi su gaskata ƙarya maimakon gaskiya. Ana daidaita ƙin gaskiya da ƙin doka, gama dokar Allah ta kasance a cikin ƙa’idodinsa na annabci.
“Wahayi ba ƙirƙira ko ƙaga wani sabon abu ba ne, sai dai bayyanar abin da, har sai an bayyana shi, ba a san shi ga ’yan Adam ba. Manyan gaskiyoyi na har abada da suke ƙunshe cikin bishara ana bayyana su ta wurin bincike mai himma da kuma ƙasƙantar da kanmu a gaban Allah. Malami na Allahntaka yana jagorantar tunanin mai tawali’u da yake neman gaskiya; kuma ta wurin jagorancin Ruhu Mai Tsarki, ana sanar da shi gaskiyoyin Kalmar. Kuma ba za a sami wata hanya ta sani da ta fi wannan tabbaci da tasiri ba kamar a jagorance mu ta wannan hanya. Alkawarin Mai Ceto shi ne, ‘Amma idan shi, Ruhun gaskiya, ya zo, zai bishe ku cikin dukan gaskiya.’ Ta wurin rabon Ruhu Mai Tsarki ne ake sa mu fahimci Kalmar Allah.”
“Mai zabura ya rubuta, ‘Ta yaya saurayi zai tsarkake hanyarsa? Ta wurin kiyaye ta bisa ga maganarka. Da dukan zuciyata na neme ka: Ya Ubangiji, kada ka bar ni in kauce daga umarnanka.... Ka buɗe idanuna, domin in ga abubuwa masu banmamaki daga cikin dokarka.’
“Ana yi mana gargaɗi mu nemi gaskiya kamar neman ɓoyayyen taska. Ubangiji yana buɗe fahimtar mai neman gaskiya na gaskiya; Ruhu Mai Tsarki kuma yana ba shi ikon fahimtar gaskiyoyin wahayi. Wannan ne mai zabura yake nufi sa’ad da yake roƙon a buɗe idanunsa domin ya ga abubuwa masu banmamaki daga cikin Shari’a. Sa’ad da rai yake ƙishirwa ga madaukakan kyaututtukan Yesu Almasihu, ana ba tunani ikon fahimtar ɗaukakar duniya mafi kyau. Sai dai ta wurin taimakon Malamin allahntaka kaɗai za mu iya fahimtar gaskiyoyin Kalmar Allah. A makarantar Almasihu muna koyon kasancewa masu tawali’u da ƙanƙan da kai domin an ba mu fahimtar asiran ibada.” Sabbath School Worker, December 1, 1909.
Ƙin karɓar saƙon ko kuma hanyar aikin ruwan sama na ƙarshe, ƙin karɓar dokar Allah ne. Sa’ad da Irmiya ya faɗa cewa “ba su saurari maganata ba, ko kuwa dokata ba, amma sun ƙi ta,” yana daidaita magana da Hoshea.
An hallaka mutanena saboda rashin sani; domin ka ƙi ilimi, ni ma zan ƙi ka, har ba za ka zama firistina ba; da yake ka manta da dokar Allahnka, ni ma zan manta da ’ya’yanka. Hosea 4:6.
Ilimin da wawaye suke ƙi shi ne ƙaruwa cikin ilimi, wanda Daniyel ya bayyana a matsayin abin da zai faru a lokacin ƙarshe. A lokacin ƙarshe a shekara ta 1798, sa’an nan kuma a lokacin ƙarshe a shekara ta 1989, an sami ƙaruwa cikin ilimi wadda aka tsara ta a sarari ta wurin manzon da Allah ya zaɓa ya yi amfani da shi yayin da yake kafa tushen kowane ɗaya daga cikin waɗannan tsararraki biyu masu daidaituwa. Waɗannan gaskiyoyin tushe an tsara su bisa ga waɗansu ƙa’idodi na Littafi Mai Tsarki waɗanda aka bayyana wa zaɓaɓɓun manzanni na tarihohinsu daban-daban, kuma waɗannan gaskiyoyin tushe su ne tsofaffin hanyoyin Irmiya, kuma su ne gaskiyoyin da a ƙarshe suke wakiltar mai na saƙon tsakar dare da saƙon kiran ƙarfi. Ruwan sama na ƙarshe yana haifar da saƙon Kiran Tsakar Dare a tarihin hatimin dubu ɗari da arba’in da huɗu, sannan daga baya yana haifar da saƙon kiran ƙarfi a tarihin tattara sauran garken Allah da har yanzu yake cikin Babila. Ruwan sama na ƙarshe duka saƙo ne kuma hanya ce ta aiki wadda take haifar da saƙon. Ƙaruwa cikin ilimin Daniyel tana ƙaddamar da tsarin gwaji mai matakai uku.
