Lus ceeb thawj txog lub hav ntawm kev ua yog toog pom. Nim no koj muaj dabtsi, uas koj sawv daws nce mus rau saum ru tsev huvsi? Koj uas puv npo kev kub ntxhov, ib lub nroog muaj suab nrov ncha, ib lub nroog muaj kev xyiv fab: koj cov neeg tuag tsis yog raug ntaj tua, thiab tsis yog tuag hauv tshav rog. Koj cov thawjcoj sawv daws tau khiav ua ke lawm, lawv raug cov neeg xib xub khi; txhua tus uas nrhiav tau hauv koj raug khi ua ke, yog cov uas tau khiav tawm mus deb. Vim li no kuv thiaj hais tias, Cia li tig nej qhov muag ntawm kuv mus; kuv yuav quaj ntsuag mob heev, txhob siv zog los nplig kuv, vim yog txoj kev puas tsuaj ntawm tus ntxhais ntawm kuv haivneeg. Rau qhov hnub ntawd yog ib hnub muaj kev txom nyem, thiab muaj kev raug tsuj nqis, thiab muaj kev ntxhov siab los ntawm tus Tswv Vajtswv uas kav cov tubrog saum ntuj hauv lub hav ntawm kev ua yog toog pom, yog hnub rhuav tshem tej ntsa, thiab muaj kev quaj hu mus rau tej roob. Yaxayas 22:1–5.
Hauv phau ntawv Yaxayas, lo lus “nra” muaj nyob kaum yim zaug. Kaum ib qhov kev hais txog ntawd qhia ncaj qha txog tej lus faj lem ntawm kev puastsuaj, hos xya qhov kev hais txog seem ntawd hais txog ib lub nra uas ris saum xub pwg. Tsuas yog ib qho ntawm cov kev hais uas txhais ua “nra” xwb thiaj sawv cev rau ib yam uas ris saum xub pwg thiab tib lub sijhawm kuj yog ib lo lus faj lem ntawm kev puastsuaj. Kuv npaj siab yuav hais txog qhov kev hais ntawd ib qho, uas yog lo lus Henplais qhia txog ib yam uas ris tau, tabsis kuj yog ib lo lus faj lem ntawm kev puastsuaj; yog li ntawd, txij thaum pib los kuv thiaj qhia kom pom qhov sib txawv no, txawm yog peb yuav tsis rov qab los hais txog cov ntsiab no txog thaum tom qab.
Tshooj no tsis yog tsis meej txog kev txhais ntawm “hav ntawm zaj uas pom kev,” rau qhov nws raug qhia meej tias yog “Lub Nroog ntawm Daviv” thiab kuj yog “Yeluxalees.” Hav ntawm zaj uas pom kev yog ib qho kev hais txog Laodicean Adventism nyob rau hauv keeb kwm ntawm rau nqe kawg ntawm Daniel tshooj kaum ib. Yaxayas tau teeb tsa lub ntsiab lus rau txoj kev puas tsuaj no nrog rau keeb kwm uas sawv cev nyob rau hauv tshooj nees nkaum, los ntawm kev piav txog qhov kev yeej lub ntiajteb zuj zus los ntawm tus vajntxwv Axilia uas tau xa ib tug thawj tub rog hu ua Tartan mus ntes ib lub nroog hauv tebchaws Iziv hu ua Ashdod.
Txoj cai Hnub Caiv raug txheeb pom nyob rau hauv Daniyees kaum ib nqe plaub caug ib, thiab nws txheeb qhia peb pab pawg uas “dim” ntawm txhais tes ntawm lub hwj chim papacy thaum txog txoj cai Hnub Caiv.
Nyob rau xyoo uas Tartas tuaj txog hauv Ashdod, (thaum Sargon tus vajntxwv ntawm Axilia xa nws tuaj,) thiab tawm tsam Ashdod, thiab txeeb tau nws; tib lub sijhawm ntawd tus Tswv tau hais los ntawm Yaxayas tus tub ntawm Amoj, tias, Cia li daws daim khaub seev ntawm koj duav, thiab hle koj nkawm khau ntawm koj txhais ko taw. Thiab nws kuj ua li ntawd, taug kev liab qab thiab taw liab. Thiab tus Tswv hais tias, Ib yam li kuv tus tub qhe Yaxayas tau taug kev liab qab thiab taw liab tau peb xyoos ua ib lub cim thiab ib yam txaus ntshai txog Iyiv thiab txog Ethiopia; ces tus vajntxwv ntawm Axilia kuj yuav coj cov neeg Iyiv mus ua neeg raug kaw, thiab cov neeg Ethiopia mus ua neeg ntiab, tsis hais cov hluas thiab cov laus, liab qab thiab taw liab, txawm lawv lub pob tw kuj raug qhib kiag, ua kom Iyiv txaj muag. Thiab lawv yuav ntshai thiab txaj muag vim Ethiopia uas lawv cia siab rau, thiab vim Iyiv uas yog lawv lub koob meej. Thiab cov neeg nyob hauv kob no yuav hais rau hnub ntawd tias, Saib seb, peb qhov kev cia siab zoo li no ntag, qhov uas peb tau khiav mus nrhiav kev pab kom dim ntawm tus vajntxwv Axilia: ces peb yuav khiav dim tau li cas? Yaxayas 20:1–6.
Lo lus nug uas cov neeg nyob hauv lub koog pov txwv tsa los yog tias lawv yuav dim li cas ntawm tus vaj ntxwv ntawm Assyria, uas kuj raug sawv cev ua tus vaj ntxwv sab qaum teb hauv Daniyee tshooj kaum ib.
Nws [vajntxwv sab qaum teb] tseem yuav nkag mus rau hauv thaj av uas muaj hwjchim ci ntsa iab thiab, thiab ntau lub tebchaws yuav raug rhuav tshem; tiamsis cov no yuav dim ntawm nws txhais tes, yog Edom, thiab Moab, thiab cov thawj ntawm cov menyuam ntawm Amoos. Daniel 11:41.
Hauv nqe no Sunday law nyob hauv Tebchaws Meskas raug qhia kom paub meej, thiab nyob hauv zaj lus hauv Daniyees no muaj qee yam ntsiab lus mos nyoos uas tsim nyog xav txog. Muaj peb nqe txuas ua ke hauv Daniyees kaum ib, nqe plaub caug mus txog plaub caug peb, uas txhua nqe puav leej qhia txog “tej tebchaws.” Hauv nqe plaub caug, cov tebchaws uas sawv cev rau yav tas los Soviet Union raug lub hwjchim papacy thiab Tebchaws Meskas cheb ploj mus nyob rau xyoo 1989. Cov neeg sau keeb kwm niaj hnub no lees paub qhov tseeb no.
Ces nyob hauv nqe plaub caug ob peb pom lo lus “countries” sawv cev rau txhua lub teb chaws hauv ntiajteb no, raws li vajntxwv sab qaum teb (papacy) txeeb tau Iziv, uas sawv cev rau tag nrho lub ntiajteb. Qhov ntawd yog ib qho ntawm cov ntsiab ntxwv me ntawd. Lwm qhov ntawm ob qho ntsiab ntxwv uas kuv tab tom hais txog hauv peb nqe no cuam tshuam nrog lo lus “escape” hauv nqe plaub caug ib thiab tom qab ntawd rov tshwm hauv nqe plaub caug ob. Ob lo lus no yog ob lo lus Henplais sib txawv, txawm yog ob lo lus puav leej raug txhais ua “escape.” Lo lus Henplais uas txhais ua “escape” hauv nqe plaub caug ob txhais hais tias nrhiav tsis tau kev cawm dim, vim thaum “kaum vajntxwv” uas sawv cev rau United Nations pom zoo muab lawv txoj kev tswj hwm ib-lub-ntiajteb rau hauv kev tswj hwm ntawm tus tsiaj nyaum papal, ces yuav tsis muaj kev khiav dim—yuav tsis muaj kev cawm dim.
Thiab kaum kub uas koj tau pom ntawd yog kaum tus vajntxwv, uas tseem tsis tau txais ib lub nceeg vaj li; tiamsis lawv yuav tau hwjchim ua vajntxwv ib pliag nrog tus tsiaj qus. Cov no muaj ib lub siab tib yam, thiab yuav muab lawv lub hwjchim thiab lawv lub zog rau tus tsiaj qus. Cov no yuav ua rog tawm tsam tus Menyuam Yaj, thiab tus Menyuam Yaj yuav kovyeej lawv; rau qhov nws yog Tus Tswv ntawm cov tswv, thiab yog Vajntxwv ntawm cov vajntxwv; thiab cov uas nrog nws nyob ntawd yog cov uas raug hu, thiab raug xaiv, thiab ncaj ncees. Thiab nws hais rau kuv tias, Cov dej uas koj tau pom, qhov chaw uas tus pojniam luag pojniam zaum ntawd, yog haiv neeg, thiab pab neeg coob, thiab tebchaws, thiab lus. Thiab kaum lub kub uas koj tau pom nyob saum tus tsiaj qus, cov no yuav ntxub tus pojniam luag pojniam, thiab yuav ua kom nws tiaj tus thiab liab qab, thiab yuav noj nws cev nqaij, thiab muab nws hlawv kub hnyiab rau hauv hluav taws. Rau qhov Vajtswv tau muab rau hauv lawv lub siab kom ua raws li nws lub siab nyiam, thiab kom sib haum siab, thiab muab lawv lub nceeg vaj rau tus tsiaj qus, mus txog thaum Vajtswv tej lus yuav tiav. Qhia Tshwm 17:12–17.
Cov “vajntxwv kaum no” no raug hais rov hais dua ntau zaus hauv Vajtswv Txojlus, thiab nyob hauv zaj keeb kwm ntawm Eliyas, Axaj, tus vajntxwv ntawm cov Yixalayees, yog tus thawj ntawm kaum xeem, thiab nws tau yuav Yexanpees ua pojniam. Yexanpees yog txoj hwjchim txiv plig loj thaum kawg ntawm lub ntiajteb, Eliyas yog cov tubtxib ntawm txoj xov ntawm tus timtswv thib peb, thiab Axaj yog tus thawj ntawm ib pab koomtes muaj kaum tus vajntxwv. Axaj sawv cev rau Tebchaws Meskas ua tus thawj coj ntawm United Nations nyob rau hauv zaj keeb kwm yaj saub ntawm txoj cai Hnub Xya. Thaum Ejypt raug Assyria txeeb, tus vajntxwv qaumteb hauv Daniel kaum ib plaub caug ob nyuam qhuav yuam kaum tus vajntxwv kom pom zoo muab lawv lub tebchaws rau txoj hwjchim txiv plig loj.
“Thaum peb tab tom nce mus txog rau txoj kev kub ntxhov kawg, nws yog ib qho tseem ceeb kawg nkaus kom muaj kev sib haum xeeb thiab kev koom siab nyob hauv cov cuab yeej uas tus Tswv siv. Lub ntiaj teb puv npo nrog cua daj cua dub, tsov rog, thiab kev tsis sib haum xeeb. Los sis nyob hauv qab ib lub taub hau—lub hwj chim ntawm tus pope—cov neeg yuav sib koom ua ke los tawm tsam Vajtswv hauv tus kheej ntawm Nws cov tim khawv. Qhov kev sib koom no raug muab khi ruaj los ntawm tus neeg thim txoj kev ntseeg loj ntawd. Thaum nws nrhiav kev los koom ua ke nws cov neeg sawv cev hauv kev ua rog tawm tsam qhov tseeb, nws yuav ua haujlwm los faib thiab tawg khiav cov neeg txhawb nqa qhov tseeb ntawd. Kev khib, kev xav phem tsis muaj pov thawj, kev hais lus phem, yog nws tus uas txhawb kom muaj kev tsis sib haum xeeb thiab kev sib ceg sib ntxub.” Testimonies, volume 7, 182.
Hauv nqe plaub caug ib peb peb caug no peb pom lo lus “dim,” thiab hauv nqe plaub caug ob peb kuj pom lo lus “dim” thiab, tiamsis ob lo no yog ob lo lus Henplais sib txawv. Lo lus uas txhais ua “dim” hauv nqe plaub caug ib txhais tias dim tawm mus zoo li yog vim qhov nplua zawv zawg. Nov yog lo lus uas txhais ua “dim” hauv Yaxayas tshooj nees nkaum nqe rau. “Hnub ntawd” “tus neeg nyob hauv kob no” nug tias lawv yuav dim tau li cas ntawm tus Axiliya uas “hnub ntawd” tab tom maj mam kov yeej lub ntiajteb no, raws li tau muab piv txwv qhia hauv Daniyee tshooj kaum ib thiab hauv ntau lwm nqe Vajluskub.
Hauv Daniyee tshooj kaum ib nqe plaub caug ib, thaum txoj cai papacy, los yog raws li Daniyee sawv cev txog nws, tus vajntxwv qaum teb, los yog raws li Yaxayas sawv cev txog nws, tus Axilia, tab tom kov yeej “thaj av uas muaj yeeb koob,” uas sawv cev rau Tebchaws Meskas, muaj ob pab neeg uas raug txheeb qhia tawm.
Nws yuav nkag mus rau hauv lub tebchaws uas muaj hwjchim ci ntsa iab, thiab ntau lub tebchaws yuav raug rhuav tshem; tiam sis cov no yuav dim ntawm nws txhais tes, yog Edos, thiab Mo‑as, thiab cov thawj ntawm cov tub Am‑moos. Daniel 11:41.
Ib pab yog cov “coob leej” uas raug rhuav tshem pov tseg, hos lwm pab raug sawv cev los ua “Edom, Moab thiab cov thawj ntawm cov menyuam Ammon.” Thaum txog txoj cai Sunday, Tshwmsim kaum yim nqe plaub hu cov uas tseem nyob hauv Npanpiloo kom “tawm los.”
Ces kuv hnov dua ib lub suab tawm saum ntuj tuaj, hais tias, Nej cov uas yog kuv haiv neeg, cia li tawm ntawm nws los, tsam nej yuav nrog koom hauv nws tej kev txhaum, thiab tsam nej yuav raug nws tej kev puastsuaj. Qhia Tshwm 18:4.
Edom, Moab thiab cov thawj ntawm cov xeeb ntxwv ntawm Amoos yog cov uas khiav dim los ntawm kev zawv zawg, ib yam li haiv neeg ntawm cov kob hauv Yaxayas nees nkaum tab tom vam tias yuav ua tau.
Hauv nqe plaub caug ib, lwm qhov kev ntxoov lus uas kuv tab tom hais txog yog tias hauv nqe plaub caug, plaub caug ib, thiab plaub caug ob peb pom lo lus “countries,” tiam sis hauv nqe plaub caug ib nws yog lo lus uas tau ntxiv nkag los xwb, tsis nyob hauv Daniel cov lus qub thiab tsis tsim nyog nyob ntawd. Muaj ntau lub tebchaws raug rhuav pov tseg hauv kev ua tiav ntawm nqe plaub caug thaum lub Soviet Union poob tas, thiab muaj ntau lub tebchaws raug txeeb thaum txoj kev kav ntawm papacy los tuav lub United Nations. Tiamsis thaum txoj cai Hnub Caiv Sunday nyob hauv Tebchaws Meskas los txog, cov “coob leej” uas raug rhuav pov tseg ntawd tsis yog ntau lub tebchaws, lawv tsuas yog cov Seventh-day Adventists xwb.
“Yog hais tias lub teeb ntawm qhov tseeb twb tau muab nthuav rau koj lawm, qhib qhia hnub Xanpataus ntawm lo lus txib plaub, thiab qhia tias nyob hauv Vajtswv Txojlus tsis muaj ib lub hauv paus li rau kev cai tuav hnub Sunday, los tseem koj pheej khov kho lo rau hnub xanpataus cuav ntawd, tsis kam ua kom dawb huv hnub Xanpataus uas Vajtswv hu ua ‘Kuv hnub dawb huv,’ ces koj txais lub cim ntawm tus tsiaj qus. Qhov no tshwm sim thaum twg? Thaum koj mloog lus rau txoj cai txiav txim uas txib kom koj tsum tsis txhob ua haujlwm rau hnub Sunday thiab pe hawm Vajtswv, thaum uas koj paub tias hauv phau Vajlugkub tsis muaj ib lo lus li uas qhia tias hnub Sunday yog ib yam dab tsi dua li ib hnub ua haujlwm ib txwm muaj xwb, ces koj pom zoo txais lub cim ntawm tus tsiaj qus, thiab tsis lees txais Vajtswv lub foob.” Review and Herald, July 13, 1897.
Txhua tus tswv cuab ntawm pawg ntseeg Seventh-day Adventist yeej tau lees txais txoj kev qhia txog Hnub Xanpataus thaum lawv xub ua tswv cuab uas tau txais kev cai raus dej rau hauv pawg ntseeg, thiab lawv raug tuav tseg kom ris lub luag hauj lwm rau “lub teeb ntawm qhov tseeb” hais txog Hnub Xanpataus.
“Kev hloov Hnub Xanpataus yog lub cim, lossis lub mloog, qhia txog txoj cai hwjchim ntawm pawg ntseeg Loos. Cov uas, thaum nkag siab txog tej lus thov ntawm lo lus txib plaub, tseem xaiv los coj hnub xanpataus cuav hloov chaw rau hnub tseeb, ces yog lawv tab tom pe hawm rau lub hwjchim ntawd uas tsuas yog nws xwb thiaj tau txib li ntawd. Lub cim ntawm tsiaj qus yog hnub xanpataus papas, uas lub ntiajteb no tau lees txais los hloov chaw rau hnub uas Vajtswv tau tsa tseg.”
“Tsis tau muaj leejtwg tau txais lub cim ntawm tus tsiaj qus li. Lub sij hawm ntawm kev sim siab tseem tsis tau los txog. Muaj cov Khixatia tseeb nyob hauv txhua pawg ntseeg, tsis zam txawm yog hauv pawg ntseeg Loos Kas Tos Liv. Tsis muaj leejtwg raug txiav txim kom txog thaum lawv tau txais txoj kev kaj thiab tau pom txoj kev khi lus ntawm nqe lus txib plaub. Tiamsis thaum txoj cai lij choj yuav raug tshaj tawm kom yuam kom coj raws hnub Xanpataus cuav, thiab lub suab qw nrov ntawm tus tim tswv thib peb yuav ceeb toom tibneeg kom tawm tsam kev pe hawm tus tsiaj qus thiab nws daim duab, ces txoj kab cais ntawm yam cuav thiab yam tseeb yuav raug kos kom meej. Ces cov uas tseem pheej nyob hauv kev txhaum cai yuav tau txais lub cim ntawm tus tsiaj qus.”
