The final controversy I wish to bring together with the other historical arguments over the symbol of Rome within Advent history is the book of Joel. That controversy took place after September 11, 2001, and without considering the circumstances of that period a few subtle points might very well be missed. To place those circumstances into context requires a consideration of the Millerite history. On August 11, 1840 the time prophecy of Revelation chapter nine, verse fifteen was fulfilled.
Վերջին վիճահարույց հարցը, որը ցանկանում եմ միավորել ադվենտիստական պատմության մեջ Հռոմի խորհրդանիշի վերաբերյալ մյուս պատմական փաստարկների հետ, Հովելի գիրքն է։ Այդ վիճահարույց հարցը տեղի ունեցավ 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ից հետո, և առանց այդ ժամանակաշրջանի հանգամանքները նկատի առնելու՝ մի քանի նուրբ կետեր միանգամայն հնարավոր է վրիպեն ուշադրությունից։ Այդ հանգամանքները պատշաճ համատեքստի մեջ դնելու համար անհրաժեշտ է անդրադառնալ միլլերիտական պատմությանը։ 1840 թվականի օգոստոսի 11-ին Հայտնության իններորդ գլխի տասնհինգերորդ խոսքի ժամանակային մարգարեությունը կատարվեց։
And the four angels were loosed, which were prepared for an hour, and a day, and a month, and a year, for to slay the third part of men. Revelation 9:15.
Եվ արձակվեցին այն չորս հրեշտակները, որոնք պատրաստված էին ժամի, օրվա, ամսվա և տարվա համար, որպեսզի սպանեն մարդկանց երրորդ մասը։ Հայտնություն 9:15։
The verse identifies the “hour, and a day, and a month, and a year,” as equating to three hundred ninety-one years and fifteen days. The four angels represented when Islam rose to power and brought warfare against Rome, beginning on July 27, 1449. The starting point was determined by employing the ending point of another time prophecy of one hundred and fifty years. The first time prophecy of one hundred and fifty years was set forth in the history of the first woe, which is also the fifth trumpet of Revelation chapter nine. When the one-hundred-and-fifty-year prophecy concluded on July 27, 1449, the time prophecy we are now considering began, and three hundred and ninety-one years and fifteen days later the prophecy ended on August 11, 1840.
Համարը «ժամը, և օրը, և ամիսը, և տարին» նույնացնում է երեք հարյուր իննսունմեկ տարվա և տասնհինգ օրվա հետ։ Չորս հրեշտակները ներկայացվում էին այն ժամանակ, երբ իսլամը բարձրացավ իշխանության և պատերազմ բերեց Հռոմի դեմ՝ սկսելով 1449 թվականի հուլիսի 27-ին։ Սկզբնակետը որոշվեց՝ կիրառելով մեկ այլ՝ հարյուր հիսուն տարվա ժամանակային մարգարեության ավարտի կետը։ Հարյուր հիսուն տարվա առաջին ժամանակային մարգարեությունը ներկայացված էր առաջին վայի պատմության մեջ, որը նաև Հայտնության իններորդ գլխի հինգերորդ փողն է։ Երբ հարյուր հիսուն տարվա մարգարեությունն ավարտվեց 1449 թվականի հուլիսի 27-ին, այն ժամանակային մարգարեությունը, որը այժմ նկատի ունենք, սկսվեց, և երեք հարյուր իննսունմեկ տարի ու տասնհինգ օր անց մարգարեությունն ավարտվեց 1840 թվականի օգոստոսի 11-ին։
William Miller had understood the powers of Revelation nine to represent Islam, and prior to the date of August 11, 1840, a Millerite named Josiah Litch set forth a prediction based upon the prophecy identifying that in 1840, the Ottoman Supremacy would cease. Ten days before August 11, 1840, Litch fine-tuned and updated his prediction to identify not simply the year the prophecy would be fulfilled, but the very year, day and month. Sister White comments on the effect of Litch’s prediction upon the religious world of the Millerites when the event was fulfilled.
Ուիլյամ Միլլերը Հայտնություն իննի զորությունները հասկացել էր որպես իսլամը ներկայացնող, և 1840 թվականի օգոստոսի 11-ի թվականից առաջ Միլլերի հետևորդներից Յոսիա Լիչ անունով մեկը, մարգարեության հիման վրա, առաջադրեց մի կանխասացություն՝ նշելով, որ 1840 թվականին Օսմանյան գերիշխանությունը պիտի դադարեր։ 1840 թվականի օգոստոսի 11-ից տասը օր առաջ Լիչը ճշգրտեց և նորացրեց իր կանխասացությունը՝ նշելով ոչ միայն այն տարին, երբ մարգարեությունը պիտի կատարվեր, այլ հենց տարին, օրը և ամիսը։ Քույր Ուայթը մեկնաբանում է, թե Լիչի կանխասացությունն ինչ ազդեցություն ունեցավ Միլլերի հետևորդների կրոնական աշխարհի վրա, երբ այդ իրադարձությունը կատարվեց։
“In the year 1840 another remarkable fulfillment of prophecy excited widespread interest. two years before, Josiah Litch, one of the leading ministers preaching the second advent, published an exposition of Revelation 9, predicting the fall of the Ottoman Empire. According to his calculations, this power was to be overthrown . . . on the 11th of August, 1840, when the Ottoman power in Constantinople may be expected to be broken. And this, I believe, will be found to be the case.’
«1840 թվականին մարգարեության մեկ այլ նշանավոր իրականացում համատարած հետաքրքրություն առաջացրեց։ Երկու տարի առաջ, երկրորդ գալուստը քարոզող առաջատար սպասավորներից մեկը՝ Ջոսայա Լիչը, հրապարակել էր Հայտնություն 9-ի մեկնությունը՝ կանխասելով Օսմանյան կայսրության անկումը։ Նրա հաշվարկների համաձայն՝ այդ իշխանությունը պիտի տապալվեր... 1840 թվականի օգոստոսի 11-ին, երբ կարելի է ակնկալել, որ Կոստանդնուպոլսում օսմանյան իշխանությունը կկոտրվի։ Եվ ես հավատում եմ, որ այդպես էլ կպարզվի»։
“At the very time specified, Turkey, through her ambassadors, accepted the protection of the allied powers of Europe, and thus placed herself under the control of Christian nations. The event exactly fulfilled the prediction. When it became known, multitudes were convinced of the correctness of the principles of prophetic interpretation adopted by Miller and his associates, and a wonderful impetus was given to the advent movement. Men of learning and position united with Miller, both in preaching and in publishing his views, and from 1840 to 1844 the work rapidly extended.” The Great Controversy, 334, 335.
