Txoj xov ceeb toom zaum kawg yog muab nthuav qhia hauv Daniyee tshooj kaum ib, nqe plaub caug plaub:
Tiamsis tej xov uas tuaj ntawm sab hnub tuaj thiab sab qaum teb yuav ua rau nws ntxhov siab: yog li ntawd nws yuav tawm mus nrog kev npau taws loj kawg, mus rhuav tshem thiab muab neeg coob coob tua pov tseg kom tag nrho. Daniyee 11:44.
Tej xov xwm ntawm sab qaum teb sawv cev rau txoj xov ntawm tus vajntxwv sab qaum teb. Tus vajntxwv tiag ntawm sab qaum teb yog Khetos, hos lub hwjchim ntawm tus Vaj Qhia yog tus cuav hauv ntiajteb uas xyaum ua Khetos, tus vajntxwv tiag ntawm sab qaum teb. Tus cuav hauv ntiajteb ntawd yog Xatas tus sawv cev.
“Yuav kom tau tej txiaj ntsig thiab koob meej hauv ntiaj teb, pawg ntseeg thiaj raug coj mus nrhiav kom cov neeg muaj hwj chim hauv ntiaj teb txaus siab rau nws thiab txhawb nqa nws; thiab thaum nws tau tsis lees yuav Khetos li ntawd lawm, nws thiaj raug yaum kom muab siab npuab Xatas tus sawv cev—tus npis sov ntawm Loos.” Txoj Kev Sib Tawm Tsam Loj, 50.
Dab Ntxwg Nyoog tau muaj lub siab xav rhuav tshem Vajtswv ob lub zwm txwv tibsi, thiab nws siv Loos tus Vaj Qhia los sim ua kom tau raws li nws txoj kev ntshaw, tiamsis qhov kev sim ntawd ua tsis tiav.
Ua cas koj thiaj poob saum ntuj los lawm, au Lucifer, kaj ntug tus tub! Ua cas koj thiaj raug muab ntov vau rau hauv av lawm, koj tus uas tau ua rau ib tsoom tebchaws qaug zog! Rau qhov koj tau hais hauv koj lub siab tias, Kuv yuav nce mus saum ntuj, kuv yuav tsa kuv lub zwm txwv kom siab dua Vajtswv tej hnub qub: kuv kuj yuav zaum saum lub roob uas yog qhov chaw sib txoos, nyob rau sab qaum teb kawg nkaus: Kuv yuav nce mus siab dua tej huab; kuv yuav zoo li Tus Siab Tshaj Plaws. Yaxayas 14:12–14.
Xatas lub siab ntshaw yog xav zaum saum Vajtswv lub zwm txwv kav teb kav chaw, uas “Vajtswv cov hnub qub” ua cim sawv cev rau. Cov “hnub qub” yog cov timtswv.
Zaj lus zais txog xya lub hnub qub uas koj pom nyob hauv kuv sab tes xis, thiab xya lub teeb txawb kub ntawd. Xya lub hnub qub ntawd yog cov timtswv ntawm xya pawg ntseeg: thiab xya lub teeb txawb uas koj pom ntawd yog xya pawg ntseeg. Tshwmsim 1:20.
Xatas kuj ntshaw zaum saum Vajtswv lub zwm txwv ntawm sab kev teev ntuj, uas “tej ntug sab qaum teb” ua lub cim sawv cev rau.
Lub roob Xi-oos uas nyob rau sab qaum teb nyob rau ib thaj chaw zoo nkauj, yog tag nrho lub ntiajteb txojkev xyiv fab, yog tus Vajntxwv loj kawg nkaus lub nroog. Ntawv Nkauj 48:2.
Xatas tau txhim tsa lub hwj chim ntawm Vaj Qhia los sim rhuav tshem Vajtswv lub nceeg vaj thiab kav lub ntiajteb no ua nws tus kheej lub tebchaws.
