Exekees sawv cev rau cov neeg uas tau txais ib txoj hauj lwm ntawm kev qhia tiav rau lawv los ntawm Tsov Ntxhuav ntawm xeem Yudas, thiab Nws txoj kev qhia hauv paus yog “kab ntxiv rau kab.”
Nws tau hais rau lawv tias, Nov yog qhov chaw so uas nej yuav ua rau tus qaug zog tau so; thiab nov yog qhov kev rov muaj zog dua tshiab; los lawv yeej tsis kam mloog. Tiamsis lo lus ntawm tus Tswv rau lawv yog lus qhuab qhia ntxiv rau lus qhuab qhia, lus qhuab qhia ntxiv rau lus qhuab qhia; kab ntxiv rau kab, kab ntxiv rau kab; ib qho me ntsis ntawm no, thiab ib qho me ntsis ntawm tod; kom lawv thiaj mus, thiab ntog rov qab, thiab raug tawg, thiab raug cuab, thiab raug ntes. Yaxayas 28:12, 13.
Tam sim no Tsov ntxhuav ntawm xeem Yudas tab tom qhib phau ntawv Exekhee. Peb raug qhia tias Exekhee yog ib tug pov thawj nyob rau xyoo peb caug, txawm hais tias “peb caug” sawv cev rau nws lub hnub nyoog cim raws li ib tug pov thawj, lossis yog xyoo peb caug hauv txoj kab yaj saub uas tau pib ntawm Yauxiyas Txoj Kev Hla Dhau Loj. Qhov pov thawj hwj zaum kawg ntawm tiam kawg yog ib puas plaub caug plaub txhiab leej, thiab cov keeb kwm qub uas muaj tseeb raws li ntawv tiag yog yam ntxwv ua piv txwv txog ib zaj keeb kwm cim nyob rau tiam kawg.
Tiamsis nej yuav hu nej tias yog Cov Pov Thawj ntawm tus Tswv: neeg yuav hu nej tias yog Cov Tub Txib ntawm peb tus Vajtswv: nej yuav noj tej kev nplua nuj ntawm lwm haiv neeg, thiab nej yuav khav theeb nej tus kheej hauv lawv lub meej mom. Yaxayas 61:6.
Exekees yog ib lub cim uas sawv cev rau Vajtswv haiv neeg nyob rau tiam kawg–yog zaj keeb kwm dawb huv uas txhua zaj lus tim khawv uas yog lus faj lem taw qhia txog. Zaj keeb kwm dawb huv ntawd yog txoj kev sawv los ntawm tus tim tswv thib peb, uas txoj kev sawv los ntawm tus tim tswv thib ib thaum xyoo 1840 tau ua tus qauv piv txwv tshwj xeeb qhia ua ntej txog. Txoj kev sawv los ntawm tus tim tswv thib ib yog tus tim tswv Alafa ntawm peb tug tim tswv, thiab tus thib peb yog tus tim tswv Aumeka. Yog li ntawd, Exekees thiaj raug muab tso kom sib raws nrog Petus nyob rau lub sijhawm muab lub cim nias rau ib puas plaub caug plaub txhiab leej. Zaj keeb kwm uas ua lub cim ntawm Petus thiab Exekees ob leeg nyob rau hauv zaj keeb kwm ntawm Panium thiab muaj yam hauv zaj keeb kwm ntawd sawv cev rau.
Phau Ntawv Me Me
Exekees thiaj txais phau ntawv me ntawd, ib yam li Yauhas tau ua hauv Tshwmsim tshooj kaum.
Tab sis koj, neeg leej tub, cia li mloog yam uas kuv hais rau koj; tsis txhob ntxeev siab zoo li lub tsev uas ntxeev siab ntawd: qhib koj lub qhov ncauj, thiab noj yam uas kuv muab rau koj. Thiab thaum kuv ntsia, saib seb, muaj ib txhais tes raug xa tuaj rau kuv; thiab saib seb, nyob hauv ntawd muaj ib daim ntawv yob. Thiab nws nthuav daim ntawv ntawd rau ntawm kuv xub ntiag; thiab muaj ntawv sau nyob sab hauv thiab sab nraud: thiab tej uas raug sau rau hauv ntawd yog tej lus quaj ntsuag, thiab kev quaj nyiav, thiab kev txom nyem. Tsis tas li ntawd nws hais rau kuv tias, Neeg leej tub, noj yam uas koj pom; noj daim ntawv yob no, thiab mus hais rau tsev neeg Ixayees. Ces kuv thiaj qhib kuv lub qhov ncauj, thiab nws ua rau kuv noj daim ntawv yob ntawd. Thiab nws hais rau kuv tias, Neeg leej tub, cia koj lub plab noj, thiab cia koj tej hnyuv puv npo nrog daim ntawv yob no uas kuv muab rau koj. Ces kuv thiaj noj nws; thiab hauv kuv lub qhov ncauj nws qab zib ib yam li zib ntab. Ezekiel 2:8–10, 3:1–3.
