Txoj kev sim siab uas pib thaum tus tim tswv nqes los ntawd raug sawv cev los ntawm qhov kev xeem seb puas yuav muab phau ntawv tawm ntawm tus tim tswv txhais tes los noj. Cov uas xaiv noj txoj xov ntawd, ces raug teem cia rau ib qho kev chim siab loj, hos pab uas tsis kam noj raug tseg cia tom qab. Phau ntawv me uas yuav tsum tau noj sawv cev rau “kev paub ntxiv zuj zus” txog txoj xov uas xub raug qhib tawm ntawm lub foob thaum “lub sijhawm kawg” nyob rau xyoo 1798 lossis 1989, thiab tom qab ntawd mam raug muab coj los teeb tsa ua ib txoj xov uas yuav tuav tiam neeg uas tseem ciaj sia rau lub sijhawm ntawd kom lav ris raws li qhov kaj ntawm qhov kev paub uas nce ntxiv ntawd. Hauv ob zaj keeb kwm no tib si, thaum ib zaug yav tom ntej txog Islam tau tiav lawm, ces txoj xov uas yuav tsum tau noj hauv tus tim tswv txhais tes ntawd yuav raug txais los yog raug tsis lees txais. Yog txoj xov uas phau ntawv sawv cev rau ntawd raug tsis lees txais, ces cov uas ua li ntawd, thiab tseem nrhiav kev txhawb nqa txoj haujlwm lees txim tias lawv tseem yog Vajtswv cov uas raug xaiv, yuav raug yuam kom tsim ib txoj xov dag cuav txog nag lig.
Thaum lub Cuaj Hlis tim 11, xyoo 2001, tej kev tawm tsam yav tag los ntawm ntau tiam ntawm Kev Ntseeg Adventism rov qab raug muab los ua tej ntsiab lus sim siab dua ib zaug ntxiv. Habakkuk tshooj ob qhia txog ib qho kev sib cav uas tshwm sim nyob rau hauv zaj keeb kwm yav tom ntej uas sawv cev nyob ntawd, uas yog ib txoj kab yaj saub sib npaug nrog zaj lus piv txwv txog kaum tus ntxhais nkauj xwb. Thaum tus neeg zov nug tias nws yuav teb li cas nyob rau hauv zaj keeb kwm ntawm zaj lus piv txwv txog kaum tus ntxhais nkauj xwb, nws raug txib kom “sau lub zeem muag, thiab ua kom meej rau saum tej phaj.” Cov neeg zov hauv keeb kwm Millerite tau tsim daim ntawv qhia xyoo 1843 nyob rau xyoo 1842, thiab nws txoj kev tsim tau los ua ib lub cim taw tes. Nws yog “lub zeem muag” hauv Habakkuk ob, uas tau raug ua kom meej rau saum tej phaj, uas yuav hais lus thaum kawg.
Tsis ntev tom qab lub Cuaj Hlis 11, 2001, cov uas pom txog kev ua haujlwm ntawm Islam ntawm kev txom nyem thib peb, raug coj kom rov qab mus rau Yelemis cov “txoj qub kev,” thiab taug kev nyob hauv. Cov “txoj qub kev” ntawd qhia meej tias peb txoj kev txom nyem ntawm Tshwm Sim tshooj yim, nqe kaum peb, sawv cev rau lub luag hauj lwm cev Vajtswv lus ntawm Islam. Tam sim ntawd tom qab ntawd, Future for America tau pib luam dua ob daim ntawv qhia ntawm Habakkuk tshooj ob ntawm tib lub ntsiab lus hauv keeb kwm uas sib txig raws li ntawm cov Millerites, thaum ob daim ntawv qhia ntawd raug muab nthuav tawm ua ib qho cim kev, uas tau raug sawv cev los ntawm kev tsim daim ntawv qhia xyoo 1843, nyob rau xyoo 1842.
“Nyob rau lub Tsib Hlis, 1842, tau muaj ib lub Rooj Sab Laj Loj raug hu los sib sau hauv Boston, [Massachusetts]. Thaum qhib lub rooj sib tham no, Cov Kwv Tij Charles Fitch thiab Apollos Hale, tuaj ntawm Haverhill, tau nthuav tawm tej lus faj lem ua daim duab ntawm Daniel thiab Yauhas, uas lawv tau pleev rau saum ntaub, nrog rau cov zauv faj lem, qhia txog lawv txoj kev ua tiav. Kwv Tij Fitch, thaum piav raws li nws daim ntawv qhia ua ntej lub Rooj Sab Laj, tau hais tias, thaum nws tab tom tshuaj xyuas tej lus faj lem no, nws tau xav tias yog nws muaj peev xwm muab ib yam zoo li qhov uas nthuav tawm ntawm no, ces nws yuav ua rau zaj lus no meej dua thiab pab kom nws yooj yim dua rau nws nthuav tawm rau ib pawg neeg mloog. Ntawm no muaj qhov kaj ntxiv rau hauv peb txoj kev taug. Cov kwv tij no tau ua raws li yam uas tus Tswv tau qhia rau Hanpaku hauv nws zaj yog toog 2,468 xyoo ua ntej ntawd, hais tias, ‘Sau zaj yog toog ntawd, thiab ua kom nws meej rau saum tej daim phiaj, xwv kom tus uas nyeem tau thiaj khiav tau. Rau qhov zaj yog toog tseem tshuav tseg rau ib lub sijhawm uas tau teem tseg lawm.’ Hanpaku 2:2.”
“Tom qab muaj ib ntus sib tham txog zaj lus no lawm, ces tau pov npav ib suab pom zoo kom muab peb puas daim uas zoo ib yam li daim no mus luam ua lithograph, uas tsis ntev ces kuj ua tiav lawm. Lawv raug hu ua ‘cov chart xyoo ’43.’ Qhov no yog ib Rooj Sab Laj tseem ceeb heev.” The Autobiography of Joseph Bates, 263.