Sai ya ce, Ka tafi hanyarka, Daniyel: gama an rufe kalmomin, an kuma hatimce su har zuwa lokacin ƙarshe. Da yawa za a tsarkake su, a mai da su farare, a kuma gwada su; amma mugaye za su aikata mugunta: kuma babu ɗaya daga cikin mugaye da zai fahimta; amma masu hikima za su fahimta. Daniyel 12:9, 10.
Mugayen mutanen Daniyel su ne budurwai marasa hikima na Matiyu waɗanda suka zaɓi su ci gaba da riƙe yanayinsu na Laodikiya. Ana bayyanar da yanayinsu a mataki na uku cikin gwaje-gwaje uku na Daniyel, lokacin da ake gwada masu hikima da mugaye duka. Gwaji na ƙarshe shi ne inda ake aiwatar da shari’a, kuma rukunai biyun suna bayyana ko suna da mai.
“Har ila yau waɗannan misalai suna koyar da cewa ba za a kasance da wani lokacin gwaji bayan shari’a ba. Sa’ad da aikin bishara ya cika, nan da nan sai rarrabewa ya biyo baya tsakanin nagari da mugaye, kuma makomar kowane rukuni ta tabbata har abada.” Christ’s Object Lessons, 123.
Bayyanar hali a gwaji na uku tana tantance masu sujada ko dai wawaye ne na Laodicea ko kuwa masu hikima ne na Filadelfiya. Ana cika gwaji na ƙarshe tare da saƙon ruwan sama na ƙarshe, wanda aka fito da shi fili ta hanyar tsarin aikin ruwan sama na ƙarshe. Ƙin amincewa da tsarin aikin ruwan sama na ƙarshe yana sa rai ya shiga matsayi inda ba zai iya fahimtar saƙon ruwan sama na ƙarshe ba. Ishaya ya bayyana saƙon da tsarin aikin a matsayin gwaji na ƙarshe.
Wa zai koya wa sani? Kuma wa zai sa ya fahimci koyarwa? Waɗanda aka yaye daga nono, aka janye su daga mama. Gama dole ne umarni ya kasance bisa umarni, umarni bisa umarni; layi bisa layi, layi bisa layi; kaɗan a nan, kaɗan a can. Gama da leɓɓa masu tangaɗi da wani harshe zai yi magana da wannan jama'a. Waɗanda ya ce musu, “Wannan ne hutun da za ku sa masu gajiya su huta da shi; wannan kuma shi ne wartsakewa”; duk da haka ba su yarda su ji ba. Amma maganar Ubangiji ta kasance gare su umarni bisa umarni, umarni bisa umarni; layi bisa layi, layi bisa layi; kaɗan a nan, kaɗan a can; domin su tafi, su fāɗi da baya, a kakkarye su, a kama su da tarko, a kuma cafke su. Saboda haka ku ji maganar Ubangiji, ku mutane masu ba’a, ku da kuke mulkin wannan jama'a wadda take cikin Urushalima. Domin kun ce, “Mun ƙulla alkawari da mutuwa, kuma da lahira muna da yarjejeniya; sa’ad da bulalar ambaliya za ta ratsa, ba za ta zo a kanmu ba; gama mun mai da ƙarya mafakarmu, kuma a ƙarƙashin yaudara muka ɓoye kanmu.” Saboda haka ga abin da Ubangiji Allah yana cewa, “Duba, na aza a Sihiyona dutse domin tushe, gwadadden dutse, dutsen kusurwa mai daraja, tabbataccen tushe; wanda ya ba da gaskiya ba zai yi gaggawa ba. Zan kuma aza shari’a bisa ma’auni, adalci kuma bisa maginin a tsaye; ƙanƙara kuma za ta share mafakar ƙarya, ruwaye kuma za su mamaye maɓoyar. Alkawarinku da mutuwa kuwa za a warware shi, yarjejeniyarku kuma da lahira ba za ta tsaya ba; sa’ad da bulalar ambaliya za ta ratsa, sa’an nan za a tattake ku da ita.” Ishaya 28:9–18.
“Bulalar da take malalowa” ta annabcin Littafi Mai Tsarki ita ce rikicin dokar Lahadi mai ci gaba, wanda yake farawa da dokar Lahadi mai zuwa nan ba da daɗewa ba a Amurka. Waɗannan wawaye, mugayen Laodiceyawa waɗanda ba su mallaki “ƙaunar gaskiya” ba, sabili da haka suke ƙin ƙaruwa cikin sani, suna gaskata cewa “bulalar da take malalowa” “ba za ta zo” a kansu ba, domin a cikin sauran abubuwa, sun zaɓi su karɓi ma’anar ƙarya ta wata alama ta Roma a annabcin Littafi Mai Tsarki. Ta yin haka, sun samar da ƙirar annabci ta ƙarya bisa tushen annabci na kansu. Tushensu an gina shi ne a kan yashi, wanda yake wakiltar tarin ƙananan duwatsu da aka murƙushe. Tushen masu hikima kuwa an gina shi ne a kan Dutsen nan guda ɗaya.
