Akwụkwọ Daniel - Nke Mbụ

“Ọmụmụ nke Mkpughe ahụ na-eduba uche gaa n’amụma ndị dị n’akwụkwọ Daniel.” Ụfọdụ mmadụ na-ahụ naanị amụma n’ime akwụkwọ Daniel. Ma Daniel na-ewepụta ahịrịokwu eziokwu abụọ, ma eziokwu ndị ahụ nke na-anọchi anya amụma ya bụ isi nke ikpeazụ isii nke akwụkwọ ya. Isi nke mbụ isii na-ewepụta amụma e sere n’onyinyo, nke, n’ozuzu ya, a ka na-amaghị. Tupu anyị atụlee isi nke mbụ isii nke Daniel, anyị ga-akọwa ihe mere n’eziokwu e ji bụrụ na ọ bụ naanị amụma abụọ ka e ji anọchi anya n’ime isi nke ikpeazụ isii nke Daniel. Sister White na-egosi amụma abụọ ahụ site n’ịtụ aka n’osimiri ukwu abụọ nke Shinar. Mgbe anyị nabatara ihe nnọchianya ahụ ọ na-edobe n’ihu anyị, anyị na-achọta mkpịsị ugodi iji hụ amụma abụọ, ma naanị amụma abụọ, n’ime isi nke ikpeazụ isii nke Daniel.

E nyere ọhụụ nke isi nke asatọ n’akụkụ osimiri Ulai.

Mgbe anyị wepụtara paragraaf ahụ sitere na Testimonies to Ministers, ebe Sister White kpọrọ “Ulai na Hiddekel” ma kpọọ ha “nnukwu osimiri nke Shaina,” anyị na-akọwapụta paragraaf ahụ sitere n’otu n’ime nkọwa kachasị mkpa banyere ọmụmụ akwụkwọ Daniel na Mkpughe n’akwụkwọ odide Sister White. N’akụkụ okwu ahụ, ọ na-ekwu sị, “Ọ dị mkpa ka e nwee ọmụmụ nke Okwu Chineke nke dị nso karịa nke ukwuu; ọkachasị, a ga-elebara Daniel na Mkpughe anya n’ụzọ a na-ahụtụbeghị mbụ n’akụkọ ihe mere eme nke ọrụ anyị.”

Ọ bụrụ na anyị enyocha amaokwu abụọ mbụ ahụ anyị ka kpọtụrụ sitere n’isi nke asatọ nke Daniel nke ọma, ha na-enye ihe akaebe abụọ dị n’ime ha banyere otu eziokwu a na-elegharakarị anya. Daniel na-ekwu, “n’afọ nke atọ nke” Belshaza “ọhụhụ pụtara n’ihu m.” Mgbe ahụ ọ gbakwụnye, “mgbe nke ahụ pụtara n’ihu m na mbụ.” A pụrụ ịghọta amaokwu a n’ụzọ abụọ, ma n’ụzọ ọ bụla a ga-esi ghọta ya, ọ na-ebute otu nkwubi okwu ahụ kpọmkwem.

Mmụọ-ozi ahụ, Gebriel, bụ onye wetara Daniel ìhè amụma, dịka o mere kwa ndị amụma niile, n’ihi na ọ nọchiri Setan dịka onye na-eburu ìhè nke eluigwe. Nke a pụtara na iwu amụma ọ bụla dị n’Akwụkwọ Nsọ ka Gebriel duru. Ma Daniel ghọtara ya ma ọ bụ na ọ ghọtaghị ya, n’amaokwu nke mbụ nke isi nke asatọ, ọ bụghị naanị na ọ na-akọwa nlebara anya amụma dị mkpa, kama ọ na-enye ndịàmà abụọ nke nlebara anya amụma ahụ dị mkpa n’amaokwu ahụ. Ihe Daniel dere n’amaokwu nke mbụ bụ na ọ natara ọhụụ tupu ọhụụ ahụ ọ natara n’akụkụ osimiri Ulai. Ọhụụ ahụ n’akụkụ osimiri Ulai bịara n’afọ nke atọ nke Belshaza. Ọhụụ ahụ nke buru ụzọ bịa tupu ọhụụ ahụ n’akụkụ osimiri Ulai bịara n’afọ mbụ nke Belshaza.