«Նշված հենց այն ժամանակ Թուրքիան, իր դեսպանների միջոցով, ընդունեց Եվրոպայի դաշնակից տերությունների պաշտպանությունը և այսպիսով իրեն դրեց քրիստոնյա ազգերի վերահսկողության ներքո։ Այդ իրադարձությունը ճշգրտորեն կատարեց մարգարեությունը։ Երբ այդ հայտնի դարձավ, բազմությունները համոզվեցին Միլլերի և նրա գործակիցների կողմից ընդունված մարգարեական մեկնաբանության սկզբունքների ճշտության մեջ, և ադվենտական շարժմանը տրվեց զարմանալի խթան։ Գիտուն և բարձր դիրք ունեցող մարդիկ միացան Միլլերին թե՛ նրա հայացքները քարոզելու, թե՛ հրատարակելու գործում, և 1840-ից մինչև 1844 թվականը գործը արագորեն ընդլայնվեց»։ The Great Controversy, 334, 335.
Her endorsement of this event has through the years been attacked repeatedly through a variety of ways by Laodicean Seventh-day Adventists. As with the seven times and “the daily”, to attack this truth is to reject the foundations as represented upon the two sacred tables, and also the authority of the Spirit of Prophecy. The reason Satan has worked to destroy confidence in this history is multifaceted.
Լաոդիկեան Յոթներորդ Օրվա Ադվենտիստները տարիների ընթացքում բազմիցս, զանազան եղանակներով, հարձակում են գործել այս իրադարձության հանդեպ նրա հավանության վրա։ Ինչպես յոթ ժամանակների և «ամենօրյա»-ի պարագայում, այս ճշմարտության վրա հարձակվելը նշանակում է մերժել այն հիմքերը, որոնք ներկայացված են երկու սուրբ տախտակների վրա, ինչպես նաև Մարգարեության Հոգու հեղինակությունը։ Պատճառը, թե ինչու Սատանան գործել է՝ կործանելու այս պատմության հանդեպ վստահությունը, բազմաշերտ է։
Litch’s prediction employed “the principles of prophetic interpretation adopted by Miller.” Miller was given insight to the element of prophetic time, and any who doubt that Miller’s message was based upon prophetic time, only needs to review the 1843 and 1850 pioneer charts to confirm that this was true. Before August 11, 1840, those opposing Miller’s prediction of the return of Christ would argue that prophetic time could not be employed to understand when Christ would return. They often used the Bible’s statement about not knowing the day nor hour, to resist his message and work.
Լիչի կանխատեսումն օգտագործում էր «Միլլերի կողմից ընդունված մարգարեական մեկնաբանության սկզբունքները»։ Միլլերին տրվել էր խորաթափանցություն մարգարեական ժամանակի տարրի վերաբերյալ, և նրանք, ովքեր կասկածում են, թե Միլլերի պատգամը հիմնված էր մարգարեական ժամանակի վրա, պետք է միայն վերանայեն 1843 և 1850 թվականների պիոներական աղյուսակները՝ հաստատելու համար, որ դա այդպես էր։ Մինչև 1840 թվականի օգոստոսի 11-ը, նրանք, ովքեր հակադրվում էին Միլլերի՝ Քրիստոսի վերադարձի վերաբերյալ կանխատեսմանը, պնդում էին, թե մարգարեական ժամանակը չի կարող օգտագործվել հասկանալու համար, թե երբ Քրիստոսը կվերադառնա։ Նրանք հաճախ, նրա պատգամին և գործին դիմադրելու համար, օգտվում էին Աստվածաշնչի այն հայտարարությունից, թե օրը և ժամը հայտնի չեն։
But of that day and hour knoweth no man, no, not the angels of heaven, but my Father only. But as the days of Noe were, so shall also the coming of the Son of man be. For as in the days that were before the flood they were eating and drinking, marrying and giving in marriage, until the day that Noe entered into the ark, And knew not until the flood came, and took them all away; so shall also the coming of the Son of man be. Then shall two be in the field; the one shall be taken, and the other left. Matthew 24:36–40.
Բայց այն օրվա և ժամի մասին ոչ ոք չգիտե, նույնիսկ երկնքի հրեշտակները, այլ միայն իմ Հայրը։ Բայց ինչպես Նոյի օրերում էր, այնպես էլ կլինի Մարդու Որդու գալուստը։ Որովհետև ինչպես ջրհեղեղից առաջ եղած օրերում մարդիկ ուտում էին և խմում, ամուսնանում և ամուսնության էին տալիս, մինչև այն օրը, երբ Նոյը մտավ տապանը, և չիմացան, մինչև որ ջրհեղեղը եկավ ու բոլորին վերացրեց, այնպես էլ կլինի Մարդու Որդու գալուստը։ Այն ժամանակ երկուսը դաշտում կլինեն. մեկը պիտի վերցվի, իսկ մյուսը՝ թողնվի։ Մատթեոս 24:36–40.
In spite of this passage the Millerites found too much biblical evidence to support their predictions and carried on and operated upon a principle later identified by Sister White.
Չնայած այս հատվածին՝ միլլերիտները գտան չափազանց շատ աստվածաշնչյան վկայություններ՝ իրենց կանխասացությունները հաստատելու համար, և շարունակեցին գործել այնպիսի մի սկզբունքի հիման վրա, որը հետագայում բնորոշվեց Քույր Ուայթի կողմից։
“‘No man knoweth the day nor the hour’ was the argument most often brought forward by rejecters of the advent faith. The scripture is: ‘Of that day and hour knoweth no man, no not the angels of heaven, but My Father only.’ Matthew 24:36. A clear and harmonious explanation of this text was given by those who were looking for the Lord, and the wrong use made of it by their opponents was clearly shown. The words were spoken by Christ in that memorable conversation with His disciples upon Olivet after He had for the last time departed from the temple. The disciples had asked the question: ‘What shall be the sign of Thy coming, and of the end of the world?’ Jesus gave them signs, and said: ‘When ye shall see all these things, know that it is near, even at the doors.’ Verses 3, 33. One saying of the Saviour must not be made to destroy another. Though no man knoweth the day nor the hour of His coming, we are instructed and required to know when it is near. We are further taught that to disregard His warning, and refuse or neglect to know when His advent is near, will be as fatal for us as it was for those who lived in the days of Noah not to know when the flood was coming. And the parable in the same chapter, contrasting the faithful and the unfaithful servant, and giving the doom of him who said in his heart, ‘My Lord delayeth His coming,’ shows in what light Christ will regard and reward those whom He finds watching, and teaching His coming, and those denying it. ‘Watch therefore,’ He says. ‘Blessed is that servant, whom his Lord when He cometh shall find so doing.’ Verses 42, 46. ‘If therefore thou shalt not watch, I will come on thee as a thief, and thou shalt not know what hour I will come upon thee.’ Revelation 3:3.” The Great Controversy, 370.