“Nrog cov kauj ruam nrawm peb tab tom los ze rau lub sijhawm no. Thaum tej pawg ntseeg Protestant yuav koom tes nrog lub hwjchim ntiajteb kom txhawb nqa ib txoj kev ntseeg cuav, uas vim tawm tsam nws lawv cov yawg koob tau raug kev tsim txom hnyav tshaj plaws, ces hnub Xanpataus papal yuav raug yuam kom coj raws los ntawm txoj cai sib koom ua ke ntawm pawg ntseeg thiab xeev. Yuav muaj ib qho kev thim txoj kev ntseeg ntawm haiv neeg, uas yuav xaus tsuas yog rau kev puastsuaj ntawm haiv neeg xwb.” Manuscript 51, 1899.
Thaum txog txoj cai Hnub Caiv, tsuas yog cov uas yuav raug suav txim raws li qhov kaj ntawm tus tim tswv thib peb xwb yog cov Xya-Hnub Adventists, rau qhov tsuas yog thaum ntawd xwb cov uas nyob sab nraud ntawm Adventism thiaj yuav raug nthuav tawm rau txoj kev sim siab ntawm tus tim tswv thib peb. Cov “coob leej” uas raug pov tseg thaum txog txoj cai Hnub Caiv yog cov Adventists Laodicea, rau qhov “kev txiav txim pib ntawm Vajtswv lub tsev.”
Yog li no cov tom qab yuav ua cov xub thawj, thiab cov xub thawj yuav ua cov tom qab: rau qhov coob leej raug hu, tab sis tsawg leej raug xaiv. Mathais 20:16.
Yaxaya yog ib tug “cim thiab ib qho kev xav tsis thoob” rau tim Ejipt thiab Ethiopia txog kev kov yeej lub ntiaj teb zuj zus ntawm cov papacies. Ejipt yog Cov Tebchaws Koom Tes; Ethiopia yog Tebchaws Meskas thiab Assyria yog lub papacy. Nyob hauv qhov chaw ntawm zaj keeb kwm yav tom ntej ntawd Yaxaya pib nthuav qhia ib co lus faj lem txog kev puastsuaj. Tshooj nees nkaum-ob yog hais txog cov Laudikees uas raug muab rhuav tshem thaum txoj cai hnub Caiv thiab cov Filadefiya uas hu “Edom, Mau-a, thiab cov thawj ntawm cov me nyuam Amoos” tawm hauv Npanpiloo.
Adventism txheej Laodicea tsis muaj tus cwj pwm tsim nyog kom tau txais kev cawmdim, thiab lawv raug ntuav tawm ntawm tus Tswv lub qhov ncauj thaum txog txoj cai Hnub Sunday. Kuv hais txog qhov tseeb no tsuas yog kom hais ntxiv rau lub ntsiab lus tom ntej xwb. Yaxayas nees nkaum ob sawv cev rau lwm qhov laj thawj uas Laodicea thiaj poob lawm, vim txoj lus faj lem txog kev puas tsuaj ntawd yog tawm tsam lub hav ntawm “zeem muag.” Muaj ob lo lus Henplais tseem ceeb uas raug txhais ua “zeem muag.” Ib lo sawv cev rau cov xwm txheej uas tshwm tuaj raws li txheej txheem yaj saub, hos lwm lo sawv cev rau ib qho kev zeem txog Khetos. Ib qho yog nyob sab nraud ntawm pawg ntseeg, hos lwm qhov yog nyob sab hauv pawg ntseeg. Lo lus hauv tshooj nees nkaum ob yog lo lus zeem muag uas sawv cev rau cov xwm txheej yaj saub, thiab nws yog tib lo lus uas raug txhais ua “zeem muag” hauv phau Paj Lug.
Qhov uas tsis muaj lub zeem muag, cov neeg yuav piam mus; tiamsis tus uas ceev raws txoj kevcai, nws yog tus tau koob hmoov. Paj Lug 29:18.
“Lub nra hnyav ntawm hav ntawm kev ua yog toog” yog ib lo lus faj lem uas qhia kom paub ob pab neeg pe hawm nyob hauv Vajtswv pawg ntseeg thaum kawg ntawm lub ntiajteb no. Ib pab uas Shebna sawv cev yog Laodicea, hos lwm pab yog Philadelphia uas Eliakim, Hilkiah tus tub, sawv cev. Qhov sib txawv ntawm ob pab hauv tshooj no yeej yog tib qho kev sib txawv ib yam li hauv zaj lus piv txwv txog kaum tus nkauj xwb. Ib pab muaj roj thaum ib tag hmo, hos lwm pab tsis muaj. “Roj” ua ib lub cim sawv cev rau ntau yam tseeb sib txawv raws li lub ntsiab lus nyob hauv qhov chaw uas pom nws, tiam sis hauv Yaxayas nees nkaum-ob lo “roj” ntawm kaum tus nkauj xwb no raug sawv cev los ntawm lo lus “kev ua yog toog.” Ib pab muaj “roj,” hos lwm pab tsis muaj.
“Cov neeg raug pleev roj sawv ntawm tus Tswv uas kav tag nrho lub ntiajteb, muaj txoj hauj lwm uas ib zaug tau muab rau Xatas ua tus kerub uas npog. Los ntawm cov neeg dawb huv uas nyob ib ncig ntawm Nws lub zwm txwv, tus Tswv tswj kom muaj kev sib txuas lus tsis tu ncua nrog cov neeg nyob hauv ntiajteb. Cov roj kub sawv cev rau txoj kev tshav ntuj uas Vajtswv siv los txhawb cov teeb ntawm cov neeg ntseeg kom muaj roj txaus, xwv kom lawv txhob ploj nthav thiab tuag. Yog tias tsis yog vim cov roj dawb huv no raug nchuav los saum ntuj los hauv tej lus ntawm Vajtswv tus Ntsuj Plig, ces cov cuab yeej ntawm txoj kev phem yuav muaj hwj chim tswj tibneeg tas nrho.”
“Vajtswv raug tsis hwm thaum peb tsis txais cov lus uas Nws xa tuaj rau peb. Yog li no peb thiaj tsis kam txais cov roj kub uas Nws yuav hliv rau hauv peb tej ntsuj plig kom xa mus rau cov uas nyob hauv qhov tsaus ntuj. Thaum huab lus yuav los hais tias, ‘Saib maj mam, tus nraug vauv los lawm; nej cia li tawm mus tos nws,’ cov uas tsis tau txais cov roj dawb huv, cov uas tsis tau khaws cia txoj kev tshav ntuj ntawm Khetos rau hauv lawv lub siab, yuav pom, ib yam li cov nkauj xwb ruam, tias lawv tsis tau npaj txhij mus ntsib lawv tus Tswv. Lawv tsis muaj, nyob hauv lawv tus kheej, lub hwjchim kom tau txais cov roj ntawd, thiab lawv lub neej raug puas tsuaj. Tiamsis yog thov Vajtswv tus Ntsuj Plig Dawb Huv, yog peb thov ntuas zoo li Mauxes tau thov tias, ‘Qhia koj lub yeeb koob rau kuv pom,’ ces Vajtswv txoj kev hlub yuav raug muab nchuav rau hauv peb lub siab. Los ntawm cov kav kub, cov roj kub yuav raug xa tuaj rau peb. ‘Tsis yog los ntawm lub peevxwm, los yog los ntawm lub hwjchim, tiamsis yog los ntawm kuv tus Ntsuj Plig, tus Tswv ntawm cov Tub Rog hais li ntawd.’ Los ntawm kev txais cov kab ci ntsa iab ntawm Lub Hnub ntawm Kev Ncaj Ncees, Vajtswv cov me nyuam ci ntsa iab zoo li tej teeb hauv lub ntiajteb.” Review and Herald, July 20, 1897.
Cov ntsujplig ntawm cov yaj saub sib haum xeeb ib leeg nrog ib leeg, thiab Xakhaliyas ob tug raug xaiv tseg pleev roj kuj yog ob tug timkhawv hauv Tshwmsim tshooj kaum ib thiab.
“Hais txog ob tug timkhawv no tus yaj saub tseem tshaj tawm ntxiv tias: ‘Cov no yog ob tsob ntoo txiv roj, thiab ob lub teeb txawb uas sawv ntawm Vajtswv tus uas kav lub ntiajteb.’ Tus sau nkauj nkauj nraug hais tias, ‘Koj lo lus yog lub teeb rau kuv txhais ko taw, thiab yog qhov kaj rau kuv txojkev.’ Revelation 11:4; Psalm 119:105. Ob tug timkhawv no sawv cev rau Vajluskub ntawm Phau Qub thiab Phau Tshiab. Ob leeg puavleej yog tej lus timkhawv tseem ceeb hais txog keeb kwm thiab kev nyob mus ib txhis ntawm Vajtswv txoj kevcai. Ob leeg kuj yog timkhawv txog txojkev cawm seej thiab. Cov qauv, tej xyeem txi, thiab tej lus faj lem hauv Phau Qub taw qhia mus tom ntej rau tus Cawm Seej uas yuav los. Cov Txoj Moo Zoo thiab tej ntawv xa xov hauv Phau Tshiab qhia txog tus Cawm Seej uas twb los lawm raws nraim li tau hais tseg ua ntej los ntawm cov qauv thiab tej lus faj lem.” The Great Controversy, 267.
Xakhaliyas ob tug uas raug pleev roj sawv cev rau txoj txheej txheem ntawm kev sib txuas lus uas tau muab ua duab piv txwv hauv Tshwmsim tshooj ib. “Cov roj” ntawd, uas yog zaj “kev ua yog toog” yaj saub hais txog cov xwm txheej hauv keeb kwm, raug xa tawm los ntawm Phau Qub thiab Phau Tshiab. Hauv Tshwmsim kaum ib, ob tug tim khawv no raug qhia kom meej los ntawm lub ntsiab lus uas nyob ib puag ncig tias yog Mauxes thiab Eliyas. Mauxes thiab Eliyas yog ib lub cim rau lawv tus kheej.
Thaum sawv cev ua ke ib yam li ntawm Roob Kev Hloov Hwjchim los yog Tshwm Sim kaum ib, nkawd yog cim ntawm ob txoj kev tseeb sib txawv. Ntawm lub roob, nkawd sawv cev rau cov timkhawv tuag rau txoj kev ntseeg thaum lub sij hawm teebmeem ntawm txoj cai hnub Sunday thiab ib puas plaub caug plaub txhiab leej, hos hauv Tshwm Sim kaum ib nkawd sawv cev rau Phau Qub thiab Phau Tshiab. Tiamsis rau Adventism, nkawd sawv cev ntau tshaj ntawd thiab. Ob tug timkhawv rau cov Yudais yog “txoj cai thiab cov yaj saub,” uas sawv cev rau Phau Qub, hos ob tug timkhawv rau cov Khixatia yog Phau Qub thiab Phau Tshiab, tiamsis rau Adventism ob tug timkhawv yog Vajtswv Txojlus thiab Yexus tej lus timkhawv. Vim li no thiaj ua rau Yauhas nyob hauv Patmos.
Kuv Yauhas, uas yog nej tus kwvtij thiab tus uas nrog nej koom hauv kev txom nyem, thiab hauv lub nceeg vaj thiab kev ua siab ntev ntawm Yexus Khetos, tau nyob rau hauv kob uas hu ua Patmos, vim lo lus ntawm Vajtswv, thiab vim zaj lus tim khawv txog Yexus Khetos. Qhia Tshwm 1:9.
Hauv Yaxayas tshooj nees nkaum-ob, ob tug timkhawv yog Mauxes thiab Eliyas raug sawv cev rau, txawm li ntawd los tsuas paub tau xwb yog nej siv lub ntsiab cai ntawm Alpha thiab Omega rau hauv tshooj ntawd. Cia li xav txog qhov chaw uas Yexus pib Nws txoj kev piav qhia txog “zeem muag” ntawm cov xwm txheej yaj saub rau Nws cov thwjtim ntawm txoj kev mus rau Emmaus.
“Pib ntawm Mauxes, tus Alpha tiag tiag ntawm keeb kwm Vajlugkub, Khetos tau piav qhia nyob hauv txhua phau Vajlugkub txog tej yam uas hais txog Nws Tus Kheej.” Desire of Ages, 796.
Eliyas yog tus yaj saub uas tshwm sim ua ntej hnub loj thiab txaus ntshai ntawm tus Tswv, nrog ib txoj xov raws li lub hauv paus ntsiab cai ntawm Alpha thiab Omega, tig siab ntawm cov yawg koob (alpha) mus rau cov me nyuam (omega). Mauxes thiab Eliyas sawv cev rau alpha thiab omega ntawm kev faj lem hauv Phau Vajlugkub. Yog koj hnov tau, Mauxes yog William Miller. Mauxes thiab Miller nkawd ob leeg tuag, thiab nkawd ob leeg raug txheeb xyuas los ntawm kev tshoov siab tias yog cov tau txais kev cawm dim. Mauxes mas yeej raug sawv rov los tam sim tom qab nws tuag, tiam sis cov tim tswv tseem tos ncig ntawm Miller lub ntxa mus txog thaum nws sawv rov los. Eliyas sawv cev rau tus tub txib kawg ua ntej hnub loj thiab txaus ntshai ntawm tus Tswv yuav los txog.
Cov Yudais sim txwv tsis pub tshaj tawm txoj xov uas tau raug yav tom ntej hauv Vajtswv Txojlus lawm; tiam sis yuav tsum kom tej lus faj lem ua tiav. Tus Tswv hais tias, ‘Saib seb, Kuv yuav xa tus yaj saub Eliyas los cuag nej ua ntej hnub loj thiab txaus ntshai ntawm tus Tswv yuav los’ (Malachi 4:5). Yuav muaj ib tug los nyob hauv Eliyas tus ntsuj plig thiab lub hwj chim, thiab thaum nws tshwm los, tibneeg yuav hais tau tias, ‘Koj kub siab dhau lawm, koj txhais Vajlugkub tsis raws txoj kev tsim nyog. Cia kuv qhia koj seb yuav qhia koj txoj xov li cas.’
“Muaj coob leej coob tus uas tsis muaj peev xwm cais tau qhov haujlwm ntawm Vajtswv thiab qhov haujlwm ntawm tibneeg. Kuv yuav hais qhov tseeb raws li Vajtswv pub rau kuv, thiab tam sim no kuv hais tias, Yog nej tseem pheej nrhiav kev txhaum, muaj lub siab sib cav sib ceg, nej yuav tsis paub qhov tseeb li. Yexus hais rau Nws cov thwjtim tias, ‘Kuv tseem muaj ntau yam yuav hais rau nej, tiamsis nej tseem ris tsis taus tam sim no’ (John 16:12). Lawv tsis tau nyob hauv ib yam xwm txheej uas yuav txaus siab rau tej yam dawb huv thiab nyob mus ib txhis; tiamsis Yexus tau cog lus tias yuav xa Tus Nplij Siab los, uas yuav qhia lawv txhua yam, thiab yuav ua rau lawv nco txhua yam uas Nws tau hais rau lawv. Cov kwvtij, peb yuav tsum tsis txhob tso siab rau tibneeg. ‘Nej cia li tseg ntawm tibneeg, uas nws txoj sia tsuas nyob hauv nws lub qhov ntswg xwb: rau qhov nws yuav suav ua dabtsi?’ (Isaiah 2:22). Nej yuav tsum dai nej tej ntsuj plig uas tsis muaj peev xwm pab tau nej tus kheej rau saum Yexus. Nws tsis tsim nyog rau peb haus dej ntawm qhov chaw dej nyob hav, thaum tseem muaj ib lub qhov dej nyob saum roob. Cia peb tso tej kwj deg qis tseg; cia peb los rau tej qhov dej txhawv siab dua. Yog muaj ib qho ntsiab lus ntawm qhov tseeb uas nej tsis to taub, uas nej tsis pom zoo, ces nej yuav tsum tshawb nrhiav, muab Vajluskub piv rau Vajluskub, khawb tus nqaj ntawm qhov tseeb nqes tob rau hauv lub qhov tsuas ntawm Vajtswv Txojlus. Nej yuav tsum muab nej tus kheej thiab nej tej kev xav tso rau saum Vajtswv lub thaj txi, muab nej tej tswv yim uas twb xav ua ntej lawm tso tseg, thiab cia Ntsuj Plig saum Ntuj Ceebtsheej coj nej mus rau hauv txhua qhov tseeb.” Selected Messages, book 1, 412.
Hauv Yaxayas nees nkaum ob, Shebna thiab Eliakim sawv cev rau cov neeg ntse thiab cov neeg ruam hauv Adventism thaum kawg ntiajteb no, thaum tus vajntxwv qaum teb tab tom tawm tsam Yeluxalees. Eliakim, Hilkiah tus tub, muaj “yog toog pom”; Shebna tsis muaj.
Qhov uas tsis muaj lub zeem muag, haiv neeg yuav puam tsuaj; tiam sis tus uas ua raws li txoj kevcai, nws yog tus tau koob hmoov. Paj Lug 29:18.
Lo lus faj lem, uas yog “zeem muag” ntawm nqe no, hais txog ob yam. Koj to taub txog qhov kev nce ntxiv ntawm lub teeb faj lem thiab koj yuav ciaj; yog koj tsis to taub—koj yuav tuag. Yog koj tsis to taub, ces koj tsis muaj peev xwm npaj los tuav Hnub Xanpataus thaum lub sij hawm kev sim siab ntawm txoj cai Sunday. Nws yuav yog, “lig dhau lawm.” Thaum cov Adventists Laodicea raug swb thaum txoj cai Sunday los txog, lawv tsis lees txais txoj cai vim lawv twb tsis lees txais “zeem muag ntawm qhov tseeb” lawm. Lawv tsis muaj roj, lawv tsis to taub txog qhov kev nce ntxiv ntawm kev paub uas raug qhib tawm tsis ntev ua ntej lub sijhawm probation kaw.
Vim hais tias koj hais tias, Kuv yog neeg nplua nuj, thiab muaj cuab tam nplua mias, thiab tsis xav tau ib yam dabtsi li; tiam sis koj tsis paub tias koj yog tus txom nyem, thiab tus khuv leej tsim nyog, thiab pluag, thiab dig muag, thiab liab qab. Tshwm Sim 3:17.
Yaxayas lub cim yog tias nws taug kev liab qab thiab ko taw dawb tau peb xyoos. Nws tau ua li ntawd kom ceeb toom cov uas yuav kam txais kev ceeb toom los ntawm nws tej lus faj lem, tias yog nej tsis to taub txog qhov kev ua yog toog ntawm tej xwm txheej faj lem, nej yuav los txog rau txoj cai Hnub Caiv thiab yuav dhau los ua neeg raug txhom coj mus nyob rau hauv ib qho xwm txheej txom nyem, qhuav qhawv, pluag, dig muag thiab liab qab. Yaxayas yog ib lub cim thiab ib yam uas ua rau xav tsis thoob rau Yaxayas tiam keeb kwm, tiam sis tseem tshaj ntawd rau thaum kawg ntawm lub ntiaj teb.