Bisa ga alherin Allah da aka ba ni, kamar ƙwararren magini mai hikima, na kafa harsashi, wani kuma yana ginawa a kai. Amma kowa yă yi hankali yadda yake ginawa a kai. Gama ba mai iya kafa wani harsashi dabam sai wanda aka riga aka kafa, wanda kuwa shi ne Yesu Almasihu. To, in wani ya gina a kan wannan harsashi da zinariya, azurfa, duwatsu masu daraja, itace, ciyawa, ƙaiƙayi; aikin kowane mutum za a bayyanar da shi sarai: gama ranar za ta bayyana shi, domin za a bayyana ta ta wurin wuta; wutar kuwa za ta gwada aikin kowane mutum, irin yadda yake. 1 Korintiyawa 3:10–13.
An kwatanta tushe na ƙarya da tushen gaskiya, wanda shi ne Almasihu Yesu—Dutsen nan. Ana bayyana ko tushe na gaskiya ne ko na ƙarya a gwaji na ƙarshe cikin gwaje-gwaje uku na Daniyel. Ana “bayyana shi ta wuta”—wutar Manzon Alkawari, wanda zai zo haikalinsa ba zato ba tsammani. Sa’an nan kuma a bayyana wani rukuni waɗanda suka yi alkawari da mutuwa, kuma a bayyana wani rukuni waɗanda suka yi alkawarin rai.
Ga shi, zan aiko da manzona, shi kuwa zai shirya hanya a gabana: Ubangiji kuma, wanda kuke nema, zai zo haikalinsa farat ɗaya; wato manzon alkawarin, wanda kuke jin daɗinsa: ga shi, zai zo, in ji Ubangijin runduna. Amma wa zai iya jure ranar zuwansa? Wa kuma zai tsaya sa’ad da ya bayyana? Gama shi kamar wutar mai tacewa ne, kuma kamar sabulun masu wanki: Zai zauna kamar mai tacewa da mai tsarkake azurfa: zai tsarkake ’ya’yan Lawi, ya kuma tsarkake su kamar zinariya da azurfa, domin su miƙa wa Ubangiji hadaya cikin adalci. Sa’an nan hadayar Yahuda da ta Urushalima za su zama abin karɓa ga Ubangiji, kamar a kwanakin dā, kamar kuma a shekarun farko. Zan kuma kusato gare ku domin shari’a; zan zama shaida mai sauri a kan masu sihiri, da mazinata, da masu rantsuwar ƙarya, da waɗanda suke danne ma’aikaci game da hakkinsa, da gwauruwa, da maraya, da waɗanda suke karkatar da baƙo daga haƙƙinsa, ba kuma sa jin tsorona, in ji Ubangijin runduna. Malachi 3:1–5.
Manzon Alkawari yana kusantowa domin shari’a sa’ad da tsarin gwajin Daniyel ya kai ga gwaji na uku, kuma ake gwada masu hikima da mugaye. Tsarin gwaji mai matakai uku na Daniyel yana farawa ne a lokacin ƙarshe, sa’ad da aka buɗe littafin Daniyel, kuma ilimi ya ƙaru. Wannan ƙaruwa ta ilimi tana samun bayyana a sarari ta wurin aikin zaɓaɓɓen manzo wanda yake busa ƙaho. Malaki ya kira wannan manzo da “manzo” wanda “ya shirya hanya” a gaban zuwan Manzon Alkawari, wanda yake bayyanawa ta wurin wuta su wanene suka shiga cikin alkawari tare da Shi, ko kuwa su wanene suka zaɓi su yi alkawari da mutuwa. A tarihin Milleriyawa, Almasihu ya zo ba zato zuwa haikalinsa a ranar 22 ga Oktoba, 1844, wata alamar hanya wadda take nuni tun da wuri ga dokar Lahadi mai zuwa nan ba da daɗewa ba.
“Zuwan Kristi a matsayin babban firist ɗinmu zuwa Wuri Mafi Tsarki, domin tsarkake Wurin Tsarki, kamar yadda aka nuna a cikin Daniyel 8:14; da zuwan Ɗan Mutum zuwa wurin Mai-Tsofaffin Kwanaki, kamar yadda aka gabatar a cikin Daniyel 7:13; da kuma zuwan Ubangiji zuwa Haikalinsa, kamar yadda Malaki ya annabta, dukkansu kwatancin abu guda ne; kuma wannan ma an wakilta shi da zuwan ango zuwa bikin aure, kamar yadda Kristi ya bayyana a cikin misalin budurwai goma, na Matiyu 25.” The Great Controversy, 426.