N’amaokwu mbụ nke isi nke asatọ, Daniel na-egosi na ya onwe ya nwekwara ọhụụ n’afọ mbụ nke Belshazzar, n’ihi na ọ na-asị, “mgbe nke ahụ pụtara n’ebe m nọ na mbụ gasịrị.” Ọ̀ bụ mgbe ọhụụ nke afọ mbụ Belshazzar gasịrị ka ọhụụ nke Ulai pụtara, ka ọ̀ bụ mgbe nke mbụ n’ime ọhụụ abụọ ahụ yiri ibe ha gasịrị ka ọhụụ ahụ pụtara? Azịza ọ bụla ziri ezi. Ọhụụ nke osimiri Ulai bụ otu ọhụụ ahụ dị ka ọhụụ nke isi nke asaa. Gabriel na-eji ụkpụrụ amụma nke “ikwughachi ma gbasaa,” ma n’otu oge ahụ iwu ahụ na n’ọnụ àmà abụọ ka a na-eme ka okwu guzosie ike. Ọhụụ abụọ ahụ na-ekwu banyere alaeze ndị dị n’amụma Akwụkwọ Nsọ.

Ọhụ nke isi nke asaa na-egosi alaeze ndị ahụ dịka anụ ọhịa na-eri anụ, si otú a na-eme ka ike ọchịchị ha pụta ìhè ma na-etinye ha n’usoro nke ọchịchị obodo ha. Ọhụ nke isi nke asatọ na-egosi otu alaeze ndị ahụ ahụ site n’akara sitere n’ọrụ ofufe nke ebe nsọ nke Chineke, ọ bụ ezie na a kpachara anya mebie nke ọ bụla n’ime akara ndị ahụ nke ọrụ ofufe ebe nsọ ahụ, ka e wee nọchie ofufe adịgboroja. Daniel asatọ na-egosi otu alaeze ndị ahụ ahụ dịka ọhụ nke isi nke asaa, ma ọ na-etinye alaeze ndị ahụ n’usoro okpukpe ha.

Ọhụ nke Ulaị dị na Daniel isi nke asatọ na-emegharị ma na-agbasawanye ọhụ dị na isi nke asaa. Isi nke asaa na-akọwapụta akụkụ ọchịchị nke alaeze ndị dị n’amụma Baịbụl, isi nke asatọ kwa na-akọwapụta akụkụ okpukpe nke alaeze ndị dị n’amụma Baịbụl. Mgbe a ghọtara nke a, a pụrụ ịghọta mgbe ahụ na isi nke asaa na nke asatọ bụ otu ọhụ ahụ. Isi nke itoolu bụ ebe Gebriel bịara inye nkọwa banyere akụkụ oge dị n’ọhụ nke isi nke asatọ. Ya mere, ọhụ nke Ulaị na-anọchi anya isi nke asaa, nke asatọ, na nke itoolu nke akwụkwọ Daniel. A na-ebutezi osimiri Hịdekẹl n’isi nke iri.

Ọhụụ nke osimiri Hidaikel na-ewebata akụkọ amụma banyere eze nke ugwu. Ọ na-amalite site n’ịkewasị alaeze Aleksanda Onye Ukwu, na-akọwapụta ịrị elu na ịla n’iyi nke akụkọ sochirinụ, ebe n’ikpeazụ naanị ndị iro abụọ fọdụrụ site n’ịgbasasị alaeze mbụ nke Aleksanda Onye Ukwu bụ eze ndịda n’ezie megide eze ugwu n’ezie. N’ikpeazụ, ọ rutere n’akụkọ ihe mere eme nke ọchịchị papacy, nke mgbe ahụ ghọrọ eze ime mmụọ nke ugwu, onye, na njedebe nke isi nke iri na otu, na-abịa na njedebe ya, Maịkel na-ebili, oge nnwale mmadụ emechie. Nchịkọta dị mfe bụ na ọhụụ osimiri Ulai bụ ọhụụ dị n’ime nke ebe nsọ Chineke na usuu ya, ma osimiri Hidaikel bụ ọhụụ dị n’èzí nke onye iro Chineke na nke ndị Ya n’otu akụkọ ahụ. Ọ na-eji otu ụkpụrụ ahụ a hụrụ n’ime ọgbakọ asaa na akara asaa nke Mkpughe.

A na-ebute otu akụkọ ihe mere eme dị n’ime na n’èzí nke e gosipụtara n’akwụkwọ Daniel n’akwụkwọ Mkpughe. Ewezuga ìhè amụma nke a na-emepụta site n’ọhụụ abụọ a, e nwekwara nkwado nke usoro nkọwa Akwụkwọ Nsọ nke William Miller nabatara, ma emesịa Future for America. Mgbe e leruru ya anya n’ezi ụzọ, akwụkwọ Daniel, yana akwụkwọ Mkpughe, bụ ebe a na-egwupụta ọlaedo n’ezie maka nkwado nke ụkpụrụ nkọwa amụma ndị Akwụkwọ Nsọ n’onwe ya na-akọwa n’ime ya.

