Anyị na-enyocha ugbu a nke ọma àgwà amụma nke akụkọ ihe mere eme ahụ nke papasi ga-alaghachi n’ocheeze nke ụwa dịka isi nke asatọ, ya bụ nke sitere n’isi asaa ahụ. Anyị na-eme nke a ka anyị wee jiri nlezianya mata àgwà amụma nke akụkọ ihe mere eme ahụ mgbe onye isi ala nke asatọ, ya bụ nke sitere n’ime ndị isi ala asaa ahụ, mezuru iwulite oyiyi nke anụ ọhịa papal ahụ. Anyị ebidola ịtụle eziokwu ndị a site n’Ugwu Kamel na ụbọchị ọmụmụ Herọd. Ihe atụ abụọ ndị a dị nsọ na-anọchite anya iwu Ụka nke na-abịa n’oge na-adịghị anya na United States, nke a na-anọchitekwa anya ya n’amaokwu nke iri anọ na otu nke Daniel isi nke iri na otu.

Ọ ga-abanyekwa n’ala ahụ dị ebube, a ga-emekwa ka ọtụtụ mba daa: ma ndị a ga-agbanahụ n’aka ya, ọbụna Edọm, na Moab, na ndị isi nke ụmụ Amọn. Daniel 11:41.

Eze adịgboroja nke ugwu ahụ na-abanye n’ala ahụ dị ebube n’amaokwu ahụ. Ala ahụ dị ebube n’akụkọ ihe mere eme nke Izrel oge ochie bụ ala Juda, a kọwakwara ya dị ka ala na-eru mmiri ara ehi na mmanụ aṅụ; n’ihi nke a, tinyere ihe ndị ọzọ, ọ bụ ala dị ebube. Ọ dị ebube n’ihi na Kraịst họpụtara isi obodo ya, bụ Jerusalem, ka ọ bụrụ ebe ụlọ nsọ Ya dị, na obodo ahụ ebe Ọ họpụtara itinye aha Ya.

Site n’ụbọchị ahụ m mere ka ndị m si n’ala Ijipt pụta, ahọpụtaghị m obodo ọbụla n’etiti agbụrụ niile nke Izrel ka e wuo ụlọ n’ime ya, ka aha m wee dịrị n’ebe ahụ; ahọpụtakwaghị m nwoke ọbụla ka ọ bụrụ onye ọchịchị n’elu ndị m Izrel: Ma ahọpụtara m Jerusalem, ka aha m wee dịrị n’ebe ahụ; ahọpụtakwara m Devid ka ọ bụrụ onye n’elu ndị m Izrel. 2 Ihe Emere 6:5, 6.

Ala nkịtị nke Juda bụ ala ebube ahụ nye Izrel nkịtị nke oge ochie, ma United States bụ ala ime mmụọ nke Juda, ala ebube ahụ nye Izrel ime mmụọ nke oge a.

“Mgbe ala ahụ nke Onyenwe anyị nyere dịka ebe mgbaba nye ndị Ya, ka ha wee fee Ya ofufe dịka nduzi nke akọ na uche nke ha si dị, ala ahụ nke ruo ọtụtụ afọ ogologo ogwe aka nchebe nke Onye Pụrụ Ime Ihe Nile agbasaala n’elu ya, ala ahụ nke Chineke gọziri site n’ime ya ebe e debere okpukpe dị ọcha nke Kraịst,—mgbe ala ahụ ga-abụ, site n’aka ndị omeiwu ya, jụ ụkpụrụ ndị Protestant, ma kwado ndapụ n’ezi ofufe nke Rome site n’imetọ iwu Chineke aka,—ọ bụ mgbe ahụ ka a ga-ekpughe ọrụ ikpeazụ nke nwoke ahụ nke mmehie.” Signs of the Times, June 12, 1893.

Mgbe eze ugwu ụgha meriri eze ndịda (Soviet Union mbụ), n’amaokwu nke iri anọ, n’afọ 1989, ọ bụzi mgbe ahụ ka ọ meriri ala ahụ dị ebube (United States). N’amaokwu nke iri anọ na otu, okwu ahụ bụ “mba” bụ okwu e tinyere iji mezue nkebiokwu ahụ, ma ọ bụghị nke ziri ezi nke ọma, n’ihi na n’oge iwu Sọnde, “ọtụtụ” ndị a na-akwatu bụ otu ìgwè mmadụ ndị maara ọdịiche dị n’etiti ụbọchị izu ike nke ụbọchị nke asaa na ụbọchị anyanwụ, tupu iwu Sọnde ahụ abịa.