Hauv Tshwmsim tshooj kaum, Yauhas noj phau ntawv me, thiab tshooj ntawd tag nrho sawv cev rau kev nthuav tawm Vajtswv lub hwjchim txij lub Yim Hli tim 11, xyoo 1840, mus txog lub Kaum Hli tim 22, xyoo 1844.
“Tus timtswv uas koom nrog hauv kev tshaj tawm ntawm tus timtswv thib peb txoj xov yog yuav ci kom tag nrho lub ntiaj teb no kaj nrog nws lub hwjchim ci ntsa iab. Ib txoj haujlwm uas nthuav dav mus thoob qab ntuj thiab muaj hwjchim loj txawv tshaj plaw raug qhia tseg ntawm no. Kev txav advent xyoo 1840–44 yog ib qho kev tshwm sim muaj hwjchim ci ntsa iab ntawm Vajtswv lub hwjchim; thawj tus timtswv txoj xov raug coj mus txog txhua lub chaw tshaj moo zoo hauv lub ntiaj teb no, thiab hauv qee lub tebchaws tau muaj kev txaus siab rau kev ntseeg loj tshaj plaws uas tau pom nyob hauv ib lub tebchaws twg txij li lub sijhawm Kev Hloov Tshiab ntawm tiam kaum rau; tiamsis tej no yuav raug dhau mus los ntawm txoj kev txav uas muaj hwjchim loj kawg nyob hauv qab txoj kev ceeb toom kawg ntawm tus timtswv thib peb.” The Great Controversy, 611.
Exekees raug teem kom sib haum nrog Yauhas hauv Tshwmsim tshooj kaum, yog li ntawd Petus, Yauhas thiab Exekees sawv ua ke hauv lawv qhov chaw uas tau muab faib rau lawv thaum lub sij hawm muab lub cim foob rau ib puas plaub caug plaub txhiab leej.
Xyoo 1840 mus txog 1844 sawv cev rau ib lub sijhawm plaub xyoos uas tau pib thaum cov lus faj lem hais txog lub sijhawm uas tau pib nrog ib lub sijhawm ib puas tsib caug xyoo rau hnub tim 27 Lub Xya hli ntuj, 1299. Cov “tsib lub hlis” ntawd tau xaus lawm thiab txuas nrog cov lus faj lem hais txog lub sijhawm peb puas cuaj caug ib xyoos thiab kaum tsib hnub uas tau xaus rau hnub tim 11 Lub Yim hli ntuj, 1840, thaum qhov kev tshwm sim muaj hwjchim ci ntsa iab ntawm Vajtswv lub hwjchim tau raug tshwm tawm mus txog hnub tim 22 Lub Kaum hli ntuj, 1844. Tom qab ntawd, kev siv lub sijhawm uas raug faj lem tseg tau tseg lawm.
Thiab cog lus los ntawm Tus uas muaj sia nyob mus ib txhis tsis kawg, tus uas tsim ntuj ceeb tsheej, thiab tej yam uas nyob hauv ntawd, thiab lub ntiajteb, thiab tej yam uas nyob hauv ntawd, thiab hiavtxwv, thiab tej yam uas nyob hauv ntawd, tias yuav tsis muaj sij hawm ntxiv lawm. Tshwmsim 10:6.
Lub sij hawm cev Vajtswv lus xaus lawm raws li ib qho kev siv tau raug ntawm tej lus cev vajtswv lus rau hnub tim 22 Lub Kaum Hli, 1844. Exekees, Petus, thiab Yauhas txhua tus sawv cev rau Vajtswv cov nkauj xwb muaj tswvyim hauv txoj kev txav ntawm tus tim tswv thawj thiab tus tim tswv thib ob, thiab kuj yog txoj kev txav ntawm tus tim tswv thib peb.