Tam sim no tau tshwm sim rau lawv ua yam piv txwv; thiab lawv tau raug sau cia tseg rau peb txoj kev ceeb toom, rau peb cov uas lub sijhawm kawg ntawm lub ntiajteb twb los txog lawm. 1 Kaulinthaus 10:11.
Hauv thawj tsib nqe ntawm tshooj nees nkaum ob, Yeluxalees, uas yog lub nroog ntawm Daviv, raug txheeb tias yog ib lub “nroog muaj suab nrov ncha,” ib lub “nroog xyiv fab” uas puv npo “kev kub ntxhov.” Ib lo lus hais qub hauv Vajluskub, uas txawm yog cov neeg ntiajteb los kuj siv thiab, raug siv hauv tshooj no los sawv cev rau lub nroog “xyiv fab” “muaj suab nrov ncha” uas puv npo “kev kub ntxhov,” thaum cov nyob hauv nqe kaum peb hais nrog kev xyiv fab tias, “cia peb noj thiab haus; rau tagkis peb yuav tuag.” Tiamsis, txawm lawv muaj kev xyiv fab, lawv cov txiv neej raug tua lawm, los tsis yog raug ntaj tua, thiab tsis yog nyob hauv kev ua rog, yog li ntawd Yaxayas thiaj tsa lo lus nug tias, “Koj mob dabtsi?”
Yam uas tab tom tsim txom lawv, qhov ntawd twb ua rau lawv nce mus rau saum ru tsev lawm. “Saum ru tsev” yog ib lub cim qhia txog kev pe hawm lub hnub, lub hli, thiab cov hnub qub; nws yog ib lub cim ntawm kev ntseeg dab qhuas sab ntsuj plig. Hauv nqe lus no, cov Adventist tab tom nyob hauv ib txoj kev dag ntxias sab ntsuj plig.
Thiab cov uas pe hawm pab tub rog saum ntuj ceeb tsheej saum tej ru tsev; thiab cov uas pe hawm thiab cog lus los ntawm tus Tswv, thiab tseem cog lus los ntawm Malcham; thiab cov uas tig rov qab ntawm tus Tswv lawm; thiab cov uas tsis tau nrhiav tus Tswv, thiab tsis tau thov nug ntawm nws.
Nyob twjywm ywm ntawm tus Tswv Vajtswv xub ntiag; rau qhov hnub ntawm tus Tswv twb nyob ze lawm; rau qhov tus Tswv tau npaj ib txoj kev txi lawm, nws tau hu nws cov qhua. Thiab yuav muaj tias nyob rau hnub ntawm tus Tswv txoj kev txi ntawd, kuv yuav rau txim rau cov thawjcoj, thiab vajntxwv cov tub, thiab txhua tus uas hnav tsoos tsho txawv tebchaws. Nyob rau tib hnub ntawd thiab kuv yuav rau txim rau txhua tus uas dhia hla lub chaw ncaws qhov rooj, uas puv lawv cov tswv tej tsev nrog kev ua phem thiab kev dag ntxias. Zephaniah 1:5–9.
Thaum txog lub sijhawm teeb meem ntawm txoj cai Hnub Caiv, Adventism, uas sawv cev los ntawm Yeluxalees, nyob hauv “lub hav ntawm qhov pom kev.” Cov uas tsis lees txais zaj lus faj lem uas sawv cev los ntawm “cov roj” lossis “qhov pom kev” tab tom xyaum kev dab qhuas ntsuj plig, yam uas Povlauj hais txog hauv Ob Tesxalaunika. Nyob ntawd peb kuj pom cov uas (Shebna) tsis tau txais txoj kev hlub ntawm qhov tseeb.
Vim li no Vajtswv thiaj yuav tso txoj kev dag ntxias uas muaj hwj chim los rau lawv, kom lawv ntseeg txoj kev dag ntawd: xwv kom txhua tus uas tsis ntseeg qhov tseeb, tiamsis zoo siab rau txoj kev tsis ncaj ncees, yuav raug txiav txim rau txim. 2 Thessalonians 2:11, 12.
Yog lawm, lo lus “qhov tseeb” uas Povlauj siv yog lo lus Kili Greek uas raug muab los ntawm lo lus Henplais “qhov tseeb,” lo lus uas raug tsim los ntawm kev muab peb tug tsiaj ntawv Henplais uas sawv cev rau Alpha thiab Omega los ua ke. Kev tsis lees txais “qhov tseeb” uas raug sawv cev ua lub hauv paus ntsiab cai ntawm Alpha thiab Omega, coj kev dag ntxias muaj hwj chim los rau cov neeg Laudikees, thiab qhov kev dag ntxias ntawd yog kev ntseeg dab.
“Tus yaj saub Yaxayas hais tias: ‘Thaum lawv yuav hais rau nej tias, Cia li mus nrhiav cov uas muaj dab paub, thiab cov txawj ua neeb ua yaig uas ntxhi thiab yws yws ntawd: puas yog ib haiv neeg tsis tsim nyog nrhiav lawv tus Vajtswv? puas yog nrhiav cov neeg tuag rau cov neeg ciaj sia? Mus rau txoj kevcai thiab mus rau zaj lus timkhawv: yog lawv hais tsis raws li lo lus no, mas vim tsis muaj qhov kaj nyob hauv lawv li.’ Yaxayas 8:19, 20. Yog neeg kam txais qhov tseeb uas tau hais meej kawg nkaus hauv Vajlugkub txog tibneeg lub cev xwm thiab hais txog lub xeev ntawm cov neeg tuag, lawv yuav pom hauv cov lus thov thiab hauv tej yam uas kev ntseeg dab qhia tawm ntawd yog Xatas txoj haujlwm nrog hwjchim thiab tej cim thiab tej yam txujci dag. Tiamsis es lawv yuav tso tseg txoj kev ywj pheej uas haum siab rau lub siab nqaij tawv, thiab tsis lees tseg tej kev txhaum uas lawv hlub, mas coob leej kaw lawv lub qhov muag tsis kam txais qhov kaj thiab tseem ncaj qha mus ntxiv, tsis quav ntsej tej lus ceeb toom, thaum Xatas tab tom xaws nws tej vas ncig lawv, thiab lawv thiaj dhau los ua nws tej tsiaj raug ntes. ‘Vim lawv tsis tau txais kev hlub rau qhov tseeb, kom lawv thiaj dim tau,’ yog li ntawd ‘Vajtswv yuav cia txoj kev dag ntxias muaj hwjchim los raug lawv, kom lawv ntseeg tej lus dag.’ 2 Thexalaunikes 2:10, 11.” Kev Tsis Sib Haum Loj, 559.
Hauv Yaxayas nees nkaum ob, cov neeg hauv lub nroog uas muaj kev zoo siab raug tua pov tseg, tiam sis tsis yog los ntawm kev sib ntaus rog lossis los ntawm ntaj; lawv raug khi ua ke thiab raug tua nrog cov thawj coj uas tau khiav lawm.
“Yog pawg ntseeg taug ib txoj kev zoo ib yam li txoj uas lub ntiaj teb taug, lawv yuav raug tib txoj hmoo. Tsis yog li ntawd xwb, tiamsis vim lawv tau txais qhov kaj ntau dua, lawv txoj kev rau txim yuav hnyav dua li ntawm cov uas tsis hloov siab lees txim.
“Peb uas yog ib haiv neeg lees tias peb muaj qhov tseeb ua ntej tshaj txhua haiv neeg lwm tus nyob saum npoo lub ntiaj teb no. Yog li ntawd peb txoj sia thiab peb tus cwj pwm yuav tsum nyob sib haum nrog txoj kev ntseeg zoo li ntawd. Hnub ntawd twb los ze rau peb lawm thaum cov neeg ncaj ncees yuav raug khi ua pob ib yam li nplej muaj nqis rau hauv lub tsev khaws qoob saum ntuj ceeb tsheej, hos cov neeg phem yuav raug sau ua ke ib yam li txhauv rau hauv cov hluav taws ntawm hnub kawg loj kawg nkaus. Tiamsis nplej thiab txhauv ‘hlob ua ke mus txog thaum sau qoob loo.’” Testimonies, volume 5, 100.
Cov thawj coj hauv Yaxayas nees nkaum ob tau raug khi ua ke los ntawm “cov neeg tua xub.” Shebna raug txheeb tias yog ib tug thawj coj saib xyuas tsev, thiab nws txoj hauj lwm yuav raug muab rau Eliakim, tus tub ntawm Hilkiah. Hauv Yaxayas nees nkaum ob, zaj lus faj lem uas sawv cev los ntawm “lub zeem muag” ntawm tej xwm txheej yaj saub tau tsim ob pab neeg pe hawm nyob hauv Yeluxalees thaum vajntxwv sab qaum teb tab tom los ze. Ib pab tab tom raug khi cia rau lub txhab qoob saum ntuj, hos lwm pab raug khi cia rau tej hluav taws ntawm hnub kawg. Yam uas tau khi cov neeg phem ntawd yog “cov neeg tua xub,” uas yog ib qho ntawm ntau lub cim uas sawv cev rau Islam hauv Vajtswv Txojlus.
Thiab cov uas seem nyob ntawm tus naj npawb ntawm cov neeg tua hneev, yog cov neeg muaj hwj chim ntawm Khe-da cov menyuam, yuav raug txo kom tsawg dua; rau qhov tus Tswv, Yixayee tus Vajtswv, tau hais li ntawd. Yaxayas 21:17.
Thiab cov no yog cov npe ntawm Ixama‑ees cov tub, raws li lawv tej npe, raws li lawv tej xeem: tus tub hlob ntawm Ixama‑ees yog Nenpaj‑aus; thiab Khedas, thiab Atebe‑ees, thiab Mipas‑as, thiab Mixema, thiab Duma, thiab Masa, Hadas, thiab Tema, Yetus, Nafis, thiab Khetema: Cov no yog Ixama‑ees cov tub, thiab cov no yog lawv tej npe, raws li lawv tej zos, thiab raws li lawv tej chaw ruaj khov; kaum ob tug thawj uas kav raws li lawv tej haiv neeg. Chivkeeb 25:13–16.
Kev coj noj coj ua ntawm Adventism raug cov tub tua nees xuas xub khi thaum lawv tsis lees txais txoj xov uas hais tias Islam tau tawm tsam Tebchaws Meskas rau hnub tim 11 lub Cuaj Hli, 2001, raws li kev ua tiav ntawm Vajlugkub tej lus faj lem. Kev tawm tsam rau 9/11 yog qhov lees paub tseeb ntawm txoj xov uas tau raug qhib lub foob rau xyoo 1989, thaum lub Soviet Union poob lawm. Islam qhov kev tawm tsam rau 9/11 muaj kev sib txig nrog hnub tim 11 lub Yim Hli, 1840, thaum ib zaj lus faj lem hais txog Islam raug txwv tau muab hwj chim rau thawj tus timtswv txoj xov los ntawm kev lees paub Miller txoj cai tseem ceeb tshaj plaws hauv lus faj lem, uas yog ib hnub sawv cev rau ib xyoos. Hnub tim 11 lub Yim Hli, 1840 yog kev ua tiav ntawm ib qho xwm txheej uas tau raug twv ua ntej raws li txoj ntsiab cai ib hnub rau ib xyoos. Thaum nws tau ua tiav lawm thawj tus timtswv txoj xov thiaj raug nqa mus rau txhua lub chaw tshaj txoj moo zoo hauv lub ntiajteb.
9/11 tau lees paub txog txoj cai tseem ceeb ntawm “kev ua yog toog pom” uas tau muab rau Adventism tshaj tawm. Txoj cai ntawd yog tias keeb kwm rov muaj dua. Thaum txoj cai hais tias ib hnub sawv cev rau ib xyoos tau raug lees paub rau hnub tim 11 Lub Yim Hli, 1840, tus timtswv muaj hwjchim loj hauv Tshwmsim tshooj kaum tau nqes los, cim txog kev raug txhawb kom muaj zog ntawm Miller txoj xov ntawm teev kev txiav txim, yog li ntawd thiaj ua hom qhia ua ntej txog thaum tus timtswv hauv Tshwmsim tshooj kaum yim nqes los rau hnub 9/11.
“Lo lus uas hais tias kuv tau tshaj tawm tias New York yuav raug ib nthwv dej loj cheb mus ntawd los qhovtwg? Qhov no kuv yeej tsis tau hais li. Kuv tau hais tias, thaum kuv ntsia cov tsev loj loj uas tabtom raug tsa saum toj saud ntawd, ib txheej saum ib txheej, ‘Yuav muaj tej xwm txheej txaus ntshai npaum li cas tshwm sim thaum tus Tswv sawv los ua kom lub ntiajteb tshee hnyo heev kawg! Ces tej lus hauv Revelation 18:1–3 yuav tiav.’ Tag nrho tshooj kaum yim ntawm Revelation yog ib qho lus ceeb toom txog yam uas tabtom yuav los rau saum lub ntiajteb. Tiamsis kuv tsis tau txais ib lub teeb tshwjxeeb hais txog yam uas yuav los raug New York, tsuas yog tias kuv paub tias muaj ib hnub cov tsev loj loj nyob ntawd yuav raug muab pov los rau hauv av los ntawm kev tig thiab kev ntxeev dua ntawm Vajtswv lub hwjchim. Los ntawm lub teeb uas tau muab rau kuv, kuv paub tias kev puas tsuaj nyob hauv lub ntiajteb. Ib lo lus ntawm tus Tswv xwb, ib zaug kov ntawm nws lub hwjchim muaj zog kawg nkaus xwb, ces cov qauv tsev loj heev no yuav vau. Yuav muaj tej xwm txheej tshwm sim uas qhov txaus ntshai ntawm lawv yog yam uas peb tsis muaj peevxwm xav tau.” Review and Herald, July 5, 1906.
Muaj tseeb tiag tias tseem muaj ntau yam ntxiv uas yuav hais tau txog Islam, tab sis Shebna sawv cev rau cov uas tsis lees txais “zeem muag” ntawm keeb kwm yaj saub uas raug tsa saum lub hauv paus ntawm kev rov tshwm dua ntawm keeb kwm, nrog rau qhov tseeb thawj ntawm kev rov tshwm dua ntawm keeb kwm—uas yog qhov pib ntawm ib yam qhia txog qhov kawg ntawm ib yam ntawd. Kev txwv tuav Islam rau hnub August 11, 1840 tau coj tus timtswv hauv Revelation ten nqes los, thiab kev tso Islam dim rau 9/11 tau coj tus timtswv hauv Revelation eighteen nqes los.
Thiab kuv hais tias, Nej cov thawj ntawm Yakhauj, thiab nej cov nom ntawm tsev neeg Ixayees, thov nej mloog; puas yog nej tsis tsim nyog paub txoj kev txiav txim? Nej yog cov uas ntxub qhov zoo, thiab hlub qhov phem; nej hle lawv daim tawv tawm ntawm lawv, thiab tshem lawv nqaij tawm ntawm lawv cov pob txha; nej kuj noj kuv haiv neeg tej nqaij, thiab nplua lawv daim tawv tawm ntawm lawv; nej tsoo lawv tej pob txha, thiab txiav ua tej daim, ib yam li ua nqaij rau hauv lauj kaub, thiab ib yam li nqaij nyob hauv yias cub. Ces lawv yuav quaj thov tus Tswv, tiamsis nws yuav tsis mloog lawv li; nws tseem yuav zais nws lub ntsej muag ntawm lawv nyob rau lub sijhawm ntawd, raws li lawv tau coj kev phem rau hauv lawv tej kev ua. Tus Tswv hais li no txog cov cev Vajtswv lus uas ua rau kuv haiv neeg yuam kev, uas tom nrog lawv cov hniav thiab qw hais tias, Kev thaj yeeb; hos tus uas tsis muab dabtsi tso rau hauv lawv lub qhov ncauj, lawv txawm npaj kev rog tawm tsam nws. Vim li no hmo ntuj yuav los rau nej, kom nej txhob muaj yog toog pom; thiab kev tsaus ntuj yuav los rau nej, kom nej txhob ua kev twv tom ntej; lub hnub yuav poob saum cov cev Vajtswv lus, thiab nruab hnub yuav tsaus nti saum lawv. Ces cov pom yog toog yuav txaj muag, thiab cov twv tom ntej yuav poob ntsej muag; muaj tseeb, lawv txhua tus yuav npog lawv daim di ncauj, rau qhov tsis muaj lus teb ntawm Vajtswv. Tiamsis kuv tiag tiag puv npo hwjchim los ntawm tus Tswv tus Ntsuj Plig, thiab puv npo kev txiav txim, thiab lub zog, kom tshaj tawm rau Yakhauj nws txoj kev ua txhaum, thiab rau Ixayees nws txoj kev txhaum. Nej cov thawj ntawm tsev neeg Yakhauj, thiab nej cov nom ntawm tsev neeg Ixayees, uas ntxub txoj kev txiav txim, thiab hloov txhua yam ncaj ncees kom qias, thov nej mloog qhov no. Lawv txhim Xi‑oo nrog ntshav, thiab Yeluxalees nrog kev tsis ncaj. Nws cov thawj txiav txim rau nqi zog, nws cov pov thawj qhia rau nqi zog, thiab nws cov cev Vajtswv lus twv tom ntej rau nyiaj; txawm li ntawd los lawv tseem vam khom tus Tswv, thiab hais tias, Tus Tswv puas tsis nyob hauv peb? Tsis muaj kev phem twg yuav los raug peb. Mikha 3:1–11.