Ulai, ebe ọ bụ isiokwu dị n’ime, na Hiddekel, ebe ọ bụ nke dị n’èzí, na-anọchikwa amụma abụọ ahụ nke a ga-emeghe akara ha n’“oge ọgwụgwụ.” E meghere akara Ulai n’“oge ọgwụgwụ” n’afọ 1798, e megherekwa akara Hiddekel n’“oge ọgwụgwụ” n’afọ 1989, mgbe, dịka e si kọwaa ya na Daniel isi nke iri na otu, amaokwu nke iri anọ, mba ndị na-anọchi anya Soviet Union mbụ ka papacy na United States kpochapụrụ.

Mgbe a matara eziokwu ndị a, a pụkwara ịmata kwa na ọhụụ abụọ ahụ bụ n’ezie otu ọhụụ, n’otu aka ahụ dịka akụkọ amụma banyere ụka asaa na akara asaa na-anọchi anya otu akụkọ amụma ahụ. Ya mere, ọhụụ abụọ ahụ ghọọ ụzọ Onye-nwe-anyị jiri rụọ ọrụ n’oge mmegharị gara aga nke mmụọ-ozi mbụ, na nke Onye-nwe-anyị ga-eji n’ọrụ mmegharị ugbu a na nke ga-abịa nke mmụọ-ozi nke atọ, iji mepụta usoro nnwale dịka e depụtara ya na Daniel isi nke iri na abụọ, amaokwu nke itoolu na nke iri.

Dị ka ihe atụ nke imeghe Hiddekel n’afọ 1989, tụlee ihe mmụọ nsọ ekwuwo.

Ma Ulai ma Hiddekel metụtara ụbọchị ikpeazụ, ma Adventism anọwo naanị njikere ikweta na 1798 bụ “oge ọgwụgwụ” nke Daniel, mgbe a ga-emeghe akwụkwọ ya. Ma akụkụ amụma ahụ “nke metụtara ụbọchị ikpeazụ” ka a pụrụ ikwu nke ọma karịa na ọ bụ amaokwu isii ikpeazụ nke Daniel isi nke iri na otu, n’ihi na amaokwu ndị ahụ na-ejedebe na Maikel iguzo, mgbe ohere nnwale nke mmadụ mechiri.

E mechiri akara nke ikpe, dị ka e siri kọwaa ya na Daniel isi nke asaa, nke asatọ na nke itoolu, ka e mechiri akara ya ruo “oge ọgwụgwụ” n’afọ 1798. Ìhè ahụ (nke ọhụụ Ulai ahụ e meghere akara ya mụtara) bụ nkwupụta banyere mmeghe nke ikpe nchọpụta, ọ bụghị mmechi nke ikpe. Ìhè ahụ e meghere akara ya site n’ọhụụ Hiddekel na-akọwapụta mmechi nke ikpe nchọpụta, ọ bụkwa akụkụ Akwụkwọ Daniel nke nwere “òkè amụma ahụ metụtara ụbọchị ikpeazụ.”

Mmeghe na 1798 kwusara mmeghe nke ikpe nchọpụta. Mmeghe na 1989 kwusara mmechi nke ikpe nchọpụta nke na-abịanụ nso. A na-ahụ akara nke Alfa na Omega n’ụzọ dị mfe n’akwụkwọ Daniel, ma naanị ma ọ bụrụ na ị maara ihe ọ bụ, ma dịkwa njikere ịchọ ya.

Mgbe oge e ji nwalee mmadụ gwụsịrị n’akwụkwọ Daniel isi nke iri na otu, amaokwu nke iri anọ na ise, e dere akara nke Alfa na Omega. Mmalite nke Daniel na-egosi kpọmkwem ebe njedebe ya dị. Ọ na-amalite site n’agha nkịtị dị n’etiti Babilọn nkịtị na Izrel nkịtị, Babilọn nkịtị wee merie.

N’ime Daniel isi nke iri na otu, amaokwu nke iri anọ na ise, agha ime mmụọ dị n’etiti Babilọn nke ime mmụọ, nke a na-anọchi anya ya dịka “eze nke ugwu”, na Izrel nke ime mmụọ, nke “ugwu nsọ ahụ dị ebube” na-anọchi anya ya, na-eru ọgwụgwụ, ma Izrel nke ime mmụọ na-emeri Babilọn nke ime mmụọ.