Na ƙarshe cikin gwaje-gwaje uku na Daniyel yana faruwa ne a dokar Lahadi da ke gabatowa nan ba da daɗewa ba, sa’ad da Manzon Alkawari ya zo domin ya bayyana ta wurin wuta wanda ya yi alkawari da rai ko da mutuwa, abin da aka sanya cikin mahallin Lawiyawa. Sa’ad da Malaki ya kwatanta budurwai masu hikima da marasa hikima na Matiyu, waɗanda su ne Lawodikeyawa da Filadelpiyawa na Yohanna, da kuma masu hikima da mugaye na Daniyel, ana gwada ƙungiyoyin biyu da wuta, sa’an nan kuma su bayyana ko wanene Balarabe, ko kuma wanda ba Balarabe ba ne, Lawi.
Lawiyawa alama ne ta waɗanda suka tsaya da aminci a cikin tawaye biyu na maruƙan zinariya. Tawaye na farko shi ne na Haruna, na biyun kuma shi ne tawayen Yerobowam. A cikin misalan biyu, Lawiyawa sun wakilci masu aminci, kuma misalan biyun duka suna bayar da shaidu biyu na aminci na wani rukuni da Lawiyawa ke wakilta a dokar Lahadi mai zuwa ba da daɗewa ba. Haruna ya yi maraki na zinariya. Zinariya alama ce ta Babila, kuma maraki siffar dabba ce. Sa’an nan ya kafa wani biki, kuma wawaye mutane suka yi rawa tsirara kewaye da marakin. Dukan tawayensu ya ginu, kuma ya sami ƙarfafawa, a cikin ƙin amincewarsu da Musa, zaɓaɓɓen manzo.
Sai Musa ya ce wa Haruna, “Mene ne wannan jama’a suka yi maka, har ka jawo musu irin wannan babban zunubi?” Sai Haruna ya ce, “Kada fushin ranka yă ƙuna, ya shugabana: ka san wannan jama’a, cewa sun duƙufa ga mugunta. Gama suka ce mini, ‘Ka yi mana alloli da za su tafi gabanmu: gama wannan Musa, mutumin da ya fito da mu daga ƙasar Masar, ba mu san abin da ya same shi ba.’ Sai na ce musu, ‘Duk wanda yake da zinariya, su cire ta.’ Sai suka ba ni ita: sa’an nan na jefa ta cikin wuta, sai wannan maraƙin ya fito.” Da Musa ya ga cewa jama’ar tsirara suke; (gama Haruna ya barsu tsirara domin kunyarsu a gaban maƙiyansu:) Sai Musa ya tsaya a ƙofar sansani, ya ce, “Duk wanda yake na Ubangiji ne, bari yă zo wurina.” Sai dukan ’ya’yan Lawi suka taru zuwa gare shi. Sai ya ce musu, “Ga abin da Ubangiji Allah na Isra’ila ya ce, ‘Kowa yă ɗaura takobinsa a gefensa, ku shiga ku fita daga ƙofa zuwa ƙofa cikin dukan sansani, ku kashe kowa ɗan’uwansa, da kowa abokinsa, da kowa maƙwabcinsa.’” Sai ’ya’yan Lawi suka yi bisa ga maganar Musa: a wannan rana kuwa kusan mutane dubu uku daga cikin jama’a suka mutu. Fitowa 32:21–28.
Waɗanda suka yi rawa su ne Lawodikiyawa waɗanda suka bayyanar da “kunyar tsiraicinsu,” wadda ita ce gargaɗin annoba ta shida, gargaɗi game da wajibcin fahimtar daidai tsarin ninki uku na Roma ta zamani a matsayin macijin, dabbar, da annabin ƙarya. Wannan gargaɗi yana warware fassarar keɓaɓɓiya ta Uriah Smith da ta hallaka gaskiyoyin da suke da alaƙa da annoba ta shida da Armageddon.
Waɗanda suka bayyana yanayinsu na Laodicea sun ƙi ikon manzon da aka zaɓa, kuma suka nuna irin wannan ruɗaɗɗen fahimta kamar waɗanda suka zaɓi su gane alamar Shaiɗanu ta “na kullum” a matsayin alamar Allah ta hidimar Almasihu a cikin Wuri Mai Tsarki. Sun danganta kubutarsu ga wani allah na alama, amma allahn da suka zaɓa su bauta wa alama ce ta allahn Masar, kuma Masar alama ce ta macijin. Kamar yadda yake da Adventism na Laodicea, sun ƙi gaskiyar cewa “na kullum” alama ce ta Roma arna, wato macijin, kuma suka bayyana alamar Shaiɗanu a matsayin alamar Almasihu.
Ɗan mutum, ka mai da fuskarka gāba da Fir'auna sarkin Masar, ka yi annabci a kansa, da kuma a kan dukan Masar. Ka yi magana, ka ce, Ga abin da Ubangiji Allah ya ce: Duba, ina gāba da kai, ya Fir'auna sarkin Masar, babban maciji wanda yake kwance a tsakiyar kogunansa, wanda ya ce, Kogina nawa ne, ni kuma na yi shi domin kaina. Ezekiyel 29:2, 3.