Thiab txhua haiv neeg coob coob uas tuaj tawm tsam Ariel [Yeluxalees], txawm yog txhua tus uas tawm tsam nws thiab nws lub chaw tiv thaiv, thiab uas ua rau nws txom nyem, yuav zoo li ib tug npau suav ntawm hmo ntuj. Nws yuav yog ib yam li thaum ib tug neeg tshaib plab npau suav pom tias, saib seb, nws tab tom noj mov; tab sis thaum nws tsaug zog los, nws tus plig tseem khoob lug: los yog ib yam li thaum ib tug neeg nqhis dej npau suav pom tias, saib seb, nws tab tom haus dej; tab sis thaum nws tsaug zog los, saib seb, nws qaug zog, thiab nws tus plig tseem ntshaw noj ntshaw haus: li ntawd xwb thiaj yuav yog cov haiv neeg coob coob uas tawm tsam lub roob Xi-oos. Nej cia li nyob twjywm thiab xav tsis thoob; nej cia li qw nrov thiab quaj: lawv qaug cawv, los tsis yog vim cawv txiv hmab; lawv tab meeg, los tsis yog vim dej cawv muaj zog. Rau qhov tus Tswv tau muab tus ntsuj plig tsaug zog tob tob los rau saum nej, thiab tau kaw nej ob lub qhov muag lawm: cov yaj saub thiab nej cov thawj, cov uas pom yog toog, nws tau npog lawv lawm. Thiab tej yog toog no tas nrho tau dhau los ua rau nej zoo li tej lus hauv ib phau ntawv uas raug muab kaw, uas neeg muab rau ib tug uas txawj nyeem, hais tias, Thov nyeem qhov no: thiab nws hais tias, Kuv nyeem tsis tau; vim nws raug kaw lawm: Thiab phau ntawv ntawd raug muab rau tus uas tsis txawj nyeem, hais tias, Thov nyeem qhov no: thiab nws hais tias, Kuv tsis txawj nyeem. Vim li no tus Tswv thiaj hais tias, Vim haiv neeg no los ze kuv tsuas yog nrog lawv lub qhov ncauj, thiab nrog lawv daim di ncauj lawv hwm kuv, tab sis lawv tau muab lawv lub siab tshem mus deb ntawm kuv lawm, thiab lawv txoj kev ntshai kuv tsuas yog kawm raws li tibneeg tej lus qhuab qhia xwb: Yog li ntawd, saib seb, kuv yuav ua ib txoj haujlwm uas txaus xav tsis thoob nyob hauv haiv neeg no, yog ib txoj haujlwm txaus xav tsis thoob thiab yog ib yam uas ua rau xav tsis thoob kawg li: rau qhov lawv cov neeg txawj ntse txoj kev txawj ntse yuav ploj mus, thiab lawv cov neeg ntse siab txoj kev nkag siab yuav raug muab zais lawm. Kev txom nyem yuav los rau cov uas nrhiav kev zais lawv tej tswv yim tob tob ntawm tus Tswv, thiab lawv tej hauj lwm nyob hauv qhov tsaus ntuj, thiab lawv hais tias, Leejtwg pom peb? thiab leejtwg paub peb? Yeej muaj tseeb, nej txoj kev tig tej xwm txheej ua ntxeev qab yuav raug suav ib yam li tus kws puab lauj kaub cov av nplaum: rau qhov puas yog yam uas raug ua yuav hais txog tus uas ua nws tias, Nws tsis tau ua kuv? los yog puas yog yam uas raug puab yuav hais txog tus uas puab nws tias, Nws tsis muaj kev nkag siab? Yaxayas 29:7–16.
Lub hav uas muaj yog toog, raws li Yaxayas hais, yog “ib hnub muaj kev txom nyem, thiab muaj kev raug tsuj ntiag taw, thiab muaj kev poob siab los ntawm tus Tswv Vajtswv uas yog tus Tswv ntawm pab tub rog nyob rau hauv lub hav uas muaj yog toog, rhuav tshem tej phab ntsa, thiab quaj hu rau tej roob.” Vim li ntawd Yaxayas thiaj quaj ntsuag kawg nkaus, ib yam li Yexus tau ua thiab.
“Yexus lub kua muag tsis yog vim Nws tos ntsoov txog Nws tus kheej txoj kev txom nyem. Nyob ncaj ntawm Nws xub ntiag yog Khexemanes, qhov chaw uas tsis ntev tom qab no txoj kev txaus ntshai ntawm ib txoj kev tsaus ntuj loj yuav npog Nws. Lub rooj vag yaj kuj tseem pom nyob ntawd, rooj vag uas tau ntau pua xyoo cov tsiaj rau kev fij txi raug coj hla mus. Tsis ntev no rooj vag ntawd yuav qhib rau Nws, tus qauv tiav loj, uas txhua yam kev fij txi no yeej tau taw tes mus rau Nws txoj kev txi rau ntiajteb tej kev txhaum. Nyob ze ntawd yog Kalakalis, qhov chaw ntawm Nws txoj kev txom nyem uas tabtom los txog. Txawm li ntawd los, tus Cawm Seej tsis quaj thiab tsis ntshawj ntsuav hauv tus ntsuj plig vim tej yam no uas ua kom nco txog Nws txoj kev tuag lim hiam. Nws txoj kev tu siab tsis yog kev tu siab qia dub. Kev xav txog Nws tus kheej txoj kev mob txom nyem tsis ua rau tus ntsuj plig muaj koob meej thiab txi tus kheej ntawd ntshai poob siab. Qhov uas chob Yexus lub siab yog daim duab ntawm Yeluxalees—Yeluxalees uas tau tsis kam lees Vajtswv Leej Tub thiab tau saib tsis taus Nws txoj kev hlub, uas tsis kam cia Nws tej txuj ci tseem ceeb muaj hwjchim qhuab ntuas nws, thiab twb yuav los txeeb Nws txojsia. Nws pom tias nws zoo li cas hauv nws txoj kev txhaum uas tsis kam lees nws tus Cawm Seej, thiab nws yuav tau ua neeg zoo li cas yog nws tau txais Nws tus uas tib leeg xwb thiaj kho tau nws lub qhov txhab. Nws twb tau los cawm nws lawm; Nws yuav tso nws tseg tau li cas?”
“Cov Ixayees tau yog ib haiv neeg uas tau txais kev txaus siab; Vajtswv tau ua lawv lub tuam tsev ua Nws qhov chaw nyob; nws yog ‘zoo nkauj rau nws qhov chaw, yog kev xyiv fab rau tag nrho lub ntiajteb.’ Ntawv Nkauj 48:2. Cov ntaub ntawv teev tseg txog ntau tshaj li ib txhiab xyoo ntawm Khetos txoj kev saib xyuas tiv thaiv thiab txoj kev hlub mos muag, yam li ib leej txiv nqa rau nws tib leeg tus me nyuam, nyob ntawd. Hauv lub tuam tsev ntawd cov yaj saub tau hais tawm lawv tej lus ceeb toom uas hnyav thiab dawb ceev. Nyob ntawd tej thurible kub nyhiab tau yoj mus los, thaum cov xyab, tov nrog tej lus thov ntawm cov uas pe hawm, tau nce mus cuag Vajtswv. Nyob ntawd cov ntshav ntawm tej tsiaj txhu tau ntws, ua lub cim qhia txog Khetos cov ntshav. Nyob ntawd Yehauvas tau qhia Nws lub hwjchim ci ntsa iab saum lub rooj uas yog lub chaw hlub tshua. Nyob ntawd cov pov thawj tau ua lawv txoj hauj lwm qhuab qhia, thiab txoj kev ci ntsa iab ntawm tej cim thiab tej kab ke tau txuas ntxiv mus ntau tiam ntau xyoo. Tiam sis txhua yam no yuav tsum xaus.”
“Yexus tsa Nws txhais tes,—txhais tes uas tau foom koob hmoov rau cov neeg mob thiab cov raug txom nyem ntau zaus,—thiab viav nws mus rau lub nroog uas raug txiav txim puas tsuaj, hauv tej lo lus quaj ntsuag uas txhawg siab Nws thiaj hu tawm tias: ‘Yog koj twb paub lawm, yog, txawm yog koj, tsawg kawg rau hnub no uas yog koj hnub, tej yam uas yog rau koj txoj kev thaj yeeb!—’ Ntawm no tus Cawm Seej nres tseg, thiab tsis hais tawm yam uas Yeluxalees tej zaum yuav tau nyob rau hauv yog nws tau txais txoj kev pab uas Vajtswv xav muab rau nws,—uas yog lub txiaj ntsim ntawm Nws Leej Tub uas Nws hlub. Yog Yeluxalees tau paub yam uas yog nws txoj cai tsim nyog paub, thiab tau mloog raws qhov kaj uas Ntuj Ceeb Tsheej tau xa tuaj rau nws, nws yuav tau sawv tawm los hauv txoj kev khav theeb ntawm kev vam meej, ua tus huab tais poj niam ntawm txhua lub tebchaws, muaj kev ywj pheej nyob hauv lub zog ntawm lub hwjchim uas Vajtswv pub rau nws. Yuav tsis muaj cov tub rog muaj riam phom sawv ntawm nws tej rooj vag li, thiab yuav tsis muaj tej chij Loos yuj saum nws tej ntsa loog. Lub neej yav tom ntej uas muaj hwjchim ci ntsa iab, uas yuav tau foom koob hmoov rau Yeluxalees yog nws tau txais nws tus Txhiv Dim, sawv tshwm los rau ntawm Vajtswv Leej Tub xub ntiag. Nws pom tias dhau los ntawm Nws, nws yuav tau raug kho ntawm nws tus kab mob hnyav heev, raug tso dim ntawm txoj kev ua qhev, thiab raug tsa kom ruaj khov ua lub nroog loj muaj hwjchim tshaj plaws hauv ntiajteb. Ntawm nws tej ntsa loog, tus nquab ntawm kev thaj yeeb yuav tau ya tawm mus cuag txhua haivneeg. Nws yuav tau yog lub mom muaj koob meej ci ntsa iab ntawm lub ntiajteb.”
“Tiamsis daim duab ci ntsa iab ntawm yam uas Yeluxalees yuav tau ua twb ploj zuj zus ntawm tus Cawm Seej lub qhov muag lawm. Nws paub tseeb txog yam uas nws tam sim no yog nyob hauv qab tus quab Roman, ris Vajtswv txoj kev chim siab, raug teem cia rau Nws txoj kev txiav txim pauj rov qab. Nws rov qab khaws txoj xov tawg ntawm Nws txoj kev quaj ntsuag: ‘Tiamsis nim no tej no raug muab zais ntawm koj ob lub qhov muag lawm. Rau qhov hnub yuav los txog rau saum koj, thaum koj cov yeeb ncuab yuav tsa ib txoj kab nkuaj ncig koj, thiab yuav vij koj puag ncig, thiab kaw koj rau txhua sab, thiab yuav tsoo koj kom tiaj nreem rau hauv av, nrog koj tej menyuam uas nyob hauv koj; thiab lawv yuav tsis cia ib lub pob zeb nyob saum ib lub ntxiv hauv koj li; vim koj tsis tau paub lub sijhawm uas koj raug mus xyuas.’”
“Yexus Khetos tau los cawm Yeluxalees nrog nws cov me nyuam; tiam sis txoj kev khav theeb raws li Falixais, txoj kev ntsej muag cuav, txoj kev khib, thiab kev lim hiam tau txwv Nws tsis pub ua tiav Nws lub hom phiaj. Yexus paub txog txoj kev pauj txim txaus ntshai uas yuav raug coj los raug rau lub nroog uas twb raug teem tseg rau kev puam tsuaj ntawd. Nws pom Yeluxalees raug kav los ntawm tej pab tub rog, cov neeg nyob hauv uas raug kaw ib ncig raug ntiab mus txog kev tshaib kev nqhis thiab kev tuag, cov niam pub mov los ntawm tej cev tuag ntawm lawv tus kheej cov me nyuam, thiab niam txiv nrog me nyuam sib txeeb tus mov kawg ntawm ib leeg rau ib leeg, txoj kev hlub raws ntuj tsim raug rhuav tshem vim txoj kev tshaib plab tom tom tsis tu. Nws pom tias txoj kev tawv ncauj ntawm cov Yudais, raws li tau tshwm hauv lawv txoj kev tsis lees txais Nws txoj kev cawm seej, kuj yuav coj lawv mus rau qhov tsis kam zwm rau cov tub rog tuaj txeeb teb chaws. Nws ntsia pom Kalakhaliv, qhov chaw uas Nws yuav raug tsa siab rau saum, raug teem puv npo los ntawm tej tug ntoo khaub lig coob npaum li tej ntoo hauv hav zoov. Nws pom cov neeg txom nyem nyob ntawd raug tsim txom saum lub tshuab tsim txom thiab raug ntsia saum ntoo khaub lig, cov vaj tsev zoo nkauj raug rhuav tshem, lub tuam tsev poob ua tshauv, thiab ntawm nws tej phab ntsa loj loj tsis tshuav ib lub pob zeb nyob saum lwm lub, thaum lub nroog raug laij zoo li ib daim teb. Yog li ntawd, tus Cawm Seej yeej tsim nyog quaj ntsuag hauv txoj kev mob ntsws lwj siab thaum ntsia pom daim duab txaus ntshai ntawd.”
“Yeluxalees tau yog tus me nyuam uas Nws tu, thiab ib yam li ib tug txiv hlub tshua quaj ntsuag rau ib tug tub uas tawv ncauj yuam kev, Yexus kuj quaj rau lub nroog uas Nws hlub ntawd. Kuv yuav tso koj tseg li cas? Kuv yuav ua li cas thiaj pom koj raug muab cob rau kev puastsuaj? Kuv puas yuav tsum cia koj mus kom puv nkaus lub khob ntawm koj tej kev phem kev qias? Ib tug ntsuj plig muaj nqis kawg li ntawd; thaum muab piv rau nws, tej ntiajteb poob mus ua yam tsis muaj nqis; tiam sis ntawm no yog ib haiv neeg tag nrho uas yuav ploj mus. Thaum lub hnub tab tom nqes mus rau sab hnub poob dhau ntawm kev pom nyob saum ntuj, hnub ntawm txoj kev tshav ntuj rau Yeluxalees yuav xaus lawm. Thaum pawg neeg tab tom nres ntawm ntug Roob Txiv Aulib, tseem tsis tau lig dhau rau Yeluxalees hloov siab lees txim. Lub sij hawm ntawd tus tim tswv ntawm txoj kev hlub tshua tseem tab tom muab nws ob tis qhwv los nqes ntawm lub zwm txwv kub kom muab chaw rau kev ncaj ncees thiab txoj kev txiav txim uas tab tom los sai. Tiam sis Khetos lub siab loj puv npo kev hlub tseem tab tom thov rau Yeluxalees, uas twb thuam Nws tej kev hlub tshua, saib tsis taus Nws tej lus ceeb toom, thiab tab tom yuav pleev nws ob txhais tes rau hauv Nws cov ntshav. Yog Yeluxalees tsuas hloov siab lees txim xwb, tseem tsis tau lig dhau. Thaum cov kab hluav kawg ntawm lub hnub poob tseem tab tom lo nyob saum lub tuam tsev, saum cov yees, thiab saum tej ncov, puas yuav tsis muaj ib tug tim tswv zoo coj nws los rau tus Cawm Seej txoj kev hlub thiab tig nws txoj kev puastsuaj mus? Lub nroog zoo nkauj thiab tsis dawb huv, uas tau muab pob zeb ntaus cov yaj saub, uas tau tsis lees txais Vajtswv Leej Tub, uas los ntawm nws txoj kev tsis hloov siab lees txim tab tom xauv nws tus kheej rau hauv tej saw hlau ntawm kev qhev,—nws hnub ntawm txoj kev hlub tshua twb yuav dhau tag lawm!” Desire of Ages, 576–578.
Raws li Yaxayas tau piav txog kev ua rog tawm tsam Yeruxalees nyob hauv tshooj nees nkaum-ob, cov uas tuaj tawm tsam “txhim lawv tus kheej ua kab ntaus rog ntawm lub rooj vag.” Elam thiab Kir nyob ntawm lub rooj vag nrog tej cuab yeej ua rog npaj txhij, thiab ces lawv thiaj pom Yeruxalees txoj kev vov chaw nkaum. Hauv Yaxayas, “txoj kev vov” uas cov yeeb ncuab ntawm lub rooj vag pom tau ntawd yog tus duab ntxoov ntxoo ntawm Iyiv.
“Woe rau cov menyuam uas ntxeev siab,” tus Tswv hais tias, “uas txais tswvyim sablaj, tiamsis tsis yog ntawm kuv; thiab uas npog lawv tus kheej nrog ib daim npog, tiamsis tsis yog ntawm kuv tus Ntsuj Plig, kom lawv ntxiv kev txhaum rau kev txhaum: cov uas taug kev nqes mus rau tebchaws Iziv, thiab tsis tau thov ntawm kuv lub qhov ncauj; kom lawv ntxiv dag zog rau lawv tus kheej hauv Falau lub zog, thiab tso siab rau hauv duab ntxoov ntxoo ntawm Iziv!” Yaxayas 30:1, 2.
Cov yeeb ncuab ntawm Yeluxalees pom tseeb tias cov uas sawv cev los ntawm Shebna tau tso lawv txojkev cia siab rau tim Iyi, xav tias tim Iyi yuav tiv thaiv lawv; hos cov uas sawv cev los ntawm Eliakim tus tub ntawm Hilkiah tsis tso siab rau “duab ntxoov ntxoo ntawm tim Iyi,” tiam sis raug npog los ntawm daim ntaub npog ntawm Vajtswv tus Ntsuj Plig thiab tso siab rau “duab ntxoov ntxoo ntawm Tus Siab Tshaj Plaws.”
Tus uas nyob rau hauv qhov chaw zais cia ntawm Tus Siab Tshaj Plaws yuav nyob ruaj hauv qab tus duab ntxoov ntxoo ntawm Tus Muaj Hwjchim Loj Kawg Nkaus. Kuv yuav hais txog tus Tswv tias, Nws yog kuv qhov chaw nkaum thiab kuv lub chaw ruaj khov; kuv tus Vajtswv; kuv yuav tso siab rau Nws. Ntawv Nkauj 91:1, 2.
Thaum txog lub sij hawm muaj teeb meem ntawm txoj cai Hnub Xanpataus, cov nkauj xwb txawj ntse uas Eliakim tus tub ntawm Hilkiah sawv cev rau lawv tab tom tso siab rau tus duab ntxoov ntxoo ntawm Tus Siab Tshaj Plaws, hos cov nkauj xwb ruam uas Shebna sawv cev rau lawv tab tom tso siab rau tus duab ntxoov ntxoo ntawm Iyi tebchaws. Lo lus uas txhais ua “raug nthuav tawm” muaj lub ntsiab tias raug hle kom plhuav thiab raug coj mus ua qhev. Cov yeeb ncuab nyob ntawm rooj vag pom tias txoj kev tiv thaiv Yeluxalees twb raug muab tshem tawm lawm, ces Shebna thiab nws cov phoojywg pib sim cawm lawv tus kheej, vim lawv pom “cov chaw tawg ntawm lub nroog Davi,” thiab lawv pom tias muaj ntau qhov tawg uas yuav cia tus yeeb ncuab nkag tau los. Nyob rau hauv kev ntshai heev, raws li tau sawv cev hauv zaj lus piv txwv txog kaum tus nkauj xwb, cov ruam pib nrhiav kev tiv thaiv, tiam sis lawv tsis muaj li.
Shebna ntsia rau “tej cuab yeej tiv thaiv ntawm hav zoov” kom cawm nws, tiam sis twb lig dhau lawm. Nws suav cov tsev hauv Yeluxalees thiab pib rhuav lawv pov tseg kom txhim kho phab ntsa kom ruaj khov, tiam sis twb lig dhau lawm. Lawv khaws dej los ntawm lub pas dej qis thiab sim txuas nrog dej ntawm lub pas qub, tiam sis twb lig dhau lawm. Dej, uas yog ib lub cim tseem ceeb ntawm Vaj Ntsuj Plig Dawb Huv, qhia tias lawv tab tom nrhiav roj nrog kev kub ntxhov kawg, tab sis twb lig dhau lawm. Hauv tag nrho lawv tej kev siv zog, lawv tsis nco qab Tus Tsim cov pas dej, thiab tias Nws tau tsim cov “pas dej” ntawm qhov tseeb ntawd los ntev lawm. Lawv tsis nco qab tias yog lub Pob Zeb Ruaj Khov Mus Ib Txhis uas tau muab txoj lus ntawd nyob rau lub sijhawm qub. Lawv xaiv tsis taug kev hauv tej kev qub, uas raug sawv cev los ntawm cov hauv paus uas tau raug tsim tsa los ntawm William Miller txoj haujlwm.