“Yog ib qho timkhawv sib koom ntawm cov xibhwb qhuab qhia thiab cov ntaub ntawv ntawm Txoj Kev Los Zaum Ob, thaum lawv sawv ruaj rau saum ‘txojkev ntseeg qub thawj,’ tias kev luam tawm daim ntawv qhia yog ib qho kev ua tiav ntawm Habakkuk 2:2, 3. Yog daim ntawv qhia ntawd yog ib qho ntsiab lus ntawm yaj saub lus faj lem (thiab cov uas tsis lees txais nws tawm ntawm txojkev ntseeg qub thawj lawm), ces kuj yuav tsum xaus tias xyoo BC 457 yog lub xyoo uas yuav tsum pib xam 2300 hnub ntawd. Nws yog yam tsim nyog uas 1843 yuav tsum yog thawj lub sijhawm uas raug luam tawm, kom ‘lub zeem muag’ thiaj li ‘ncua,’ los sis kom muaj ib lub sijhawm ncua, uas pab nkauj xwb ntawd yuav tsum tsaug zog thiab pw tsaug zog rau saum zaj ntsiab loj ntawm lub sijhawm, tam sim ua ntej lawv yuav raug tsa sawv los ntawm Tus Nruab Nrab Hmo.” James White, Second Advent Review and Sabbath Herald, Volume I, Number 2.
“Tam sim no peb keeb kwm qhia tias muaj ntau pua leej uas tab tom qhia raws li tib daim ntawv teev caij nyoog uas William Miller tau siv, thiab lawv sawv daws yog ib hom nkaus. Yog li ntawd, txoj xov ntawd thiaj yog ib txoj kev sib haum xeeb ua ib yam nkaus, txhua tus tsom rau tib lub ntsiab, uas yog kev los txog ntawm tus Tswv Yexus Khetos nyob rau ib lub sij hawm tshwj xeeb, xyoo 1844.” Joseph Bates, Early SDA Pamphlets, 17.
Kev rov luam tawm dua ntawm daim kab kos xyoo 1843 thiab 1850, hauv keeb kwm tam sim tom qab lub Cuaj Hlis 11, 2001, kuj yog ib feem ntawm kev ua tiav ntawm Habakkuk ob yam nkaus li qhov uas kev luam tawm daim kab kos xyoo 1843 hauv xyoo 1842 yog. Kev tsim cov ntxhuav yog ib feem ntawm zaj lus piav hauv Habakkuk tshooj ob, thiab nws yuav tsum tau muaj tshwm sim. Hnub Cuaj Hlis 11, 2001, kev tawm tsam ntawm xyoo 1863 tau rov muaj dua ib zaug ntxiv los ntawm cov Adventist Laodicea uas tsis kam rov qab los rau Yelemis cov “kev qub.”
“Tus yeeb ncuab tab tom nrhiav kev tig peb cov kwv tij thiab cov muam lub siab tawm ntawm txoj hauj lwm uas npaj ib haiv neeg kom sawv tau ruaj khov nyob rau hnub kawg no. Nws tej lus dag ntxias uas zoo li muaj laj thawj raug npaj tseg los coj tib neeg lub siab kom txav deb ntawm tej kev phom sij thiab tej dej num uas yog rau lub sij hawm no. Lawv suav hais tias qhov kaj uas Khetos tau los saum ntuj ceeb tsheej coj los muab rau Yauhas rau Nws haiv neeg ntawd tsis muaj nqis ntau. Lawv qhia tias tej xwm txheej uas nyob ncaj nraim ntawm peb xub ntiag no tsis tseem ceeb txaus kom yuav tsum tau txais kev mloog tshwj xeeb. Lawv ua kom qhov tseeb uas muaj keeb kwm saum ntuj ceeb tsheej ntawd poob nws lub hwj chim, thiab lawv nyiag Vajtswv haiv neeg tej kev paub dhau los ntawm lawv, muab ib yam kev txawj ntse cuav los hloov chaw. ‘Tus Tswv hais li no: Nej cia li sawv ntawm tej kev, thiab saib, thiab nug txog tej kev qub, uas yog txoj kev zoo nyob qhov twg, thiab nej cia li taug txoj kev ntawd.’ [Jeremiah 6:16.]”
“Tsis txhob cia leejtwg nrhiav rhuav tshem tej hauv paus ntawm peb txojkev ntseeg,—tej hauv paus uas tau muab tsa tseg thaum pib ntawm peb tes haujlwm, los ntawm kev kawm Vajlugkub nrog kev thov ntuj thiab los ntawm kev tshwm sim. Saum tej hauv paus no peb tau txhim tsa tau ntau tshaj tsib caug xyoo lawm. Tej neeg tej zaum yuav xav tias lawv twb nrhiav tau ib txojkev tshiab, tias lawv muaj peev xwm muab tsa ib lub hauv paus uas ruaj dua lub uas twb raug muab tsa lawm; tiam sis qhov no yog ib qho kev dag ntxias loj heev. ‘Tsis muaj leejtwg yuav tsa tau lwm lub hauv paus dua li lub uas twb raug tsa lawm.’ [1 Corinthians 3:11.] Yav tag los, coob leej tau pib txhim tsa ib txojkev ntseeg tshiab, los tsim tsa tej ntsiab cai tshiab; tiam sis lawv txojkev txhim tsa ntawd sawv tau ntev npaum li cas? Tsis ntev nws txawm vau lawm; rau qhov nws tsis tau raug tsa saum lub Pob Zeb.” Testimonies, volume 8, 296, 297.
Yelemis qhia meej tias kev taug kev hauv “txoj kev qub” yog kom nrhiav tau “txoj kev so,” thiab txoj kev so ntawd yog “nag tom qab,” uas tau pib thaum cov haiv neeg npau taws rau hnub tim Cuaj Hlis 11, 2001, thaum tej tsev loj hauv Nroog New York poob los. Cov uas tom qab ntawd tau noj txoj xov ntawd thiaj los ua Hanpaku tus saib xwm, uas raug hu kom “sau lub zeem muag, thiab ua kom meej.” Yelemis qhia txog cov saib xwm tib yam ntawd nyob rau lub sijhawm ntawm “txoj kev so,” uas yog “nag tom qab.”
Yog li no yog li tus Tswv hais tias, Nej cia li sawv ntawm tej kev, thiab saib, thiab nug txog tej qub ke, seb txoj kev zoo nyob qhov twg, thiab nej cia li taug txoj kev ntawd, ces nej yuav nrhiav tau kev so rau nej tej ntsuj plig. Tiamsis lawv hais tias, Peb yuav tsis taug txoj kev ntawd. Tsis tas li ntawd, Kuv tau tsa cov neeg zov saib nej, hais tias, Nej cia li mloog lub suab raj. Tiamsis lawv hais tias, Peb yuav tsis mloog. Yelemis 6:16, 17.