“Qhov kev sib yoog ntawm kev teev dab teev mlom thiab kev ntseeg Khetos no tau ua rau ‘tus neeg txhaum’ tshwm los, raws li tej lus faj lem tau hais tseg tias nws yuav tawm tsam Vajtswv thiab tsa nws tus kheej siab dua Vajtswv. Lub txheej txheem kev ntseeg cuav uas loj kawg nkaus ntawd yog ib yam haujlwm zoo tshaj plaws uas Xatas lub hwjchim tsim tau—yog ib lub cim txog nws txoj kev siv zog tsa nws tus kheej zaum saum lub zwm txwv kom kav lub ntiajteb raws li nws lub siab nyiam.” Kev Tawm Tsam Loj, 50.
Cov “xov xwm” uas tawm sab qaum teb tuaj hauv nqe plaub caug plaub yog Xatas txoj xov, thiab yog qhov kev siv zog ntawm nws tus sawv cev hauv ntiajteb kom tau tswj kav lub ntiajteb. Cov xov xwm uas tawm sab hnub tuaj tuaj yog txoj xov ntawm “cua sab hnub tuaj” hauv tej lus faj lem hauv phau Vajlugkub. “Cua sab hnub tuaj” yog txoj xov ntawm Islam—cov xeeb ntxwv sab hnub tuaj hauv tej lus faj lem hauv phau Vajlugkub. Tus timtswv uas ntaus lub cim hauv Tshwmsim tshooj xya tawm sab hnub tuaj los, thiab txoj xov uas muaj ob feem ntawm tus vajntxwv cuav sab qaum teb thiab Islam yog txoj xov ntaus lub cim uas muab tshaj tawm kiag ua ntej lub sijhawm pub hloov siab lees txim xaus.
Thiab nws yuav tsa nws lub vaj loog tej tsev ntaub rau nruab nrab ntawm tej hiavtxwv, saum lub roob dawb huv uas muaj yeeb koob; txawm li ntawd los nws yuav los txog nws qhov kawg, thiab yuav tsis muaj leejtwg pab nws. Thiab lub sijhawm ntawd Mikha-ee yuav sawv los, yog tus thawj loj uas sawv tiv thaiv koj haiv neeg tej tub ki: thiab yuav muaj ib lub sijhawm ceeblaj txom nyem, uas txij thaum muaj haiv neeg los txog lub sijhawm ntawd yeej tsis tau muaj dua li ntawd: thiab lub sijhawm ntawd koj haiv neeg yuav tau kev cawm dim, yog txhua tus uas pom tias muaj npe sau cia rau hauv phau ntawv. Daniyee 11:45, 12:1.
Tsab xov ceeb toom zaum kawg yog ib tsab xov uas muaj ob feem, uas muaj tej cim sawv cev rau hauv ntau zaj Vajlugkub; txhua zaj nyias ua nyias timkhawv tshwj xeeb txog cov cim ntawm tsab xov ob feem zaum kawg ntawd. Cua sab hnub tuaj yog ib yam ntxim xav txog thaum muab saib nyob rau hauv lub ntsiab tias nws yog ib ntawm ob tsab xov uas ua ke ua tsab xov ceeb toom zaum kawg ua ntej lub sijhawm sim siab yuav xaus. Kev ntseeg Islam, raws li nws cuam tshuam nrog tej xov xwm ntawm sab qaum teb hauv nqe plaub caug plaub, sawv cev rau ib tsab xov sab hauv, hos tej xov xwm ntawm sab qaum teb sawv cev rau ib tsab xov sab nraud. Qhov no ntxim xav txog rau qhov kev ntseeg Islam yog ib feem ntawm tsab xov ob feem uas cov Millerite tshaj tawm hauv xyoo 1844. Hauv cov Millerite li keeb kwm, kev ntseeg Islam yog ib tsab xov sab nraud, tiam sis hauv nqe plaub caug plaub nws yog ib tsab xov sab hauv. Tsab xov sab hauv hauv cov Millerite li keeb kwm yog 2,300 hnub uas ua kom zaj lus piv txwv txog kaum tus ntxhais nkauj xwb thiab qhov pib ntawm kev txiav txim sib dhos haum. Hnub tim 11 lub Yim Hli xyoo 1840, kev ntseeg Islam yog ib tsab xov sab nraud, hos hnub tim 12 lub Yim Hli xyoo 1844 yog ib tsab xov sab hauv. Hnub tim kaum ib thiab hnub tim kaum ob ntawm lub Yim Hli muab sib ntxiv tau nees nkaum peb, thiab tus lej nees nkaum peb sawv cev rau cov Millerite li keeb kwm, rau qhov keeb kwm ntawd yog keeb kwm ntawm thawj ob tug tim tswv hauv Tshwmsim tshooj kaum plaub, hos tus lej peb hauv tus lej nees nkaum peb sawv cev rau tus tim tswv thib peb tsab xov. Thawj ob tsab xov los ua ntej tsab xov thib peb, ib yam li ob los ua ntej peb hauv tus lej nees nkaum peb.