“Mgbanwe nke Ụbọchị Izuike bụ ihe ịrịba ama ma ọ bụ akara nke ikike Chọọchị Rom. Ndị ahụ bụ́ ndị, n’ịghọta ihe iwu nke anọ na-arịọ, họrọ idebe ụbọchị izuike ụgha n’ọnọdụ nke ezi nke ahụ, site n’ime nke a na-enye nsọpụrụ nye ike ahụ nke ọ bụ naanị site n’aka ya ka e nyere iwu ya. Akara nke anụ ọhịa ahụ bụ ụbọchị izuike papal, nke ụwa anabatala n’ọnọdụ ụbọchị ahụ Chineke họpụtara.

“Ma oge ịnata akara nke anụ ọhịa ahụ, dịka e si kọwaa ya n’amụma, erubeghị. Oge ule ahụ erubeghị. E nwere ezi Ndị Kraịst n’ime ụka ọ bụla, na-ewepụtaghị njikọ ụka Roman Katọlik. A naghị ama onye ọ bụla ikpe ruo mgbe ha natara ìhè ma hụrịrị ibu ọrụ nke iwu nke anọ. Ma mgbe iwu ahụ ga-apụta n’ihu na-amanye izuike ụbọchị Sabat adịgboroja ahụ, ma mgbe nnukwu mkpu nke mmụọ ozi nke atọ ga-adọ ndị mmadụ aka ná ntị megide ife anụ ọhịa ahụ na oyiyi ya, a ga-akọwapụta nke ọma ókè dị n’etiti ụgha na eziokwu. Mgbe ahụ, ndị ahụ ka na-anọgide n’ihe mmehie ga-anata akara nke anụ ọhịa ahụ n’egedege ihu ha ma ọ bụ n’aka ha.”

“Anyi ji nzọụkwụ ọsọ ọsọ na-abịarukwu oge a nso. Mgbe ụka Protestant ga-ejikọta onwe ha na ike ọchịchị ụwa iji kwado okpukpe ụgha, nke n’ihi iguzogide ya ka ndị nna nna ha tachiri mkpagbu kacha njọ, mgbe ahụ ka a ga-eji ikike jikọtara ọnụ nke ụka na ọchịchị manye Sabbath nke ndị pope. A ga-enwe ndapụ n’ezi okwukwe nke mba, nke ga-akwụsị naanị na mbibi nke mba.” Bible Training School, February 2, 1913.

Òtù “ọtụtụ” ahụ ndị a na-akwatu n’oge iwu Ụka Sọnde nke na-abịa ngwa ngwa, bụ ndị a ga-eme ka ha zaa ajụjụ banyere ìhè nke Ụbọchị Izuike, nke bụ ìhè a na-enye maka oge ahụ, nke bụ ebe a na-agbanwe ntụziaka, na nsogbu dị egwu n’akụkọ ihe mere eme nke ma nzukọ-ọgbakọ ma mba dị iche iche. Òtù ahụ bụ nzukọ ọgbakọ Adventism nke Laodisia nke eruola ná njedebe nke ịwagharị ha n’ọzara nke nnupụisi. Ọ bụ n’ebe ahụ ka a na-awụpụ ha n’ọnụ Onyenwe anyị ruo mgbe ebighị ebi. Adventism nke Laodisia bụ ndị a kpọrọ bịa n’ìhè nke mmụọ ozi nke atọ, ma n’oge Kadesh mbụ n’akụkọ ihe mere eme nke 1844 ruo 1863, ma ọ bụ n’oge Kadesh nke abụọ n’akụkọ ihe mere eme nke 2001 ruo n’iwu Ụka Sọnde.

Ọ sịrị ya, Enyi, olee otú i si bata n’ebe a n’enweghị uwe agbamakwụkwọ? O wee ghara inwe okwu ọ bụla. Mgbe ahụ eze sịrị ndị ohu ya, Kegide ya aka na ụkwụ, kpọpụ ya, tụba ya n’èzí n’ọchịchịrị; n’ebe ahụ ka ịkwa ákwá na ita ikikere ezé ga-adị. N’ihi na a kpọrọ ọtụtụ, ma a họrọ mmadụ ole na ole. Matiu 22:12–14.