Akwụkwọ Daniel na Mkpughe bụ otu akwụkwọ:

Akwụkwọ abụọ ahụ, bụ́ ndị mejupụtara otu akwụkwọ, bụ ọkaibe kasịnụ nke nkuzi amụma nke mmụọ ozi Gebriel. Ana m ede nke a n’ịmara nke ọma na ihe Gebriel nyefere Daniel na Jọn sitere n’aka Jizọs, onye natara ya n’aka Nna. Ebumnobi m abụghị ibuli Gebriel elu, kama ọ bụ ibuli mkpughe miri emi nke ihe àmà dị n’ime akwụkwọ abụọ ahụ, nke na-egosi otú Alfa na Omega si hazie iwu amụma nke nkọwa Akwụkwọ Nsọ, nke a ga-anọchi anya n’ime akwụkwọ abụọ ahụ, ma ọ bụrụ na anyị dị njikere ịhụ ya.

Ka m chetara unu na, n’oge a, ebumnobi na nzube m abụghị ịnye nkọwa banyere amụma abụọ nke osimiri Ulai na Hiddekel. Ebumnobi na nzube m bụ ịtụle amụma ndị dị n’isiakwụkwọ isii mbụ nke akwụkwọ Daniel. Naanị ihe m na-eme bụ iwulite ikpe na-egosi eziokwu ahụ na akwụkwọ Daniel na Mkpughe bụ, ma eleghị anya, akwụkwọ ndị e wuru n’ụzọ dị omimi nke ukwuu n’Okwu Chineke. Ha na-eweta ozi amụma ahụ, ma n’otu oge ahụ na-akọwapụtakwa agwa Chineke, ma n’otu oge ahụ na-akọwapụtakwa iwu ndị dị nnọọ mkpa a ga-eji arụ ọrụ ma ọ bụrụ na mmadụ chọrọ ịmata amụma ndị ahụ, ma marakwa Onye ahụ nke kpọpụtara amụma ndị ahụ.

Ọzọkwa, ihe atụ ọzọ nke omimi dị n’akwụkwọ ndị a bụ etu Daniel siri gosipụta “oge asaa” nke Levitikọs iri abụọ na isii. Amụma nke “oge asaa” ahụ bụkwa ma ka ga-abụ “nkume ịsụ ngọngọ” nye ndị Chineke, ma n’Izrel oge ochie, ma n’òtù Millerite nke mmụọ ozi mbụ, nakwa n’òtù mmụọ ozi nke atọ nke ugbu a na nke ọdịnihu. “Nkume ịsụ ngọngọ”, dịka nkọwa ya dị mfe si dị, bụ ihe ị na-adịghị ahụ, ọbụna n’agbanyeghị na ọ dị n’ebe ahụ nke ọma. Ya mere, ozugbo ị matara “oge asaa” n’akwụkwọ Daniel, ị ga-ahụ na o doro anya na ọ dị n’ebe ahụ, ma ị ga-ahụkwa na e zoro ya ezo n’ebe ndị họọrọ ịghara ịhụ nọ.

Izochi ihe mgbe ọ nọ n’èzí n’asụsụ ụtọasụsụ bụ nnukwu mmezu miri emi; ọ bụ ihe a na-apụghị etinye n’ime akwụkwọ omimi ọ bụla mmadụ dere. Ọ bụ ọkaibe n’eziokwu, n’ihi na ọ nọ ebe ahụ, doo anya ka onye ọ bụla nke na-achọghị ịsụ ngọngọ wee hụ ya, ma ọ gaghị ekwe omume ka ndị họrọ ịsụ ngọngọ hụ ya. Ọ bụ, dịka a pụrụ isi kwuo ya, “izo n’ihu ọha ka a na-ahụ ya.” A na-emezu ya site n’ijikọta ọdịmma mmadụ na ịdị Chineke.