“Tus yeeb ncuab tab tom nrhiav kom tig lub siab thiab lub tswvyim ntawm peb cov kwv tij thiab cov muam mus deb ntawm txoj hauj lwm ntawm kev npaj ib haiv neeg kom sawv ruaj tau nyob rau hnub kawg no. Nws tej lus dag ntxias raug tsim los coj tibneeg lub siab kom khiav deb ntawm tej kev phom sij thiab tej hauj lwm uas yog lub luag hauj lwm rau lub sijhawm no. Lawv suav hais tias qhov kaj uas Khetos tau los saum ntuj ceeb tsheej coj los pub rau Yauhas rau Nws haiv neeg ntawd tsis muaj nqis dabtsi li. Lawv qhia tias tej xwm txheej uas nyob ncaj nraim ntawm peb xub ntiag no tsis tseem ceeb txaus kom tsim nyog txais kev ua tib zoo saib xyuas tshwjxeeb. Lawv ua kom qhov tseeb uas muaj keeb kwm saum ntuj ceeb tsheej poob nws txoj hauj lwm, thiab lawv txeeb Vajtswv haiv neeg ntawm lawv tej kev paub dhau los, muab ib txoj kev tshawb fawb cuav los hloov rau lawv.”
“‘Yehauvas hais li no tias, Nej sawv ntsug ntawm tej kev, thiab saib, thiab nug txog tej qub txojkev, tias txoj twg yog txojkev zoo, thiab nej taug kev hauv ntawd.’ Yelemiya 6:16.”
“Tsis txhob cia leejtwg nrhiav kev rhuav tshem tej hauv paus ntawm peb txoj kev ntseeg—tej hauv paus uas tau muab tsa tseg txij thaum pib ntawm peb tes hauj lwm los ntawm kev kawm Vajtswv Txojlus nrog kev thov ntuj thiab los ntawm kev tshwm sim. Saum tej hauv paus no peb tau ua tsev txuas ntxiv los tau tsib caug xyoo dhau los no. Tej neeg tej zaum yuav xav tias lawv tau nrhiav tau ib txoj kev tshiab thiab tias lawv yuav tsa tau ib lub hauv paus uas muaj zog dua qhov uas twb raug tsa tseg lawm. Tiamsis qhov no yog ib qho kev dag ntxias loj heev. Tsis muaj leejtwg yuav tso tau lwm lub hauv paus dua li qhov uas twb raug tso tseg lawm.”
“Yav tag los no coob leej twb tau pib txhim tsa ib txoj kev ntseeg tshiab, thiab tsim tsa tej hauv paus ntsiab lus tshiab. Tiamsis lawv tej kev txhim tsa ntawd sawv tau ntev npaum li cas? Tsis ntev nws txawm vau lawm, vim nws tsis tau raug muab tsa rau saum lub Pob Zeb.
“Cov thawj tug thwjtim puas tsis tau ntsib neeg tej lus hais thiab? Lawv puas tsis tau mloog tej kev xav cuav, thiab tom qab uas lawv tau ua txhua yam lawm, puas tsis tau sawv ruaj khov, hais tias: ‘Tsis muaj leejtwg yuav tsa tau dua lwm lub hauv paus dua li lub hauv paus uas twb muab tsa lawm’? 1 Corinthians 3:11.
“Yog li ntawd peb yuav tsum tuav peb txoj kev tso siab thaum chiv keeb kom ruaj nrees mus txog thaum kawg. Vajtswv thiab Khetos tau xa tej lus uas muaj hwjchim tuaj rau haiv neeg no, coj lawv tawm hauv lub ntiajteb no, ib qib zuj zus, los rau hauv qhov kaj meej ntawm qhov tseeb tam sim no. Nrog daim di ncauj uas hluav taws dawb huv tau kov lawm, Vajtswv cov tub qhe tau tshaj tawm txoj xov ntawd. Lo lus hais saum ntuj tau muab nws lub cim foob rau qhov tseeb tiag ntawm qhov tseeb uas tau tshaj tawm.” Testimonies, volume 8, 296, 297.
“Hnub” uas txhua yam no tshwm sim yog “hnub” hauv Vajluskub uas Yaxaya qhia tias yog hnub uas tus Tswv Vajtswv uas kav txhua pab tub rog tau hu kom muaj “kev quaj, thiab kev tu siab, thiab kev chais hau, thiab kev hnav ntaub tsaj.”
Thiab tus Tswv hais rau Mauxes tias, Hnub kaum ntawm lub hli xya no kuj yuav yog hnub ua kev theej txhoj: hnub ntawd yuav yog ib qho kev sib txoos dawb huv rau nej; nej yuav tsum txo nej tej ntsuj plig kom txom nyem, thiab coj ib qho khoom xyeem hlawv rau tus Tswv. Nej yuav tsum tsis txhob ua ib yam haujlwm li rau hnub ntawd: rau qhov hnub ntawd yog hnub ua kev theej txhoj, kom ua kev theej txhoj rau nej ntawm nej tus Tswv Vajtswv xub ntiag. Rau qhov tus ntsuj plig twg uas tsis txo nws tus kheej kom txom nyem rau hnub ntawd, tus ntawd yuav raug txiav tawm hauv nws haiv neeg mus. Thiab tus ntsuj plig twg uas ua ib yam haujlwm li rau hnub ntawd, tus ntsuj plig ntawd kuv yuav rhuav tshem tawm hauv nws haiv neeg mus. Nej yuav tsum tsis txhob ua ib yam haujlwm li; qhov no yuav yog ib txoj kevcai mus ib txhis thoob plaws nej tej tiam neeg hauv txhua qhov chaw uas nej nyob. Hnub ntawd yuav yog rau nej ib hnub Xanpataus ntawm kev so; thiab nej yuav tsum txo nej tej ntsuj plig kom txom nyem: txij thaum yav tsaus ntuj ntawm hnub cuaj ntawm lub hli mus txog yav tsaus ntuj tom qab, nej yuav tsum ua nej hnub Xanpataus. Leviticus 23:26–32.
Hnub uas tau raug piav los ntawm Shebna thiab Eliakim tus tub ntawm Hilkiah yog Hnub Theej Txhoj antitypical, uas npog keeb kwm txij xyoo 1844 mus txog thaum Michael sawv los. Hauv lub sijhawm ntawd Adventism tau raug hu kom “txom nyem” lawv tej ntsuj plig, lossis raws li Yaxayas sawv cev rau nws, yog raug hu “kom quaj, thiab kom tu siab quaj ntsuag, thiab kom chais hau do hau, thiab kom hnav khaub ncaws ntawm ntaub ntaub tawv.”
“Xyoo 1844 peb tus Pov Thawj Hlob tus loj kawg tau nkag mus rau hauv qhov chaw Dawb Huv Tshaj Plaws ntawm lub tuam tsev dawb huv saum ntuj ceeb tsheej, kom pib tes dej num ntawm txoj kev txiav txim tshuaj xyuas. Tej xwm txheej ntawm cov neeg ncaj ncees uas tuag lawm tau raug coj los tshuaj xyuas ua ntej Vajtswv. Thaum tes dej num ntawd tiav lawm, kev txiav txim yuav raug tshaj tawm rau cov neeg tseem ciaj sia. Cov sijhawm tseem ceeb thiab hnyav no muaj nqes npaum li cas, tseem ceeb npaum li cas! Peb txhua tus nyias muaj nyias ib rooj plaub tseem tab tom nyob tos hauv lub tsev hais plaub saum ntuj ceeb tsheej. Peb txhua tus yuav raug txiav txim nyias raws li tej haujlwm uas tau ua hauv cev nqaij daim tawv. Hauv txoj kev ua haujlwm piv txwv ntawd, thaum tus pov thawj hlob ua tes dej num theej txhoj nyob hauv qhov chaw Dawb Huv Tshaj Plaws ntawm lub tuam tsev dawb huv hauv ntiajteb no, cov neeg raug hu kom txo lawv tus ntsuj plig rau ntawm Vajtswv xub ntiag, thiab lees lawv tej kev txhaum, xwv kom lawv thiaj raug theej txhoj thiab raug lwv tawm mus. Yog li no, hauv hnub theej txhoj uas yog qhov tiav raws tus piv txwv no, thaum Khetos nyob hauv lub tuam tsev dawb huv saum toj no tab tom thov sawv cev rau Nws haiv neeg, thiab txoj kev txiav txim kawg nkaus uas thim tsis tau yuav raug tshaj tawm rau txhua rooj plaub, puas yuav tsum kom peb ua tsawg dua li ntawd?”
“Peb tus xwm txheej yog li cas nyob rau lub sijhawm txaus ntshai thiab hnyav no? Alas, txoj kev khav theeb twg uas tab tom kav hauv pawg ntseeg, txoj kev ua siab phem cuav twg, txoj kev dag ntxias twg, txoj kev nyiam hnav ris tsho zoo zoo, kev ua lom zem tsis tsim nyog, thiab kev nrhiav kev lom zem, txoj kev ntshaw kom tau txoj hauj lwm siab tshaj plaws npaum li cas! Tag nrho tej kev txhaum no tau ua kom lub siab tsaus ntuj nti, kom tej yam nyob mus ib txhis tsis tau raug paub meej. Puas yog peb yuav tsis tshawb nrhiav Vajlugkub, xwv peb thiaj paub tias peb nyob qhov twg hauv keeb kwm ntawm lub ntiajteb no? Puas yog peb yuav tsis ua neeg muaj kev to taub txog tes dej num uas tab tom raug ua kom tiav rau peb nyob rau lub sijhawm no, thiab txog txoj hauj lwm uas peb, ua cov neeg txhaum, yuav tsum nyob thaum tes dej num ntawm txoj kev theej txhoj no tab tom mus ntxiv? Yog peb tseem saib nuj nqis rau txoj kev cawm dim ntawm peb tus ntsuj plig, peb yuav tsum hloov siab hloov ntsws kom meej thiab ruaj khov. Peb yuav tsum nrhiav tus Tswv nrog txoj kev hloov siab lees txim tiag tiag; peb yuav tsum lees peb tej kev txhaum nrog txoj kev tu siab tob kawg hauv tus ntsuj plig, kom tej kev txhaum ntawd raug lwv tawm mus.” Selected Messages, phau 1, 124, 125.
Thiab nyob rau hnub ntawd, tus Tswv Vajtswv uas yog tus Tswv ntawm tej pab tub rog tau hu kom quaj ntsuag, thiab quaj nyiav, thiab chais taub hau do hau, thiab hnav ntaub tsaj khi duav; tiam sis saib maj, muaj kev zoo siab thiab kev lom zem, tua nyuj, tua yaj, noj nqaij, thiab haus cawv txiv hmab: cia peb noj thiab haus; rau qhov tag kis peb yuav tuag. Yaxayas 22:12, 13.
Tus Tswv tau hu Shebna kom tsim txom nws tus ntsuj plig, tiam sis nws ho xaiv noj, haus, thiab tseem lom zem ntxiv mus. Tus Tswv “qhia tawm” rau hauv nws “pob ntseg” tias Shebna txoj kev txhaum yuav tsis raug ntxuav kom ploj. Lo lus uas txhais ua “raug ntxuav kom ploj” yog lo lus uas siv hauv Leviticus rau “kev theej txhoj.” Txoj kev txhaum no ntawm Laodicean Adventism yuav tsis raug theej txhoj. Tam sim no Yaxayas pib hais txog kev sib raug zoo ntawm Shebna (Laodicean Adventists) nrog Eliakim, Hilkiah tus tub (Philadelphian Adventists).
Shebna yog tus “tuav nyiaj txiag” ib yam li Yudas. Thiab Tobiah nyob rau hnub nyoog Nehemiah kuj tau nyob hauv Vajtswv lub chaw dawb huv, hauv ib chav tsev (chaw khaws nyiaj txiag) uas yog qhov chaw yuav tsum khaws tej khoom fij. Thaum Nehemiah ntxuav lub tuam tsev kom dawb huv, nws ntiab Tobiah thiab nws tej khoom pov tseg tawm mus. Shebna kuj yuav raug muab ntiab tawm thiab. Ob leeg no ua piv txwv txog kev raug nti tawm ntawm Laodicean Adventism thaum txog txoj cai Hnub Sunday.
“Vim yog cov neeg Amoos thiab cov neeg Mau-a tau ua phem lim hiam thiab ntxeev siab rau cov Ixayees, Vajtswv thiaj li tau tshaj tawm los ntawm Mauxes hais tias lawv yuav tsum raug txwv tawm mus ib txhis tsis pub nrog rau hauv lub koom txoos ntawm Nws haiv neeg. Saib Kevcai 23:3–6. Hauv txoj kev tawm tsam lo lus no, tus pov thawj hlob tau muab tej xyeem uas khaws cia rau hauv chav ntawm Vajtswv lub tsev ntiab tawm mus, kom npaj ib qho chaw rau tus sawv cev no ntawm ib haiv neeg uas raug txwv tsis pub koom nrog. Tsis muaj ib qho kev saib tsis taus Vajtswv loj dua uas yuav qhia tau dua li kev pub ib qho txiaj ntsig zoo li no rau tus yeeb ncuab ntawm Vajtswv thiab ntawm Nws txoj kev tseeb.”
“Thaum nws rov qab los ntawm Persia, Nehemi‑yas thiaj paub txog qhov kev qias neeg uas raug ua tawv nthi ntawd, thiab nws tau nqis tes sai sai los ntiab tus uas tau nkag los ntawd tawm. Nws hais tias, ‘Qhov no ua rau kuv mob siab heev’; ‘vim li ntawd kuv thiaj muab tag nrho tej khoom hauv tsev ntawm Tobiah pov tawm hauv chav ntawd. Ces kuv txib kom lawv ntxuav tej chav huv si: thiab kuv rov coj tej twj siv ntawm Vajtswv lub tuam tsev, nrog rau tej xyeem mov thiab tej xyab dawb huv, los tso rau hauv ntawd dua.’”
“Tsis yog tsuas yog lub tuam tsev raug ua kom qias tsis huv xwb, tiam sis tej khoom fij kuj raug siv yuam kev thiab. Qhov no tau ua rau cov neeg tsis muaj siab hlo pub dawb ntxiv lawm. Lawv twb poob lawv txoj kev kub siab thiab kev rau siab lawm, thiab lawv kuj tsis kam them lawv ib feem kaum. Cov txhab nyiaj hauv tus Tswv lub tsev raug npaj tsis txaus; coob tus neeg hu nkauj thiab lwm tus uas ua haujlwm hauv kev pabcuam ntawm lub tuam tsev, vim tsis tau txais kev txhawb nqa txaus, thiaj tau tso Vajtswv tes haujlwm tseg mus ua haujlwm rau lwm qhov.” Prophets and Kings, 670.
Shebna, Judas thiab Tobiah txhua tus sawv cev rau cov Adventists Laodicean nyob rau lub sijhawm kawg.
Tus Tswv Vajtswv ntawm cov tub rog hais li no tias, Cia li mus cuag tus neeg tu nyiaj no, yog Shebna, tus uas saib xyuas lub tsev, thiab hais tias, Koj muaj dab tsi ntawm no? thiab koj muaj leej twg ntawm no, uas koj thiaj txaug ib lub ntxa rau koj tus kheej ntawm no, zoo li tus uas txaug ib lub ntxa rau nws tus kheej rau qhov siab, thiab txaug ib qho chaw nyob rau nws tus kheej hauv lub pob zeb? Saib seb, tus Tswv yuav coj koj mus rau hauv ib txoj kev raug ntiab tawm uas muaj hwjchim loj kawg, thiab nws yuav qhwv koj tag nrho tiag tiag. Nws yuav muab koj yob thiab muab koj pov nrov nrov ib yam li ib lub pob mus rau hauv ib lub tebchaws dav loj; koj yuav tuag rau qhov ntawd, thiab cov tsheb nees ntawm koj lub koob meej yuav yog kev txaj muag rau tsev ntawm koj tus tswv. Thiab kuv yuav ntiab koj tawm ntawm koj txoj hauj lwm, thiab nws yuav rub koj nqes tawm ntawm koj lub meejmom. Yaxayas 22:15–19.
Thaum vajntxwv sab qaum teb tab tom txav los ze Yeluxalees, thiab yuav tsum nco ntsoov tias qhov kev txav los ze ntawd yog kev txav los ze zuj zus uas cov pej xeem hauv Yeluxalees yeej paub tias tab tom yuav los. Qhov no yog yam uas raug qhia tseg hauv Yaxayas tshooj nees nkaum thaum Tartan, tus thawj tub rog Axilias, kov yeej Asdos nyob hauv Iyi tebchaws. Lawv paub tias yam twg tab tom yuav los, los Sisepena siv nws lub sijhawm los ua ib lub ntxa zoo nkauj rau nws tus kheej. Cov kws tshawb qub txeeg qub teg nrhiav tau Sisepena lub ntxa thiab muab cov lus sau uas nyob saum qhov rooj nkag mus rau lub ntxa ntawd tshem tawm, thiab tam sim no nws nyob hauv ib lub Tsev Khaws Puav Pheej hauv tebchaws Askiv. Qhov uas txaus xav tsis thoob heev yog tias, thaum Sisepena raug tshem tawm lawm thiab Eli-akis, Hilkhiya tus tub, los tuav Sisepena txoj hauj lwm ua thawj, Eli-akis, Hilkhiya tus tub, tau txais ib lub cim foob muaj koob muaj npe uas nws siv tau los lees paub nws lub npe rau saum cov ntaub ntawv raug cai. Lub cim foob ntawd kuj raug cov kws tshawb qub txeeg qub teg nrhiav tau thiab nyob hauv tib lub tsev khaws puav pheej ntawd hauv tebchaws Askiv. Sisepena nyob hauv lub tsev khaws puav pheej ntawd raws li tus sawv cev ntawm nws lub ntxa, uas yog lub cim ntawm txoj kev tuag, hos Eli-akis, Hilkhiya tus tub, kuj nyob hauv lub tsev khaws puav pheej ntawd nrog tus sawv cev ntawm lub cim foob ntawm txoj sia.