Lub raj uas lawv yuav tsum tshuab ntawd yog lub raj thib rau ntawm kev txom nyem thib ob hauv keeb kwm Millerite, thiab nyob rau hnub kawg nws yog lub raj thib xya ntawm kev txom nyem thib peb. Habakkuk cov neeg zov, uas yog Yelemiya cov neeg zov, tshuab ib zaj lus ceeb toom uas, hauv kev ntxeev siab xyoo 1888, raug tsis lees txais. Lub raj thib rau uas raug tsis lees txais nyob rau xyoo 1888 ntawd yog zaj lus rau Laodicea.
“Zaj lus uas A. T. Jones thiab E. J. Waggoner tau muab rau peb yog Vajtswv zaj lus rau pawg ntseeg Laodicea, thiab kev txom nyem yuav poob rau tus twg los xij uas lees tias ntseeg qhov tseeb los tseem tsis ci tawm rau lwm tus txog tej kab hluav taws uas Vajtswv pub los.” The 1888 Materials, 1053.
Txoj xov ntawm lub raj xya uas yog xyoo 1888, xub raug ncha rau Laodicea hauv xyoo 1856, thiab tom qab ntawd txoj xov rau Laodicea raug muab tso rau hauv lub ntsiab lus ntawm qhov kaj uas tab tom nce zuj zus ntawm “xya lub sijhawm.” Hnub tim 11 lub Cuaj Hli, 2001, txoj kev hu kom rov qab mus rau Yelemis txoj kev qub, thiab taug kev hauv txoj kev ntawd kom thiaj li tau txais txoj xov ntawm nag tom qab, kuj muaj nrog txoj xov ceeb toom ntawm lub Raj xya uas raug sawv cev ua txoj xov rau Laodicea, thiab “xya lub sijhawm,” uas yog lub cim ntawm tej hauv paus ntsiab.
“Qhov lus dag” uas kev yaj saub tau txheeb qhia tias ua rau muaj txoj kev dag ntxias loj kawg hauv Povlauj tej ntawv sau, tau raug muab ntxig rau hauv tiam thib peb ntawm Laodicean Adventism xyoo 1931, kaum rau xyoos tom qab tus pojniam cev Vajtswv lus tuag lawm. “Qhov lus dag” uas los txog hauv tiam thib peb ntawd, raws li kev yaj saub, raug muab tso rau hauv lub sijhawm uas sawv cev ua “cov pojniam quaj rau Tammuz,” thiab vim li ntawd nws thiaj raug txuas nrog txoj xov tsis tseeb txog nag tom qab.
Cov ntsiab lus hais txog txoj kev uas tus “lus dag” ntawd raug tshaj tawm yuav tsum raug to taub, ib yam li lub luag hauj lwm yaj saub ntawm tus “lus dag” ntawd hauv yav tom ntej-kev qhia txog hnub kawg los kuj yuav tsum raug to taub thiab. Cov neeg thuam luag uas kav Yeluxalees nyob rau lub sij hawm ntawm nag tom qab, uas yog lub sij hawm ntawm kev muab lub cim rau ib puas plaub caug plaub txhiab leej, tau tsim ib zaj xov nag tom qab cuav nyob rau tiam thib peb ntawm Adventism, raws li sawv cev los ntawm cov “poj niam quaj Tammuz,” hauv Exekees tshooj yim. Lawv zaj xov nag tom qab cuav ntawd kuj raug Exekees sawv cev ua ib lub hauv paus cuav, ib phab ntsa cuav rau kev tiv thaiv, thiab ib zaj xov cuav hais txog kev thaj yeeb thiab kev nyab xeeb.
Nej puas tsis tau pom tej yog toog tsis muaj nqis, thiab nej puas tsis tau hais tej lus twv cuav, thaum nej hais tias, Tus Tswv hais li no; txawm yog kuv tsis tau hais li? Yog li no tus Tswv Vajtswv hais tias; Vim nej tau hais tej yam tsis muaj nqis, thiab pom tej lus dag, yog li ntawd, saib maj, kuv tawm tsam nej, tus Tswv Vajtswv hais li. Thiab kuv txhais tes yuav tawm tsam cov yaj saub uas pom tej yam tsis muaj nqis, thiab twv tej lus dag: lawv yuav tsis nyob hauv pawg sablaj ntawm kuv haiv neeg, thiab lawv yuav tsis raug sau cia rau hauv ntaub ntawv teev npe ntawm tsev neeg Ixayees, thiab lawv yuav tsis tau nkag mus rau hauv tebchaws Ixayees; thiab nej yuav paub tias kuv yog tus Tswv Vajtswv. Vim, muaj tseeb vim lawv tau dag ntxias kuv haiv neeg, hais tias, Muaj kev thaj yeeb; thaum tsis muaj kev thaj yeeb li; thiab ib tug tau tsa ib phab ntsa, saib maj, lwm tus txawm muab av nplaum uas tsis lo zoo pleev rau nws: Hais rau cov uas pleev nws nrog av nplaum uas tsis lo zoo tias, nws yuav vau: yuav muaj nag los hlob heev; thiab nej, au cov lawg loj, nej yuav poob los; thiab cua daj cua dub yuav muab nws nphau. Saib maj, thaum phab ntsa vau tas lawm, puas yuav tsis muaj neeg hais rau nej tias, Qhov pleev uas nej tau pleev ntawd nyob qhov twg? Yog li no tus Tswv Vajtswv hais tias; Kuv yeej yuav muab nws nphau nrog cua daj cua dub hauv kuv txoj kev npau taws; thiab yuav muaj nag los hlob heev hauv kuv txoj kev chim, thiab cov lawg loj hauv kuv txoj kev npau taws kom rhuav tshem nws. Yog li kuv yuav rhuav phab ntsa uas nej tau pleev nrog av nplaum uas tsis lo zoo, thiab muab nws txo kom txog hauv av, kom nws lub hauv paus tshwm plaws, thiab nws yuav vau, thiab nej yuav raug rhuav tshem nyob hauv nruab nrab ntawd: thiab nej yuav paub tias kuv yog tus Tswv. Li no kuv yuav ua kom tiav kuv txoj kev chim rau saum phab ntsa, thiab rau saum cov uas tau pleev nws nrog av nplaum uas tsis lo zoo, thiab kuv yuav hais rau nej tias, Phab ntsa tsis muaj lawm, thiab cov uas pleev nws los tsis muaj lawm; yog hais txog cov yaj saub ntawm Ixayees uas cev lus faj lem txog Yeluxalees, thiab uas pom tej yog toog txog kev thaj yeeb rau nws, thaum tsis muaj kev thaj yeeb li, tus Tswv Vajtswv hais li. Exekees 13:7–16.