Tus tim tswv thib peb tau los txog rau hnub tim 22 lub Kaum Hli Ntuj xyoo 1844, thaum tus tim tswv thib ib thiab tus tim tswv thib ob tau xaus lawm. Lawv tau xaus rau lub sijhawm uas 2300 hnub tau xaus, ua cim qhia txog qhov pib ntawm kev txiav txim rau cov neeg tuag. Kev txiav txim rau cov neeg tuag tau txuas ntxiv mus txog 9/11, thaum zaj xov uas muaj ob feem hauv Tshwmsim tshooj kaum yim tau nqes los nrog ob lub suab.
Thaum hnub 9/11 los txog thiab hnub tim 11 lub Yim Hli xyoo 1840 rov tshwm sim dua, Islam tau ua lub cim qhia txog qhov pib ntawm nag tom kawg thiab kev nias cim rau ib puas plaub caug plaub txhiab leej. Txoj xov sab nraud rau ib puas plaub caug plaub txhiab leej yog Nashville, uas yog lub cim qhia tias kev tsim tus tsiaj nyaum tus mlom twb pib lawm. Hauv keeb kwm ntawm cov Millerite, thaum muab kev txwv los tswj Islam rau hnub tim 11 lub Yim Hli xyoo 1840, qhov ntawd yog ib txoj xov sab nraud. Thaum Islam raug tso tawm rau hnub 9/11, Islam tau dhau los ua ib txoj xov sab hauv. Tej xov ntawm sab hnub tuaj thiab sab qaum teb sawv cev rau ob lub suab hauv Tshwmsim tshooj kaum yim.
Thawj lub suab tau ua kom thawj peb nqe muaj tiav, thiab lub suab hauv nqe plaub sawv cev rau txoj kev hu kom tawm hauv Npanpiloo los, uas yog lub suab qw nrov uas pib thaum muaj txoj kevcai hnub Ib uas yuav los txog sai sai no. Nqe ib mus txog nqe peb tau muaj tiav thaum Vajtswv kov ua rau tej tsev loj hauv New York vau.
“Nim no ho muaj lus hais tias kuv tau tshaj tawm tias New York yuav raug ib nthwv dej hiavtxwv loj cheb ploj mus lov? Kuv yeej tsis tau hais li ntawd ib zaug li. Thaum kuv saib cov tsev loj loj uas tab tom txhim tsa nyob ntawd, ib txheej dhau ib txheej, kuv tau hais tias, ‘Tej xwm txheej yuav txaus ntshai kawg li thaum tus Tswv sawv los ua kom lub ntiajteb tshee hnyo! Thaum ntawd cov lus hauv Tshwmsim 18:1–3 yuav muaj tiav.’ Tshooj kaum yim hauv phau Tshwmsim huv tibsi yog lus ceeb toom txog tej uas yuav los raug lub ntiajteb. Tiamsis kuv tsis tau txais qhov kaj tshwj xeeb txog tej uas yuav los raug New York, tsuas yog kuv paub tias muaj ib hnub Vajtswv lub hwjchim yuav tig thiab ntxeev cov tsev loj loj nyob ntawd kom vau. Raws li qhov kaj uas tau muab rau kuv, kuv paub tias kev puas tsuaj nyob hauv lub ntiajteb. Tus Tswv hais ib lo lus xwb, nws lub hwjchim loj kawg nkaus kov ib zaug xwb, ces tej vaj tse loj kawg no yuav vau. Tej xwm txheej yuav tshwm sim uas txaus ntshai tshaj qhov uas peb muaj peevxwm xav txog.” Review and Herald, lub Xya Hli tim 5, 1906.