Vim yog Shebna tsis kam lees txais zaj lus ceeb toom hais txog vajntxwv sab qaum teb, nws thiaj raug nti tawm hauv tus Tswv lub qhov ncauj; thiab lo lus uas txhais ua “nti tawm” hauv zaj lus ceeb toom ntawm Tshwmsim rau Laodicea, qhov tseeb txhais hais tias ntuav nphwv tawm mus. Nrog Nehemiah, nws tau ntiab Tobiah thiab nws tej khoom tawm mus; thiab nrog Shebna, nws raug pov nroo nphau yam li ib lub pob mus rau ib lub tebchaws deb. Shebna yog cov Adventist Laodicea uas tab tom tsis lees txais zaj lus faj lem uas tau raug qhib lub foob tawm xyoo 1989 thiab tab tom npaj rau lub ntxa—yog lub cim ntawm tus tsiaj qus; hos Eliakim tus tub ntawm Hilkiah, yog Adventism Philadelphia uas tau txais Vajtswv lub foob.
Thiab yuav muaj tias, nyob rau hnub ntawd, kuv yuav hu kuv tus tub qhe Eliakim, tus tub ntawm Hilkiah; thiab kuv yuav muab koj lub tsho ntev los hnav rau nws, thiab kuv yuav khi kom nws ruaj khov nrog koj txoj siv sia, thiab kuv yuav tso koj txoj kev kav tebchaws rau hauv nws txhais tes; thiab nws yuav ua ib tug txiv rau cov neeg uas nyob hauv Yeluxalees, thiab rau tsev neeg Yudas. Yaxayas 22:20, 21.
Thaum txog rau txoj cai hnub Caiv, cov nplej thiab cov nroj txhauv hauv Adventism raug muab cais tawm, thiab kev coj noj coj ua ntawm pawg ntseeg uas yeej lawm raug muab rau Eliakim, tus tub ntawm Hilkiah, thiab tom qab ntawd tus Tswv tsa Nws pawg ntseeg kom sawv ua ib lub chij, thaum zaj lus ntawm tus tim tswv thib peb loj hlob mus ua ib lub suab qw nrov. Tej zaum kuv twb rov hais dua ntau dhau lawm los ntawm kev ntxiv lo lus “tus tub ntawm Hilkiah,” thaum kuv tsuas hais Eliakim xwb los tau. Tiamsis leej txiv thiab nws tus me nyuam ua ke yog ib lub cim ntawm txoj xov Eliyas ua ntej xya lub plag kawg. Txoj xov ntawm Eliyas siv lub cim ntawm leej txiv thiab cov me nyuam los sawv cev rau tus thawj (leej txiv) thiab tus kawg (tus tub). Qhov kev sib raug zoo yav tom ntej no pab txhawb rau tej lus piv txwv kawg hauv tshooj nees nkaum-ob. Lo lus cog tseg rau Eliakim, tus tub ntawm Hilkiah, yog tias tus Tswv yuav muab tus yuam sij ntawm tsev neeg Das Vis tso rau saum nws lub xub pwg.
“Davi tsev” yog zaj lus ntawm leej txiv thiab leej tub uas Yexus tau hais txog hauv Nws txoj kev sib tham zaum kawg nrog cov Yudais uas tawm tsam. Nws kuj yog qhov chaw uas Nws xaus Phau Ntawv Qhia Tshwm. Davi tsev muaj ib tug yuam sij, uas yog tias tsis siv ib yam dab tsi ntxiv txog Lub Kaum Hli 22, 1844, rau qhov tsuas yog ib qho chaw hauv Vajluskub uas hais txog tus yuam sij no yog nyob hauv zaj lus rau pawg ntseeg Filadefias.
Thiab tus yuam sij ntawm tsev neeg Das Vis kuv yuav muab tso rau saum nws lub xub pwg; ces nws yuav qhib, thiab yuav tsis muaj leejtwg kaw tau; thiab nws yuav kaw, thiab yuav tsis muaj leejtwg qhib tau. Yaxayas 22:22.
Thiab sau tus timtswv ntawm pawg ntseeg hauv Philadelphia sau tias; Tus uas dawb huv, tus uas tseeb, tus uas tuav yawm sij ntawm Davi, tus uas qhib, tsis muaj leejtwg kaw tau; thiab tus uas kaw, tsis muaj leejtwg qhib tau; nws hais tej no tias; Kuv paub koj tej haujlwm lawm: saib seb, Kuv twb muab ib lub qhov rooj qhib cia rau ntawm koj xub ntiag lawm, thiab tsis muaj leejtwg kaw tau nws li: rau qhov koj muaj zog tsawg, thiab koj twb khaws Kuv lo lus cia lawm, thiab tsis tau tsis lees Kuv lub npe li. Saib seb, Kuv yuav ua kom cov uas yog ntawm lub tsev sablaj ntawm Xatas, cov uas hais tias lawv yog cov Yudais, los lawv tsis yog, tiamsis yog dag; saib seb, Kuv yuav ua kom lawv los pe hawm ntawm koj ko taw xub ntiag, thiab kom lawv paub tias Kuv tau hlub koj lawm. Vim koj twb khaws lo lus ntawm Kuv txoj kev ua siab ntev lawm, Kuv kuj yuav khaws koj kom dim ntawm lub sijhawm kev sim siab, uas yuav los rau saum lub ntiajteb tag nrho, kom sim cov neeg uas nyob saum npoo av. Saib seb, Kuv yuav los sai sai: cia li tuav rawv yam uas koj muaj, tsam txhob muaj leejtwg txeeb tau koj lub mom yeej. Tus uas kovyeej lawm Kuv yuav tsa nws ua ib tug ncej hauv lub tuam tsev ntawm Kuv tus Vajtswv, thiab nws yuav tsis tawm mus ntxiv lawm: thiab Kuv yuav sau Kuv tus Vajtswv lub npe rau saum nws, thiab lub npe ntawm lub nroog ntawm Kuv tus Vajtswv, uas yog Yeluxalees tshiab, uas nqes saum ntuj los ntawm Kuv tus Vajtswv: thiab Kuv yuav sau Kuv lub npe tshiab rau saum nws. Tus uas muaj pob ntseg, cia nws mloog yam uas tus Ntsujplig hais rau cov pawg ntseeg. Qhia Tshwm 3:7–12.
Eliakim sawv cev rau ib tug Philadelphian nyob rau hauv lub sijhawm txav Millerite uas qhib Qhov Chaw Dawb Huv Tshaj Plaws thaum Lub Kaum Hli 22, 1844. Kuv paub tias yog Khetos peb tus Pov Thawj Hlob uas qhib lub qhov rooj ntawd ntawm txoj kev faib haujlwm ntawd, tiam sis Khetos tau muab tus yuam sij tso rau saum xub pwg ntawm Eliakim, Hilkiah tus tub, thiab hais tias, “nws yuav qhib.” Peb twb mus txog rau qhov chaw uas kuv tau taw qhia thaum pib ntawm zaj lus no.
Hauv Yaxayas muaj kaum yim zaug uas peb pom lo lus “nra,” tiam sis xya zaug ntawm cov ntawd sawv cev rau ib yam uas raug ris saum xub pwg, thiab kaum ib zaug nws sawv cev rau ib lo lus cev xwm txog kev puastsuaj. Ib zaug hauv kaum yim zaug ntawd, lo lus uas txhais hais tias yog ib lo lus cev xwm txog kev puastsuaj kuj tib lub sijhawm raug siv los sawv cev rau ib lub nra uas raug ris saum xub pwg thiab.
Zaj dab neeg txog lub hav ntawm kev ua yog hais txog ib zaj lus ntawm kev puas tsuaj uas tsim ob pawg neeg pe hawm hauv Yeluxalees. Zaj lus faj lem uas qhia txog kev qhib ntawm txoj kev txiav txim raug nthuav tawm los ntawm Leej Txiv Miller, thiab nws yog thawj tus timtswv zaj lus, uas xaus thaum lub qhov rooj ntawm Chaw Dawb Huv raug kaw thiab Chaw Dawb Huv Tshaj Plaws raug qhib rau hnub Kaum Hli 22, 1844. “Lub nra” uas raug muab tso rau saum William Miller xub pwg, uas nws raug txib kom nqa mus rau lub ntiaj teb no, yog thawj tus timtswv zaj lus, ib qho lus faj lem ntawm kev puas tsuaj uas xaus rau hnub Kaum Hli 22, 1844 nrog rau kev tuaj txog ntawm tus timtswv thib peb zaj lus.
“Tus yawm sij ntawm tsev neeg Daviv kuv yuav muab tso rau saum nws lub xub pwg,” thiab nws hais tias, “Hnub ntawd,” “tus ntsia hlau uas raug ntsia ruaj khov rau hauv qhov chaw ruaj ntseg yuav raug tshem tawm, thiab raug txiav nqes, thiab poob; thiab lub nra uas nyob saum nws yuav raug txiav kom tu.”
Lo lus uas txhais ua “lub nra” ntawm no yog lo lus uas qhia txog ib txoj lus faj lem ntawm kev puas tsuaj, tiam sis txoj lus faj lem ntawm kev puas tsuaj no tsis yog lo lus Hebrew uas Yaxayas siv los sawv cev rau ib yam uas koj ris saum koj lub xub pwg. Raws li lo lus hais txog txoj lus faj lem ntawm kev puas tsuaj, nws txhais hais tias Eliakim, Hilkiah tus tub, yuav tau txais tus yuam sij ntawm Daviv muab tso rau saum nws lub xub pwg, thiab lub nra uas nyob saum nws lub xub pwg ntawd yog ib txoj lus faj lem ntawm kev puas tsuaj. Qhov no yog ib txoj kev ua si nrog cov lus uas tob heev!
Muam White hais li no txog ib tug yawm sij uas txuas nrog Phau Vajlugkub.
“Muaj ib lub yawm sij txuas nrog Vajtswv Txojlus uas qhib tau lub thawv nyiaj thawv kub muaj nqis, ua rau peb txaus siab thiab zoo siab xyiv fab. Kuv hnov ua tsaug rau txhua txoj kab kev kaj. Nyob rau yav tom ntej, tej kev paub uas tam sim no rau peb tseem tsis meej thiab zais heev yuav raug piav qhia. Muaj qee yam kev paub uas peb tej zaum yuav tsis muaj peev xwm to taub kom puv npo mus txog thaum txoj kev txawj tuag no yuav hnav txoj kev tsis txawj tuag.” Manuscript Releases, volume 17, 261.
Lus Mivliv cov lus qhib hais txog nws zaj npau suav hais li no.
“Kuv ua npau suav tias Vajtswv, los ntawm ib txhais tes uas tsis pom, xa ib lub thawv me uas txawj ua zoo kawg rau kuv, ntev kwv yees li kaum nti thiab dav rau nti plaub fab, ua los ntawm ntoo ebony thiab hlaws nyiaj hlaws kub uas txawj ntxig kom zoo nkauj heev. Muaj ib tug yawm sij khi nrog lub thawv ntawd. Kuv tam sid txawm muab tus yawm sij los qhib lub thawv; ces, ua rau kuv xav tsis thoob thiab ceeb kawg, kuv pom tias nws puv npo nrog txhua yam thiab txhua qhov loj me ntawm tej hniav nyiaj hniav kub, pob zeb diamond, tej pob zeb muaj nqis, thiab nyiaj kub nyiaj dawb npib ntawm txhua qhov loj thiab txhua tus nqi, uas raug teem kom zoo nkauj nyob hauv lawv tej chaw nyias nyias hauv lub thawv; thiab thaum raug teem li ntawd lawm, lawv ci ntsa iab thiab muaj hwjchim ci ntsa iab uas tsuas yog lub hnub xwb thiaj yuav muab piv tau.” Early Writings, 81.
Nyob rau hauv James White cov ntawv hauv qab ntawm txojkev npau suav, nws hais li no txog tus yawm sij.
“Tus ‘yuam sij uas muab dai nrog’ ntawd yog nws txoj kev txhais Vajtswv Txojlus yav tom ntej—muab nqe Vajlugkub piv nrog nqe Vajlugkub—Phau Vajlugkub yog tus txhais nws tus kheej. Nrog tus yuam sij no, Tij Laug Miller tau qhib lub ‘thawv nyiaj kub,’ lossis qhov tseeb loj txog txoj kev los txog rau lub ntiaj teb.” James White.
James White tau hais lus piav txog zaj npau suav no, thiab hauv kev ua li ntawd nws tau sau ib lo lus qhib. Nws yog ib qho tseem ceeb heev uas yuav tsum paub tias Miller tau muaj nws zaj npau suav thiab tau luam tawm nws xyoo 1847, yam tsawg kawg ob xyoos tom qab Kev Poob Siab Loj, thaum cov Millerite Adventist uas yav tas los koom ua ib pab twb raug tawg khiav tas lawm. Miller raug cais tawm ntawm txoj kev txav ntawd, thiab “pab yaj me” uas “tau tawg khiav mus rau ntau qhov” tseem tab tom raug kev txom nyem vim qhov kev poob siab ntawd. Miller zaj npau suav tau hais ncaj qha rau qhov xwm txheej ntawd, thiab James White tau piav txog nws, hos Ellen White kuj tau hais txog nws hauv ib txoj kev zoo kiag li. James White tau sau ib lo lus qhib rau nws zaj npau suav, tau muab nws zaj npau suav nrog rau ntawd, ces mam ntxiv ob peb lo lus taw qhia hauv qab nplooj ntawv. Nws lo lus qhib, zaj npau suav, thiab cov lus taw qhia hauv qab nplooj ntawv yuav muab tso rau thaum kawg ntawm tsab xov xwm no rau cov uas xav tau kev nkag cuag cov ntaub ntawv no.
Yaxayas nees nkaum-ob yog ib daim duab piv txwv txog qhov pib thiab qhov xaus ntawm Kev Ntseeg Adventist. Nyob hauv ob qho keeb kwm no tau muaj, thiab yuav muaj, ib qho kev cais tawm uas tau tshwm sim rau hnub tim 22 Lub Kaum Hli, 1844, thiab tom qab ntawd rov muaj dua thaum txoj cai Hnub Caiv. Qhov kev cais tawm hauv ob rooj xwm txheej no, thaum pib thiab thaum xaus, yog kev ua tiav ntawm zaj lus piv txwv txog kaum tus nkauj xwb. Muam White qhia rau peb tias cov nkauj xwb ruam yog cov Laodicean. Shebna sawv cev rau cov Adventist Laodicean thaum pib thiab thaum xaus ntawm Kev Ntseeg Adventist. Eliakim, Hilkiah tus tub, sawv cev rau cov Adventist Philadelphian.
Tiamsis Hilkiah kuj sawv cev rau tus yawg ntawm Adventism thiab, rau qhov “nws yuav yog ib tug txiv rau cov neeg nyob hauv Yeluxalees, thiab rau tsev neeg Yudas.” William Miller raug hu nrog kev hwm tias “Txiv Miller.” Rau Miller tau muab “tus yuam sij ntawm Daviv” tso rau saum nws lub xub pwg, uas sawv cev rau nws txoj kev kawm Vajlugkub, “kab saum kab.”
Lub hleb yog phau Vajlugkub, nws tau siv “tus yuam sij ntawm Daviv” uas sawv cev rau cov cai ntawm kev txhais lus yaj saub uas nws tau siv los qhib tej qhov tseeb ntawm thawj tus timtswv. Cov cai ntawd, (tus yuam sij ntawm Daviv) thiab nws zaj lus faj lem txog kev puastsuaj (lub nra) uas tau to taub los ntawm tus yuam sij ntawm Daviv, raug muab dai cia “zoo li ib tug ntsia rau hauv ib qho chaw ruaj khov” hauv lub chaw dawb huv. “Tus ntsia” yog hnub tim 22 Lub Kaum Hli, 1844. Lo lus “ntsia” txhais tias ib tug khawm, ib tug ntsia, lossis ib tug ceg txheem, sawv cev rau ib lub cim taw qhia txoj kev. “Lub nra,” lossis zaj lus faj lem txog kev puastsuaj uas raug dai rau ntawm tus ntsia ntawd, yog thawj tus timtswv txoj xov, thiab txoj xov ntawd tau xaus rau hnub tim 22 Lub Kaum Hli, 1844, thaum zaj lus faj lem txog kev puastsuaj tau raug ua kom tiav thiab raug muab tshem tawm, txiav nqes, thiab nws poob mus. Nws raug muab tshem tawm vim txoj xov yaj saub txog kev puastsuaj twb dhau los ua ib yam yav dhau los lawm, thiab tus ntsia ces yuav tsum raug txav mus rau hauv Chaw Dawb Huv Tshaj, qhov chaw uas dua ib lub nra txog kev puastsuaj yuav raug dai rau saum nws.
Miller zaj lus faj lem txog kev puas tsuaj, uas raug to taub raws li cov cai yaj saub uas sawv cev ua “tus yuam sij ntawm Daviv,” yuav muab ib tug ntsia rau hauv qhov chaw dawb huv uas yuav tuav tag nrho lub meej mom ntawm nws txiv tsev neeg. Lo lus “meej mom” hauv nqe ntawd txhais tias hnyav. Yam uas tuav tau qhov hnyav ntawm ib lub tsev yog lub hauv paus ntawm lub tsev. Miller txoj hauj lwm ua lub hauv paus tuav tau tag nrho qhov hnyav ntawm txhua yam kev kaj tshiab ntxiv ntawm txoj xov ntawm tus tim tswv thib peb uas sawv cev los ntawm “cov xeeb ntxwv thiab cov uas yug los.” Nws tuav tau qhov hnyav ntawm txhua yam twj paj nruag ntau yam hauv lub tuam tsev. Thiab lub hauv paus twb raug tsa cia rau ib lub tuam tsev kom tso tau ib lub zwm txwv uas muaj meej mom.
Eliakim tus tub ntawm Hilkiah sawv cev rau pawg ntseeg Philadelphian. Eliakim txhais hais tias Vajtswv uas tsa sawv, vim Eliakim, tus txiv ntawm Yeluxalees, sawv cev rau William Miller uas Vajtswv tau siv los tsa lub hauv paus ntawm Vajtswv haiv neeg uas raug xaiv hauv txoj kev cog lus. Nws yog tus tub ntawm Hilkiah, uas muab los ntawm ob lo lus, lo lus thib ob yog Vajtswv thiab lo lus thib ib txhais tias “kev npliag” raws li kev npliag hauv kev hais lus. Hilkiah sawv cev rau Vajtswv Txojlus lossis Nws lub suab, thiab nws tus tub sawv cev rau kev tsa lub tuam tsev.