Kev Yog Toog Pom
Kaum ib mus txog kaum ib tshooj thawj ntawm Exekees nthuav tawm ib co “zeem muag” raws li tau hais tseg hauv nqe ib ntawm tshooj ib.
Tam sim no tau peb caug, rau lub hlis plaub, hnub tsib ntawm lub hlis ntawd, thaum kuv nyob nrog cov neeg raug ntes nyob ntawm tus dej Kebar, ces ntuj raug qhib, thiab kuv pom tej yog toog uas yog los ntawm Vajtswv. Exekees 1:1.
Cov “zeem muag” ntawm thawj kaum ib tshooj ntawd thawj zaug tau muab rau hauv tshooj ib ntawm ntug dej Chebar, ces tau nthuav dav ntxiv hauv tshooj peb txoj zeem muag saum “tiaj nrag,” thiab rov ntxiv dua hauv tshooj yim txoj zeem muag hauv Yeluxalees. Peb qhov chaw no—ntug dej Chebar, tiaj nrag, thiab Yeluxalees—sawv cev rau peb txoj kev zeem muag uas ua ke tsim ib txoj kev zeem muag xwb, uas yog cov “zeem muag” hauv nqe ib thiab hauv thawj “kaum ib” tshooj.
Xyoo Yubilii
Kev suav tias xyoo peb caug ntawd yog xyoo peb caug ntawm lub voj voog xyoo Yau Npilee uas pib thaum Yauxiyas ua Kevcai Hla Dhau uas nto moo, thiab tom qab ntawd xaus rau lub Kaum Hli hnub tim 22, yog ib qho uas muab pov thawj los txhawb tau yooj yim, rau qhov txoj kab keeb kwm dawb huv ntawd raug muab nthuav qhia meej meej, ib kab txuas rau ib kab, thiab muaj ntau tshaj ib tug tim khawv. Piv txwv li, Kevcai Hla Dhau sawv cev rau cov koob tsheej thaum lub caij nplooj ntoos hlav, thiab hnub ua kevcai theej txhoj sawv cev rau cov koob tsheej thaum lub caij nplooj ntoos zeeg. Yog li ntawd, Levis Kevcai tshooj nees nkaum peb thiaj sib haum nrog lub voj voog xyoo Yau Npilee uas pib nrog Yauxiyas. Tseem muaj lwm txoj kab uas sib haum nrog zaj keeb kwm uas vajntxwv Yauxiyas sawv cev rau mus txog rau lub Kaum Hli hnub tim 22, xyoo 573 ua ntej Yexus yug. Cov kws tshawb keeb kwm txhawb nqa qhov uas ib xyoo Yau Npilee tau muaj tiav hauv keeb kwm rau lub Kaum Hli hnub tim 22, xyoo 573 ua ntej Yexus yug.
Cov kws tshawb txog kev suav caij nyoog hauv keeb kwm feem ntau pom zoo tias Hnub Ua Kev Theej Txhoj yog hnub tim 22 lub Kaum Hli, xyoo 573 ua ntej Khetos, thiab cov kws tshawb txog kev suav caij nyoog hauv phau Vajlugkub ntawd kuj lees txais tias xyoo 622 ua ntej Khetos yog xyoo uas Yauxiyas ua Kevcai Hla Dhau Loj. Kevcai Hla Dhau, uas yog ib lub cim sawv cev rau tej kevcai ua koob tsheej thaum caij nplooj ntoos hlav, tau pib ib lub voj voog Yau Npilee uas kav plaub caug cuaj xyoos thiab xaus rau Hnub Ua Kev Theej Txhoj, uas yog lub cim sawv cev rau tej kevcai ua koob tsheej thaum caij nplooj ntoos zeeg. Xya lub lim tiam uas suav ua xyoo, uas ua ke yog plaub caug cuaj xyoos, yog tej cim sawv cev rau thaj av txoj kev so Xanpata.