Thawj peb nqe qhia txog qhov kev los txog ntawm txoj kev txom nyem zaum peb ntawm Islam. 9/11 yog lub cim qhia txog qhov pib ntawm kev ntaus cim foob rau ib puas plaub caug plaub txhiab leej thiab nag caij lig. Zaj lus hais txog kev ntaus cim foob yog zaj lus rau sab hauv, hos txoj kev hu hauv nqe plaub kom tawm hauv Npanpiloos los yog txoj kev hu rau sab nraud. Thawj peb nqe sawv cev rau txoj kev txiav txim rau pawg ntseeg, hos nqe plaub yog lub cim qhia txog qhov kev los txog ntawm txoj kev txiav txim rau cov uas nyob sab nraud ntawm Vajtswv haiv neeg uas nyob hauv Nws txoj kev cog lus.
“Yog li ntawd, hauv tes haujlwm kawg ntawm kev ceeb toom rau lub ntiaj teb, muaj ob lo lus hu uas sib txawv xa mus rau cov pawg ntseeg. Tus tubtxib saum ntuj thib ob tsab xov yog hais tias, ‘Npanpiloos, lub nroog loj ntawd, twb vau lawm, twb vau lawm, vim nws tau ua rau txhua haiv neeg haus cov cawv txiv hmab ntawm txoj kev npau taws ntawm nws txoj kev ua nkauj ua nraug.’ Thiab hauv lub suab hu nrov ntawm tus tubtxib saum ntuj thib peb tsab xov, hnov ib lub suab saum ntuj tuaj hais tias, ‘Kuv haiv neeg, nej cia li tawm hauv nws los.’” Review and Herald, lub Kaum Ob Hlis tim 6, 1892.
Ob zaug uas Khetos ntxuav lub tuam tsev yog ob lub cim qhia ua ntej txog ob lub suab ntawd hauv Tshwmsim tshooj kaum yim.
“Thaum Yexus pib Nws txoj haujlwm qhuab qhia rau pej xeem, Nws tau ntxuav lub Tuam Tsev kom huv ntawm tej kev ua qias puas tsuas uas saib tsis taus qhov dawb huv. Ib yam ntawm tej haujlwm kawg hauv Nws txoj haujlwm qhuab qhia yog qhov uas Nws ntxuav lub Tuam Tsev zaum ob. Ib yam li ntawd, hauv txoj haujlwm kawg uas ceeb toom rau lub ntiajteb, muaj ob zaj lus hu uas nyias txawv nyias tshaj tawm rau cov pawg ntseeg. Tus timtswv thib ob zaj xov yog, ‘Npanpiloos, lub nroog loj ntawd, twb vau lawm, twb vau lawm, vim nws tau ua kom txhua haiv neeg haus cov cawv txiv hmab uas yog txoj kev npau taws ntawm nws txoj kev ua nkauj ua nraug’ (Tshwmsim 14:8). Thiab hauv lub suab hu nrov ntawm tus timtswv thib peb zaj xov, hnov ib lub suab saum ntuj hais tias, ‘Kuv haiv neeg, nej cia li tawm hauv nws los, kom nej thiaj tsis muaj feem hauv nws tej kev txhaum, thiab kom nej thiaj tsis nrog nws raug tej sub tawg sub ntsha. Rau qhov nws tej kev txhaum twb nce mus txog saum ntuj lawm, thiab Vajtswv twb nco txog nws tej kev tsis ncaj ncees lawm’ (Tshwmsim 18:4, 5).” Cov Lus Uas Xaiv Tseg, phau 2, 118.
Qhov Chaw Pib
Nyob rau ncua xyoo 1838 mus txog lub Yim Hli tim 1, xyoo 1840, Josiah Litch tau txheeb pom lub sijhawm pib ntawm zaj lus faj lem txog 391 xyoos thiab kaum tsib hnub hauv Tshwmsim tshooj cuaj, uas los tom qab ncua sijhawm tsib lub hlis thib ob raws li lus faj lem. Qhov uas nws nrhiav pom no ua rau nws qhia tau ua ntej yam raug, tsis yog lub xyoo thiab lub hlis xwb, tiamsis hnub twg kiag hauv lub hlis uas zaj lus qhia ua ntej ntawd yuav muaj tiav. Tom qab qhov kev poob siab thawj zaug thaum lub Plaub Hlis tim 19, xyoo 1844, Samuel Snow tau nrhiav pom lub sijhawm pib ntawm 2300 hnub hauv Daniyees tshooj yim. Qhov uas nws nrhiav pom no ua rau nws qhia tau ua ntej yam raug, tsis yog lub xyoo xwb, tiamsis lub hlis thiab hnub twg hauv lub xyoo ntawd. Qhov uas Litch nrhiav pom lub sijhawm pib tau ua rau thawj tus timtswv ceebtsheej tsab xov muaj hwjchim, thiab qhov uas Snow nrhiav pom lub sijhawm pib tau ua rau tus timtswv ceebtsheej thib ob tsab xov muaj hwjchim.