Kev cuav thiab kev dag uas cov neeg thuam luag nyob hauv Yeluxalees nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum nkaum hauv Yaxayas tshooj nees nkaum yim thiab nees nkaum cuaj zais rau hauv, thaum kawg raug txiav txim thiab raug rhuav tshem los ntawm “txoj nplawm uas nyab lug hla tuaj.”
Kuv tseem yuav muab kev txiav txim rau txoj hlua ntsuas, thiab kev ncaj ncees rau txoj hlua dai hnyav; thiab lawg yuav cheb kom tas qhov chaw nkaum ntawm tej lus dag, thiab dej yuav nyab lub chaw nkaum. Thiab nej tej lus cog tseg nrog kev tuag yuav raug rhuav pov tseg, thiab nej daim ntawv sib cog lus nrog ntuj txiag teb tsaus yuav tsis nyob ruaj; thaum txoj kev rau txim uas nyab los hla dhau, ces nej yuav raug nws tsuj ntais. Yaxayas 28:17, 18.
“Tus nplawm uas ntws los puv npo” ntawm Yaxayas yog tib yam li Exekees “nag tshauv loj uas ntws los puv npo,” uas raug coj los rau saum cov uas tau “twv dag,” los ntawm kev nthuav tawm ib “zeem muag cuav” thiab los ntawm kev hais tias “Tus Tswv hais li no,” “txawm yog” tus Tswv “tsis tau hais” li ntawd. “Lus dag” uas cov txivneej thaum ub nkaum nyob hauv qab ntawd raug sawv cev ua ib yam uas lawv hais tias tus Tswv tau hais lawm, yog li ntawd nws yog ib “lus dag” hais txog Vajtswv Txojlus. Tej zaum lawv tau txheeb ib txoj kev qhuab qhia hauv Vajtswv Txojlus tias yog kev yuam kev, lossis lawv tau hais yuam kev tias Vajtswv tau coj lawv txoj kev to taub (Vajtswv tau hais lawm), hais txog ib txoj kev qhuab qhia hauv phau Vajlugkub.
“Lus dag” uas tau tshwm los txog xyoo 1931, yog ib qho kev hais tias Muam White tau pom zoo rau txoj kev xav cuav txog “the daily,” hauv phau ntawv Daniel. Txoj kev xav cuav uas hais tias “the daily,” sawv cev rau Khetos tes haujlwm qhuab qhia hauv lub chaw dawb huv, raug tsa los saum ib “lus dag” uas hais tias xyoo 1910, Ellen White tau qhia rau A. G. Daniells tias nws thiab Prescott txoj kev xav txog “the daily,” uas sawv cev rau Khetos tes haujlwm qhuab qhia hauv lub chaw dawb huv, yeej yog qhov tseeb tiag, txawm hais tias nws cov lus sau ncaj qha twb hais tsis pom zoo rau qhov ntawd lawm.
Qhov kev nkag siab cuav txog “the daily,” uas thaum ntawd (1931) tau raug tsa ruaj khov nyob hauv Laodicean Adventism, tau los ua lub hauv paus kev ntseeg uas raug siv los txhim tsa ib txoj xov uas Ezekiel piav tias yog “kev thaj yeeb thiab kev nyab xeeb.” Cov lus sib cav ntau yam uas raug siv los txhawb lub hauv paus cuav ntawd yog cov npib cuav thiab cov nyiaj hniav kub cuav ntau yam uas Miller pom hauv nws zaj npau suav. Thaum kawg ntawm nws zaj npau suav nws cov nyiaj hniav kub qub twb raug npog tas nrho los ntawm tej yam cuav thiab tej khib nyiab, thiab tej khib nyiab nrog rau cov nyiaj hniav kub cuav thiab cov npib cuav sawv cev rau txoj xov uas tau raug tsa los saum lawv qhov yuam kev hauv paus tias “the daily” sawv cev rau Khetos txoj hauj lwm qhuab qhia hauv lub chaw dawb huv.
Hauv Ezekiel zaj lus no, tej khib nyiab thiab tej pob zeb nyiaj hniav cuav raug sawv cev ua ib “phab ntsa” uas tau muab tsa nrog ib hom nplaum sib txuas uas qaug zog kawg nkaus, tsis muaj peev xwm tuav tau thaum raug kev kub ntxhov ntawm “cua daj cua dub” lossis “nag los nyab.”
Tus yaj saub uas tsis mloog lus ntawm Yudas, tus uas tau cem Yelebo‑as, thaum kawg tuag nyob nruab nrab ntawm ib tug “nees luav” thiab ib tug “tsov ntxhuav.” Tus tsov ntxhuav sawv cev rau Npanpiloo, hos tus nees luav sawv cev rau Islam. Ob txoj kev qhuab qhia uas Laodicean Adventism tsis pom, uas raug sawv cev los ntawm txoj kev tuag ntawm tus yaj saub uas tsis mloog lus, yog zaj lus ntawm txoj kev ua thawj ntawm tus pope (tus tsov ntxhuav), thiab zaj lus ntawm Islam ntawm Woe thib peb (tus nees luav).
Ezekiel tus “cua daj cua dub,” yog ib lub cim ntawm Yaxayas tus “cua hnyav uas raug tuav cia” nyob rau hauv “hnub ntawm cua tuaj sab hnub tuaj” hauv tshooj nees nkaum xya. Ezekiel tus “cua daj cua dub” kuj yog “plaub cua” ntawm Tshwm Sim tshooj xya, uas raug tuav cia mus txog thaum Vajtswv cov tub qhe raug muab cim ntim. Ezekiel tus “cua daj cua dub” kuj yog nws zaj lus los ntawm “plaub cua” hauv tshooj peb caug xya, uas coj cov pob txha qhuav tuag rov muaj sia ua ib pab tub rog muaj hwjchim loj. Ezekiel tus “cua daj cua dub” uas rhuav tshem “phab ntsa uas raug txhim nrog tshuaj nplaum uas tsis raug tov kom zoo,” yog zaj lus nag lig ntawm Kev Txom Nyem thib peb.
