Anyi na-atụle ngwa amụma ugboro atọ. Anyị na-eme nke a iji chọpụta na mgbe Onyenwe anyị meghere akàrà nke amaokwu isii ikpeazụ nke Daniel iri na otu site n’ịdaba nke Soviet Union n’oge “ọgwụgwụ” n’afọ 1989, e mepụtara “mmụba nke ọmụma” nke ga-anwale ọgbọ ahụ nke ndị Chineke.
O wee sị, Gaa ụzọ gị, Daniel: n’ihi na e mechiri okwu ndị a, werekwa akara mechie ha ruo oge ọgwụgwụ. A ga-eme ka ọtụtụ dị ọcha, meekwa ka ha bụrụ ndị na-acha ọcha, a ga-anwale kwa ha; ma ndị ajọ omume ga na-eme ajọ omume: ọ dịghịkwa onye ọbụla n’etiti ndị ajọ omume ga-aghọta; ma ndị maara ihe ga-aghọta. Daniel 12:9, 10.
Mgbe ọbụla Ọdụm nke agbụrụ Juda meghere eziokwu ọbụla e mechibidoro emechi, Setan na-arụ ọrụ iguzogide ozi ahụ. Nguzogide e wetara megide eziokwu ndị ahụ ekpughere n’amaokwu ikpeazụ ndị ahụ nke Daniel iri na otu mere ka e nwee ọmụmụ miri emi karị banyere eziokwu ndị jikọtara ya na amaokwu ndị ahụ, ka ọ ghara ịbụ na nchebe e doro nsọ megide njehie ndị a tụrụ aro iji mebie eziokwu ndị ahụ ekpughere ga-adigide. Otu n’ime ụkpụrụ ndị e mere ka o doo anya n’etiti arụmụka ahụ bụ itinye amụma n’ọrụ ugboro atọ. A matara ya na mbụ n’ihe metụtara mkpa ọ dị ịdị n’eziokwu banyere ihe “ihe a na-eme kwa ụbọchị” n’akwụkwọ Daniel nọchiri anya ya (okpukpe arụsị), na akụkọ ihe mere eme ziri ezi nke metụtara “iwepụ ihe a na-eme kwa ụbọchị” (508 AD).
Ịmata ike atọ nke mbibi dị ka usoro amụma, dabara n’usoro amụma nke ndị Millerite nke bụ ike abụọ mbụ nke mbibi, na njirimara ndị Millerite nyere “ihe a na-eme kwa ụbọchị” dị ka ikpere arụsị nyere akụkọ ihe mere eme kwekọrọ n’amaokwu isii ikpeazụ nke Daniel iri na otu, dị ka Sister White kwuru na o kwesịrị ịdị. Ya mere, mgbochi e guzoro megide ihe ọmụma ahụ a na-emeghebeghị n’oge ọgwụgwụ na 1989 mụrụ ìhè ka ukwuu, dịka e mere ka ihe ọmụma baa ụba, ọ kọwakwara iwu pụrụ iche maka ije nke mmụọ ozi nke atọ, nke dabara n’itolite nke iwu amụma ụfọdụ nke William Miller chịkọtara ma jiri rụọ ọrụ n’ije nke mmụọ ozi mbụ.
Anyi atụlewo itinye ya n’ọrụ ugboro atọ nke Rome atọ ahụ, ọdịda atọ nke Babilọn, na Ịlaịja atọ ahụ, ma ugbu a anyị na-atụle ndị ozi atọ ndị na-akwadebe ụzọ maka Onye Ozi nke Ọgbụgba-ndụ ahụ. Anyị achọpụtala njikọta na ndakọrịta dị ukwuu n’etiti Rome atọ ahụ na ọdịda atọ nke Babilọn, nakwa ndakọrịta dị ukwuu n’ihe metụtara Ịlaịja atọ ahụ na ndị ozi atọ ndị na-akwadebe ụzọ. N’ụbọchị ikpeazụ, William Miller na Future for America ha abụọ na-anọchite anya Ịlaịja nke atọ, nakwa onye ozi nke atọ nke na-akwadebe ụzọ. Jizọs na-eji mmalite nke ihe atụcha njedebe nke ihe ahụ mgbe niile, ma mmegharị nke mmụọ ozi mbụ ahụ na-adakọ n’akụkụ ya na mmegharị nke mmụọ ozi nke atọ ahụ.