Tus tim tswv thib ib thiab tus tim tswv thib ob sawv cev rau Millerite txoj kev txav mus los txij xyoo 1798 mus txog lub Kaum Hli tim 22, xyoo 1844, thaum txoj kev poob siab loj ua lub cim qhia tias tus tim tswv thib peb los txog. Nyob hauv keeb kwm ntawm tus tim tswv thib peb, qhov kev nrhiav pom lub sijhawm pib ntawm lo lus faj lem txog tsib lub hlis hauv Tshwmsim tshooj cuaj qhia kom paub tias thaum twg txoj xov ntawm lub suab hu thaum ib tag hmo thiab Islam muab hwj chim rau txoj xov ntawd. Qhov kev nrhiav pom lub sijhawm pib rau tus tim tswv thib peb txoj lus ceeb toom zaum kawg no suav nrog tes haujlwm uas Litch thiab Snow tau ua tiav ua tus qauv qhia ua ntej. Yuav tsum kho txoj xov ntawm Nashville kom raug, thiab txoj xov ntawd raug kho thaum nrhiav pom lub sijhawm pib ntawd.
Lub sijhawm pib ntawm zaj lus faj lem txog tsib lub hlis hauv keeb kwm ntawm cov Millerite yog lub Xya Hli tim 27, xyoo 1299, tiamsis qhov kev tshawb pom hauv xyoo 2026 qhia tau tias muaj ib zaj lus faj lem thib ob txog tsib lub hlis uas ntxov dua nyob hauv tshooj cuaj ntawm phau Tshwmsim. Qhov kev to taub no muab tag nrho keeb kwm uas tshooj cuaj nthuav qhia los sib txuas ua ke, thiab qhov kev sib txuas ntawd qhia tau tias kev sib ntaus sib tua ntawm Nineveh yog tus yuam sij uas qhib keeb kwm hauv lus faj lem uas coj mus txog lub sijhawm tsib lub hlis uas pib hauv xyoo 632.
Tsib xyoos tom qab kev sib ntaus sib tua ntawm Nineveh xyoo 627, Mohammed tau tuag. Nws txoj kev tuag yog lub cim qhia txog qhov pib ntawm thawj zaj lus faj lem txog lub sijhawm tsib lub hlis, uas xaus rau xyoo 782 thaum Islam ua rau lub tebchaws Loos sab hnub tuaj poob ntsej muag. Tom qab lub sijhawm tsib xyoos txij ntawm tus “yuam sij” ntawm Nineveh mus txog Mohammed txoj kev tuag, lub hwj chim ntawm Persia kuj los txog qhov kawg; lub hwj chim ntawd yog ib ntawm ob tog yeeb ncuab uas tau sib ntaus hauv kev sib ntaus sib tua ntawm Nineveh. Persia los txog qhov kawg kaum xyoo tom qab Mohammed tuag. Yog li ntawd, tsib xyoos tom qab tus “yuam sij” ntawm kev sib ntaus sib tua ntawm Nineveh tso Islam cov kooj txig tawm los, Mohammed tau tuag, thiab nws txoj kev tuag yog lub cim qhia txog qhov pib ntawm zaj lus faj lem txog lub sijhawm tsib lub hlis. Ces kaum xyoo tom qab Mohammed tuag, Persia tau poob lawm. Yog li ntawd, txij thaum tig tus yuam sij ntawm Nineveh, muaj ib lub sijhawm tsib xyoos, uas muaj kaum xyoo raws qab.