««Ոչ ոք չգիտէ օրը, ոչ էլ ժամը» արտահայտությունն այն փաստարկն էր, որ առավել հաճախ առաջ էին քաշում գալստյան հավատը մերժողները։ Գրությունն ասում է. «Այդ օրվա և ժամի մասին ոչ ոք չգիտէ, ո՛չ երկնքի հրեշտակները, այլ միայն Իմ Հայրը»։ Մատթեոս 24:36։ Այս տեքստի պարզ և ներդաշնակ բացատրությունը տրվում էր նրանց կողմից, ովքեր սպասում էին Տիրոջը, և նրանց հակառակորդների կողմից դրա սխալ գործածությունն էլ հստակ կերպով ցույց էր տրվում։ Այս խոսքերը Քրիստոս ասաց Իր աշակերտների հետ ունեցած այն հիշարժան զրույցում, որ տեղի ունեցավ Ձիթենյաց լեռան վրա, այն բանից հետո, երբ Նա վերջին անգամ հեռացել էր տաճարից։ Աշակերտները հարցրել էին. «Ի՞նչ պիտի լինի Քո գալստյան և աշխարհի վերջի նշանը»։ Հիսուս նրանց նշաններ տվեց և ասաց. «Երբ այս բոլոր բաները տեսնեք, իմացե՛ք, որ մոտ է, դռների առաջ է»։ Համարներ 3, 33։ Փրկչի մի խոսքը չպետք է այնպես մեկնաբանվի, որ վերացնի մյուսը։ Թեև ոչ ոք չգիտէ Նրա գալստյան օրը կամ ժամը, մեզ ուսուցանված և պատվիրված է իմանալ, թե երբ է այն մոտ։ Ավելին, մեզ սովորեցվում է, որ անտեսել Նրա նախազգուշացումը և հրաժարվել կամ անփույթ լինել իմանալու հարցում, թե երբ է Նրա գալուստը մոտ, մեզ համար նույնքան կործանարար կլինի, որքան Նոյի օրերում ապրողների համար եղավ չիմանալը, թե երբ էր ջրհեղեղը գալու։ Եվ նույն գլխի առակը, որ հակադրում է հավատարիմ և անհավատարիմ ծառային, և հայտնում է նրա դատավճիռը, ով իր սրտում ասաց. «Իմ Տերը ուշացնում է Իր գալուստը», ցույց է տալիս, թե ինչ լույսի ներքո Քրիստոս կդատի և կհատուցի նրանց, ում կգտնի արթուն, Իր գալուստը ուսուցանելիս, և նրանց, ովքեր այն ուրանում են։ «Արթո՛ւն կացեք, ուրեմն,— ասում է Նա։— Երանի՜ այն ծառային, որին իր տերը, երբ գա, այդպես անելիս գտնի»։ Համարներ 42, 46։ «Արդ, եթե արթուն չլինես, քեզ վրա կգամ գողի պես, և չես իմանա, թե որ ժամին կգամ քեզ վրա»։ Հայտնություն 3:3»։ The Great Controversy, 370.
When Litch’s prediction was fulfilled men “of learning and position united with Miller, both in preaching and in publishing his views, and from 1840 to 1844 the work rapidly extended.” Miller’s message was empowered when his rules of prophetic interpretation were confirmed as valid rules. In response to the fulfillment of the time prophecy, not only was Miller’s rule's confirmed, and many then joined the Millerite movement, but just as prophetically significant was that it was the primary rule of Miller’s rules that had been confirmed. Also, the fact that the confirmation was accomplished by the application of a prophecy of the second of three woes, which are also the fifth, sixth and seventh trumpet.
Երբ Լիչի կանխագուշակությունը կատարվեց, «ուսումնավոր ու դիրք ունեցող մարդիկ միացան Միլլերին՝ թե՛ քարոզելով, թե՛ հրատարակելով նրա հայացքները, և 1840-ից մինչև 1844 թվականը գործը արագորեն ընդարձակվեց»։ Միլլերի պատգամը զորացվեց, երբ նրա մարգարեական մեկնության կանոնները հաստատվեցին որպես վավեր կանոններ։ Ժամանակի մարգարեության կատարման արձագանքում ոչ միայն հաստատվեցին Միլլերի կանոնները, և շատերն այն ժամանակ միացան միլլերական շարժմանը, այլև մարգարեական առումով ոչ պակաս նշանակալից էր այն, որ հաստատվելու էր ենթարկվել Միլլերի կանոնների առաջնային կանոնը։ Նաեւ, այն փաստը, որ այդ հաստատումը կատարվեց երեք վայերի երկրորդին վերաբերող մի մարգարեության կիրառմամբ, որոնք նաև հինգերորդ, վեցերորդ և յոթերորդ փողերն են։
The empowerment of Miller’s message became one of the most significant waymarks of the Millerite reform movement. It had been typified by Jesus’ baptism. It marked that the final testing process of the former covenant people (the Protestants) had begun. It became the focus of Satan’s attack against the overall Millerite movement and message.
Միլլերի պատգամի զորավորումը դարձավ Միլլերական բարենորոգչական շարժման ամենանշանակալի ճանապարհային նշաններից մեկը։ Այն նախակերպված էր Հիսուսի մկրտությամբ։ Այն նշանավորեց, որ նախկին ուխտի ժողովրդի (բողոքականների) վերջնական փորձության գործընթացը սկսվել էր։ Այն դարձավ Սատանայի հարձակման կիզակետը՝ ընդդեմ ամբողջ Միլլերական շարժման և պատգամի։
“Any question that Satan can arouse in the mind to create doubt in regard to the grand history of the past travels of the people of God will please his satanic majesty and is an offense to God. The tidings of the Lord’s soon coming in power and great glory to our world is truth, and in 1840 many voices were raised in its proclamation.” Manuscript Releases, volume 9, 134.