“Chineke enyewo ozi nke Mkpughe 14 ọnọdụ ha n’usoro amụma, ma ọrụ ha agaghị akwụsị ruo n’imechi akụkọ ihe mere eme nke ụwa a. Ozi mmụọ ozi nke mbụ na nke abụọ ka bụ eziokwu maka oge a, a ga-agakwa ha n’otu akara na nke a na-esote. Mmụọ ozi nke atọ na-ekwusa ịdọ aka ná ntị ya n’oké olu. ‘Mgbe ihe ndị a gasịrị,’ ka Jọn kwuru, ‘ahụrụ m mmụọ ozi ọzọ ka o si n’eluigwe rịdata, onye nwere ike dị ukwuu, e wee mee ka ụwa nwee ìhè site n’ebube ya.’ N’ime ìhè a, a jikọtara ìhè nke ozi atọ ahụ niile.” The 1888 Materials, 803, 804.
Mmegharị nke ndị mmụọ ozi mbụ na nke abụọ, bụ William Miller duziri. Nwannaanyị White kpọrọ Miller “onye ozi a họpụtara.”
“William Miller nọ na-enye ọchịchị Setan nsogbu, onye iro ahụ kasị njọ wee chọọ ọ bụghị naanị igbochi mmetụta nke ozi ahụ, kama ibibi onye ozi ahụ n’onwe ya.” Spirit of Prophecy, volume 4, 219.
Ọ na-akọwakwa na e jirila ma Ịlaịja ma Jọn Onye Na-eme Baptizim gosi Miller dịka ihe nnọchianya.
“A duga ọtụtụ puku mmadụ ka ha nabata eziokwu ahụ William Miller kwusara, e wee bilie ndị ohu Chineke n’ime mmụọ na ike nke Ịlaịja ikwusa ozi ahụ. Dị ka Jọn, onye buru ụzọ bia n’ihu Jizọs, ndị ahụ kwusara ozi a dị nsọ siri ike chere na a manyere ha itinye anyụike n’akụkụ mgbọrọgwụ osisi ahụ, ma kpọkuo mmadụ ka ha mịa mkpụrụ kwesịrị ekwesị maka nchegharị.” Early Writings, 233.
Jọn onye na-eme baptizim, onye dị ka Jisọs si kwuo bụ Ịlaịja nke abụọ, bụkwa onye ozi mbụ ahụ nke ga-akwadebe ụzọ maka Onye Ozi nke Ọgbụgba-ndụ. Ya mere, o doro anya na mmegharị nke mmụọ ozi nke atọ ga-enwe “onye ozi a họpụtara.” Onye ozi ahụ ga-abụrịrị onye e ji Ịlaịja, Jọn onye na-eme baptizim, na William Miller kọwaa n’ụdị amụma. Miller na ndị ozi abụọ ahụ a họpụtara ọnụ na-anọchi anya mmalite na njedebe nke mmegharị nke ndị mmụọ ozi atọ nke Mkpughe iri na anọ, ma n’ime ime nke a, ha ọnụ na-anọchi anya ma Ịlaịja nke atọ ma kwa onye ozi nke atọ ahụ nke ga-akwadebe ụzọ maka Onye Ozi nke Ọgbụgba-ndụ.
Ịjụ ozi nke onye-ozi a họpụtara nke mmalite ma ọ bụ nke ọgwụgwụ bụ ọnwụ, ma ozi nke Future for America dabeere n’itinye amụma n’ọrụ nke “line upon line,” nke bụ usoro nke mmiri ozuzo ikpeazụ. Site n’itinye “line upon line” n’ọrụ ka e si eguzobe na mmegharị Millerite bụ ihe nnọchianya nke mmegharị Future for America. Otu waymark nke akụkọ ihe mere eme Millerite bụ William Miller, “onye-ozi a họpụtara.” Ịjụ waymark ahụ bụ ịjụ ozi ahụ, ya mere, site na mmalite na ọgwụgwụ nke Adventism, a na-eguzobe na ịjụ onye-ozi ahụ bụkwa ịjụ ozi ahụ, n’ihi na ozi ahụ na-akọwapụta onye-ozi a họpụtara. Ya mere, ịjụ ozi ahụ bụ ịjụ onye-ozi ahụ, na nke ọzọ kwa. Enweghị onye na-agba egwú, egwú adịghị.