Olu nke mmụọ-ozi nke atọ, ma n’afọ 1844, ma ọ bụ 2001, bụ ọkpụkpọ a kpọrọ gaa n’oriri agbamakwụkwọ ahụ. “Ọtụtụ” ndị a na-akwatu n’iwu Ụka nke Ụbọchị Sọnde, bụ “ọtụtụ” ndị jụrụ uwe agbamakwụkwọ nke ezi omume Kraịst, ma kama nke ahụ ghọọ akụkụ nke ndị sonyere n’alụmdi na nwunye nke ndị eze iri nye akwụna nke Rom. N’ihi alụmdi na nwunye ahụ, mmadụ pụrụ idebe uwe nke aka ya, n’ihi na ihe niile ha chọrọ iji wepụ ihere ha bụ ka e jiri aha nna nke akwụna ahụ nke na-achị ndị eze iri kpọọ ha.

Ma n’ụbọchị ahụ, ụmụanyị asaa ga-ejide otu nwoke, na-asị, Anyị ga-eri achịcha nke anyị, ma yikwakwa uwe nke anyị: naanị ka e were aha gị kpọọ anyị, ka ewepu ihere anyị. Aịsaịa 4:1.

Ha dara ule nri nke mbụ, n’ihi na ha họọrọ iri achịcha nke onwe ha, kama achịcha nke eluigwe. Ha dara ule nke abụọ ebe ha kwesịrị inye Chineke otuto site n’igosipụta agwa Ya, ma kama nke ahụ ha họọrọ iyi uwe nke onwe ha. Ha dara ule nke atọ nke na-egosi ezi ọnọdụ, n’ihi na ha gosipụtara aha (agwa) nke anụ ọhịa ahụ, ebe ha họọrọ ịjụ aha (agwa) nke Kraịst. Ebumnuche Nimrod ji wuo obodo (steeti), na ụlọ elu (chọọchị), n’oge e kwuru Babilọn na nke mbụ, bụ ka o wee meere onwe ya aha.

Ha wee sịrị, Bịanụ, ka anyị wuo onwe anyị obodo na ụlọ elu, nke isi ya ga-eru ruo n’eluigwe; ka anyị wee meere onwe anyị aha, ka e wee ghara ịkpọsaa anyị n’elu ụwa nile. Jenesis 11:4.

Aha bụ ihe nnọchianya nke àgwà, ma àgwà amụma nke anụ-ọhịa nke asatọ ahụ, nke sitere n’ime asaa ahụ, bụ agwa abụọ ahụ jikọtara ọnụ nke Nzukọ-nsọ (ụlọ-elú) na Ọchịchị (obodo). N’oge nsogbu nke ụbọchị ikpeazụ, mmadụ ga-ekewa onwe ha n’ime ìgwè abụọ.

“Ọ ga-adị naanị klas abụọ. E depụtara otu ọ bụla n’ime ha nke ọma, ma ọ bụ site n’akara nke Chineke dị ndụ, ma ọ bụ site n’akara nke anụ ọhịa ahụ ma ọ bụ nke oyiyi ya. Nwa nwoke na nwa nwanyị ọ bụla nke Adam na-ahọrọ ma ọ bụ Kraịst ma ọ bụ Barabas dịka onyeisi ha. Ma ndị niile na-etinye onwe ha n’akụkụ ndị na-ekwesịghị ntụkwasị obi nọ n’okpuru ọkọlọtọ ojii nke Setan, a na-ebo ha ebubo na ha jụrụ Kraịst ma jiri Ya mee ihe nlelị. A na-ebo ha ebubo na ha kpachaara anya kpọgidere Onyenwe nke ndụ na ebube n’obe.” Review and Herald, January 30, 1900.

Otu òtù ga-anọchi anya onyinyo nke anụ ọhịa ahụ, ebe òtù nke ọzọ ga-anọchi anya onyinyo nke Kraịst. Otu ga-eyikwasị uwe agbamakwụkwọ nke Kraịst, ebe òtù nke ọzọ ga-eyikwasị “uwe nke ha onwe ha.” Otu òtù ga-eri nri nke eluigwe, ebe òtù nke ọzọ ga-eri “achịcha nke ha onwe ha.” Òtù ahụ nke na-eri achịcha nke ha onwe ha, ma jigide uwe nke ha onwe ha, na-anọchi anya “ọtụtụ” ndị a kpọrọ site n’olu nke mmụọ ozi nke atọ, ha bụkwa “ọtụtụ” ahụ a ga-akwatu n’iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya. Mgbalị ha ime ka ọnọdụ ha furu efu gbakee mgbe e gosipụtara agwa ha n’oge nsogbu nke iwu Sọnde ahụ bụ olileanya ụgha nke na-asị na ọ bụrụ na ha anabata aha akwụna nke Rom, ime otú ahụ ga-ewepụ “ịta ụta” ha.