«Ցանկացած հարց, որը Սատանան կարող է արթնացնել մտքում՝ Աստծո ժողովրդի անցյալի ընթացքի մեծ պատմության վերաբերյալ կասկած հարուցելու համար, հաճելի կլինի նրա սատանայական մեծությանը և վիրավորանք է Աստծուն։ Մեր աշխարհ Տիրոջ շուտափույթ գալստյան լուրը զորությամբ և մեծ փառքով ճշմարտություն է, և 1840 թվականին շատ ձայներ բարձրացվեցին դրա հռչակման համար»։ Manuscript Releases, հատոր 9, 134.
On September 11, 2001 the third woe arrived into prophetic history. The event confirmed the primary rule of prophetic interpretation adopted by the movement of the third angel that began in 1989. The first truth opened up to the messenger of that reform movement was opened up in 1989, and it was not the last six verses of Daniel eleven. It was the truth that all the reform movements run parallel to each other and are to be brought together line upon line in order to identify the characteristics of the movement of the one hundred and forty-four thousand which is the movement of the third angel. The first public presentation I ever gave was at a camp meeting in 1994, or perhaps 1995. The presentation was not on the last six verses of Daniel eleven, it was on the reform lines running parallel to each other.
2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին երրորդ վայը մտավ մարգարեական պատմության մեջ։ Այդ իրադարձությունը հաստատեց մարգարեական մեկնաբանության այն հիմնական կանոնը, որ ընդունել էր երրորդ հրեշտակի շարժումը, որը սկսվել էր 1989 թվականին։ Այդ բարեփոխչական շարժման պատգամաբերին բացված առաջին ճշմարտությունը բացվեց 1989 թվականին, և դա Դանիել տասնմեկերորդ գլխի վերջին վեց համարները չէին։ Դա այն ճշմարտությունն էր, որ բոլոր բարեփոխչական շարժումները միմյանց զուգահեռ են ընթանում և պետք է բերվեն տողի վրա տող դնելով, որպեսզի ճանաչվեն հարյուր քառասունչորս հազարի շարժման բնութագրերը, որն էլ երրորդ հրեշտակի շարժումն է։ Իմ երբևէ ունեցած առաջին հանրային ներկայացումը եղավ ճամբարային հավաքում 1994 թվականին, կամ գուցե 1995 թվականին։ Այդ ներկայացումը Դանիել տասնմեկերորդ գլխի վերջին վեց համարների մասին չէր, այլ՝ միմյանց զուգահեռ ընթացող բարեփոխչական գծերի մասին։
When the prophecy of Islam of the third woe was fulfilled on September 11, 2001, it paralleled August 11, 1840. In 1840 a prophecy of the first and second woes confirmed the message of the Millerites, and on September 11, 2001 a prophecy of the third woe confirmed the message of Future for America. The recognition of that fact brought a multitude into the movement, where it had previously been primarily one individual. The message of the movement and the messenger then became under attack, just as the history of 1840 had become the focus of satanic attack through the decades that followed.
Երբ երրորդ վայի մասին Իսլամի մարգարեությունը կատարվեց 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին, այն զուգահեռեց 1840 թվականի օգոստոսի 11-ին։ 1840 թվականին առաջին և երկրորդ վայերի մի մարգարեություն հաստատեց Միլլերիտների լուրը, իսկ 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին երրորդ վայի մի մարգարեություն հաստատեց Future for America-ի լուրը։ Այդ փաստի ճանաչումը բազմություն բերեց շարժման մեջ, մինչդեռ մինչ այդ այն հիմնականում մեկ անձ էր։ Այնուհետև շարժման լուրը և պատգամաբերը ենթարկվեցին հարձակման, ճիշտ ինչպես 1840 թվականի պատմությունը հաջորդած տասնամյակների ընթացքում դարձել էր սատանայական հարձակման կիզակետ։
Those who joined the movement of Future for America adopted the rules of prophetic interpretation assembled by the messenger of that history. One of those rules, perhaps the most significant of those rules was and is a triple application of prophecy. The messenger had come to understand that certain prophetic truths were illustrated upon three specific fulfillments. Believing that the Millerite history was repeated in the history of the one hundred and forty-four thousand it was seen that August 11, 1840 typified September 11, 2001, and that the other sacred reform lines also possessed that very same waymark.
Նրանք, ովքեր միացան Future for America շարժմանը, ընդունեցին այդ պատմության պատգամաբերի կողմից հավաքագրված մարգարեական մեկնության կանոնները։ Այդ կանոններից մեկը, թերևս դրանցից ամենանշանակալին, եղել և մնում է մարգարեության եռակի կիրարկումը։ Պատգամաբերը հասել էր այն ըմբռնմանը, որ որոշ մարգարեական ճշմարտություններ պատկերավորված են երեք առանձնահատուկ իրագործումներով։ Հավատալով, որ միլլերական պատմությունը կրկնվում է հարյուր քառասունչորս հազարի պատմության մեջ, երևաց, որ 1840 թվականի օգոստոսի 11-ը նախապատկերում էր 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ը, և որ մյուս սրբազան բարեփոխչական գծերը նույնպես ունեին հենց նույն այդ սահմանաքարը։
The evidence of the repetition of every sacred reform line in the line of the third angel was then opened up by the Lion of the tribe of Judah. It was seen that just as the Millerite history fulfilled the parable of the ten virgins to the very letter, so too did the history of Future for America.
Հուդայի ցեղից եղող Առյուծը այն ժամանակ բացահայտեց երրորդ հրեշտակի գծում ամեն մի սրբազան բարեփոխման գծի կրկնության ապացույցը։ Տեսնվեց, որ ինչպես միլլերական պատմությունը մինչև իսկ բառացիորեն իրականացրեց տասը կույսերի առակը, այնպես էլ Future for America-ի պատմությունը։
“I am often referred to the parable of the ten virgins, five of whom were wise, and five foolish. This parable has been and will be fulfilled to the very letter, for it has a special application to this time, and, like the third angel’s message, has been fulfilled and will continue to be present truth till the close of time.” Review and Herald, August 19, 1890.