“Los nag nyab uas txaws ntws” ntawm Ezekiel yog ib lub cim ntawm txoj kev kav papacy, thiab tseem meej dua nws yog lub cim ntawm lub caij nyoog ntawm kev kub ntxhov ntawm txoj cai Hnub Caiv uas pib ntawm txoj cai Hnub Caiv uas yuav los sai hauv Tebchaws Meskas. Tus yaj saub uas tsis mloog lus los ntawm Yudas uas tuag nyob nruab nrab ntawm tus nees luav thiab tus tsov ntxhuav, sawv cev rau txoj kev tuag ntawm Laodicean Adventism uas muaj tshwm sim nyob nruab nrab ntawm lub Cuaj Hlis 11, 2001, thaum tus nees luav (kev txom nyem thib peb) los txog, thiab txoj cai Hnub Caiv uas yuav los sai (tus tsov ntxhuav). Txoj kev tuag ntawm Laodicean Adventism tshwm sim thaum lub sijhawm raug muab lub cim foob ntawm ib puas plaub caug plaub txhiab leej uas tau pib thaum cov haiv neeg chim siab, los tseem raug tuav cia kom txhob tawg tawm rau hnub tim Cuaj Hlis 11, 2001, thiab xaus rau ntawm txoj cai Hnub Caiv uas yuav los sai. Lawv txoj kev tuag, raws li tus yaj saub uas tsis mloog lus tau ua piv txwv qhia, raug coj los txog vim lawv tau rov qab mus rau txoj kev ua raws li txoj kev coj ntawm Protestantism uas twb poob kev ntseeg lawm, txawm yog lawv twb raug ceeb toom ncaj qha lawm kom tsis txhob rov qab mus rau “lub koom txoos ntawm cov neeg thuam thuam.”
Lawv txoj kev tuag tshwm sim hauv keeb kwm ntawm kev muab lub cim rau ib puas plaub caug plaub txhiab leej. Thaum Vajtswv haiv neeg raug muab lub cim lawm tam sid, cov tim tswv rhuav tshem pib lawv txoj hauj lwm. Txij lub Cuaj Hlis 11, 2001 mus txog rau txoj cai Hnub Caiv uas yuav los sai no, txoj kev txiav txim rau cov uas tseem ciaj sia raug ua tiav nyob hauv Vajtswv pawg ntseeg, vim txoj kev txiav txim pib hauv Yeluxalees, thiab nws pib ntawm cov txwj laus uas yuav tsum tau ua cov neeg saib xyuas haiv neeg, tab sis uas tau tso tseg lawv tej dej num dhau plaub tiam neeg. Cov uas tau txais lub cim nyob rau lub sijhawm ntawd yog tus chij uas raug tsa siab rau tej haiv neeg. Lawv raug muab lub cim ua ntej txoj cai Hnub Caiv uas yuav los sai no, vim tib txoj kev xwb uas Vajtswv lwm pab yaj thiaj raug ceeb toom tau yog los ntawm kev pom cov txivneej thiab pojniam hauv lub sijhawm muaj kev kub ntxhov ntawm txoj cai Hnub Caiv uas muaj Vajtswv lub cim.
“Tes dej num ntawm tus Vaj Ntsuj Plig Dawb Huv yog los txhawb kom lub ntiajteb raug ntseeg txog kev txhaum, txog kev ncaj ncees, thiab txog kev txiav txim. Lub ntiajteb tsuas raug ceeb toom tau los ntawm qhov uas pom cov uas ntseeg qhov tseeb raug ua kom dawb huv los ntawm qhov tseeb, ua neej raws li tej qauv siab thiab dawb huv, qhia kom meej nyob hauv ib txoj kev siab thiab tsa nto, txoj kab cais tseg ntawm cov uas ceev Vajtswv tej lus txib, thiab cov uas tsuj lawv rau hauv qab ko taw. Kev ua kom dawb huv ntawm tus Vaj Ntsuj Plig yog lub cim qhia qhov txawv ntawm cov uas muaj Vajtswv lub foob, thiab cov uas ceev ib hnub so cuav. Thaum lub sijhawm sim siab los txog, yuav raug qhia kom meej tias dab tsi yog lub cim ntawm tus tsiaj qus. Nws yog kev ceev hnub Sunday. Cov uas tom qab tau hnov qhov tseeb lawm, tseem txuas ntxiv suav hnub no ua hnub dawb huv, ris tus kos npe ntawm tus neeg txhaum, tus uas xav hloov sijhawm thiab tej kevcai.” Bible Training School, December 1, 1903.
Kev tuag ntawm Laodicea Cov Adventist tiav lawm thaum lub sijhawm keeb kwm ntawm nag yav tom qab, uas tau pib txaws los rau hnub Cuaj Hlis 11, 2001, thiab raug nchuav tawm yam tsis muaj kev ntsuas rau lub sijhawm txoj cai Hnub Caiv uas yuav los sai sai no, thaum Vajtswv tau tsa ib haiv neeg uas tau raug muab cim rau txoj sia nyob mus ib txhis thiab tom qab ntawd tsa lawv kom siab ua ib lub chij.
Nyob rau lub sij hawm ntawd, cov uas nyob hauv Laodicean Adventism uas tab tom npaj kom txais, thiab yuav txais, lub cim ntawm tus tsiaj qus, raug sawv cev los ntawm nees nkaum tsib tug txiv neej uas pe hawm lub hnub nyob hauv Ezekiel tshooj yim. Lawv yog cov uas tau lees txais Ezekiel cov lus cuav hais tias “kev thaj yeeb thiab kev nyab xeeb,” uas sawv cev rau ib qho cuav dag ntawm cov lus tseeb txog nag tom qab, uas tab tom raug tshaj tawm los ntawm cov neeg zov xwm tseeb hauv keeb kwm ntawd. Lub hauv paus ntawm cov lus cuav txog nag tom qab ntawd yog qhov kev txheeb hais tias “yam niaj hnub” nyob hauv phau ntawv Daniel yog ib lub cim ntawm Khetos, thaum qhov tseeb nws yog ib lub cim ntawm Xatas. Qhov kev ntseeg cuav ntawd uas yog lub hauv paus yog txoj kev qhuab qhia uas “cov neeg thuam thuam uas kav haiv neeg Yeluxalees” siv los txhim tsa lawv phab ntsa uas tsis tau tov kom ruaj.