“E me ka e duuru m n’azụ n’ikwusa ọbịbịa mbụ nke Kraịst. E zigara Jọn n’mmụọ na ike Ịlaịja ka o dozie ụzọ Jisọs. Ndị jụrụ àmà Jọn enwetaghị uru n’ozizi Jisọs. Mmegide ha megide ozi ahụ nke buru amụma ọbịbịa Ya tinyere ha n’ọnọdụ ebe ha na-apụghị ịdị mfe ịnata ihe àmà kachasị ike na Ọ bụ Mesaịa ahụ. Setan duru ndị ahụ jụrụ ozi Jọn ka ha gaa n’ihu ọbụna karịa, jụkwaa Kraịst ma kpọgide Ya n’obe. N’ime ime nke a, ha tinyere onwe ha n’ọnọdụ ebe ha na-apụghị ịnata ngọzi ahụ n’ụbọchị Pentikọst, nke gaara akụzi ha ụzọ banye n’ebe nsọ nke eluigwe. Ịdọka ákwà mgbochi nke ụlọ nsọ gosiri na a gaghịzi anabata àjà na emume ndị Juu. E nyewo Àjà ukwu ahụ, a nabatakwara Ya, Mmụọ Nsọ nke rịdatara n’ụbọchị Pentikọst bugharịkwara uche ndị na-eso ụzọ ahụ site n’ebe nsọ nke ụwa gaa n’ebe nsọ nke eluigwe, ebe Jisọs ji ọbara nke Ya banye, ka O wụsa n’elu ndị na-eso ụzọ Ya uru nke mgbaghara mmehie Ya. Ma a hapụrụ ndị Juu n’ọchịchịrị zuru oke. Ha tufuru ìhè niile ha gaara enwe banyere atụmatụ nzọpụta, ma ka tụkwasị obi n’àjà ha na onyinye ha na-abaghị uru. Ebe nsọ nke eluigwe anọchiwo ebe nsọ nke ụwa, ma ha amaghị mgbanwe ahụ. N’ihi ya, ha enweghị ike irite uru site n’ịrụrịta Kraịst ọrụ n’ebe nsọ ahụ.
“Ọtụtụ na-ele usoro ndị Juu n’ịjụ na n’ịkpọgide Kraịst n’obe anya n’ụjọ dị ukwuu; ma ka ha na-agụ akụkọ banyere mmegbu ihere e mere Ya, ha na-eche na ha hụrụ Ya n’anya, nakwa na ha agaraghị agọnarị Ya dịka Pita mere, ma ọ bụ kpọgide Ya n’obe dịka ndị Juu mere. Ma Chineke, onye na-agụ obi mmadụ niile, ewetala ịhụnanya ahụ ha kwuru na ha nwere n’ebe Jizọs nọ n’ule. Eluigwe niile ji mmasị miri emi nke ukwuu na-ekiri nnabata e nyere ozi nke mmụọ-ozi mbụ. Ma ọtụtụ ndị na-ekwupụta na ha hụrụ Jizọs n’anya, ndịkwa na-awụsa anya mmiri mgbe ha na-agụ akụkọ nke obe, kwara ozi ọma banyere ọbịbịa Ya emo. Kama ịnata ozi ahụ n’ọṅụ, ha kwupụtara na ọ bụ aghụghọ. Ha kpọrọ ndị hụrụ ngosi Ya n’anya asị, ma chụpụ ha n’ụka dị iche iche. Ndị jụrụ ozi mbụ ahụ enweghị ike irite uru n’ozi nke abụọ; ọ bụghịkwa na ha ritere uru n’iti mkpu etiti abalị, nke ga-akwadebe ha ka ha site n’okwukwe soro Jizọs banye n’Ebe Kachasị Nsọ nke ebe nsọ nke eluigwe. Ma site n’ịjụ ozi abụọ mbụ ahụ, ha emewo ka nghọta ha gbaa ọchịchịrị nke ukwuu nke na ha enweghị ike ịhụ ìhè ọ bụla n’ozi nke mmụọ-ozi nke atọ, nke na-egosi ụzọ banye n’Ebe Kachasị Nsọ. Ahụrụ m na dịka ndị Juu kpọgidere Jizọs n’obe, otú ahụkwa ka ụka ndị a na-akpọ aha naanị kpọgidere ozi ndị a n’obe, ya mere ha enweghị ihe ọmụma banyere ụzọ banye n’Ebe Kachasị Nsọ, ha apụghịkwa irite uru site n’arịrịọ Jizọs n’ebe ahụ. Dị ka ndị Juu, ndị na-achụ aja ha na-abaghị uru, ha na-ebulikwa ekpere ha na-abaghị uru elu gaa n’ime ụlọ ahụ Jizọs hapụrụ; ma Setan, ebe aghụghọ ahụ na-atọ ya ụtọ, na-ewere àgwà okpukpe, ma na-eduga uche ndị a na-ekwu na ha bụ Ndị Kraịst n’ebe onwe ya nọ, na-arụ ọrụ site n’ike ya, ihe ịrịba ama ya, na ihe ebube ụgha ya, iji kee ha n’ọnyà ya.” Early Writings, 259–261.