«Հաճախ ինձ հղում են տալիս տասը կույսերի առակին, որոնցից հինգը իմաստուն էին, և հինգը՝ հիմար։ Այս առակը կատարվել է և կկատարվի մինչև իսկ տառացիորեն, որովհետև այն առանձնահատուկ կիրառություն ունի այս ժամանակի համար և, ինչպես երրորդ հրեշտակի պատգամը, կատարվել է և պիտի շարունակի լինել ներկա ճշմարտություն մինչև ժամանակի վախճանը»։ Review and Herald, August 19, 1890.
The seven thunders of Revelation ten were recognized to identify that the experience of the Millerites from August 11, 1840 to October 22, 1844, and also the history of September 11, 2001 unto the soon-coming Sunday law.
Հայտնություն տասներորդ գլխի յոթ որոտները ճանաչվեցին՝ նույնացնելու համար թե՛ միլլերականների փորձառությունը՝ 1840 թվականի օգոստոսի 11-ից մինչև 1844 թվականի հոկտեմբերի 22-ը, և թե՛ 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի պատմությունը մինչև շուտով եկող կիրակնօրյա օրենքը։
“The special light given to John which was expressed in the seven thunders was a delineation of events which would transpire under the first and second angels’ messages. . . .
«Յովհաննէսին տրուած յատուկ լոյսը, որ արտայայտուեցաւ եօթը որոտներում, առաջին եւ երկրորդ հրեշտակների պատգամների ներքոյ տեղի ունենալիք դէպքերի նկարագրութիւնն էր....»
“After these seven thunders uttered their voices, the injunction comes to John as to Daniel in regard to the little book: ‘Seal up those things which the seven thunders uttered.’ These relate to future events which will be disclosed in their order.” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 7, 971.
«Այս յոթ որոտները իրենց ձայները հնչեցնելուց հետո Հովհաննեսին, ինչպես Դանիելին՝ փոքր գրքի վերաբերյալ, այս պատվերն է տրվում. «Կնիք դնե՛լ այն բաների վրա, որ յոթ որոտները արտասանեցին»։ Սրանք վերաբերում են ապագա իրադարձությունների, որոնք պիտի բացահայտվեն իրենց կարգով»։ The Seventh-day Adventist Bible Commentary, հատոր 7, 971.
It was recognized that Sister White directly said that the movement of the third angel runs parallel with the movement of the first and second angels.
Ընդունվեց, որ Քույր Ուայթը ուղղակիորեն ասել է, թե երրորդ հրեշտակի շարժումը ընթանում է առաջին և երկրորդ հրեշտակների շարժմանը զուգահեռ։
“God has given the messages of Revelation 14 their place in the line of prophecy, and their work is not to cease till the close of this earth’s history. The first and second angel’s messages are still truth for this time, and are to run parallel with this which follows. The third angel proclaims his warning with a loud voice. ‘After these things,’ said John, ‘I saw another angel come down from heaven, having great power, and the earth was lightened with his glory.’ In this illumination, the light of all the three messages is combined.” The 1888 Materials, 803, 804.
«Աստված Հայտնություն 14-ի լուրերին տվել է իրենց տեղը մարգարեության շարքում, և նրանց գործը չպետք է դադարի մինչև այս երկրի պատմության ավարտը։ Առաջին և երկրորդ հրեշտակների լուրերը դեռևս ճշմարտություն են այս ժամանակի համար և պետք է զուգահեռ ընթանան դրան, որը հաջորդում է։ Երրորդ հրեշտակը իր նախազգուշացումը հռչակում է բարձր ձայնով։ «Այս բաներից հետո,— ասում է Հովհաննեսը,— ես տեսա երկնքից իջնող մի ուրիշ հրեշտակ, որ մեծ իշխանություն ուներ, և երկիրը լուսավորվեց նրա փառքով»։ Այս լուսավորության մեջ միավորված է բոլոր երեք լուրերի լույսը»։ The 1888 Materials, 803, 804.
The movement of the first and second angels runs parallel with the movement of the third angel. The prophecy that empowered the movement of the first and second angel, was empowered by a fulfillment of a time prophecy of the first and second woe, and the empowerment of the movement of the third angel was empowered by a fulfillment of a prophecy of the third woe.
Առաջին և երկրորդ հրեշտակների շարժումը ընթանում է երրորդ հրեշտակի շարժմանը զուգահեռ։ Այն մարգարեությունը, որ զորացրեց առաջին և երկրորդ հրեշտակների շարժումը, զորացվեց առաջին և երկրորդ վայի ժամանակային մարգարեության կատարմամբ, իսկ երրորդ հրեշտակի շարժման զորացումը զորացվեց երրորդ վայի մարգարեության կատարմամբ։
As with August 11, 1840, when the message of Future for America was confirmed “multitudes were convinced of the correctness of the principles of prophetic interpretation adopted” by Future for America, and “a wonderful impetus was given to the advent movement.” “Men of learning and position united” with Future for America, “both in preaching and in publishing” the prophetic message of Future for America. The specific rule of Future for America which clearly confirmed September 11, 2001 as a fulfillment of prophecy was a “triple application of prophecy.”
Ինչպես 1840 թվականի օգոստոսի 11-ին, երբ Future for America-ի լուրը հաստատվեց, «բազմությունները համոզվեցին մարգարեական մեկնաբանության այն սկզբունքների ճշտության մեջ, որոնք ընդունվել էին» Future for America-ի կողմից, և «զարմանալի խթան տրվեց ադվենտական շարժմանը»։ «Գիտուն և դիրք ունեցող մարդիկ միացան» Future for America-ին՝ «թե՛ քարոզելու, թե՛ հրատարակելու մեջ» Future for America-ի մարգարեական լուրը։ Future for America-ի այն հատուկ կանոնը, որը հստակորեն հաստատեց 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ը որպես մարգարեության կատարման դրսևորում, «մարգարեության եռակի կիրառությունն» էր։
When we accept the foundational view of Islam of the first and second woes, as represented on both sacred charts, in conjunction with the written testimony of those who taught the message, we recognize specific prophetic characteristics associated with the first woe, and the second woe. The Bible repeatedly teaches, in a variety of ways, that truth is established upon the testimony of two. The prophetic characteristics of the first woe, combined with the prophetic characteristics of the second woe, establishes the prophetic characteristics of the third woe. The triple application of Islam is so specific in identifying the arrival of the third woe on September 11, 2001, that it is impossible not to see, though most choose to close their eyes to the evidence.