Kev txheeb xyuas “qhov niaj hnub,” tias yog ib lub cim sawv cev rau Khetos, tau raug muab tsa cia hauv keeb kwm los ntawm ib qho “lus dag,” nyob rau xyoo 1931. Txij thaum ntawd mus, phab ntsa uas tsis muaj tshuaj lo—ua los ntawm npib cuav thiab pob zeb muaj nqis cuav—tau raug txhim tsa. “Phab ntsa” ntawd raug teem tseg kom poob los thaum tus txiv neej nqa txhuam av los txog kom ntxuav Nws pem teb huv si kom tag. Kev ntxuav kom huv ntawd raug ua tiav nyob hauv lub caij nyoog cev Vajtswv lus ntawm keeb kwm uas nyob nruab nrab ntawm “cua daj cua dub” (tus nees luav ntawm lub Cuaj Hlis 11, 2001), thiab “nag los xob laim ntws si” (tus tsov ntxhuav ntawm txoj cai hnub Sunday uas tab tom yuav los sai sai no). Hauv keeb kwm ntawd tus yaj saub uas tsis mloog lus raug tua thiab raug faus rau hauv lub ntxa ntawm tus yaj saub cuav ntawm Bethel. Muam White txheeb xyuas “phab ntsa” ntawm yaj saub tej lus tias yog Vajtswv txoj kevcai.
Tus yaj saub ntawm no piav txog ib haiv neeg uas, nyob rau hauv ib lub sijhawm uas sawv daws feem coob tau ncaim ntawm qhov tseeb thiab kev ncaj ncees, tab tom nrhiav los txum tim cov hauv paus ntsiab cai uas yog lub hauv paus ntawm Vajtswv lub nceeg vaj. Lawv yog cov kho lub qhov tawg uas tau raug ua rau hauv Vajtswv txoj kevcai—phab ntsa uas Nws tau tsa puag ncig Nws cov neeg uas Nws tau xaiv tseg rau lawv txoj kev tiv thaiv, thiab kev mloog lus rau nws tej lus qhuab qhia hais txog kev ncaj ncees, qhov tseeb, thiab kev dawb huv yog yam uas yuav tsum ua lawv txoj kev ruaj ntseg mus ib txhis.
Nyob rau hauv tej lus uas nws lub ntsiab txhais pom tseeb tsis yuam kev li, tus yaj saub qhia meej txog txoj hauj lwm tshwj xeeb ntawm cov neeg seem no uas txhim tsa phab ntsa. “Yog koj thim koj txhais ko taw ntawm Hnub Xanpataus, ntawm kev ua raws li koj tus kheej siab nyiam rau hauv Kuv hnub dawb huv; thiab hu Hnub Xanpataus tias yog ib hnub zoo siab, yog tus Tswv hnub dawb huv, tsim nyog txais koob meej; thiab koj yuav hwm Nws, tsis ua raws li koj tus kheej txoj kev, tsis nrhiav koj tus kheej qhov siab nyiam, los sis tsis hais koj tus kheej tej lus: ces koj yuav zoo siab rau hauv tus Tswv; thiab Kuv yuav ua kom koj caij saum tej chaw siab hauv lub ntiajteb, thiab pub rau koj noj Yakhauj koj txiv tej qub txeeg qub teg: rau qhov tus Tswv lub qhov ncauj twb hais li ntawd lawm.” Yaxayas 58:13, 14.” Prophets and Kings, 678.
Qhov pib ntawm tiam plaub ntawm Kev Ntseeg Adventis raug cim tseg los ntawm kev luam tawm ib phau ntawv, ib yam li qhov pib ntawm tiam peb thiab. Tiam peb tau pib nrog kev luam tawm ntawm W. W. Prescott phau, The Doctrine of Christ, thiab tiam ntawd tau xaus nrog kev luam tawm ntawm Questions on Doctrine. The Doctrine of Christ tau nthuav tawm ib txoj moo zoo uas tau txhob txwm ua kom tsis muaj cov lus faj lem Millerite. Questions on Doctrine tau nthuav tawm ib txoj moo zoo uas tsis lees paub txoj haujlwm ntawm kev ua kom dawb huv uas Khetos ua tiav. The Doctrine of Christ tau tshem tawm qhov kaj ntawm lub zeem muag (chazon) hais txog keeb kwm faj lem, thiab Questions on Doctrine tau tshem tawm qhov kaj ntawm lub zeem muag (Mareh) hais txog “kev tshwm sim” ntawm Khetos.
Nyob nruab nrab ntawm ob phau ntawv ntawd, zaj lus cuav txog nag lig, uas raug sawv cev los ntawm “cov poj niam quaj rau Tammuz,” tau raug tsim thiab nthuav tawm. Yog hauv keeb kwm ntawd thiaj tau txhawb nqa “kev dag xyoo 1931.” Tiam neeg thib peb ntawd (kev qias vuab tsuab) kuj raug sawv cev los ntawm kev sib haum xeeb nrog kev yuam kev ntawm pawg ntseeg thib peb hauv Pergamos. Lub cim ntawm kev sib haum xeeb hauv pawg ntseeg thib peb ntawd qhia txog txoj haujlwm ntawm kev nrhiav ntawv lees paub los ntawm tej koom haum ntiaj teb uas tau txiav txim cov cai rau kev ntseeg kev cai dab qhuas thiab cov cai rau kev kho mob. Yog hauv tiam neeg thib peb ntawd uas kev sib haum xeeb ntawm qhov tseeb tau raug ua tiav, uas suav nrog kev coj los siv thiab kev tsa ceeb thawj rau kev siv tej phau Vajlugkub uas tau txhais tawm ntawm cov ntawv qub uas raug ua kom puas lawm.