Ndị ahụ “jụrụ àmà Jọn adịghị erite uru site n’ozizi Jisọs,” ma ndị ahụ “jụrụ ozi mbụ ahụ enweghị ike irite uru site n’ozi nke abụọ; ọ bụghịkwa na ha ritere uru site n’iti mkpu etiti abalị.” Ọrụ Jọn buru ụzọ bata tupu baptizim Kraịst, onye n’oge na-adịghị anya mgbe ahụ sachara ụlọ nsọ ná mmalite nke ozi Ya. Ọrụ Miller kwadebere ka Kraịst mee ka ụmụ ndị Livaị dị ọcha mgbe Ọ bịara na mberede n’October 22, 1844. N’ime nke ọ bụla n’ime ndị àmà abụọ ahụ, ịjụ onye-ozi ahụ nke na-akwadebe ụzọ, hà nhata na ọnwụ.
Mmechuihu na ime ka ọ dị ọcha nke Kraịst rụzuru n’ọrụ Ya dịka Onye-Ozi nke Ọgbụgba-ndụ ahụ bụ maka nzube nke ịkpọlite otu ndị mmadụ ka ha rụpụta ọrụ nke iburu ozi nzọpụta ahụ gaa n’ụwa. A na-arụzu ọrụ ahụ tupu oge ahụ nke na-anọchi anya mgbe ikpe mmezu-amalite. Mbibi nke Jerusalem n’akụkọ ihe mere eme nke ndị na-eso ụzọ ahụ na-anọchi anya ikpe mmezu, ma Adventism si n’ọrụ ya nke ịrụzu ọrụ ahụ pụọ, ma Onyenwe anyị anwala ịkpọkọta ha ọnụ. O duuru ndị Ya ka ha bipụta chaatị 1850 ahụ dịka nnọchite anya eserese nke ozi ahụ ha pụrụ ịbụbu ndị ga-eburu gaa n’ụwa.
“Ọ bụghị uche Chineke ka Izrel ga-awagharị afọ iri anọ n’ọzara; ọchịchọ Ya bụ iduga ha ozugbo n’ala Kenan ma mee ka ha guzosie ike n’ebe ahụ, dịka ndị nsọ, ndị nwere obi ụtọ. Ma ‘ha enweghị ike ịbanye n’ime ya n’ihi ekweghị ekwe.’ Ndị Hibru 3:19. N’ihi azụlaghachi azụ ha na ndapụ n’ezi okwukwe, ha lara n’iyi n’ọzara, a kpọliterekwa ndị ọzọ ka ha banye n’Ala Nkwa ahụ. N’otu aka ahụ, ọ bụghị uche Chineke ka ọbịbịa Kraịst ga-egbu oge ogologo otu a, ma ka ndị Ya nọrọ ọtụtụ afọ n’ụwa a nke mmehie na iru uju. Ma ekweghị ekwe kewapụrụ ha n’ebe Chineke nọ. Dị ka ha jụrụ ịrụ ọrụ ahụ Ọ họpụtara ha ka ha rụọ, a kpọlitere ndị ọzọ ka ha kpọsaa ozi ahụ. N’ebere Ya n’ebe ụwa nọ, Jisọs na-egbu oge n’ọbịbịa Ya, ka ndị mmehie wee nwee ohere ịnụ ịdọ aka ná ntị ahụ ma chọta n’ime Ya ebe mgbaba tupu a wụsa iwe Chineke.” The Great Controversy, 458.