‘Yan tawayen Haruna sun gaskata ƙaryar cewa alamar macijin nan, wadda ɗan maraƙin zinariya ya wakilta, ita ce allahn da ya cece su daga bauta ta Masar. Adventism na Laodicea yana gaskata ƙaryar cewa alamar Roma arna (macijin nan), wadda “na kullum” ya wakilta, alama ce ta Almasihu wanda aikinsa shi ne ya kuɓutar da mutane daga bautar zunubi cikin hidimarsa a Wuri Mai Tsarki na sama. Sun kuma ƙi saƙon zaɓaɓɓen manzo, kamar yadda Adventism na Laodicea ya yi a cikin jayayyar game da alamar “na kullum.”
A cikin ƙarni na farko (1844 zuwa 1888) na Adventisancin Laodicea, sun ƙi aikin Miller na tantance lokuta bakwai. A cikin ƙarni na biyu (1888 zuwa 1919) suka fara aiwatar da tsarin ƙin gaskiyar “na kullum.” A cikin ƙarni na uku (1919 zuwa 1957) sun koma ga fahimtar Furotestoci masu ridda cewa ’yan fashin mutanenka shi ne Antiochus Epiphanes. A ranar 11 ga Satumba, 2001 suka ƙi matsayin Musulunci a cikin annabcin Littafi Mai Tsarki lokacin da masifa ta uku ta iso a wannan ranar. Kowace ɗaya daga cikin waɗannan gaskiya huɗu Miller ya riƙe ta, kuma an wakilta su a kan alluna biyu na Habakkuk, kuma kowace tana daga cikin ginshiƙan gaskiya da ake dangantawa da aikin Miller, wanda ’Yar’uwa White ta kira “zaɓaɓɓe.”
Tawayen Yerobowam ya fara ne tun a farkon mulkin arewa, wanda ya ƙunshi kabilu goma waɗanda suka naɗa Yerobowam a matsayin sarkinsu na farko. Yerobowam ya yi maruƙa biyu na zinariya, ya kuma kafa ɗaya a Betel, ma’ana gidan Allah, ɗayan kuma a Dan, ma’ana hukunci. Tare, Betel da Dan suna wakiltar haɗuwar coci (Betel) da ƙasa ta mulki (Dan.) Kuma kamar yadda ya faru a tawayen Haruna, an yi maruƙan da zinariya, alamar Babila, kuma dukkansu hoto ne na dabba. Kamar yadda ya kasance game da Haruna, Yerobowam ya kafa idin shekara-shekara, ya kuma bayyana maruƙan a matsayin allolin da suka fito da mutanen Allah daga Masar.
Sai Yerobowam ya ce a cikin zuciyarsa, Yanzu mulkin zai koma ga gidan Dawuda: in wannan jama'a su haura su miƙa hadaya a cikin gidan Ubangiji a Urushalima, zuciyar wannan jama'a za ta koma ga ubangijinsu, wato ga Rehobowam sarkin Yahuda; za su kashe ni, su koma kuma ga Rehobowam sarkin Yahuda. Saboda haka sarki ya nemi shawara, ya yi maruƙa biyu na zinariya, ya ce musu, Ya yi muku yawa ku riƙa hawa zuwa Urushalima: ga allolinku, ya Isra'ila, waɗanda suka fito da kai daga ƙasar Masar. Sai ya sa ɗaya a Betel, ɗayan kuma ya sa a Dan. Wannan abu kuwa ya zama zunubi: gama jama'a suka tafi su yi sujada a gaban ɗayan, har zuwa Dan. Ya kuma gina gidan wuraren tudu, ya naɗa firistoci daga cikin mafi ƙasƙancin mutane, waɗanda ba na 'ya'yan Lawi ba ne. Yerobowam kuma ya kafa idi a wata na takwas, a rana ta goma sha biyar ga watan, kamar idin da yake a Yahuda, ya kuma miƙa hadaya a kan bagadi. Haka ya yi a Betel, yana miƙa hadaya ga maruƙan da ya yi: ya kuma kafa a Betel firistocin wuraren tudun da ya yi. Saboda haka ya miƙa hadaya a kan bagadin da ya yi a Betel, a rana ta goma sha biyar ga wata na takwas, wato a watan da ya ƙirƙira daga zuciyarsa; ya kuma kafa idi ga 'ya'yan Isra'ila: ya miƙa hadaya a kan bagadi, ya kuma ƙone turare. 1 Sarakuna 12:26–33.