Երբ մենք ընդունում ենք իսլամի՝ առաջին և երկրորդ վայերի վերաբերյալ հիմնարար տեսակետը, ինչպես որ այն ներկայացված է երկու սուրբ գծապատկերներում՝ այն պատգամը սովորեցնողների գրավոր վկայության հետ համատեղ, մենք ճանաչում ենք առաջին վային և երկրորդ վային առնչվող մարգարեական որոշակի հատկանիշներ։ Աստվածաշունչը բազմիցս ուսուցանում է, բազմազան ձևերով, որ ճշմարտությունը հաստատվում է երկու վկայության վրա։ Առաջին վայի մարգարեական հատկանիշները, երկրորդ վայի մարգարեական հատկանիշների հետ միավորված, հաստատում են երրորդ վայի մարգարեական հատկանիշները։ Իսլամի եռակի կիրառությունը այնքան հստակ է 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին երրորդ վայի գալուստը նույնականացնելու հարցում, որ անհնար է այն չտեսնել, թեև մեծամասնությունը ընտրում է փակել իր աչքերը ապացույցների առջև։
The triple application of prophecy firmly established that the third woe arrived on September 11, 2001. It was then seen that the rule had been directly associated with the second angel’s message, which in the time of the Millerites and also in the time of the one hundred and forty-four thousand is the period when the Holy Spirit is poured out. Both histories are a fulfillment of the parable of the ten virgins, and in the parable the message of the Midnight Cry is where the distinction between the wise and foolish is manifested, and it is where the message of the second angel is empowered.
Մարգարեության եռակի կիրառությունը հաստատապես հիմնեց, որ երրորդ վայը վրա հասավ 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին։ Ապա երևաց, որ այդ կանոնը անմիջականորեն կապված էր երկրորդ հրեշտակի լուրի հետ, որը թե՛ միլլերիտների օրերում և թե՛ հարյուր քառասունչորս հազարի ժամանակաշրջանում այն շրջանն է, երբ Սուրբ Հոգին թափվում է։ Երկու պատմություններն էլ տասը կույսերի առակի կատարմամբ են, և առակում Կեսգիշերյան աղաղակի լուրն այն տեղն է, որտեղ դրսևորվում է իմաստունների և հիմարների միջև եղած տարբերությունը, և հենց այնտեղ է, որտեղ երկրորդ հրեշտակի լուրը զորացվում է։
“Near the close of the second angel’s message, I saw a great light from heaven shining upon the people of God. The rays of this light seemed bright as the sun. And I heard the voices of angels crying, ‘Behold, the Bridegroom cometh; go ye out to meet Him!’
«Երկրորդ հրեշտակի պատգամի ավարտին մոտ ես տեսա մի մեծ լույս երկնքից, որ փայլում էր Աստծո ժողովրդի վրա։ Այդ լույսի շողերը կարծես արեգակի պես պայծառ էին։ Եվ ես լսեցի հրեշտակների ձայները, որ աղաղակում էին. «Ահա՛, Փեսան գալիս է. ելե՛ք Նրան ընդառաջ»»
“This was the midnight cry, which was to give power to the second angel’s message. Angels were sent from heaven to arouse the discouraged saints and prepare them for the great work before them. The most talented men were not the first to receive this message. Angels were sent to the humble, devoted ones, and constrained them to raise the cry, ‘Behold, the Bridegroom cometh; go ye out to meet Him!’” Early Writings, 238.
«Սա էր կեսգիշերյան աղաղակը, որը պետք է զորություն տար երկրորդ հրեշտակի պատգամին։ Հրեշտակներ ուղարկվեցին երկնքից՝ քաջալերելու վհատված սրբերին և պատրաստելու նրանց իրենց առջև եղած մեծ գործի համար։ Ամենից շնորհալի մարդիկ առաջինը չեղան, որ ընդունեցին այս պատգամը։ Հրեշտակներ ուղարկվեցին դեպի խոնարհ, նվիրյալ անձինք, և դրդեցին նրանց բարձրացնելու այս աղաղակը. «Ահա, Փեսան գալիս է. ելե՛ք Նրան ընդառաջ հանդիպելու»»։ Վաղ Գրվածքներ, 238։
In the history of the first and second angels, the outpouring of the Holy Spirit is accomplished by the Midnight Cry joining the second angels’ message. This is repeated in the history of the third angel.
Առաջին և երկրորդ հրեշտակների պատմության մեջ Սուրբ Հոգու թափումը կատարվում է Կեսգիշերյան Աղաղակի՝ երկրորդ հրեշտակի պատգամին միանալով։ Սա կրկնվում է երրորդ հրեշտակի պատմության մեջ։
“Angels were sent to aid the mighty angel from heaven, and I heard voices which seemed to sound everywhere, Come out of her, my people, that ye be not partakers of her sins, and that ye receive not of her plagues; for her sins have reached unto heaven, and God hath remembered her iniquities. This message seemed to be an addition to the third message, and joined it, as the midnight cry joined the second angel’s message in 1844. The glory of God rested upon the patient, waiting saints, and they fearlessly gave the last solemn warning, proclaiming the fall of Babylon, and calling upon God’s people to come out of her; that they might escape her fearful doom.” Spiritual Gifts, volume 1, 195.
«Հրեշտակներ ուղարկվեցին՝ օգնելու երկնքից եկած զորեղ հրեշտակին, և ես լսեցի ձայներ, որոնք թվում էր՝ հնչում էին ամենուր. Դո՛ւրս եկեք նրանից, իմ ժողովուրդ, որպեսզի նրա մեղքերին մասնակից չլինեք, և որպեսզի նրա պատուհասներից չընդունեք. որովհետև նրա մեղքերը հասել են մինչև երկինք, և Աստված հիշել է նրա անօրենությունները։ Այս պատգամը թվում էր՝ հավելում էր երրորդ պատգամին և միանում էր նրան, ինչպես կեսգիշերյան աղաղակը միացավ երկրորդ հրեշտակի պատգամին 1844 թվականին։ Աստծո փառքը հանգչում էր համբերատար, սպասող սրբերի վրա, և նրանք անվախորեն տվին վերջին հանդիսավոր նախազգուշացումը՝ հռչակելով Բաբելոնի անկումը և կոչ անելով Աստծո ժողովրդին դուրս գալ նրանից, որպեսզի խուսափեն նրա սոսկալի դատավճռից»։ Spiritual Gifts, հատոր 1, 195։
In terms of a triple application of prophecy, the second angel’s message represents a triple application of prophecy, for the message in either history is Babylon twice fallen.