“Nyob hauv txhua nplooj ntawv, txawm yog keeb kwm, los yog lus qhuab qhia, los yog tej lus faj lem, cov Vajlugkub hauv Phau Qub tau ci ntsa iab los ntawm lub hwjchim ci ntsa iab ntawm Vajtswv Leej Tub. Txog qhov uas nws yog los ntawm Vajtswv txoj kev tsa los, tag nrho lub txheej txheem ntawm Yudais kev ntseeg yog ib zaj lus faj lem uas raug muab txhij ua ke hais txog txoj moo zoo. Txog Khetos, “txhua tus yaj saub puav leej ua timkhawv txog Nws.” Tubtxib Tes Haujlwm 10:43. Txij ntawm lo lus cog tseg uas tau muab rau Adas, nqes mus raws kab ntawm cov yawg koob, thiab dhau los ntawm txoj kevcai, lub ntuj ceeb tsheej txoj kev kaj ci ntsa iab tau ua kom meej tseeb txog tus Txhiv Dim cov hneev taw. Cov neeg pom yog toog pom lub Hnub Qub Npelehees, tus Xailaus uas yuav los, thaum tej yam yav tom ntej hla los ntawm lawv xub ntiag ua ib pab kev taug uas muaj qhov tsis paub tob kawg. Nyob hauv txhua yam kev txi, Khetos txoj kev tuag raug qhia tawm. Nyob hauv txhua pawg pa xyab, Nws txoj kev ncaj ncees nce mus. Los ntawm txhua lub suab raj jubilee, Nws lub npe raug nrov tawm. Nyob hauv qhov paub tsis meej uas txaus ntshai ntawm qhov chaw Dawb Huv Tshaj Plaws, Nws lub hwjchim ci ntsa iab nyob ntawd.” The Desire of Ages, 211.
Kaum xya
Xedekhiya tau raug coj mus rau Npanpiloo thaum Yeluxalees poob rau yeeb ncuab txhais tes, uas yog kaum plaub xyoos ua ntej xyoo 573 ua ntej Yexus yug. Cov kws sau keeb kwm Yudais txheeb tias lub voj voog xyoo Yauvenlis txij xyoo 622 nyob rau tiam Yauxiya mus txog lub Kaum Hli tim 22, xyoo 573 yog lub voj voog xyoo Yauvenlis thib 17. Lub sijhawm txij kev sib ntaus sib tua ntawm Raphia mus txog kev sib ntaus sib tua ntawm Panium yog kaum xya xyoo. Ptolemy yog tus yeej hauv kev sib ntaus sib tua ntawm Raphia, thiab nws ua tus vajntxwv kav sab qab teb tau kaum xya xyoo. Txij thaum tshaj tawm Tsab Kevcai ntawm Milan mus txog thaum Constantine faib nws lub faj tim tebchaws xyoo 330 yog kaum xya xyoo. Nyob rau lub voj voog xyoo Yauvenlis thib kaum xya, Yeluxalees raug Nenpukhanexa muab rhuav tshem.
Vim cov Yixayee yuav nyob ntau hnub tsis muaj vajntxwv, thiab tsis muaj thawj, thiab tsis muaj kev txi, thiab tsis muaj tug mlom, thiab tsis muaj ephod, thiab tsis muaj teraphim: Tom qab ntawd cov Yixayee yuav rov qab los, thiab nrhiav tus Tswv uas yog lawv tus Vajtswv, thiab Daviv lawv tus vajntxwv; thiab yuav ntshai tus Tswv thiab nws txoj kev zoo nyob rau hnub kawg. Hosea 3:4, 5.
Hauxeya tabtom hais txog ib lub ntsiab uas cuam tshuam ncaj qha rau Xedekhiya txoj kev raug ntes mus ua cev qhev, txawm tias qhov no kuj qhia txog qhov pib ntawm lub tebchaws sab qaum teb txoj kev poob cev qhev thaum xyoo 723 ua ntej Yexus yug. Qhov uas Hauxeya zaj vajlugkub no txuas nrog Exekhee tej lus timkhawv yog vim Yixayee tau tsis lees yuav Vajtswv thaum lawv hais khov kho tias yuav tsum muaj ib tug tibneeg ua vajntxwv kav lawv. Yixayee txoj kev xav kom ib tug tibneeg ua vajntxwv kav lawv, es tsis yog Vajtswv ua lawv tus Vajntxwv, raug piav tias yog “kev khav theeb txog nej lub hwjchim” hauv txoj kev txiav txim rau txim "xya lub caij" uas hais hauv Levi Tej Kevcai 26.
Thiab yog tias nej tseem tsis mloog kuv txawm yog vim txhua yam no los, ces kuv yuav rau txim rau nej hnyav xya npaug ntxiv vim nej tej kev txhaum. Thiab kuv yuav rhuav txoj kev khav theeb ntawm nej lub hwj chim; thiab kuv yuav ua kom nej lub ntuj zoo li hlau, thiab nej lub ntiajteb zoo li tooj dag. Leviticus 26:18, 19.