N’oge ahụ, a na-ebuli ndị ntakịrị ahọpụtara elu dị ka ọkọlọtọ nke puku narị anọ na iri anọ na anọ ahụ, ma e nwekwara ìgwè ọzọ n’amaokwu nke iri anọ na otu, ndị “na-agbanahụ” aka eze ugwu adịgboroja ahụ. Okwu Hibru a sụgharịrị dịka “ịgbanahụ,” n’amaokwu nke iri anọ na otu, pụtara ịgbanahụ dị ka a ga-asị na ọ bụ n’ihi ịdị-amị amị, ma nkọwa ya na-ebute echiche nke ijide ngọngọ ncha n’ime mmiri, ma n’ihi ịdị-amị amị nke ncha ahụ, ọ na-amịpụ n’aka gị. Isi ihe bụ isi n’ihe okwu ahụ pụtara, mgbe a na-eji ya eme ihe n’asụsụ Hibru, bụ na ihe ọbụla ahụ na-agbanahụ, bụ ihe nke, tupu ịgbanahụ ahụ, nọbu n’okpuru ọchịchị nke ihe ọbụla ahụ ọ na-agbanahụ n’aka ya.

N’amaokwu nke iri anọ na otu, e mezuru njikọ nke akụkụ atọ nke dragọn, anụ ọhịa ahụ, na onye amụma ụgha ahụ.

“Ndị Protestant nke United States ga-abụ ndị mbụ ga-agbatị aka ha gafee ogbunigwe ahụ iji jide aka nke Mgbaasị; ha ga-erute n’ofe olulu miri emi ahụ iji kwekọọ aka na ike Roman; ma n’okpuru mmetụta nke njikọta okpukpu atọ a, mba a ga-eso nzọụkwụ Rome n’ịzọpịa ikike nke akọnuche.” The Great Controversy, 588.

Mgbe United States jikọtara aka na United Nations, na ndị papacy n’iwu Sọnde, e nwere otu ìgwè ndị mmadụ bụ ndị dịbuwo n’aka ndị papacy, ndị n’oge ahụ “na-agbanahụ” n’aka eze ụgha nke ugwu. Ndị ahụ ka e jiderebu n’ike nke ọchịchị papal. A na-anọchi anya ndị ahụ n’oriri ọmụmụ ụbọchị Herod site n’aka Jọn Onye-nbaptizim, onye n’oge ahụ nọ n’agha ụlọ mkpọrọ ndị Rom, na-eche ọnwụ ma ọ bụ ntọhapụ. A na-anọchi anya otu ìgwè ndị na-agbanahụ ndọrọ n’agha nke ndị papacy n’iwu Sọnde ahụ site n’agbụrụ atọ, ya mere ha na-anọchi anya nhazi atọ nke Babilọn nke oge a.

N’otu ahụ kpọmkwem, olu nke abụọ nke Mkpughe isi nke iri na asatọ, na-akpọ ndị ahụ ka ha gbapụ pụọ na Babilọn, ka ha ghara iketa òkè n’ikpé ya ndị ahụ ga-amalite n’oge ahụ. Olu nke abụọ ahụ bụ olu Kraịst, ma ọ na-anọchi anya olu nke puku mmadụ narị otu na iri anọ na anọ ndị na-ekwusara ozi nke mmụọ ozi nke atọ n’olu ukwu n’oge ahụ. Mgbe ndị na-agbanahụ aka ahụ (ihe nnọchianya nke ido onwe n’okpuru), ha na-agbanahụ aka eze ugwu ụgha ahụ, ma n’oge ahụ ha na-achọta aka ezi eze ugwu ahụ.

N’Ugwu Kamel ka e gburu ndị amụma Bel, ma dị ka chi ụgha nke nwoke, ha na-anọchi anya Ọchịchị, ndị amụma Ashtarot kwa na-anọchi anya Ụka. Ịlaịja gburu ndị amụma Bel, si otu a kpọpụta njedebe nke alaeze nke isii, ọ bụ ezie na okpukpe nke Protestantizim dapụrụ n’ezi okwukwe, dịka Salome na-anọchi anya ya, ka nọgidere na-anọchite anya ya. Salome, ya bụ Protestantizim dapụrụ n’ezi okwukwe, dịka Salome, na-arata Herọd, ma ndị eze iri ahụ ekweta ịbanye n’otu njikọ nke Ụka na Ọchịchị na isi nke asatọ ahụ, nke sitere n’ime isi asaa ahụ. Salome bụ onye Herọd nke ikwuna-ụmụnna ya na-agụsi agụụ ike n’obi ya ike.