Thaum kawg ntawm Adventism yuav tsum muaj ib lo lus faj lem hais txog kev puastsuaj, thiab lo lus faj lem ntawd yog tus tim tswv thib peb hauv Tshwmsim kaum plaub. Yuav tsum muaj ib tug yawm sij nyob rau thaum kawg uas tau raug ua duab ntxoov ntxoo los ntawm Miller tus yawm sij. “Tus yawm sij” hauv peb tiam no yog tsim raws li keeb kwm rov muaj dua, thiab tshwj xeeb tshaj yog raws li txoj cai ntawm thawj zaug hais txog, uas suav nrog lossis yog lub hauv paus ntsiab cai uas Khetos Nws Tus Kheej sawv cev ua tus Alpha thiab Omega. Yuav tsum muaj ib tug tub ntawm Miller. Ces Miller ua tus txiv los ua Hilkiah, uas yog Lo Lus ntawm tus Tswv, thiab Miller tus tub yog Eliakim, txhais tias tus Vajtswv ntawm kev tsa sawv. Txiv Miller tau tsa lub tuam tsev, thiab Miller tus tub txheeb qhia thaum Laodicea thiab Philadelphia raug cais tawm ntawm ib leeg thiab cov Philadelphians raug tsa sawv ua ib tug chij. Yuav tsum muaj ib tus ntsia hlau uas raug ntsia ruaj khov, tab sis tsis yog nyob hauv qhov chaw dawb huv ib yam li hauv Miller keeb kwm, tiam sis nyob hauv Qhov Chaw Dawb Huv Tshaj. Tus ntsia hlau ntawd thiab lub nra uas raug dai rau saum nws yuav raug txiav tawm thaum kawg ntawm tus tim tswv thib peb txoj xov raws li nws tau raug txiav tawm thaum kawg ntawm tus tim tswv thawj txoj xov. Thaum Mikha-ee sawv los thiab lub sijhawm rau tib neeg txoj kev sim siab kaw lawm, lo lus faj lem hais txog kev puastsuaj yuav yog nyob rau hauv lub sijhawm dhau los, raug tshem tawm, raug txiav tawm, thiab poob lawm.
Kev kev cais los yog kev tawg khiav tom qab lub sijhawm dhau mus hauv xyoo 1844 yuav rov muaj dua thaum txoj cai Hnub Caiv. Yaxayas nees nkaum ob yog ib qho piv txwv txog tej xwm txheej uas coj mus rau kev cais cov Adventist Laodicean tawm ntawm cov Adventist Philadelphian uas tshwm sim thaum lub sijhawm muaj teebmeem ntawm txoj cai Hnub Caiv.
Thiab rau tus tim tswv ntawm pawg ntseeg hauv Laodicea sau tias; Tej no yog tej uas tus Amen hais, tus tim khawv ncaj ncees thiab tseeb, yog lub hauv paus chiv keeb ntawm Vajtswv txoj kev tsim; Kuv paub koj tej haujlwm, tias koj tsis txias thiab tsis kub: Kuv xav kom koj txias los yog kub. Yog li ntawd vim koj sov sov xwb, thiab tsis txias thiab tsis kub, Kuv yuav ntiab koj tawm hauv Kuv lub qhov ncauj. Vim koj hais tias, Kuv nplua nuj, thiab muaj cuab yeej cuab tam ntau ntxiv, thiab tsis xav tau dabtsi li; los koj tsis paub tias koj yog tus txom nyem, thiab txaus khuv leej, thiab pluag, thiab dig muag, thiab liab qab: Kuv ntuas koj kom yuav kub ntawm Kuv, kub uas raug kuaj hauv hluav taws, xwv kom koj thiaj nplua nuj; thiab ris tsho dawb, xwv kom koj thiaj hnav tau, thiab kom qhov txaj muag ntawm koj txoj kev liab qab tsis tshwm tuaj; thiab pleev tshuaj qhov muag rau koj ob lub qhov muag, xwv kom koj thiaj pom kev. Txhua tus uas Kuv hlub, Kuv qhuab ntuas thiab qhuab qhia kom raug txim: yog li ntawd cia li kub siab lug, thiab hloov siab lees txim. Saib seb, Kuv sawv ntawm qhov rooj thiab khob: yog leejtwg hnov Kuv lub suab, thiab qhib qhov rooj, Kuv yuav nkag mus rau hauv nws, thiab yuav nrog nws noj hmo, thiab nws nrog Kuv. Tus uas kov yeej, Kuv yuav pub rau nws zaum nrog Kuv saum Kuv lub zwm txwv, ib yam li Kuv kuj tau kov yeej, thiab tau zaum nrog Kuv Txiv saum Nws lub zwm txwv. Tus uas muaj pob ntseg, cia nws mloog yam uas tus Ntsuj Plig hais rau cov pawg ntseeg. Qhia Tshwm 3:7–22.
Tom qab lo lus qhib txog tus npau suav lawm, James White mam li muab tus npau suav tso nrog cov lus hauv qab taw qhia. Kuv tsis muaj teeb meem dab tsi txog James White qhov uas nws siv Miller tus npau suav, txawm yog peb tau luam tawm ntau zaus ib qho kev txhais txog nws tus npau suav uas txawv me ntsis ntawm James White qhov kev txhais. Lub ntsiab kev nkag siab ntawm James White uas txawv ntawm yam peb tau luam tawm yog tias nws muab cov “hlaws nyiaj hlaws kub” tso rau hauv ntsiab lus ntawm Vajtswv haiv neeg, hos peb nkag siab tias cov hlaws nyiaj hlaws kub yog tej qhov tseeb yav tom ntej. Tsis muaj ib qho kev tsis sib haum, rau qhov ib tug neeg nthuav tawm yam uas nws ntseeg, thiab kev tawg khiav ntawm cov hlaws nyiaj hlaws kub tom qab Kev Poob Siab Loj ntawd yog ib daim qauv qhia txog Vajtswv haiv neeg kev tawg khiav UA NTEJ txoj cai Sunday. Tiamsis qhov tseeb no cia rau ib txoj kev kawm yav tom ntej.
James White qhov kev taw qhia rau William Miller txoj Kev Npau Suav
“Qhov npau suav hauv qab no tau raug luam tawm hauv Advent Herald, ntau tshaj ob xyoos dhau los lawm. Lub sijhawm ntawd kuv pom tias nws tau qhia meej meej txog peb qhov kev paub yav dhau los ntawm txoj kev tos ntsoov kev los zaum ob, thiab tias Vajtswv tau muab qhov npau suav no los pab rau pab yaj uas tawg ua ntau qhov.”
“Ntawm tej cim qhia txog kev los ze ntawm hnub loj thiab hnub txaus ntshai ntawm tus Tswv, Vajtswv tau tso kev npau suav tseg. Saib Yo-ee 2:28–31; Tes Hauj Lwm 2:17–20. Kev npau suav yuav los tau peb yam; thawj, ‘vim kev ua haujlwm ntau heev.’ Saib Tub Txawj Ntse Tej Lus 5:3. Qhov ob, cov uas nyob hauv tus ntsuj plig qias neeg thiab kev dag ntxias ntawm Xatas, kuj yuav muaj kev npau suav los ntawm nws txoj kev cuam tshuam. Saib Kevcai 8:1–5; Yelemis 23:25–28; 27:9; 29:8; Xekhaliya 10:2; Yudas 8. Thiab qhov peb, Vajtswv ib txwm qhia, thiab tseem qhia nws haiv neeg ntau dua los sis tsawg dua los ntawm kev npau suav, uas los los ntawm txoj hauj lwm ntawm cov tim tswv thiab Vaj Ntsuj Plig Dawb Huv. Cov uas sawv ruaj hauv qhov kaj meej ntawm qhov tseeb yuav paub thaum Vajtswv pub ib zaj npau suav rau lawv; thiab cov ntawd yuav tsis raug dag thiab coj mus yuam kev los ntawm tej kev npau suav cuav.”
“Thiab Nws hais tias, Nej cia li mloog kuv tej lus tam sim no; yog muaj ib tug yaj saub nyob hauv nej, kuv uas yog tus TSWV yuav qhia kuv tus kheej rau nws hauv ib qho yog toog, thiab yuav hais lus rau nws hauv ib zaj npau suav. Numbers 12:5.
Yakhauj hais tias, “Tus tim tswv ntawm tus Tswv tau hais rau kuv hauv ib zaj npau suav.” Chivkeeb 31:2. “Thiab Vajtswv tau los cuag Lanpas tus Neeg Xili hauv ib zaj npau suav thaum hmo ntuj.” Chivkeeb 31:24. Nyeem Yauxej tej npau suav hauv Chivkeeb 37:5–9, thiab tom qab ntawd nyeem zaj keeb kwm uas txaus siab hais txog qhov uas tej ntawd tau ua tiav nyob hauv tebchaws Iziv.
“Hauv Gibeon tus Tswv tau tshwm rau Xalaumoo hauv ib zaj npau suav thaum hmo ntuj. 1 Vajntxwv 3:5. Daim duab loj tseem ceeb ntawm tshooj ob hauv Daniyee tau muab qhia hauv ib zaj npau suav, thiab kuj yog plaub tug tsiaj qus, thiab lwm yam, ntawm tshooj xya. Thaum Helauj nrhiav kev rhuav tshem tus Cawmseej uas tseem mos ab, Yauxej tau raug ceeb toom hauv ib zaj npau suav kom khiav mus rau tim Iyi tebchaws. Mathais 2:13.
“Thiab yuav muaj li no rau HNUB NYOOG KAWG, Vajtswv hais tias, Kuv yuav muab kuv tus Ntsuj Plig nchuav los rau saum txhua tus neeg cev nqaij daim tawv: thiab nej cov tub thiab nej cov ntxhais yuav cev Vajtswv lus yav tom ntej, thiab nej cov tub hluas yuav pom yog toog, thiab nej cov laus yuav npau suav ua npau suav. Tubtxib Tes Haujlwm 2:17.
“Lub txiaj ntsim ntawm kev cev lus yav tom ntej, los ntawm kev npau suav thiab kev yog toog pom, nyob ntawm no yog txiv ntawm Vaj Ntsuj Plig Dawb Huv, thiab nyob rau hnub kawg yuav tsum raug nthuav tawm kom txaus los ua ib lub cim. Nws yog ib yam ntawm tej txiaj ntsim hauv pawg ntseeg ntawm txoj moo zoo.
“Thiab Nws tau pub qee leej ua tubtxib; qee leej ua COV YAJ SAUB; qee leej ua cov tshaj tawm txoj moo zoo; thiab qee leej ua xibhwb thiab xibfwb; kom cov neeg dawb huv raug ua kom tiav npaum, rau txoj haujlwm ntawm txoj hauj lwm qhuab qhia, rau kev txhim kho lub cev ntawm Khetos.” Efexus 4:11, 12.
“Thiab Vajtswv tau tsa ib txhia rau hauv pawg ntseeg, xub thawj yog cov tubtxib saum ntuj, tom qab ntawd yog cov YAJ SAUB, thiab lwm yam. 1 Khaulee 7:28.
“Tsis txhob saib tsis taus KEV YAJ SAUB. 1 Thexalaunikes 5:20. Saib thiab Tes Hauj Lwm 13:1; 21:9; Loos 12:6; 1 Kauleethaus 14:1, 24, 39. Cov yaj saub lossis kev yaj saub yog rau kev txhim kho pawg ntseeg ntawm Khetos; thiab tsis muaj ib qho pov thawj uas yuav muab tau tawm hauv Vajtswv txoj lus, hais tias lawv yuav tsum tseg ua ntej cov tshaj xo txoj moo zoo, cov xibhwb yug yaj, thiab cov xib fwb yuav tsum tseg. Tiamsis tus uas tawm tsam hais tias, ‘Muaj ntau yam yog toog pom thiab npau suav cuav ua luaj, ces kuv tsis muaj kev ntseeg siab rau ib yam dabtsi uas zoo li ntawd.’ Qhov ntawd yog qhov tseeb tias Xatas muaj nws tej cuav hloov. Nws yeej ib txwm muaj cov yaj saub cuav, thiab yeej muaj tseeb tias peb yuav tsum cia siab pom lawv tam sim no nyob rau hauv lub sijhawm kawg no ntawm nws txoj kev dag ntxias thiab kev yeej. Cov uas tsis lees txais tej kev tshwm sim tshwjxeeb zoo li no vim muaj yam cuav nyob, ces lawv kuj yuav muaj tib txoj cai mus ib kauj ruam ntxiv thiab tsis lees tias Vajtswv puas tau tshwm sim rau tibneeg hauv npau suav lossis yog toog pom li, rau qhov yam cuav yeej ib txwm muaj nyob.”
“Kev npau suav thiab tej yog toog pom yog yam cuab tam uas Vajtswv tau siv los qhia Nws tus kheej rau tibneeg. Los ntawm yam cuab tam no Nws tau hais rau cov yaj saub; Nws tau tso lub txiaj ntsim ntawm kev cev Vajtswv lus tseg rau hauv cov txiaj ntsim ntawm pawg ntseeg txoj moo zoo, thiab Nws tau muab kev npau suav thiab tej yog toog pom suav nrog rau lwm yam cim ntawm ‘HNUB NYOOG KAWG.’ Amees.
“Kuv lub hom phiaj hauv cov lus hais saud no yog kom tshem tawm tej lus tawm tsam raws li txoj kev hauv Vajlugkub, thiab npaj tus nyeem lub siab rau yam uas nram no.” James White, Brother Miller’s Dream, 1–3.
Npau Suav Thib Ob ntawm William Miller
“Kuv ua npau suav hais tias Vajtswv, los ntawm ib txhais tes uas tsis pom, xa ib lub thawv me uas ua tau txawv kawg tuaj rau kuv, ntev kwv yees li kaum nti thiab dav rau nti plaub fab, ua los ntawm ntoo ebony thiab hlaws muaj nqis uas muab nchuav ntxig ua haujlwm zoo kawg. Muaj ib tug yuam sij txuas nrog lub thawv ntawd. Kuv tam sid txawm muab tus yuam sij ntawd los qhib lub thawv; thaum ntawd, ua rau kuv xav tsis thoob thiab ceeb heev, kuv pom tias nws puv npo nrog txhua yam hniav nyiaj hniav kub ntawm ntau hom thiab ntau qhov loj, pob zeb diamond, tej pob zeb muaj nqis, thiab nyiaj kub nrog nyiaj dawb hauv npib ntawm txhua qhov loj thiab txhua nqis, uas tau muab teem zoo nkauj rau lawv tej chaw nyob nyias nyias hauv lub thawv ntawd; thiab thaum lawv raug teem li ntawd, lawv ci ntsa iab thiab muaj hwjchim ci ntsa iab uas tsuas muaj lub hnub xwb thiaj sib npaug tau.”
“Kuv xav tias tsis yog kuv tes haujlwm kom txaus siab rau qhov kev pom zoo kawg nkaus no ib leeg xwb, txawm hais tias kuv lub siab puv npo kev xyiv fab vim qhov ci ntsa iab, kev zoo nkauj, thiab nqis tshaj plaws ntawm tej yam uas nyob hauv nws. Yog li ntawd kuv thiaj muab nws tso rau saum ib lub rooj nyob nruab nrab hauv kuv chav, thiab tshaj xov tias txhua tus uas muaj siab xav yeej tuaj tau los saib qhov kev pom uas muaj hwjchim ci ntsa iab thiab kaj lug tshaj plaws uas tibneeg puas tau pom hauv lub neej no.”
“Cov neeg pib tuaj los, thaum chiv thawj tsuas yog muaj tsawg leej, tiam sis tom qab ntawd coob zuj zus mus txog rau ib pab neeg coob. Thaum lawv xub ntsia rau hauv lub thawv, lawv xav tsis thoob thiab qw zoo siab. Tiam sis thaum cov neeg saib coob tuaj, txhua tus pib kov thiab ntxhov cov hlaws muaj nqis, muab lawv rho tawm hauv lub thawv thiab txawb lawv rau saum rooj. Kuv pib xav tias tus tswv yuav rov hu kom kuv cev lub thawv thiab cov hlaws muaj nqis rau nws ntawm kuv txhais tes dua; thiab yog tias kuv cia kom lawv raug txawb mus ua li no, kuv yuav tsis muaj hnub twg muab lawv rov tso rau hauv lawv qhov chaw hauv lub thawv tau li yav tas los lawm; thiab kuv hnov tias kuv yuav tsis muaj peev xwm sawv ntsug ntsib txoj kev lav ris ntawd li, rau qhov nws yuav loj kawg nkaus. Ces kuv pib thov ntuas cov neeg kom txhob kov lawv, los sis txhob muab lawv rho tawm hauv lub thawv; tiam sis qhov kuv thov ntuas ntau npaum li cas, lawv haj yam txawb lawv ntau npaum li ntawd; thiab nim no lawv zoo li tab tom txawb lawv mus thoob plaws hauv chav, rau hauv pem teb thiab saum txhua yam rooj tog hauv chav.”
“Kuv thiaj pom tias nyob hauv cov hniav nyiaj hniav kub tiag thiab cov npib tiag, lawv tau muab ib co hniav nyiaj hniav kub cuav thiab npib cuav uas suav tsis txheeb pov tawg xyaw rau hauv. Kuv chim heev rau lawv txoj kev coj ua qias neeg thiab txoj kev tsis txawj ua tsaug, thiab kuv thiaj cem thiab thuam lawv vim li ntawd; tiam sis qhov kuv cem ntau npaum li cas, lawv haj yam muab cov hniav nyiaj hniav kub cuav thiab cov npib cuav pov tawg xyaw rau hauv cov uas yog tiag ntau npaum ntawd.”
“Kuv thiaj chim siab kawg hauv kuv tus ntsuj plig cev nqaij daim tawv thiab pib siv zog cev nqaij daim tawv ntiab lawv tawm hauv chav; tiam sis thaum kuv tab tom ntiab ib tug tawm mus, ces peb tug ntxiv rov nkag los thiab nqa av qias, tej nplai ntoo, xuab zeb, thiab txhua yam khib nyiab los rau hauv, mus txog rau thaum lawv npog tag nrho tej jewels tiag, diamonds, thiab npib, uas txhua yam ntawd twb raug kaw tsis pub pom lawm. Lawv tseem muab kuv lub thawv nyiaj kub rhuav ua tej daim thiab muab nws pov tawg ri niab rau hauv cov khib nyiab. Kuv xav tias tsis muaj ib tug neeg quav ntsej txog kuv txoj kev tu siab lossis kuv txoj kev chim. Kuv poob siab thiab qaug zog siab ntsws tas nrho, ces zaum ntsoes quaj.”
“Thaum kuv tseem tab tom quaj thiab tu siab vim kuv txoj kev poob loj thiab kuv lub luag hauj lwm yuav tsum ris, kuv nco txog Vajtswv, thiab thov Vajtswv kawg siab kawg ntsws kom Nws yuav xa kev pab los rau kuv. Tam sim ntawd lub qhov rooj txawm qhib, thiab muaj ib tug txivneej nkag los hauv chav ntawd, ces txhua tus neeg txawm tawm hauv ntawd mus; thiab nws, tuav ib rab txhuam plua plav hauv nws txhais tes, qhib tej qhov rais, thiab pib txhuam cov plua plav thiab tej khib nyiab tawm hauv chav ntawd.
“Kuv quaj thov nws kom txhob ua li ntawd, rau qhov muaj ib txhia tej pov haum muaj nqis heev tawg khiav nyob rau hauv cov pawg khib nyiab.”
“Nws hais rau kuv kom ‘txhob ntshai,’ vim nws yuav ‘saib xyuas lawv.’”