A sị na ndị Adventist jigidere okwukwe ha ike, “a gaara arụcha ọrụ ha.”
“Ọ bụrụ na ndị Adventist, mgbe nnukwu ndakpọ olileanya ahụ gasịrị n’afọ 1844, ejisiri okwukwe ha ike ma soro ọnụ n’otu gaa n’ihu n’ime nduzi mmeghe nke Chineke, na-anabata ozi nke mmụọ ozi nke atọ ma na-ekwusa ya n’ụwa n’ike nke Mmụọ Nsọ, ha gaara ahụ nzọpụta nke Chineke, Onyenwe anyị gaara arụ ọrụ n’ụzọ dị ike n’ime mgbalị ha, a gaara arụchaa ọrụ ahụ, Kraịst kwa gaara abịaworị ugbu a ịnabata ndị Ya ka ha nweta ụgwọ ọrụ ha. Ma n’oge obi abụọ na ejighị n’aka nke sochiri ndakpọ olileanya ahụ, ọtụtụ n’ime ndị kwere na mbịa nke Kraịst hapụrụ okwukwe ha.... N’ụzọ dị otu a ka e si gbochie ọrụ ahụ, ma hapụ ụwa n’ọchịchịrị. Ọ bụrụ na òtù Adventist dum ejikọtawo onwe ha n’iwu nile nke Chineke na okwukwe Jizọs, lee ka akụkọ ihe mere eme anyị gaara esi bụrụ nnọọ iche!” Evangelism, 695.
N’oge Opupu-Ihe ubi nke afọ 1844, Onyeozi nke Ọgbụgba-ndụ ahụ mere ka ngagharị ndị Millerite dị ọcha, ma n’oge Mgbụsịakwụkwọ ọ wetara ozi nke mmụọ-ozi nke atọ. Miller, ozi ya na ngagharị ọ nọchiri anya ya, emezuworị ilu nke ụmụagbọghọ iri ahụ. N’ọgbakọ ụlọikwuu dị na Exeter, NH, ozi Mkpu Etiti Abalị rutere, ma n’ime ọnwa abụọ dị mkpirikpi e gosiri onye n’ime ụmụagbọghọ ahụ nwere mmanụ. E mere ka klaasị abụọ ahụ pụta ìhè, ma mmụọ-ozi nke atọ bịara, na-ejide ozi n’aka ya nke a ga-eri, ma ụmụagbọghọ ndị maara ihe ahụ “nyefere okwukwe ha” n’ime “oge nke obi abụọ na enweghị ntụkwasị obi.”
E gosiri “oge nke obi abụọ na ejighị n’aka” site n’aka ndị na-eso ụzọ Ya n’oge ọnwụ Ya, ma n’ụbọchị nke atọ Ọ malitere imeghe ozi banyere mbilite n’ọnwụ Ya nye ndị na-eso ụzọ Ya, ha agaghịkwa “atọhapụ okwukwe ha.” Oge nke obi abụọ na ejighị n’aka nye ụmụ agbọghọ amamihe nke ngagharị ozi mmụọ ozi mbụ na nke abụọ gara n’ihu ihe dị ka afọ atọ, n’oge ahụ ka Onyenwe anyị kpugheere Sister White na Ọ setịpụwo aka Ya ịnakọtazie ndị fọdụrụ n’ime ndị Ya. O duru ndị Ya ka ha malite ọrụ mbipụta ha ma mepụta tebụl nke abụọ nke Habakkuk, ma “ọtụtụ n’ime ndị kwere na ọbịbịa Kraịst tọhapụrụ okwukwe ha.... N’ụzọ dị otu a, e gbochiri ọrụ ahụ, a hapụkwara ụwa n’ọchịchịrị.”