Yerobowam “ya ƙulla a cikin zuciyarsa,” abin da yake wakiltar aikin Uriah Smith wajen shigar da “fassara ta kansa,” wadda ya gina samfurinsa na annabci a kanta. Yerobowam ya bi tsarin Haruna, ta haka kuwa ya wakilci wani allahn Masar a matsayin Allah na gaskiya. Allahn da Haruna da Yerobowam suka ƙirƙira duka ya dogara ne a kan mummunar amfani da alamar yanayi biyu na Roma a matsayin alamar siyasar mulki da dabarun ikilisiya. Haruna da Yerobowam duka suna bayyana wani siffa na ikon maciji, tare da alamar siffar dabba. Saboda haka, waɗannan tarihihi biyu masu tsarki na tawaye suna wakiltar babban gwajin mutanen Allah, wanda ta wurinsa za a yanke makomarsu ta har abada. Wannan gwaji, bisa ga wahayi, shi ne gwajin samuwar siffar dabbar.
Rigimar farko game da alamar Roma a matsayin ’yan fashin mutanenka, wadda ta samu shiga cikin taswirar majagaba ta 1843, ta yi gardama cewa Antiochus Epiphanes ne ɗan fashin, maimakon gaskiyar cewa ’yan fashin Roma ne. Rigimar farko ta wakilci rigimar ƙarshe game da ’yan fashin mutanenka kasancewa Roma, inda yanzu ake gardama cewa Amurka ce ’yan fashin, ba Roma ba. Duk da haka, Antiochus alama ce ta Amurka a ayoyi goma zuwa goma sha biyar na Daniyel goma sha ɗaya, saboda haka ƙaryar farko da ƙaryar ƙarshe game da wanda ake wakilta iri ɗaya ce.
Duhu da rikicewar da ke game da abin da Antiochus ya wakilta a kwanakin ƙarshe, suna haifar da rikicewa game da siffar dabbar, kamar yadda tawayen Haruna da Yerobowam suka yi. Rikicewar da ke game da siffar dabbar tana faruwa ne daidai a lokacin da babban gwaji ga mutanen Allah shi ne kafa siffar dabbar.
“Ubangiji ya nuna mini a sarari cewa za a kafa surar dabbar kafin lokacin gwaji ya rufe; gama ita ce za ta zama babban jarabawa ga mutanen Allah, wadda ta wurinta za a yanke makomarsu ta har abada. Matsayinka cike yake da irin wannan ruɗanin rashin daidaito, har kaɗan ne kaɗai za a ruɗe.”
“A cikin Ru’ya ta Yohanna 13 an bayyana wannan batu sarai; [Ru’ya ta Yohanna 13:11–17, an kawo ambato].”
“Wannan ita ce gwajin da dole ne mutanen Allah su sha kafin a sa musu hatimi. Dukan waɗanda suka tabbatar da amincinsu ga Allah ta wurin kiyaye dokarsa, kuma suka ƙi karɓar jabu ta Asabar, za su kasance ƙarƙashin tutar Ubangiji Allah Jehobah, kuma za su karɓi hatimin Allah mai rai. Amma waɗanda suka yi watsi da gaskiyar da ta fito daga sama, suka kuma karɓi Asabar ta Lahadi, za su karɓi alamar dabbar.” Manuscript Releases, juzu’i na 15, 15.
Sa’ad da ’Yar’uwa White ta amince da ra’ayin Miller cewa “na yau da kullum” yana wakiltar Roma ta arna, ta bayyana cewa tun daga 1844, “wasu ra’ayoyi,” a jam’i, an rungume su waɗanda suka haifar da “duhu da ruɗani.” Ruɗanin da ra’ayoyin ƙarya game da “na yau da kullum” suka haifar, wanda alama ce ta Roma ta arna, a matsayin “masu fashin mutanenka,” yana haifar da ruɗani da duhu game da bambanci tsakanin Roma da siffar Roma.
Rigingimu na farko da na ƙarshe game da wata alamar Roma sun faru ne tsakanin mutanen alkawari na dā waɗanda ake wucewa a kansu da kuma wata al’umma wadda a lokacin tana zama sabbin mutanen alkawarin Allah. Rigimar ta ƙunshi ƙin yarda a yi mulki da tsayayyun ƙa’idojin nahawu, domin kalmar “kuma” a aya ta goma sha huɗu, Furotesta sun ƙi amincewa da ita, ta haka suna da’awar cewa dole ne ’yan fashin su kasance ikon nan ɗaya da aka wakilta a cikin ayoyin da suka gabata.
Ya wakilci karkatar da Nassosi ne sa’ad da aka tilasta a mai da Antiochus “’yan fashi.” Fassara ce ta kashin kai, domin kowace koyarwar ƙarya da take gaba da gaskiya fassara ce ta kashin kai. Rigimar da kanta ta zama wata tushen gaskiya, domin an rubuta ta a kan taswirar pioniyoyi ta 1843. Tabbatar da taswirar ta wurin wahayi ya tabbatar kuma ya halasta “’yan fashi” a matsayin alamar Roma, ya kuma ɗaukaka muhimmancin gaskiyar, domin ƙin karɓar koyarwar yana nufin ƙin yarda da duka biyun: tushe-tushen bangaskiya da ikon Ruhun Annabci.