“Ces, thaum nws cheb cov av thiab tej khib nyiab, tej pob zeb muaj nqis cuav thiab tej nyiaj npib cuav, txhua yam ntawd txawm sawv thiab tawm mus ntawm lub qhov rais zoo li ib pawg huab, thiab cua thiaj nqa lawv ya mus lawm. Hauv nruab nrab ntawm txoj kev kub ntxhov ntawd kuv kaw kuv ob lub qhov muag ib pliag; thaum kuv qhib dua, cov khib nyiab twb ploj tag lawm. Cov hniav nyiaj hniav kub muaj nqis, cov pob zeb diamond, cov nyiaj kub thiab nyiaj npib nyiaj, pw tawg ri niab nplua mias thoob plaws hauv chav.”
“Tom qab ntawd nws muab ib lub thawv nyiaj kub tso rau saum rooj, loj dua thiab zoo nkauj dua lub qub heev, ces sau cov hniav nyiaj hniav kub, cov pob zeb diamond, cov npib, puv tes puv taw, thiab nchuav lawv rau hauv lub thawv ntawd, mus txog thaum tsis tshuav ib qho li, txawm yog muaj qee lub pob zeb diamond me kawg nkaus tsuas loj npaum li rab koob taub xwb.”
“Nws txawm hu kuv kom ‘los thiab pom.’”
“Kuv ntsia mus rau hauv lub hleb, tiam sis kuv ob lub qhov muag raug qhov uas pom ntawd ci ntsa iab heev. Lawv ci nrog lub koob meej ntau dua li yav tas los kaum npaug. Kuv xav tias lawv twb raug txhuam huv hauv cov xuab zeb los ntawm ko taw ntawm cov neeg phem uas tau muab lawv xyiv fab mus thiab tsuj lawv rau hauv plua tshauv. Lawv raug muab teem cia hauv lub hleb raws li kev txiav txim zoo nkauj, txhua yam nyob hauv nws qhov chaw, tsis pom ib qho cim ntawm tej kev siv zog ntawm tus txiv neej uas tau muab lawv pov rau hauv. Kuv qw nrov vim muaj kev xyiv fab heev, thiab lub suab qw ntawd ua rau kuv sawv.” Early Writings, 81–83.
Cov Lus Hauv Qab ntawm James White
“Lub ‘hleb’ sawv cev rau tej qhov tseeb loj ntawm Vajlugkub, uas hais txog txoj kev los zaum ob ntawm peb tus Tswv Yexus Khetos, uas tau raug muab rau Tij Laug Miller kom tshaj tawm rau lub ntiajteb.”
“Tus ‘yuam sij txuas nrog’ ntawd yog nws txoj kev txhais Vajtswv Txojlus uas yog lus faj lem—muab Vajluskub piv nrog Vajluskub—Vajluskub yog tus txhais nws tus kheej. Nrog tus yuam sij no Tij Laug Miller qhib tau lub ‘thawv hniav nyiaj hniav kub,’ los yog qhov tseeb loj txog txoj kev rov qab los ntawm tus Tswv rau lub ntiajteb.
“‘Cov neeg pib tuaj los, thaum xub thawj tseem tsawg tus, tiam sis nce mus txog ua ib pab neeg coob.’ Thaum xub thawj uas Tij Laug Miller, thiab ob peb tug ntxiv xwb, tshaj tawm txog txoj kev qhuab qhia hais txog txoj kev los txog, nws tseem tsis tau muaj txiaj ntsig ntau li, thiab tsuas muaj tsawg tus heev thiaj raug tsa kom tsim dheev los ntawm nws; tab sis txij xyoo 1840 mus txog 1844, txhua qhov chaw uas nws raug tshaj tawm, tas nrho zej zog sawv daws raug tsa kom sawv tsees.”
“Cov ‘hlaws nyiaj hniav kub, pob zeb ci ntsa iab, thiab lwm yam’ uas muaj ‘txhua yam thiab txhua qhov loj’ thiab raug ‘txheej kom zoo nkauj kawg nyob rau hauv lawv tej chaw nyias nyias hauv lub thawv nyiaj hniav kub’ sawv cev rau Vajtswv cov me nyuam, [Malachi 3:17,] los ntawm txhua pawg ntseeg, thiab los ntawm yuav luag txhua qib, thiab txhua yam xwm txheej ntawm lub neej, uas tau txais txoj kev ntseeg txog txoj kev los txog, thiab tau pom tias sawv khov kho nrog siab tawv nyob rau hauv lawv tej chaw nyias nyias, hauv txoj hauj lwm dawb huv ntawm qhov tseeb. Thaum tab tom txav mus raws li txoj kev txiav txim no, nyias saib xyuas nyias tes dej num, thiab taug kev nrog kev txo hwj chim ntawm Vajtswv xub ntiag, ‘lawv tau ci ntsa iab rov qab ua ib txoj kev kaj thiab hwjchim ci ntsa iab’ rau lub ntiaj teb, uas tsuas yog pawg ntseeg nyob rau tiam cov tubtxib xwb thiaj sib npaug tau. Txoj xov, [Revelation 14:6, 7] tau mus tawm ib yam li nyob saum tis cua, thiab lo lus caw no, ‘Los, rau qhov txhua yam nim no twb npaj txhij lawm,’ [Luke 14:17.] tau nthuav tawm mus nrog hwjchim thiab muaj txiaj ntsig.”
“Thaum tus timtswv ya [Tshwmsim 14:6, 7.] xub pib tshaj txoj moo zoo nyob mus ib txhis, hais tias, ‘Nej ntshai Vajtswv, thiab qhuas nws lub hwjchim; rau qhov teev ntawm nws txoj kev txiav txim twb los txog lawm lawm,’ coob leej qw zoo siab heev thaum pom txog Yexus txoj kev yuav los, thiab txoj kev txum tim rov qab, cov uas tom qab no ho tawm tsam thiab thuam, thiab thuam luag qhov tseeb uas ib nyuag ua ntej ntawd tseem ua rau lawv muaj kev xyiv fab. Lawv ua rau tej lub pov haum ntxhov thiab tawg khiav. Qhov no coj peb los txog rau lub caij nplooj zeeg xyoo 1844, thaum lub sijhawm tawg khiav pib. Cim qhov no tseg: yog cov uas ib zaug tau ‘qw zoo siab heev’ ntawd thiaj yog cov uas ua rau tej lub pov haum ntxhov thiab tawg khiav. Thiab txij xyoo 1844 los, tsis muaj leejtwg uas tau ua rau pab yaj tawg khiav thiab raug coj yuam kev tau muaj txiaj ntsig npaum li cov uas ib zaug tau tshaj qhov tseeb thiab zoo siab rau nws; tiamsis tom qab no lawv tau tsis lees paub Vajtswv tes haujlwm, thiab txoj lus faj lem qhov kev ua tiav hauv peb tej kev paub txog txoj kev yuav los yav tas los.”
“Tus Kwv Tij Miller zaj lus tim khawv, tau ntau lub hlis tom qab lub suab qw thaum Ib Tag Hmo, nyob rau lub hli xya, xyoo 1844, yog hais tias lub qhov rooj twb raug kaw lawm, thiab tias txoj kev txav ntawm txoj kev los txog twb yog qhov ua tiav ntawm txoj lus faj lem, thiab tias peb twb yog lawm hauv kev tshaj tawm lub sijhawm. Ces nws thiaj ntuas nws cov kwv tij, los ntawm Advent Herald, kom tuav ruaj nreb, kom ua siab ntev, thiab txhob yws cem ib leeg rau ib leeg; ces Vajtswv yuav tsis ntev no yeej lawv ncaj ncees rau qhov uas lawv tau tshaj tawm lub sijhawm. Nyob rau hauv txoj kev no nws tau thov sawv cev rau cov pov haum, thaum nws hnov nws tus kheej ‘lub luag hauj lwm’ rau lawv, thiab tias ‘nws yuav loj kawg nkaus.’”
“Cov ‘hniav nyiaj hniav kub cuav thiab cov nyiaj txiag cuav’ uas tau muab tawg thoob plaws nrog rau cov uas yog tiag, yeej sawv cev meej rau cov neeg hloov siab los ntseeg cuav, lossis ‘cov me nyuam txawv teb chaws,’ [Hosea 5:7.] txij thaum lub qhov rooj raug kaw nyob rau xyoo 1844.
“Lub hleb zaum ob ‘loj dua qub ntau thiab zoo nkauj dua qub’ uas cov ‘pob zeb muaj nqes,’ ‘pob zeb diamond,’ thiab ‘npib nyiaj’ uas tawg khiav tau muab sau los tso rau hauv, sawv cev rau thaj teb dav ntawm txoj sia nyob hauv qhov tseeb tam sim no, uas pab yaj tawg khiav yuav raug sau los sib sau ua ke rau hauv, yog 144,000 leej, txhua tus puavleej muaj lub cim ntawm Vajtswv uas muaj txoj sia. Tsis muaj ib lub pob zeb diamond muaj nqes twg yuav raug tso tseg cia nyob hauv qhov tsaus ntuj. Txawm yog qee leej ‘tsis loj dua qhov ntxeev koob,’ los lawv yuav tsis raug hla dhau thiab tso tseg rau hnub no no thaum Vajtswv tabtom sau nws tej qub txeeg qub teg uas muaj nqes. [Malachi 3:16–18.] Nws muaj peevxwm txib nws cov timtswv saum ntuj ceeb tsheej mus thiab kom lawv maj nroos coj lawv tawm los ib yam li nws tau coj Lauj tawm hauv lub moos Xaudoo. ‘Tus Tswv yuav ua ib txoj haujlwm luv luv rau saum npoo ntiajteb no.’ ‘Nws yuav txiav kom luv hauv txoj kev ncaj ncees.’ Saib Loos 9:28.”
“Cov ‘av thiab tej txiab ntoo seem, xuab zeb thiab txhua yam khib nyiab,’ sawv cev rau ntau yam thiab coob tus kev yuam kev uas tau raug coj los nkag los nyob hauv cov neeg ntseeg txog kev rov los zaum ob, txij thaum lub caij nplooj zeeg xyoo 1844 los. Ntawm no kuv yuav hais txog ob peb yam ntawm lawv.”
“1. Txoj kev sawv uas qee leej ntawm cov ‘neeg yug yaj’ tau khav theeb xaiv tam sim ntawd tom qab tau tshaj tawm txoj Kev Quaj Nruab Hmo, uas hais tias lub hwjchim dawb huv uas ua kom siab yaj ntsws, uas nrog txoj kev txav ntawm lub hli xya, yog ib yam kev kub hnyiab hlwb. George Storrs yog ib tug nyob hauv cov thawj tus uas tau xaiv txoj kev sawv no. Saib nws tej ntawv sau hauv ntu kawg ntawm xyoo 1844, nyob rau hauv Midnight Cry, uas thaum ntawd luam tawm hauv lub nroog New York. J. V. Himes, ntawm Albany Conference thaum caij nplooj hlav xyoo 1845, tau hais tias txoj kev txav ntawm lub hli xya tau tsim kom muaj kev kub hnyiab hlwb tob xya ko taw. Qhov no yog ib tug uas nyob ntawd thiab hnov lo lus hais ntawd tau qhia rau kuv. Lwm tus uas tau koom tes nquag hauv txoj Kev Quaj ntawm lub hli xya, txij thaum ntawd los, tau tshaj tawm tias txoj kev txav ntawd yog tes haujlwm ntawm Dab Ntxwg Nyoog. Kev muab Khetos tes haujlwm thiab tus Vaj Ntsuj Plig Dawb Huv tes haujlwm rau Dab Ntxwg Nyoog, nyob rau hauv hnub nyoog ntawm peb tus Cawmseej, yog kev thuam Vajtswv, thiab tam sim no los kuj yog kev thuam Vajtswv ib yam.”
“2. Ntau txoj kev sim hais txog lub sijhawm meej. Txij li thaum 2300 hnub xaus rau xyoo 1844 lawm, muaj ntau lub sijhawm uas tau raug teem los ntawm ntau tus neeg sib txawv rau lawv qhov kawg. Hauv kev ua li no lawv tau tshem cov ‘cim ciam qub,’ thiab tau muab kev tsaus ntuj thiab kev tsis ntseeg pov los saum tag nrho txoj kev txav advent.”
“3. Kev ntseeg dab nrog rau tag nrho nws tej kev npau suav thiab kev dhau ciam. Qhov kev dag ntxias no ntawm Ntxwg Nyoog, uas tau ua tiav ib txoj hauj lwm txaus ntshai ntawm txoj kev tuag, raug sawv cev tau haum heev los ntawm ‘tej txiab ntoo,’ thiab ‘txhua yam khib nyiab txhua hom.’ Coob leej ntawm cov uas tau nqos cov tshuaj lom ntawm kev ntseeg dab tau lees paub qhov tseeb ntawm peb tej kev paub txog kev rov los zaum dhau los, thiab vim qhov tseeb no coob leej thiaj raug coj kom ntseeg tias kev ntseeg dab yog cov txiv hmab txiv ntoo ntuj tsim los ntawm kev ntseeg tias Vajtswv tau coj cov kev txav loj ntawm kev rov los xyoo 1843 thiab 1844. Petus, thaum hais txog cov uas yuav ‘coj tej kev ntseeg cuav uas coj mus rau kev puas tsuaj los nkag los, txawm mus txog qhov tsis lees tus Tswv uas tau txhiv lawv,’ hais tias, ‘VIM YOG LAWV MAS TXOJ KEV TSEEB THIAJ YUAV RAUG LUAG HAIS PHEM.’”
“4. S. S. Snow hais tias nws yog ‘Elijah tus Yaj Saub’” Tus txiv neej no, hauv nws txoj kev coj txawv txawv thiab qus no, kuj tau ua nws ib feem hauv txoj hauj lwm ntawm txoj kev tuag no, thiab nws txoj kev ua tau muaj lub siab nyiam coj txoj hauj lwm tseeb rau cov neeg dawb huv uas tab tom tos kom poob rau kev saib tsis taus, hauv siab ntawm ntau tus ntsuj plig ncaj ncees.
“Rau daim ntawv teev tej kev yuam kev no kuv tseem yuav ntxiv tau ntau yam ntxiv thiab, xws li ‘ib txhiab xyoo’ hauv Tshwm Sim 20:4, 7, uas twb nyob yav tag los lawm, cov 144,000 hauv Tshwm Sim 7:4; 14:1, cov uas ‘sawv los thiab tawm hauv tej ntxa’ tom qab Khetos sawv hauv qhov tuag rov los, txoj kev qhuab qhia tias tsis tas ua haujlwm, txoj kev qhuab qhia hais txog kev rhuav tshem cov me nyuam mos, thiab lwm yam thiab lwm yam.”
“Cov kev yuam kev no raug tshaj tawm thiab nthuav tawm nrog kev mob siab ua luaj rau pab yaj uas tab tom tos ntsoov, tias thaum lub sijhawm Tij Laug Miller tau txais zaj npau suav ntawd, cov hlaws muaj nqis tiag tiag twb raug ‘rho tawm ntawm qhov muag pom lawm,’ thiab tej lus ntawm tus yaj saub kuj phim raws nraim—‘Thiab kev txiav txim raug tig rov qab mus, thiab kev ncaj ncees sawv nyob deb lawm,’ thiab lwm yam thiab lwm yam. Saib Yaxayas 59:14. Nyob rau lub sijhawm ntawd tsis muaj ib daim ntawv xov xwm advent nyob hauv lub tebchaws uas txhawb nqa tes haujlwm ntawm qhov tseeb rau lub sijhawm tam sim no. The Day-Dawn yog daim kawg uas tseem tiv thaiv txoj hauj lwm tseeb ntawm pab yaj me; tiamsis daim ntawd twb tuag lawm ntau lub hlis ua ntej tus Tswv muab zaj npau suav no rau Tij Laug Miller; thiab hauv nws txoj kev tawm tsam zaum kawg ua ntej yuav tuag, nws tau taw tes rau cov ntseeg uas qaug zog thiab quaj ntsuag mus rau xyoo 1877, uas thaum ntawd tseem tshuav peb caug xyoo tom ntej, ua lub sijhawm ntawm lawv txoj kev cawm dim zaum kawg. Alas! alas! Tsis yog qhov xav tsis thoob li tias Tij Laug Miller hauv nws zaj npau suav, ‘zaum thiab quaj,’ vim txoj xwm txheej tu siab no.”
“Kwvtij Miller tau ntsais nws ob lub qhov muag rau hauv txoj kev tuag, thaum lub Kaum Ob Hlis 22, 1849, uas ua kom tiav cov lus hauv nws zaj npau suav nram no, ‘Nyob hauv qhov kev ntxhov siab kuv ntsais kuv ob lub qhov muag ib pliag.’ Qhov kev ua tiav uas txaus xav tsis thoob no meej heev kom tsis muaj leejtwg yuav tsis pom nws.”
“Lub hleb, sawv cev rau qhov tseeb txog kev los zaum ob uas Tij Laug Miller tau tshaj tawm rau lub ntiaj teb, raws li tau teev tseg hauv zaj lus piv txwv txog kaum tus nkauj xwb. [Mathais 25:1–11.] Ua ntej, lub sij hawm, 1843; ob, lub sij hawm ncua; peb, lub suab quaj thaum ib tag hmo, nyob rau lub xya hli, 1844, thiab plaub, lub qhov rooj kaw. Tsis muaj leej twg uas tau nyeem cov ntaub ntawv hais txog txoj kev los zaum ob txij xyoo 1843 los, yuav tsis lees tias Tij Laug Miller tau txhawb nqa plaub lub ntsiab tseem ceeb no hauv keeb kwm txoj kev los zaum ob. Lub txheej txheem sib haum xeeb no ntawm qhov tseeb, los yog “lub hleb,” tau raug muab rhuav ua tej daim, thiab muab tawg ua txhua qhov chaw nrog tej khib nyiab los ntawm cov uas tau tsis lees lawv tus kheej txoj kev paub dhau los, thiab tau tsis lees tej qhov tseeb ntawd ntag uas lawv, nrog Tij Laug Miller, tau tshaj tawm rau lub ntiaj teb yam tsis ntshai li.”
“Thaum ntawd pawg ntseeg yuav dawb huv thiab ‘tsis muaj ib qho txhaum nyob ntawm lub zwm txwv ntawm Vajtswv,’ vim lawv tau lees txim tag nrho lawv tej kev yuam kev, tej kev txhaum thiab tej kev phem, thiab thaum tej ntawd twb raug ntxuav mus lawm los ntawm Khetos cov ntshav thiab raug lwv tseg lawm, lawv yuav tsis muaj ‘ib qho paug los yog ib txoj quav nyab, los yog ib yam twg zoo li ntawd.’ Ces lawv yuav ci ntsa iab nrog ‘kaum npaug ntau dua lawv lub yeeb koob yav tas los.’” JAMES WHITE Oswego, Tsib Hlis, 1850.