N’afọ 1849, e debere William Miller, onye ozi a họpụtara nke ozi nke mmụọ ozi mbụ na nke abụọ, n’izu ike. Ọ bụrụ na ndị amamihe ndị na-amaghị nwoke nke Ọktoba 22, 1844 “jidesiri okwukwe ha ike ma soro n’otu obi gawa n’ihu n’idu ndú nke mmeghe nke Chineke,” Onyenwe anyị gaara ebilite onye ozi ọzọ n’mmụọ na ike Elaija. Kama nke ahụ, “ọbịbịa Kraịst” ka “egbu oge, ndị Ya” kwa “n’otu aka ahụ” dịka Izrel oge ochie ga “anọgide” “ọtụtụ afọ n’ụwa a nke mmehie na iru újú.”
Afọ otu narị na iri abụọ na isii mgbe nnupụisi nke 1863 gasịrị, Onyenwe anyị welitere onyeozi ahọpụtara nke mmụọ-ozi nke atọ. Ọrụ ya bụ ma ịkwadebe ụzọ ka Onyeozi nke Ọgbụgba-ndụ wee bịa n’ụlọ nsọ Ya na mberede ma banye n’ime mmekọrịta ọgbụgba-ndụ ya na otu narị na iri anọ na anọ puku, n’oge ihe omume mmechi nke ikpe nyocha ahụ, kamakwa iweta ozi nke na-eche ihu njikọ okpukpu atọ nke Ehab, Jezebel na ndị amụma ya n’oge Ikpe Mmezu, nke na-amalite na iwu Ụka nke Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya.
Onye-ozi nke-atọ nke na-akwadebe ụzọ na-anọchi anya ọrụ, ozi, onye-ozi, na mmegharị n’oge ihe nkiri mmechi nke Ikpe Nnyocha. Ịlaịja nke-atọ na-anọchi anya ọrụ, ozi, onye-ozi, na mmegharị n’oge ihe nkiri mmechi nke Ikpe Mmezu. Ozi nke onye-ozi nke na-akwadebe ụzọ, na ozi nke Ịlaịja, bụ ozi nke nke-atọ n’ime Ahụhụ atọ nke Mkpughe isi nke asatọ ruo nke iri na otu.
N’akụkọ ihe mere eme nke onye-ozi nke na-akwadebe ụzọ, ozi nke Ahụhụ nke atọ na-anọchite opì nke na-akpọ Adventizim Laodisia ka ọ “zụtakwa n’aka m ọla-edo a nwalere n’ọkụ, ka i wee baa ọgaranya; na uwe ọcha, ka e wee yi gị uwe, ka ihere nke ịgba ọtọ gị ghara ịpụta ìhè; werekwa ọgwụ anya tee anya gị, ka i wee hụ ụzọ.” Ọ bụ ozi nke ịhụnanya Chineke nke na-egosi ndị Chineke mmehie ha, n’ihi na “ndị niile” Ọ hụrụ n’anya, ka Ọ “na-adụ ọdụ ma na-ata ahụhụ.” Ọ bụ ozi nke ezi omume Kraịst nke na-akpọ mmadụ ka ha nabata àgwà Ya, nke a na-egosipụta n’oge ahụ mgbe Onye-ozi nke Ọgbụgba-ndụ na-arụzu ọrụ nke ime ka ụlọ nsọ nke mkpụrụ obi dị ọcha, ya mere Ọ na-akpọ ndị Ọ hụrụ n’anya ka ha gosipụta àgwà Ya ma bụrụ “ndị na-anụ ọkụ n’obi, ya mere chegharịanụ,” n’ihi na Ọ nọ “n’ọnụ ụzọ” nke nkesa oge ahụ, nke na-anọchi anya mmechi nke oge amara, ebe Ọ “ga-awụpụ” Adventizim Laodisia “n’ọnụ” Ya. “Ọnụ ụzọ” nke nkesa oge ahụ bụ ọnụ ụzọ ahụ nke Ọ “na-emeghe, ọ dịghịkwa onye na-emechi; na-emechikwa, ọ dịghịkwa onye na-emeghe.”