Մարգարեության եռակի կիրառության առումով, երկրորդ հրեշտակի լուրը ներկայացնում է մարգարեության եռակի կիրառություն, որովհետև յուրաքանչյուր պատմական ժամանակահատվածում այդ լուրն այն է, թե Բաբելոնը երկու անգամ ընկել է։
And there followed another angel, saying, Babylon is fallen, is fallen, that great city, because she made all nations drink of the wine of the wrath of her fornication. Revelation 14:8.
Եվ նրան հետևեց ուրիշ մի հրեշտակ՝ ասելով. «Ընկավ, ընկավ Բաբելոնը՝ այն մեծ քաղաքը, որովհետև նա բոլոր ազգերին խմեցրեց իր պոռնկության բարկության գինին»։ Հայտնություն 14:8.
The mighty angel of Revelation ten descended with the fulfillment of a prophecy of the first and second woe on August 11, 1840, and in so doing it typified the descent of the mighty angel of Revelation chapter eighteen on September 11, 2001. That angel who lightens the earth with His glory then made a proclamation.
Հայտնության տասներորդ գլխի հզոր հրեշտակը իջավ առաջին և երկրորդ վայի մարգարեության կատարման հետ միասին՝ 1840 թվականի օգոստոսի 11-ին, և այդ կերպ նախապատկերեց Հայտնության տասնութերորդ գլխի հզոր հրեշտակի իջնելը՝ 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին։ Այն հրեշտակը, որ իր փառքով լուսավորում է երկիրը, այնուհետև մի հռչակագիր արեց։
And he cried mightily with a strong voice, saying, Babylon the great is fallen, is fallen, and is become the habitation of devils, and the hold of every foul spirit, and a cage of every unclean and hateful bird. Revelation 18:2.
Եվ նա զորեղ ձայնով բարձրաձայն աղաղակեց՝ ասելով. «Ընկավ, ընկավ մեծն Բաբելոնը և դարձավ դևերի բնակարան, ամեն մի պիղծ ոգու ապաստան և ամեն մի անմաքուր ու գարշելի թռչնի վանդակ»։ Հայտնություն 18:2.
The message of the second angel of chapter fourteen, and of the mighty angel of chapter eighteen is identifying that Babylon has twice fallen, and the message is identifying Babylon of the last days. It identifies Babylon of the last days, for the two times Babylon previously fell in the time of Nimrod, and in the time of Nebuchadnezzar unto Belshazzar establishes the prophetic characteristics of the fall of the whore of Revelation seventeen who has written on her forehead, “Babylon the Great.” To identify that fall of Babylon in the last days requires the two witnesses of the two previous falls of Babylon, for the message of the last days is Babylon is fallen, is fallen. When the mighty angel descended when the great buildings of New York City were brought down by a touch of God, by His proclamation He identifies the rule of a triple application of prophecy. The triple application of prophecy that established September 11, 2001 as a fulfillment of God’s prophetic Word was the triple application of the three woes.
Տասնչորսերորդ գլխի երկրորդ հրեշտակի և տասնութերորդ գլխի հզոր հրեշտակի լուրը հայտնում է, որ Բաբելոնը երկու անգամ ընկել է, և այդ լուրը նույնականացնում է վերջին օրերի Բաբելոնը։ Այն նույնականացնում է վերջին օրերի Բաբելոնը, որովհետև Բաբելոնի նախորդ երկու անկումները՝ Նեբրովթի ժամանակ և Նաբուգոդոնոսորից մինչև Բաղտասար ընկած ժամանակաշրջանում, հաստատում են Հայտնություն տասնյոթի պոռնիկի անկման մարգարեական բնութագրերը, որի ճակատին գրված է. «Մեծ Բաբելոն»։ Վերջին օրերում Բաբելոնի այդ անկումը նույնականացնելու համար պահանջվում են Բաբելոնի նախորդ երկու անկումների երկու վկաները, որովհետև վերջին օրերի լուրն է. «Բաբելոնը ընկավ, ընկավ»։ Երբ հզոր հրեշտակը իջավ, այն ժամանակ, երբ Նյու Յորք քաղաքի մեծ շինությունները Աստծո հպումով տապալվեցին, Իր հռչակմամբ Նա նույնականացնում է մարգարեության եռակի կիրառության կանոնը։ Մարգարեության այդ եռակի կիրառությունը, որը 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ը հաստատեց որպես Աստծո մարգարեական Խոսքի կատարման դրսևորում, երեք վայերի եռակի կիրառությունն էր։
At that fulfillment many joined the movement of Future for America, and they were convinced of the principles of prophetic interpretation that had been employed by Future for America. August 11, 1840 repeated, and in so doing the repetition did not confirm the primary rule of Miller, that being that a day represents a year in Bible prophecy, for the primary rule of Future for America was that the Millerite history of the first and second angels’ messages is repeated in the history of the movement of the third angel.
Այդ կատարման ժամանակ շատերը միացան «Future for America»-ի շարժմանը, և նրանք համոզվեցին մարգարեական մեկնաբանության այն սկզբունքներում, որոնք կիրառվել էին «Future for America»-ի կողմից։ 1840 թվականի օգոստոսի 11-ը կրկնվեց, և այդպիսով այդ կրկնությունը չհաստատեց Միլլերի գլխավոր կանոնը, այն է՝ որ աստվածաշնչյան մարգարեության մեջ մի օրը ներկայացնում է մեկ տարի, որովհետև «Future for America»-ի գլխավոր կանոնն այն էր, որ առաջին և երկրորդ հրեշտակների պատգամների միլլերական պատմությունը կրկնվում է երրորդ հրեշտակի շարժման պատմության մեջ։
It seems self-evident that if the year 1840 became a specific attack of his satanic majesty, as Sister White identifies Satan, then the history of September 11, 2001 would also be subject to a similar attack. Thus, we find conspiracy theories identifying the role of the globalist, or the Jesuits, or the CIA, or the Bushes or some combination of those powers. Those theories, though containing some elements of truth are designed to refute the idea that it was a touch from God that brought down the great buildings of New York City, thus marking the arrival of the third woe into the history of the movement of the one hundred and forty-four thousand.