“Txoj kev khav theeb txog nej lub hwjchim” yog lub cim qhia txog cov Yixayee txoj kev ntshaw ua kom zoo ib yam li lub ntiajteb thiab muaj lawv tus vajntxwv. Qhov uas tus vajntxwv raug tshem tawm ntawm lub nceeg vaj sab qaum teb xyoo 723 ua ntej Yexus yug, thiab tom qab ntawd tus vajntxwv Xedekhiya ntawm lub nceeg vaj sab qab teb raug coj mus ua neeg raug txhom xyoo 586 ua ntej Yexus yug, yog lub cim qhia txog qhov uas cov Yixayee thaum ub txoj “kev khav theeb” raug rhuav tshem, thiab kev khav theeb yeej los ua ntej kev ntog. Hauv phau Vajlugkub tej lus faj lem, ib lub “hwjchim” yog ib tug vajntxwv lossis ib lub nceeg vaj, thiab cov Yixayee txoj kev khav theeb txog qhov uas lawv tau ib tug neeg los ua lawv tus vajntxwv qhia tias lawv tsis lees txais txoj kev tswjhwm uas Vajtswv ua tus kav thiab tus Vajntxwv uas yog Vajtswv.
Hauv kev yaj saub, txoj kev khav theeb ntawm lub hwj chim ntawm Yudas raug rhuav thaum Manaxes raug coj mus ua qhev rau hauv Npanpiloo, thiab txij thaum ntawd los Yudas nyob hauv qab txoj kev tswj hwm ntawm haiv neeg txawv teb chaws. Xedekhiya sawv cev rau qhov kawg kawg ntawm txoj kev rhuav zuj zus ntawm txoj kev khav theeb ntawm lawv lub hwj chim.
Thiab tau muaj li no tias, thaum Xamuyees laus lawm, nws tsa nws cov tub los ua cov txiav txim rau cov Yixayee. Nim no nws tus tub hlob lub npe hu ua Yau‑ees; hos nws tus tub ob lub npe hu ua Anpiyas: nkawd yog cov txiav txim nyob hauv Npeseseba. Tiamsis nws cov tub tsis taug nws tej kev, lawv tig mus nrhiav nyiaj tsis ncaj, txais nyiaj xiab, thiab ntxeev txoj kev txiav txim kom yuam kev. Ces tag nrho cov txwj laus ntawm cov Yixayee txawm sib sau ua ke, tuaj cuag Xamuyees hauv Lamas, thiab hais rau nws tias, Saib seb, koj laus lawm, hos koj cov tub tsis taug koj tej kev: nim no thov tsa ib tug vajntxwv rau peb kom txiav txim rau peb ib yam li txhua haiv neeg. Tiamsis qhov ntawd ua rau Xamuyees tsis txaus siab, thaum lawv hais tias, Muab ib tug vajntxwv rau peb kom txiav txim rau peb. Thiab Xamuyees thov Vajtswv rau Yawmsaub. Thiab Yawmsaub hais rau Xamuyees tias, Cia li mloog cov neeg no lub suab hauv txhua yam uas lawv hais rau koj: rau qhov lawv tsis yog tsis kam lees koj, tiamsis lawv tsis kam lees kuv, kom kuv tsis txhob kav lawv lawm. Raws li txhua yam haujlwm uas lawv tau ua txij hnub uas kuv coj lawv tawm hauv Iyi tebchaws los txog niaj hnub no, uas lawv tau tso kuv tseg thiab ua haujlwm rau lwm tus vajtswv, lawv kuj ua li ntawd rau koj thiab. Nim no yog li ntawd cia li mloog lawv lub suab: txawm li cas los xij, koj yuav tsum ceeb toom lawv kom hnyav, thiab qhia rau lawv txog txoj cai ntawm tus vajntxwv uas yuav kav lawv. 1 Xamuyees 8:1–9.
Nws yuav tsum nco ntsoov tias nyob rau lub sijhawm ntawd cov Yixayee tsis yog tsuas yog tsis kam lees Vajtswv ua lawv tus Vajntxwv xwb, tiamsis kuj tsis kam lees tus Ntsuj Plig ntawm Kev Yaj Saub thiab, raws li Xamuyee sawv cev rau, rau qhov muaj lus hais tias, “lawv tau tso kuv tseg, thiab teev dab teev mlom rau lwm tus vajtswv, lawv kuj ua li ntawd rau koj thiab.”