Ana m ekwu nkwupụta ahụ, n’ihi na achọrọ m ichetara anyị n’oge a, na e nwere nkuzi Katọlik n’ime Adventizim, ọbụna kemgbe e bipụtara Questions on Doctrine n’afọ 1957, ma na ọ bulikwara isi ya na-adịghị ezi omume n’ime mmegharị eziokwu a dị ugbu a nke Future for America. Echiche ahụ bụ na Kraịst, n’oge mmeanụ ahụ, eweroghị anụ ahụ Ọ ketara n’aka Meri. N’ezie, ndị na-akwado nkuzi a anaghị ekwu ya n’ụzọ ahụ, ma o sina dị, nke ahụ ka ha na-akụzi. Ana m akpọ ya nkuzi Katọlik, n’ihi na ntọala nke na anụ ahụ Kraịst dị ọcha dịka anụ ahụ Adam tupu o mee mmehie, bụ kpọmkwem ezi uche Setan chọọchị Katọlik jiri na nkuzi ha banyere ihe a na-akpọ “immaculate conception.” Ma ọ bụrụ na ị maghị nkuzi arusi ahụ nke “immaculate conception,” ọ na-akụzi na e mere anụ ahụ Kraịst n’ụzọ karịrị nke mmadụ, dịka e siri mee ọdịdị ala nke Adam, tupu ya na Iv emee mmehie ma ọ bụ, dịka a na-ekwu, Kraịst nwere ọdịdị Adam nke tupu ọdịda, nke na-enweghị mmehie. Ọ na-akụzikwa na e nyere Meri n’onwe ya n’ụzọ ọrụ ebube ọdịdị anụ ahụ nke Adam na-adịghị ada ada tupu o mee mmehie, ka o wee bụrụ arịa zuru okè maka Mmụọ Nsọ ime ka nwa ọhụrụ Jizọs bụrụ anụ ahụ n’ime anụ ahụ ya zuru okè.

N’ezie, ndị nọ n’ime Adventism ndị na-agbachitere otu nkwubi okwu ahụ banyere anụ ahụ nke Jizọs, adịghị atụ aka n’ọrụ ebube ọ bụla metụtara Meri, ma ha na-agbagọ akụkụ Akwụkwọ Sister White na nke Bible, iji kụziere otu echiche Katọlik ahụ. Gịnị mere m ji kpọrọ ụzọ ọzọ, si n’ịtụle akwụkwọ Daniel wepụ onwe m? Aga m aza nke ahụ.

E mezuuru nhazi na ụkpụrụ nke Daniel na Mkpughe mezuru site n’ịjikọta mmadụ na Chi. Jisọs bụ Okwu Chineke, Akwụkwọ Nsọ kwa bụ Okwu Chineke. A na-anọchi anya ọdịdị Jisọs nke dị nsọ na nke mmadụ n’uju n’Akwụkwọ Nsọ. Okwu ndị dị n’ime ya bụ nke Chi ma nwee ike okike ahụ nke na-agbanwe obi na uche. Okwu ndị ahụ bụ otu ike ahụ kpọmkwem nke mere ka ihe niile bịa n’ịdị adị. Ma ndị ikom ahụ Chineke họpụtara ka ha bụrụ ngwáọrụ Ya n’idekọ Akwụkwọ Nsọ, ha niile bụ ndị mmehie. A na-anọchi anya akụkụ mmadụ nke usoro a site n’aka ụmụ mmadụ dara ada. Akwụkwọ Nsọ bụ njikọta nke mmadụ na nke Chi, ndị amụma kwa bụ ndị mmehie, dị ka nwa ọ bụla nke Adam dịrịworo. Kraịst emehịbeghị mmehie n’echiche, n’okwu, ma ọ bụ n’omume. Ma Ọ nara anụ ahụ Meri mgbe puku afọ anọ nke mmebi gasịrị. Ọ bụrụ na Ọ n’eziokwu nara ọdịdị anụ ahụ dị ala nke Adam tupu Adam emehie, ọ ga-achọkwa na onye odeakwụkwọ Akwụkwọ Nsọ ọ bụla gaara abụkwa onye na-enweghị mmehie.

E mezuru “izochi n’ihu ọha ma zoro ezo” nke “oge asaa” n’akwụkwọ Daniel ka e mere, ọ bụghị naanị site n’okwu ndị Daniel dere, kama kwa site n’aka ụmụ mmadụ dara ada ndị sụgharịrị Bible King James. Ụmụ mmadụ dara ada metụrụ akwụkwọ Daniel aka ugboro abụọ, ma ihe e mere agaghị ekwe omume ka mmadụ ọbụla mee ya ma ọ bụrụ na ọ bụghị n’okpuru nlekọta nduzi amamihe Chineke nke sitere n’aka Ya.

N’edemede anyị na-esote, anyị ga-amalite igosi otu Chi na mmadu si zoo “oge asaa” nke Levitikọs iri abụọ na isii n’ihu ọha n’akwụkwọ Daniel, n’ihi na Chineke buru ụzọ mara, ọbụna mekwaa atụmatụ ya, na ọ ga-abụ “nkume ịsụ ngọngọ” nke ule nye ma ndị nọ n’ime mmegharị nke mmụọ ozi mbụ, ma kwa ndị nọ n’ime mmegharị nke mmụọ ozi nke atọ.