Txoj kev sib raug zoo ntawm tsib thiab kaum raws li tej cim yog “tus yuam sij” rau zaj lus faj lem txog tsib lub hlis. Thawj zaj hauv ‘ob’ zaj lus faj lem txog tsib lub hlis hauv tshooj ntawd pib kiag ntawm thawj nkawm lej tsib thiab kaum uas ua cim hauv zaj lus faj lem ntawd. Tsib lub hlis sawv cev rau ib puas tsib caug hnub. Thawj zaj lus faj lem txog tsib lub hlis nyob hauv nqe tsib, hos zaj thib ob nyob hauv nqe kaum. Zaj lus faj lem thib peb uas hais txog lub sijhawm peb puas cuaj caum ib xyoos thiab kaum tsib hnub nyob hauv nqe kaum tsib. Zaj lus faj lem thib peb hauv nqe kaum tsib tau muab nthuav qhia rau xyoo 1838, thiab ua ntej lub Yim Hli xyoo 1840, Litch twb nrhiav pom lub sijhawm pib ntawm zaj lus faj lem ntawd lawm. Nws tau luam tawm nws qhov kev nthuav qhia zaum thib ob rau hnub tim 1 lub Yim Hli xyoo 1840, kaum hnub ua ntej zaj lus faj lem ntawd muaj tiav rau hnub tim 11 lub Yim Hli xyoo 1840. Nyob rau zaum ntawd, nws tau luam tawm nws qhov kev nthuav qhia zaum kawg rau hnub thib tsib ntawm kaum tsib hnub kawg ntawm zaj lus faj lem ntawd, uas yog kaum hnub ua ntej zaj lus faj lem muaj tiav.
Tsib xyoos tom qab kev sib ntaus sib tua ntawm Nineveh xyoo 627, Mohammed tuag. Nws txoj kev tuag yog lub cim qhia txog qhov pib ntawm thawj lub caij tsib lub hlis raws li lus faj lem, uas xaus rau xyoo 782 thaum Islam ua rau lub tebchaws Loos sab hnub tuaj poob ntsej muag. Tom qab lub caij tsib xyoos txij ntawm “tus yuam sij” ntawm Nineveh mus txog Mohammed txoj kev tuag, Persia lub zog tub rog raug ntaus swb kiag hauv kev sib ntaus sib tua ntawm Nahavand xyoo 642, kaum xyoo tom qab Mohammed tuag. Yog li ntawd, tsib xyoos tom qab “tus yuam sij” ntawm kev sib ntaus sib tua ntawm Nineveh tau tso cov kooj txom fav ntawm Islam tawm los, Mohammed tuag, thiab nws txoj kev tuag yog qhov pib ntawm lub caij tsib lub hlis raws li lus faj lem. Ces kaum xyoo tom qab Mohammed tuag, Persia lub zog tub rog thiaj raug ntaus swb kiag ntawm Nahavand. Yog li ntawd, txij thaum tig tus yuam sij ntawm Nineveh los, muaj ib lub caij tsib xyoos, thiab tom qab ntawd yog ib lub caij kaum xyoo.
Cov lus faj lem txog thawj txoj kev txom nyem thiab txoj kev txom nyem thib ob tau xaus rau hnub tim 11 lub Yim Hli xyoo 1840, nrog rau qhov uas lub hwj chim ntawm tebchaws Ottoman hauv Constantinople raug txwv cia, thaum Litch lub sijhawm kaum tsib hnub tau muaj tiav txuam nrog qhov xwm txheej ntawd. Peb puas cuaj caum ib xyoos ntawd sib haum nrog cov lus faj lem hauv Exekees tshooj plaub. Hauv tshooj ntawd, Exekees tau txais lus samhwm kom pw ua ntsais rau sab laug kom puv peb puas cuaj caum xyoo. Nws tau txais lus samhwm kom ua li ntawd hauv ib ntu Vajlugkub uas pib ntawm tshooj ib, nqe ib.
Thaum txog xyoo peb caug, lub plaub hlis, hnub xiab tsib, thaum kuv nyob nrog cov neeg raug ntes ntawm ntug dej Khenpas, lub ntuj txawm qhib, thiab kuv pom tej yog toog ntawm Vajtswv. Exekees 1:1.