“Xatas yog... pheej nias coj yam cuav los txuas ntxiv—kom coj neeg khiav deb ntawm qhov tseeb. Qhov dag ntxias kawg kiag li ntawm Xatas yuav yog ua kom tsis muaj txiaj ntsig rau zaj lus tim khawv ntawm Vajtswv tus Ntsuj Plig. ‘Qhov twg tsis muaj yog toog, haiv neeg yuav piam mus’ (Proverbs 29:18). Xatas yuav ua hauj lwm nrog kev txawj ntxias tob kawg, hauv ntau txoj kev sib txawv thiab los ntawm ntau yam cuab tam sib txawv, kom rhuav tshem kev ntseeg siab ntawm Vajtswv cov neeg seem nyob hauv zaj lus tim khawv tseeb.”
“Yuav muaj ib txoj kev ntxub ntxaug uas raug kub hnyiab tawm tsam Cov Lus Tim Khawv, uas yog los ntawm Xatas. Tej hauj lwm uas Xatas ua yuav yog los ua kom kev ntseeg ntawm cov pawg ntseeg hauv tej no raug ntxhov thiab tsis ruaj, vim li no: Xatas tsis muaj ib txoj kev qhib dav thiab meej npaum li ntawd los coj nws tej kev dag ntxias los khi tej ntsuj plig rau hauv nws tej kev dag yuam kev, yog tias tej lus ceeb toom, tej lus cem txhaum, thiab tej lus ntuas ntawm Vajtswv tus Ntsuj Plig raug mloog lus.” Selected Messages, book 1, 48.
Qhov kev dag ntxias kawg rau txoj kev tswj hwm raws Vajtswv ntawm cov Ixayees thaum ub yog ib txoj kev tsis lees txais tsis yog Vajtswv xwb, tiam sis kuj yog tus Ntsuj Plig ntawm Kev Yaj Saub thiab. Txoj kev tsis lees txais ntawd hauv xyoo 1097 BC yog ib yam piv txwv qhia txog txoj kev dag ntxias kawg ntawm Laodicean Seventh-day Adventism hauv xyoo 1863. “Xya lub sij hawm” ntawm Leviticus nees nkaum rau yog Vajtswv Txojlus, thiab tus Ntsuj Plig ntawm Kev Yaj Saub hais txog “xya lub sij hawm” tias nws “tsis txhob raug hloov.”
“Kuv twb pom lawm tias daim ntawv qhia xyoo 1843 ntawd raug Vajtswv txhais tes coj ncaj qha, thiab tias nws tsis tsim nyog muab hloov; tias cov lej ntawd yog raws nraim li Nws xav kom lawv ua; tias Nws txhais tes nyob saum nws thiab zais ib qho yuam kev hauv qee cov lej, kom tsis muaj leejtwg pom tau, mus txog thaum Nws txhais tes raug tshem tawm.” Early Writings, 74.
Pom tseeb tias Tus Ntsuj Plig ntawm Kev Faj Lem tau lees paub “xya lub caij,” thiab nws qhov kev lees paub ntawd yog ib lo lus ceeb toom kom tsis txhob hloov cov lej nyob hauv daim phiaj qhia, uas "xya lub caij" nyob hauv kem nruab nrab thiab ntawm ces kaum sab xis saum toj. Nrog rau Uriah Smith daim phiaj qhia cuav hauv xyoo 1863, qhov kev tsis lees txais zuj zus rau tej qhov tseeb uas yog lub hauv paus, uas cov Yixayee thaum ub tau ua lub cim qhia ua ntej los ntawm lawv qhov kev tsis lees txais Vajtswv thiab Tus Ntsuj Plig ntawm Kev Faj Lem, tau qhia meej txog qhov kev ntxeev siab xyoo 1863. Xyoo 1863 uas muaj qhov kev ntxeev siab ntawd sib haum nrog txoj kab keeb kwm raws kev faj lem uas tau muab nthuav tawm hauv phau ntawv Exekhee. Hauv txoj kab keeb kwm ntawd, qhov kawg yog kev rhuav tshem lub nroog Yeluxalees, uas tau ua lub cim qhia ua ntej txog txoj cai Hnub Ib. Lub sijhawm txij xyoo 1863 mus txog txoj cai Hnub Ib uas yuav los sai sai no muaj keeb kwm txij vajntxwv Xa-u xyoo 1097 ua ntej Yexus yug mus txog Xedekhiya xyoo 586 ua ntej Yexus yug ua lub cim qhia ua ntej.