Xyoo 1957, phau ntawv Questions on Doctrine sawv cev rau ib qho kev swb lees ntawm qhov tseeb tseem ceeb ntawm txoj moo zoo. Qhov tseeb ntawd yog hais tias Yexus tau tuag cawm peb “ntawm” txoj kev txhaum, tiam sis Nws tsis tau tuag cawm peb kom nyob “hauv” txoj kev txhaum. Txoj kev qhia ntawm Catholic thiab ntawm cov Protestant uas tau thim txoj kev ntseeg, uas hais tias tibneeg tsis muaj peev xwm mloog lus rau Vajtswv Txojlus, yog Xatas txoj lus sib cav uas nyob mus ib txhis. Tibneeg muaj peev xwm, thiab yuav tsum, mloog lus rau Vajtswv Txojlus, txawm yog Xatas yuav hais tias “koj yuav tsis tuag tseeb.” Txoj kev xav uas poob rau txoj kev thim txoj kev ntseeg ntawm Protestant, uas hais tias tibneeg kov yeej tsis tau txoj kev txhaum, thiab vim li ntawd tibneeg thiaj tsis muaj peev xwm mloog lus rau Vajtswv txoj kevcai kom txog thaum Yexus hloov lawv ua tej neeg mloog lus ib yam li neeg hlau los ntawm hwjchim ci ntsa iab thaum Nws rov los zaum ob, tau raug coj los xyaw rau hauv cov lus qhuab qhia ntawm phau ntawv Questions on Doctrine.
Xyoo 1957, tiam plaub ntawm Laodicean Adventism tau pib, thiab nws phab ntsa uas tsis muaj tshuaj lo khov (txoj cai) twb raug tsa muaj lawm, yog li muab txoj kev txawj xav uas yuav cia nees nkaum tsib tug txwj laus thaum ub pe hawm lub hnub thaum xaus ntawm lub sij hawm muab lub cim rau ib puas plaub caug plaub txhiab. Phab ntsa uas tsis muaj tshuaj lo khov ntawd, uas yog txoj kev ntseeg tias kev ua raws li Vajtswv txoj cai yog yam ua tsis tau, yuav raug cheb mus thaum “phab ntsa” ntawm kev cais Pawg Ntseeg thiab Xeev raug rhuav tshem tawm, thaum txoj cai Hnub Caiv uas tab tom yuav los. Txoj cai Hnub Caiv yog cov nag hlob uas ntws dhau, los yog raws li Yaxayas hais, nws yog tus nplawm uas ntws dhau, thiab dej nyab ntawd pib ntawm txoj cai Hnub Caiv uas tab tom yuav los hauv Tebchaws Meskas.
Thaum txoj cai Hnub Caiv raug tsim nyob hauv Tebchaws Meskas, tus yeeb ncuab (tus pope) yuav los “ib yam li dej nyab” (tus kab mob tua neeg uas ntws hla), thiab yog thaum ntawd uas “tus chij cim” raug tsa tawm tsam nws. Yog thaum ntawd uas “phab ntsa uas tsis tau nchuav kom ruaj” uas Laodicean Adventism tau tsa rau saum txoj kev siv yuam kev ntawm “the daily” yuav raug cheb kom ploj mus.
Raws li lawv tej haujlwm, Nws yuav pauj raws li ntawd, kev chim rau Nws cov yeeb ncuab, thiab nqi zog pauj rau Nws cov xeeb ceem tawm tsam; rau tej koog pov txwv Nws kuj yuav pauj nqi zog. Ces lawv yuav ntshai tus Tswv lub npe txij sab hnub poob, thiab Nws lub hwjchim ci ntsa iab txij qhov hnub tuaj. Thaum tus yeeb ncuab los nkaus li dej nyab, tus Tswv tus Ntsuj Plig yuav tsa ib tug chij tawm tsam nws. Thiab tus Cawmseej yuav los rau Xi-oos, thiab rau cov uas tig ntawm txoj kev txhaum rov qab los hauv Yakhauj, tus Tswv hais li no. Hos rau kuv, no yog kuv txoj kev cog lus nrog lawv, tus Tswv hais li no; Kuv tus Ntsuj Plig uas nyob saum koj, thiab kuv tej lus uas kuv tau muab tso rau hauv koj lub qhov ncauj, yuav tsis ncaim ntawm koj lub qhov ncauj mus, tsis ncaim ntawm koj cov xeeb leej xeeb ntxwv lub qhov ncauj, thiab tsis ncaim ntawm koj cov xeeb leej xeeb ntxwv tej xeeb leej xeeb ntxwv lub qhov ncauj, tus Tswv hais li no, txij no mus thiab mus ib txhis. Cia li sawv tsees, ci ntsa iab; vim koj qhov kaj twb los lawm, thiab tus Tswv lub hwjchim ci ntsa iab twb sawv los saum koj lawm. Rau qhov, saib seb, qhov tsaus ntuj yuav npog lub ntiajteb, thiab qhov tsaus ntuj tuab heev yuav npog cov haiv neeg; tiamsis tus Tswv yuav sawv los saum koj, thiab Nws lub hwjchim ci ntsa iab yuav pom tseeb saum koj. Thiab lwm haiv neeg yuav tuaj rau koj qhov kaj, thiab vajntxwv yuav tuaj rau qhov ci ntsa iab ntawm koj txoj kev sawv los. Yaxayas 59:18–60:3.
Lwm Haiv Neeg Lwm Haiv Los cuag qhov kaj thaum Vajtswv lub hwjchim ci ntsa iab nyob saum Nws haiv neeg, thiab qhov no tshwm sim thaum tus yeeb ncuab los nkag los yam li dej nyab. Thaum tus yeeb ncuab ntawd los nkag los, Vajtswv tsa ib chij txheem (chij cim) tawm tsam nws. Tus Tswv lub hwjchim ci ntsa iab uas nyob saum cov neeg uas Lwm Haiv Neeg teb rau ntawd, yog Nws tus cwj pwm, thiab Nws tus cwj pwm tsis txhaum. Nws yog ib zaj lus cuav txog kev thaj yeeb thiab kev nyab xeeb uas qhia tias txiv neej thiab pojniam tsis muaj peev xwm kov yeej kev txhaum. Zaj lus ntawd yog ib zaj lus cuav txog nag kawg uas raug tshaj tawm thaum lub sijhawm ntawm zaj lus tseeb txog nag kawg, uas tau los txog rau hnub Cuaj Hlis 11, 2001. Zaj lus cuav ntawd yog ib zaj lus cuav hais txog Vajtswv txoj kevcai, uas yog “phab ntsa.” Txoj kev qhuab qhia cuav ntawd raug sawv cev hauv phau ntawv Questions on Doctrine, uas tau cim txog kev los txog ntawm tiam plaub thiab tiam kawg ntawm Laodicean Adventism.