Թվում է ինքնին ակնհայտ, որ եթե 1840 թվականը դարձավ նրա սատանայական մեծության որոշակի հարձակման առարկա, ինչպես Քույր Ուայթը նույնացնում է Սատանային, ապա 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի պատմությունն էլ պետք է ենթարկվեր նմանատիպ հարձակման։ Այսպիսով, մենք հանդիպում ենք դավադրության տեսությունների, որոնք մատնանշում են գլոբալիստների, կամ ճիզվիտների, կամ ԿՀՎ-ի, կամ Բուշերի, կամ այդ ուժերից որևէ համադրության դերը։ Այդ տեսությունները, թեև ճշմարտության որոշ տարրեր են պարունակում, նախատեսված են հերքելու այն միտքը, որ Աստծուց եկած հպումն էր, որ տապալեց Նյու Յորք քաղաքի մեծ շենքերը՝ այդպիսով նշանավորելով երրորդ վայի մուտքը հարյուր քառասունչորս հազարի շարժման պատմության մեջ։
“Now comes the word that I have declared that New York is to be swept away by a tidal wave? This I have never said. I have said, as I looked at the great buildings going up there, story after story, ‘What terrible scenes will take place when the Lord shall arise to shake terribly the earth! Then the words of Revelation 18:1–3 will be fulfilled.’ The whole of the eighteenth chapter of Revelation is a warning of what is coming on the earth. But I have no light in particular in regard to what is coming on New York, only that I know that one day the great buildings there will be thrown down by the turning and overturning of God’s power. From the light given me, I know that destruction is in the world. One word from the Lord, one touch of his mighty power, and these massive structures will fall. Scenes will take place the fearfulness of which we cannot imagine.” Review and Herald, July 5, 1906.
«Հիմա՞ որտեղի՞ց է գալիս այն խոսքը, թե ես հայտարարել եմ, որ Նյու Յորքը պիտի սրբվի մի մակընթացային ալիքով։ Սա ես երբեք չեմ ասել։ Ես ասել եմ, երբ նայում էի այնտեղ բարձրացող մեծ շենքերին՝ հարկ առ հարկ. «Ի՜նչ սարսափելի տեսարաններ պիտի տեղի ունենան, երբ Տերը կանգնի՝ սաստիկ շարժելու երկիրը։ Այդ ժամանակ Հայտնություն 18:1–3-ի խոսքերը պիտի կատարվեն»։ Հայտնության տասնութերորդ ամբողջ գլուխը նախազգուշացում է այն բանի մասին, ինչ գալիս է երկրի վրա։ Բայց ես առանձնապես լույս չունեմ այն մասին, թե ինչ է գալու Նյու Յորքի վրա, այլ միայն գիտեմ, որ մի օր այնտեղի մեծ շենքերը պիտի տապալվեն Աստծո զորության շրջման ու վերաշրջման միջոցով։ Ինձ տրված լույսից գիտեմ, որ կործանում կա աշխարհում։ Մի խոսք Տիրոջից, մի հպում Նրա հզոր զորությունից, և այս վիթխարի կառույցները պիտի ընկնեն։ Այնպիսի տեսարաններ պիտի տեղի ունենան, որոնց սարսափելիությունը մենք չենք կարող պատկերացնել»։ Review and Herald, July 5, 1906.
The conspiracy theories, whether containing no truth or partial truths all undermine the truth that it was God’s providential activity that brought about the events of that date. Those various conspiracy theories are Satan’s attack from the outside of the movement against the truth, but he also worked to undermine the truth from within the movement. One of those internal attacks is based upon a rejection of Rome as the subject of the book of Joel.
Դավադրության տեսությունները, լինեն դրանք ամբողջովին անճշմարիտ թե մասնակի ճշմարտություններ պարունակող, բոլորը խաթարում են այն ճշմարտությունը, որ այդ օրվա իրադարձությունները տեղի ունեցան Աստծո նախախնամական գործելակերպի շնորհիվ։ Այդ բազմազան դավադրության տեսությունները Սատանայի՝ շարժման նկատմամբ դրսից ուղղված հարձակումն են ճշմարտության դեմ, սակայն նա նաև աշխատեց խաթարել ճշմարտությունը շարժման ներսից։ Այդ ներքին հարձակումներից մեկը հիմնված է Հռոմը Հովելի գրքի առարկա լինելը մերժելու վրա։
We will consider that controversy in the next article.
Այդ հակամարտությունը մենք կքննենք հաջորդ հոդվածում։
The word of the Lord that came to Joel the son of Pethuel. Hear this, ye old men, and give ear, all ye inhabitants of the land. Hath this been in your days, or even in the days of your fathers? Tell ye your children of it, and let your children tell their children, and their children another generation. That which the palmerworm hath left hath the locust eaten; and that which the locust hath left hath the cankerworm eaten; and that which the cankerworm hath left hath the caterpiller eaten. Awake, ye drunkards, and weep; and howl, all ye drinkers of wine, because of the new wine; for it is cut off from your mouth. For a nation is come up upon my land, strong, and without number, whose teeth are the teeth of a lion, and he hath the cheek teeth of a great lion. Joel 1:1–6.
Տիրոջ խոսքը, որ եղավ Փեթուելի որդի Հովելին։ Լսեցե՛ք սա, ո՛վ ծերեր, և ականջ դրէ՛ք, երկրի բոլոր բնակիչնե՛ր. եղե՞լ է արդյոք այսպիսի բան ձեր օրերում կամ ձեր հայրերի օրերում։ Պատմեցե՛ք այդ ձեր որդիներին, և ձեր որդիները՝ իրենց որդիներին, և նրանց որդիները՝ մի ուրիշ սերնդի։ Ինչ որ մորեխի առաջին տեսակն էր թողել, կերավ մորեխը, և ինչ որ մորեխն էր թողել, կերավ որդը, և ինչ որ որդն էր թողել, կերավ թրթուռը։ Արթնացե՛ք, ո՛վ հարբեցողներ, և լաց եղե՛ք, և ողբացե՛ք, գինու բոլոր խմողնե՛ր, նոր գինու պատճառով, որովհետև կտրվել է ձեր բերանից։ Որովհետև մի ազգ ելել է իմ երկրի վրա՝ հզոր և անհամար, որի ատամները առյուծի ատամներ են, և նա ունի մեծ առյուծի ծնոտատամներ։ Հովել 1։1–6։