Xedekhiya raug ntes coj mus ua qhev rau Npanpiloo kaum plaub xyoos ua ntej Jubilees xyoo 573 BC. Lub voj voog Jubilee thib kaum xya pib xyoo 622 BC, thiab nyob rau xyoo thib peb caug Exekees raug tsa tawm los ua ib tug pov thawj xyoo 592 BC, ces tsib xyoos tom qab Yeluxalees raug rhuav tshem xyoo 586 BC. Nws raug rhuav tshem rau tib hnub hauv lub xyoo li thaum nws raug rhuav tshem zaum ob nyob rau AD 70 los ntawm Titus. Nqe ib ntawm Exekees ib yog tsib xyoos ua ntej Yeluxalees raug rhuav tshem thiab kaum cuaj xyoos ua ntej lub zeem muag txog lub tuam tsev hauv tshooj plaub caug.
Hauv xyoo nees nkaum tsib ntawm peb txoj kev poob cev qhev, thaum pib xyoo, hnub kaum ntawm lub hli, hauv xyoo kaum plaub tom qab uas lub nroog raug ntaus, nyob rau hnub ntawd kiag, tus Tswv txhais tes nyob saum kuv, thiab coj kuv mus rau qhov ntawd. Exekees 40:1.
Vim yog kev tsis ua raws li lo lus cog tseg txog thaj av lub Xanpataus, Vajtswv tau qhia meej tias “xya lub sijhawm” yuav yog txoj kev foom tsis zoo rau kev tsis mloog lus hais txog xyoo xya, uas yog thaj av lub Xanpataus. “Lub sijhawm” yog ib xyoos, thiab ib “xyoos” yog peb puas rau caum hnub, thiab xya npaug peb puas rau caum yog ob txhiab tsib puas nees nkaum xyoo. Cov neeg Millerite tej zaum yuav tsis tau siv lo lus “nees nkaum tsib nees nkaum,” tiamsis lawv ob daim duab qhia dawb huv puav leej tau siv lej los qhia txog ob txhiab tsib puas nees nkaum xyoo.
Kev tshaj tawm txoj kev foom phem xya lub caij rau lub tebchaws Yixayee sab qaum teb thiab lub tebchaws Yuda sab qab teb tibsi yog William Miller thawj qhov kev nkag siab, lossis nej hais tau tias yog qhov kev nkag siab ‘uas yog lub hauv paus,’ lossis nej tseem hais tau tias yog qhov kev nkag siab “alpha”. Xyoo 1863, pawg ntseeg Xya Hnub Tos Tswv Yexus Rov Los uas yog Laudikia tau tsis lees txais qhov kev nkag siab uas yog lub hauv paus ntawm Miller tej kev tshawb pom—tej “kev tshawb pom” uas sawv cev rau tag nrho lub hauv paus ntawm lub zog ntawm cov neeg raws Miller. Tej lus uas los ntawm Vajtswv txoj kev tshoov siab tau ceeb toom ncaj qha tias qhov no yuav tshwm sim tau, thiab qhov no twb tshwm sim lawm, thiab twb tshwm sim ntev los lawm.
Lub hauv paus rau lub tuam tsev uas raug txhim kho dua tom qab kev poob cev qhev hauv Npanpiloo tau ua tiav nyob rau hauv keeb kwm ntawm thawj txoj cai tshaj tawm, thiab ua ntej txoj cai tshaj tawm thib ob. Lub tuam tsev tau tsim tiav tag nrho nyob rau hauv keeb kwm ntawm txoj cai tshaj tawm thib ob. Hauv txoj cai tshaj tawm thib peb, kev tswj hwm lub tebchaws tau raug muab rov qab rau cov Yixayee qub tiag tiag. William Miller sawv cev rau thawj tus timtswv uas tuaj txog hauv 1798 thiab tau txais hwjchim rau hnub tim 11 lub Yim Hli, 1840. Tus timtswv thib ob tuaj txog tom qab lub hauv paus tau raug nteg lawm, raws li tau sawv cev los ntawm daim ntawv qhia xyoo 1843, uas tau luam tawm rau lub Tsib Hlis xyoo 1842. Thaum thawj qhov kev poob siab ntawm 1844, qhov kev poob siab alpha ntawm 1844, tus timtswv thib ob thiab kuj yog lub sijhawm qeeb nyob rau hauv zaj lus piv txwv ntawm cov nkauj xwb tau tuaj txog, thiab thaum tus timtswv thib ob txoj xov tau txais hwjchim ntawm Exeter camp meeting, lub tuam tsev tau ua tiav. Ces ntawm qhov kev poob siab loj, lossis omega, ntawm 1844, Tus Tubtxib ntawm Txojlus Cog Tseg tau los sai sai rau Nws lub tuam tsev, raws li kev ua tiav ntawm ob txhiab peb puas xyoo uas tau pib ntawm txoj cai tshaj tawm thib peb thiab xaus rau thaum tus timtswv thib peb tuaj txog.