Fahimta daidai game da ’yan fashin mutanenka da suke wakiltar Roma, idan aka haɗa da tsarin annabci da mala’iku suka ba William Miller, domin ya yi daidai da tsarin annabci da ya kai ga fahimta kuma ya gabatar, wato: cewa Roma ta arna da ta papacy su ne ginshiƙin dukan aikace-aikacen annabcin da ya yi.
Fassararsa ta kashin kai da Uriah Smith ya yi, wadda ta bayyana sarkin arewa a aya ta talatin da shida na Daniyel goma sha ɗaya a matsayin Faransa, sannan kuma a aya ta arba’in a matsayin Turkiyya, ta ƙunshi tantancewa biyu marasa gaskiya game da sarkin arewa. Ƙin amincewar da Smith ya yi da harsasan tushe a shekara ta 1863 ya haifar da makanta wadda ta hana shi ganin wata ƙa’ida mafi asali ta annabci, wato: cewa kusan a lokacin Almasihu, annabci ya bayyana ƙungiyoyin ruhaniya na zamani waɗanda tsoffin ƙungiyoyi na zahiri suka kasance alamarsu ta gaba. Bulus ya koyar da wannan gaskiya a sarari sa’ad da ya nuna cewa abin da ya fara zuwa shi ne na zahiri, daga baya kuma na ruhaniya.
Amma ba abin da yake na ruhaniya ne ya fara ba, sai dai abin da yake na halitta; daga baya kuma sai abin da yake na ruhaniya. 1 Korintiyawa 15:46.
Smith yana cikin mutanen alkawari waɗanda suka maye gurbin Furotesta masu ridda a matsayin mutanen Allah, amma ya goyi bayan tawayensu sa’ad da ya ƙi sau bakwai, ya kuma gabatar da jadawalinsa na 1863. Aiwatar da fassararsa ta kansa ya haifar da fahimtar ƙarya game da Armageddon a cikin Ru’ya ta Yohanna sura ta goma sha shida, wadda kuma wata gwaji ce game da sahihin fahimtar Roma.
Da muhawara ta farko game da ’yan fashi, Smith ya wakilci waɗanda suka shiga cikin cikawar farko ta misalin budurwai goma. Saboda haka, tare da ra’ayinsa na kashin kansa game da sarkin arewa, yana wakiltar al’ummar alkawari waɗanda ake wucewa a tsakaninsu daga 1856 zuwa 1863, yayinda suka zama Ikilisiyar Adventist ta Rana ta Bakwai ta Laodicea. Kamar yadda ya kasance da Furotestoci a muhawarar ’yan fashi, Smith ya yi biris da ikon nahawu na nassin da ya karkatar da shi ta wurin fassararsa ta kashin kansa, domin ta fuskar nahawu sarkin arewa daga aya ta talatin da ɗaya zuwa aya ta arba’in da biyar kullum kuma shi kaɗai ikon Paparoma ne.
Ta cikin gardamar “na kullum,” Willie White da A. G. Daniells sun shigar da ƙarya cikin tarihin Advent domin su kāre tsohon ra’ayin Furotesta cewa “na kullum” yana wakiltar hidimar Almasihu a Wuri Mai Tsarki. An riga an bayyana wannan takamaiman tarihin a cikin Tebura na Habakkuk, amma yana da muhimmanci a lura da shaidar ƙarya da ke da alaƙa da yaɗawa da kafuwar wannan ra’ayi marar daidai, domin Miller ya gane fahimtar daidai a cikin Tasalonikawa ta Biyu, inda batun yake shi ne bambanci tsakanin waɗanda suke ƙaunar gaskiya da waɗanda suke gaskata ƙarya.
Rigimar game da “na kullum” tana ƙara wa fahimta ta layi bisa layi haske cewa rigimar ƙarshe ta Roma tana faruwa ne a lokacin zubowar Ruhu Mai Tsarki. Yayin da ake zubo Ruhu Mai Tsarki daga sama, wani iko daga ƙasa yana tashi yana kuma mamaye waɗanda suke karɓarsa a matsayin ikon Allah, ko da yake ruɗi ne mai ƙarfi.
“Waɗannan manyan ƙarfi biyu da suke cikin gardama suna aiki, ɗaya daga ƙasa, ɗaya kuma daga sama. Kowane mutum yana ƙarƙashin ɓoyayyiyar rinjayar ɗaya ko ɗaya, kuma ayyukansa za su bayyana halin wahayi da suke fitowa daga gare shi. Waɗanda suke haɗe da Almasihu za su yi aiki kullum bisa layukan Almasihu. Waɗanda suke cikin haɗin kai da Shaidan kuma za su yi aiki a ƙarƙashin wahayin shugabansu, suna adawa da ikon da aikin Ruhu Mai Tsarki. An bar nufin mutum a ’yance ya yi aiki, kuma ta wurin aiki ne ake bayyana wane ruhu ne yake motsawa a kan zuciya. ‘Ta wurin ’ya’yansu za ku san su.’” The 1888 Materials, 1508.