Hnub Cuaj Hlis 11, 2001, plaub txoj kev ntxeev siab ntawm Laodicean Adventism tau los txog los sim tiam kawg ntawd nrog lawv cov yawg koob tej kev txhaum. Hnub ntawd Vajtswv tau coj Nws haiv neeg kom rov qab mus rau tej kev qub ntawm Yelemis, kom lawv thiaj to taub thiab lees txais txoj xov hauv paus uas sawv cev ua Miller tej lub pov haum. Yog lawv ua li ntawd, lawv yuav nrhiav tau nag tom qab, uas Yelemis hu ua “kev so.” Txoj kev hu kom rov qab mus rau tej kev qub ntawd yog ib zaug rov ua dua ntawm txoj kev sim siab uas tau tsim kom muaj kev ntxeev siab xyoo 1863.
Hnub Cuaj Hlis 11, 2001, uas yog “hnub cua tuaj sab hnub tuaj thiab cua hlob” ntawm Yaxayas, “zaj nkauj ntawm lub vaj txiv hmab” yuav tsum raug hu los ntawm cov uas nyob hauv Tshwmsim tshooj kaum plaub, nqe peb, thiab kuj nyob hauv tshooj kaum tsib, nqe peb, hu zaj nkauj ntawm Mauxes thiab ntawm tus Menyuam Yaj. Zaj nkauj ntawd yog zaj lus rau Laodikea uas qhia meej tias haiv neeg uas yav tas los raug xaiv ntawd thaum ntawd twb raug hla dhau lawm, vim Vajtswv thaum ntawd tab tom muab Nws lub vaj txiv hmab rau cov txiv neej thiab poj niam uas yuav txi cov txiv uas lub vaj txiv hmab ntawd raug npaj tseg kom muaj los. Zaj lus ntawm lub vaj txiv hmab ntawd yog zaj lus rau Laodikea, uas yog zaj lus uas Jones thiab Waggoner tau nthuav tawm thaum kev ntxeev siab xyoo 1888.
Thaum lub Cuaj Hlis 11, 2001, nag tom qab tau pib, thiab hauv qhov kev sib cav ntawm Habakkuk tshooj ob nws qhia txog ib pab neeg uas tau tshaj tawm txoj xov ntawm ob daim phiajcim, rau qhov lawv tau rov qab los rau Yelemis tej kev qub thiab tab tom txais “txoj kev so thiab kev ua kom rov qab muaj zog,” uas Yaxaya qhia tias raug coj los rau saum cov uas lawv txoj kev ua haujlwm yog “kab rau kab.” Txoj kev sib cav uas lawv tau koom nrog ntawd yog los tawm tsam ib txoj xov cuav hais txog nag tom qab, uas sawv cev los ntawm cov “pojniam quaj rau Tammuz,” uas txhawb cov neeg Laodikea uas tsaug zog ntawd nrog ib txoj xov txog kev thaj yeeb thiab kev nyab xeeb.
Lo lus ntawm kev thaj yeeb thiab kev ruaj ntseg hais tias tsis muaj peev xwm rau txiv neej thiab poj niam kom tsis txhob ua txhaum, thiab vim li ntawd Vajtswv tsuas yog yuav thiab yeej yuav suav lawv ua neeg ncaj ncees “hauv” lawv tej kev txhaum xwb. Cov neeg thuam saib tsis taus hais tias lawv lo lus ntawm kev thaj yeeb thiab kev ruaj ntseg yog lo lus tseeb txog kev raug suav ncaj ncees los ntawm txoj kev ntseeg, uas Jones thiab Waggoner tau nthuav tawm, tab sis nws muab qhov tseeb no tseg tias tus uas Vajtswv suav tias ncaj ncees lawm, Nws kuj ua kom dawb huv thiab, rau qhov Vajtswv tsis tau tuag kom cawm neeg nyob hauv lawv tej kev txhaum, tiam sis kom cawm lawv dim ntawm lawv tej kev txhaum.
Lub Cuaj Hlis 11, 2001, tau cim tseg tias yog qhov pib ntawm lub sijhawm ntawm kev muab lub cim rau ib puas plaub caug plaub txhiab leej, uas xaus nrog ib pab neeg tau txais Vajtswv lub cim, raws li sawv cev los ntawm cov uas quaj ntsuag thiab qw vim tej kev qias vuab tsuab nyob hauv pawg ntseeg thiab hauv lub tebchaws, thiab ib pab neeg ntxiv uas tau tig nraub qaum rau lub tuam tsev, qhov chaw uas txoj haujlwm kawg ntawm tus tim tswv thib peb tab tom raug ua kom tiav, thiab lawv tab tom pe hawm lub hnub. Keeb kwm ntawm cov Millerites qhia txog keeb kwm ntawm txoj kev txav ntawm tus tim tswv thib peb, thiab yog li ntawd, qhov ncov kawg yog hais txog txoj xov ntawm nag tom qab, thiab qhov kev paub uas nws tsim tawm hauv cov uas xaiv noj.
Peb yuav txuas ntxiv txoj kev kawm no hauv zaj ntawv tom ntej.
“Kev tsis kam tso tseg tej kev xav uas twb khaws cia ua ntej lawm, thiab tsis kam lees txais qhov tseeb no, yog lub hauv paus ntawm ib feem loj ntawm txoj kev tawm tsam uas tau tshwm sim hauv Minneapolis tawm tsam tus Tswv txoj xov los ntawm Cov Kwv Tij Waggoner thiab Jones. Los ntawm kev kub ntxhov txoj kev tawm tsam ntawd, Xatas thiaj ua tiav rau hauv kev kaw tawm ntawm peb cov neeg, nyob rau ib theem loj heev, lub hwj chim tshwj xeeb ntawm tus Vaj Ntsuj Plig Dawb Huv uas Vajtswv tau ntshaw ntev los yuav pub rau lawv. Tus yeeb ncuab txwv kom lawv tsis tau txais qhov kev muaj peev xwm uas yuav tau yog lawv li hauv kev coj qhov tseeb mus cuag lub ntiaj teb, ib yam li cov tubtxib tau tshaj tawm nws tom qab hnub Peetekos. Qhov kaj uas yuav tsum ci rau tag nrho lub ntiaj teb nrog nws lub hwjchim ci ntsa iab tau raug tawm tsam, thiab los ntawm qhov uas peb cov kwv tij tus kheej tau ua, qhov kaj ntawd thiaj raug khaws cia deb ntawm lub ntiaj teb nyob rau ib theem loj heev.” Selected Messages, book 1, 235.