Josiah txhais tias ‘Vajtswv lub hauv paus.’ Txawm yog vajntxwv Josiah lossis Josiah Litch los, nkawd puavleej yog tej cim uas sawv cev rau cov hauv paus, raws li tau qhia tawm hauv keebkwm ntawm thawj tsab cai thiab raws li tau qhia tawm hauv tej koobtsheej thaum caij nplooj ntoos hlav uas tau teev tseg hauv thawj nees nkaum ob nqe ntawm Leviticus tshooj nees nkaum peb. Cov hauv paus, tej koobtsheej thaum caij nplooj ntoos hlav thiab thawj tsab cai puavleej yog tej cim uas sawv cev rau xyoo 1840 thiab kev muab hwjchim rau thawj tus tubtxib saum ntuj. Lub Kaum Hli hnub tim 22, xyoo 573 ua ntej Yexus yug, raws li tau teev tseg hauv Ezekiel tshooj plaub caug nqe ib, yog ib lub cim uas sawv cev rau lub Kaum Hli hnub tim 22, xyoo 1844, thiab qhov pib ntawm kev txiav txim rau cov neeg tuag, thiab kuj yog ib lub cim uas sawv cev rau lub Cuaj Hli hnub tim 11, xyoo 2001, thaum pib kev txiav txim rau cov neeg muaj sia nyob. Txhua tus uas tau nyeem cov ntawv no los yuav tsum paub txojkev uas kuv tab tom muab tej no los siv.
Exekees yog ib lub cim nyob hauv keeb kwm yaj saub raws li raug sawv cev hauv nws tej ntawv sau. Exekees nyob ntawd thaum nees nkaum tsib tug txivneej pe hawm lub hnub nyob rau thaum kawg ntawm tshooj yim. Nws kuj nyob ntawd thiab hauv cov tshooj tom qab thaum “kev muab cim foob uas raug ua raws los ntawm kev tua” raug coj los rau saum Yeluxalees, uas Ellen White txheeb tias yog pawg ntseeg Seventh-day Adventist. Hauv thawj kaum ib tshooj, Exekees raug coj los rau hauv lub tuam tsev dawb huv saum ntuj ceeb tsheej kom txais nws tej lus qhia, ib yam li cov Millerites raug hu kom ua xyoo 1844, thiab ib yam li qhov kev txav no tam sim no raug hu kom ua.
Yog li ntawd Exekees yog ib lub cim rau nej: raws nraim li txhua yam uas nws tau ua, nej kuj yuav ua li ntawd thiab: thiab thaum qhov no los txog, nej yuav paub tias kuv yog tus Tswv Vajtswv. Exekees 24:24.
Thaum Qhov No Los txog
Thaum peb mus txog lub sijhawm nyob rau hnub kawg uas tej yam uas Exekhee‑ees tau ua piv txwv tab tom rov tshwm sim dua hauv Vajtswv haiv neeg, ces peb twb mus txog rau lub cim ntawm Exekhee‑ees lawm. Thaum nej paub tias Exekhee‑ees sawv cev rau ib puas plaub caug plaub txhiab leej, thiab nej paub qhov ntawd txog theem ntawm txoj kev ntseeg thiab kev to taub uas muaj qhov kev cia siab dawb huv uas raug ntxuav kom dawb huv lawm tias txhua yam uas Exekhee‑ees tau ua piv txwv hauv nws tej ntawv sau yog duab ntxoov ntxoo txog ib txoj kab ke dawb huv ntawm tej xwm txheej nyob rau hnub kawg uas muaj feem nrog ib puas plaub caug plaub txhiab leej—thaum nej paub qhov ntawd, ces “nej yuav paub” tias “tus Tswv” yog “Vajtswv.”
Peb yuav txuas ntxiv cov kev xav no hauv zaj ntawv tom ntej.