Bambancin annabci a cikin muhawarar “the daily” shi ne gane wata alama ta macijin a matsayin alamar Almasihu. Waɗanda suke ƙin gaskiya, su ma suna ƙin matsayin Miller wanda ya gano wannan gaskiya, kuma ta haka suna ƙin Ruhu Mai Tsarki suna kuma aikata zunubin da ba a gafartawa.
Za mu ɗauki wani muhawara game da Roma da ta faru jim kaɗan bayan 11 ga Satumba, 2001 a talifi na gaba.
“Muna rayuwa ne a wani zamani inda rai ya fi kome daraja kuma ya fi kome ban sha’awa. Ƙarshen dukan abubuwa ya kusato. Abubuwa masu ban razana za su ci gaba da bayyana a gabanmu koyaushe; gama hukumomi marasa ganuwa suna aiki, suna nuna tsananin himma. Iko-ikon duhu daga ƙasa suna motsa wakilan mutane, kuma mugayen mutane suna haɗin guiwa da mugayen mala’iku domin su yi yaƙi da umarnan Allah da bangaskiyar Yesu; a daidai wannan lokaci kuma wani iko daga sama yana motsa waɗanda za su mika kai ga tasirin Allahntaka, mutanen Allah kuma suna haɗin guiwa da halittu masu hikima na samaniya. Babu abin da zai tsira daga matsin da zai zo a kan kowane ran mutum a waɗannan kwanaki na ƙarshe domin a gwada shi a auna shi, sai bangaskiya ta gaskiya, ta ƙwarai. Dole ne Allah ya zama mafakarmu; ba za mu iya dogara ga tsari, ikirari, al’ada, ko matsayi ba, ko mu yi tunanin cewa domin muna da suna na rayuwa, za mu iya tsayawa a ranar gwaji. Duk abin da za a iya girgizawa za a girgiza shi, kuma waɗannan abubuwan da ba za a iya girgiza su ba ta wurin ruɗu da ɓatarwar waɗannan kwanaki na ƙarshe, su ne za su kasance. Ka kafe rai a kan Madawwamin Dutse; gama a cikin Almasihu kaɗai ne za a sami tsaro. Yesu ya kwatanta kwanakin da muke rayuwa a cikinsu a matsayin kwanaki masu haɗari. Ya ce, ‘Kamar yadda kwanakin Nuhu suka kasance, haka kuma zuwan Ɗan Mutum zai kasance. Gama kamar yadda a kwanakin da suka gabaci rigyawa suke ci suna sha, suna aure suna aurarwa, har zuwa ranar da Nuhu ya shiga cikin jirgin, ba su kuma sani ba sai da rigyawar ta zo, ta kwashe su duka; haka kuma zuwan Ɗan Mutum zai kasance.’ ‘Haka kuma kamar yadda ya kasance a kwanakin Lutu; suna ci, suna sha, suna saya, suna sayarwa, suna shuka, suna ginawa; amma a ranar nan ɗaya da Lutu ya fita daga Saduma, wuta da sulfur suka sauko daga sama, suka hallaka su duka. Haka ne ma zai kasance a ranar da aka bayyana Ɗan Mutum.’ ‘Sa’ad da Ɗan Mutum zai zo cikin ɗaukakarsa, da dukan tsarkakan mala’iku tare da shi, sa’an nan zai zauna a kan kursiyin ɗaukakarsa: kuma a gabansa za a tara dukan al’ummai: zai kuma raba su ɗaya da ɗaya, kamar yadda makiyayi yake rarrabe tumakinsa daga awakai: zai sa tumakin a hannun damansa, amma awakai a hagu. Sa’an nan Sarkin zai ce wa waɗanda suke a hannun damansa, Ku zo, ku masu albarkar Ubana, ku gāji mulkin da aka shirya muku tun daga kafuwar duniya.’ Tafarkinmu a wannan rai shi ne zai ƙayyade makomarmu ta har abada a can; an bar mana mu faɗi ko za mu kasance tare da waɗanda suke gādon mulkin Allah, ko tare da waɗanda suke tafiya zuwa cikin duhun waje. Allah ya yi tanadi kowane iri domin cetonmu; saboda haka bari mu yi anfani da abin da aka saya da farashi marar iyaka. ‘Gama Allah ya ƙaunaci duniya har ya ba da Ɗansa makaɗaici, domin duk wanda ya gaskata da shi kada ya lalace, amma ya sami rai madawwami.’” Youth Instructor, Agusta 3, 1893.