E nwere ihe yiri ka ọ bụ mmegide n’ihe e kwuru, nke a na-edozi site n’itinye “ahịrị n’elu ahịrị,” ma ọtụtụ ndị nwere ike ọ gaghị ọbụna amata mmegide ahụ yiri ka ọ dị. Mgbe e dozichara ya, ọ na-agbakwunye ìhè doro anya n’ịgafe site n’Ikpe Nyocha gaa n’Ikpe Mmejuputa nke na-ewere ọnọdụ n’iwu ụbọchị Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya. A na-edozi ya site n’ịnakwere na Pentikọst bụ ihe nnọchianya nke iwu ụbọchị Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya na United States. Ka anyị wee mechaa nlebara anya anyị banyere onye ozi nke atọ nke na-akwadebe ụzọ dị ka ihe nnọchianya n’ime Ikpe Nyocha, n’iche iche na Ịlaịja nke atọ ịbụ ihe nnọchianya nke Ikpe Mmejuputa, anyị ga-atụle mmegide a yiri ka ọ dị.
Anyị ga-aga n’ihu na ọmụmụ a n’isiokwu na-esote.
“Mmụọ-ozi nke na-esonye n’ikwusa ozi nke mmụọ-ozi nke atọ ga-eme ka ụwa nile maa ìhè site n’ebube ya. A na-ebu amụma n’ebe a banyere ọrụ ga-agbasa n’ụwa nile ma nwee ike pụrụ iche a na-anụbeghị ahụkebe ya. Mmasị nke ọbịbịa ahụ nke afọ 1840–44 bụ ngosipụta dị ebube nke ike Chineke; e bu ozi nke mmụọ-ozi mbụ ruo n’ụlọ ọrụ mgbasa-ozi ọma ọ bụla n’ụwa, ma n’ụfọdụ mba, e nwere oke mmasị n’okpukpe nke kachasị ukwuu a hụworo n’ala ọbụla kemgbe Ndozigharị nke narị afọ nke iri na isii; ma ndị a ga-akarị site n’oké mmegharị ahụ dị ike n’okpuru ịdọ aka ná ntị ikpeazụ nke mmụọ-ozi nke atọ.
“Ọrụ ahụ ga-adị yiri nke Ụbọchị Pentikọst. Dị ka e nyere ‘mmiri ozuzo mbụ,’ n’ịwụsa nke Mmụọ Nsọ na mmalite nke oziọma, iji mee ka mkpụrụ dị oké ọnụ ahịa pulite, otú ahụ ka a ga-enye ‘mmiri ozuzo ikpeazụ’ na njedebe ya ka ihe ubi wee cha. ‘Mgbe ahụ ka anyị ga-ama, ma ọ bụrụ na anyị nọgide n’ịma Onyenwe anyị: ọpụpụ Ya ka akwadoro dịka ụtụtụ; Ọ ga-abịakwutekwa anyị dịka mmiri ozuzo, dịka mmiri ozuzo ikpeazụ na mmiri ozuzo mbụ n’elu ụwa.’ Hosea 6:3. ‘Ya mere, ṅụrịanụ ọṅụ, unu ụmụ Zayọn, ṅụrịakwa ọṅụ n’ime Onyenwe unu Chineke: n’ihi na O nyewo unu mmiri ozuzo mbụ n’otú kwesịrị ekwesị, Ọ ga-emekwa ka mmiri ozuzo zodakwasị unu, mmiri ozuzo mbụ, na mmiri ozuzo ikpeazụ.’ Joel 2:23. ‘N’ụbọchị ikpeazụ, ka Chineke na-ekwu, M ga-awụsa site na Mmụọ M n’elu anụ ahụ nile.’ ‘Ọ ga-erukwa na onye ọbụla nke ga-akpọku aha Onyenwe anyị ka a ga-azọpụta.’ Ọrụ Ndịozi 2:17, 21.”
“Ọrụ ukwu nke ozi-ọma ekwesịghị ịkwụsị n’egosipụta ike Chineke nke dị ala karịa nke ji mara mmalite ya. Amụma ndị e mezuru n’ịwụpụ mmiri ozuzo mbụ n’oge mmeghe nke ozi-ọma ka a ga-emekwa ọzọ n’ime mmiri ozuzo ikpeazụ n’oge mmechi ya. Nke a bụ ‘oge izuike’ nke Pita onyeozi lere anya n’ihu ya mgbe ọ sịrị: ‘Ya mere, chegharịanụ, laghachikwutekwanụ Chineke, ka e wee hichapụ mmehie unu, ka oge izuike wee si n’ihu Onyenwe anyị bịa; ma Ọ ga-ezitekwa Jisọs.’ Ọrụ Ndịozi 3:19, 20.” The Great Controversy, 611.