“Xyoo peb caug” yog xyoo peb caug ntawm lub voj voog xyoo Yaupee zaum kaum xya uas pib rau tiam Vajntxwv Yauxiya kav. Lub hlis thib plaub hnub tim tsib ntawd raug rau lub Xya Hli tim 21, xyoo 1844, uas yog lub sijhawm nruab nrab kiag ntawm lub caij cov ntseeg raws Miller tos ntsoov, txij ntawm qhov kev poob siab rau lub Plaub Hlis tim 19, xyoo 1844, mus txog rau qhov kev poob siab rau lub Kaum Hli tim 22, xyoo 1844. Hnub ntawd yog thawj zaug uas Samuel Snow siv lo lus hais tias “saib maj, tus nraug vauv tabtom los,” thaum nws tshaj tawm txoj xov tseeb ntawm lub suab qw thaum ib tag hmo hauv nroog Boston. Lub sijhawm nruab nrab no hauv keeb kwm ntawm cov ntseeg raws Miller raug qhia meej los ntawm kev tshoov siab.
“Thaum lub caij ntuj sov xyoo 1844, nyob nruab nrab ntawm lub sijhawm uas thaum xub thawj tau xav tias 2300 hnub yuav xaus, thiab lub caij nplooj zeeg ntawm tib lub xyoo ntawd, uas tom qab ntawd mam pom tias lub sijhawm 2300 hnub ntawd ncua mus txog, txoj xov tau raug tshaj tawm raws nraim li Vajluskub tej lus hais tias: ‘Saib maj, tus Nraug Vauv tabtom los!’” Txoj Kev Tawm Tsam Loj, 398.
Qhov tseem ceeb ntawm no yog hais ntau dua txog txoj kev suav sijhawm raws li phau Vajlugkub, rau qhov yog suav rov qab peb puas cuaj caum xyoo txij xyoo 30 ntawm lub voj voog xyoo Yaupee zaum 17, ces yuav mus txog lub sijhawm uas lub nceeg vaj raug faib nyob rau xyoo 977 ua ntej Yexus yug. Thaum ntawd, Yixayee tus vajntxwv Yelaunpau-as txoj kev ntxeev siab ua rau muaj lo lus faj lem txog Yauxiyas, raws li tus cev Vajtswv lus uas tsis mloog lus tau tshaj tawm hauv 1 Vajntxwv 13. Yelemis tshooj ib nqe ob qhia meej tias Yelemis pib nws tes haujlwm rau xyoo 13 uas vajntxwv Yauxiyas kav.
Tus Tswv txojlus tau los txog rau nws nyob rau tiam uas Amoos tus tub Yauxiyas ua vajntxwv kav Yudas, yog xyoo kaum peb ntawm nws txojkev kav. Yelemis 1:2.
Xyoo kaum peb uas Yauxiyas ua vajntxwv kav yog xyoo 627 ua ntej Yexus yug, plaub caug xyoo ua ntej kev vij nroog xyoo 587 ua ntej Yexus yug. Lub sijhawm plaub caug xyoo uas Exekees pw ua ntsais rau nws sab xis rau Yudas pib rau xyoo ntawd thiab xaus thaum muaj kev vij nroog, uas kuj yog thaum peb puas cuaj caum xyoo uas nws pw ua ntsais rau nws sab laug xaus thiab. Peb puas cuaj caum xyoo ntawd pib rau xyoo 977 ua ntej Yexus yug, thaum uas zaj lus faj lem txog Yauxiyas raug tshaj tawm los tawm tsam txoj kev ntxeev siab ntawm vajntxwv Yelaunpau-as uas kav kaum xeem Yixalayees sab qaum teb. Yelemis tes haujlwm uas pib plaub caug xyoo ua ntej kev vij nroog yog lub cim sawv cev rau txoj kev ntxeev siab ntawm xeem Yudas sab qab teb. Yauxiyas sawv cev rau ib ntu sijhawm txij xyoo 977 ua ntej Yexus yug mus txog xyoo 627 ua ntej Yexus yug, uas pib nrog kaum xeem sab qaum teb txoj kev ntxeev siab alafas thiab xaus thaum lub tebchaws Yudas sab qab teb txoj kev ntxeev siab aumenkas tshwm los pom tseeb. Peb puas cuaj caum xyoo uas pib rau xyoo 977 ua ntej Yexus yug, uas Exekees txoj kev pw ua ntsais rau nws sab laug ua lub cim qhia txog ntawd, yog raug raws li keeb kwm thiab lus faj lem thaum siv txoj kev xam sijhawm uas tsis suav xyoo pib nrog.
Txawm li ntawd los, kev suav sijhawm uas tsis suav thawj xyoo nrog thiab kev suav sijhawm uas suav thawj xyoo nrog puavleej muaj nyob hauv Vajtswv Txojlus. Thaum peb siv txoj kev suav uas suav thawj xyoo nrog los suav tib lub sijhawm ntawd, peb yuav tsum suav xyoo 978 ua ntej Yexus yug nrog, vim zaj lus faj lem ntawd xaus rau thaum nruab nrab xyoo (Lub Xya Hli tim 21 xyoo 1844). Yog li ntawd, thaum siv txoj kev suav uas suav thawj xyoo nrog, lub sijhawm ntawd tsis yog peb puas cuaj caum xyoos, tiamsis yog peb puas cuaj caum ib xyoos. Lub sijhawm 1.5 xyoos ntawm txoj kev vij nroog uas pib xyoo 587 ua rau zaj lus faj lem ntawd, thaum suav thawj xyoo nrog, muaj lub sijhawm sib npaug li peb puas cuaj caum ib xyoos thiab muaj ‘1.5’ xyoos raws qab. Lub sijhawm 1.5 xyoos, lossis kaum yim lub hlis, hauv Exekees tshooj plaub yog nyob hauv tib tshooj uas qhia meej txog lub hauv paus ntsiab lus tias ib hnub sib npaug li ib xyoos. Lub sijhawm ib xyoos thiab ib nrab ntawm txoj kev vij nroog ntawd kuj raug txhais raws lub cim tias yog kaum tsib hnub.
Exekees txoj kev vij nroog muaj cov lej tib yam nkaus li zaj lus faj lem hauv Tshwmsim 9:15. Yog hauv keeb kwm ntawd uas kev rhuav tshem Yeluxalees ob zaug ua piv txwv qhia txog tej xov ntawm sab qaum teb. Kev rhuav tshem ob zaug ntawd puav leej yog tej vajntxwv sab qaum teb ua, thiab cov vajntxwv ntawd ua yam ntxwv qhia ua ntej txog lub hwj chim ntawm tus Vaj Qhia Kav Tos Liv nyob rau tiam kawg. Tej xov ntawm sab hnub tuaj uas kev ntseeg Islam ua piv txwv qhia txog kuj los koom rau hauv tib zaj keeb kwm ntawd, thaum tej xov sab nraud thiab sab hauv hauv Daniyees tshooj kaum ib nqe plaub caug plaub sib koom ua ib zaj xov uas muaj ob feem, tshaj tawm txog qhov xaus ntawm noob neej lub sijhawm sim siab. Zaj xov ntawd raug muab coj los sib sau ua ke thaum lub cim uas kaw qhov pib zais cia ntawm zaj lus faj lem txog tsib lub hlis raug muab tshem tawm lawm. Thaum muab lub cim kaw ntawd tshem tawm lawm, Litch tes haujlwm hauv kev pub hwj chim rau thawj tus timtswv saum ntuj zaj xov thiab Samuel Snow tes haujlwm hauv kev pub hwj chim rau tus timtswv saum ntuj thib ob zaj xov raug muab sib txuas ua ke hauv kev pub hwj chim rau tus timtswv saum ntuj thib peb zaj xov.
Qhov kev kho tsab xov dhau los kom raug, uas Litch thiab Snow ua cov sawv cev rau, yog tus qauv qhia ua ntej txog qhov kev kho tsab xov Nashville hnub tim 18 lub Xya Hli xyoo 2020 ntawd kom raug, thiab qhov kev qhib lub cim nias kaw ntawm qhov pib tau tshwm sim rau xyoo 2026, yog peb caug xyoo tom qab tsab xov uas tau raug qhib lub cim nias kaw rau xyoo 1989 tau raug muab teeb tsa kom muaj qauv meej rau xyoo 1996.
Peb yuav tham txuas ntxiv txog cov ntsiab lus no hauv zaj tom ntej.