Ma asị m unu, na onye ọ bụla nke na-ele nwanyị anya iji guo ya agụụ emeworị ya na ya iko n’obi ya. Matiu 5:28.

Agụụ mmekọahụ nke Herọd nke jọgburu onwe ya n’obi ya jikọtara anụ ahụ ha ọnụ n’ime obi ya, ya mere o wee bụrụ otu na Salome.

Ya mere nwoke ga-ahapụ nna ya na nne ya, ọ ga-araparakwa n’ahụ nwunye ya: ha abụọ ga-abụkwa otu anụ ahụ. Jenesis 2:24.

N’oriri emume ọmụmụ ụbọchị Herọd, Herọd na Salome ghọrọ otu, Herọdkwa, onye e sere n’onyinyo ya site n’Ahab, bụ isi nke ndị eze iri nke alaeze ugwu ahụ. N’iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya, alaeze nke isii nke anụ ọhịa nke ụwa na-akwụsị mgbe mpi ndị ahụ, ndị ghọrọ otu mpi na-anọchi anya njikọta nke mpi nke Ụka na Ọchịchị (oyiyi nke anụ ọhịa ahụ), Elija gburu ya. Salome wee rafuo Herọd, ghọọkwa otu na ya, ma mee ka o kwenye inye nne ya ọkara alaeze ya (Ọchịchị zuru ụwa ọnụ). Salome ewerela mgbe ahụ ọchịchị Ahab na agbụrụ iri ya, n’ihi na ndị eze iri ahụ niile kwekọrọ n’etiti onwe ha.

Ma mpi iri ahụ i hụrụ bụ ndị eze iri, ndị na-anatabeghị alaeze ruo ugbu a; ma ha na anụ ọhịa ahụ na-anata ikike dị ka ndị eze otu awa. Ndị a nwere otu uche, ha ga-enyekwa anụ ọhịa ahụ ike na ọchịchị ha. Mkpughe 17:12, 13.

Anụ ọhịa ahụ nke ha na-enye ya ike ha na ịdị ike ha bụ anụ ọhịa ahụ nke akwụna ahụ nọkwasịrị n’elu ya. Anụ ọhịa ahụ na-anọchi anya agwa nke oyiyi ahụ, nke bụ njikọta nke Ụka na Ọchịchị, ebe nwanyị ahụ (Ụka) na-achịkwa mmekọrịta ahụ, n’ihi na ọ bụ alụmdi na nwunye Latin, ebe aha nna bụ aha nwunye, na ebe nwanyị na-achị nwoke, n’ịbụ nnupụisi megide ezi mmekọrịta alụmdi na nwunye ahụ.

Ọ gwara nwanyị ahụ sị, Aga m eme ka iru uju gị na ịtụrụ ime gị baa ụba nke ukwuu; n’iru uju ka ị ga-amụ ụmụ; ọchịchọ gị ga-adịkwuru di gị, ọ ga-achịkwa gị. Jenesis 3:16.

Ndị eze iri ahụ nwere otu uche na otu obi.

“Mkpughe 17:13–14 ka e hotara. ‘Ndị a nwere otu uche.’ A ga-enwe njikọ nke ịdị n’otu nke zuru ụwa ọnụ, otu nnukwu nkwekọrịta, njikọ aka nke ndị agha Setan. ‘Ha ga-enyekwa anụ ọhịa ahụ ike na ume ha.’ N’ụzọ dị otu a ka a na-egosipụta otu ikike ọchịchị aka ike ahụ, nke mmegbu megide nnwere onwe okpukpe, nnwere onwe ife Chineke dịka ihe akọnuche na-eduzi, dịka popu gosipụtara ya, mgbe n’oge gara aga ọ kpagburu ndị ahụ ji obi ike jụ imekọrịta onwe ha na emume na usoro ofufe nke Romanism.”

“N’agha a ga-alụ n’ụbọchị ikpeazụ, a ga-ejikọta, n’ịlụso ndị nke Chineke ọgụ, ike niile rụrụ arụ ndị si n’ikwesị ntụkwasị obi ha nye iwu Jehova dapụ n’okwukwe. N’agha a, Ụbọchị Izu Ike nke iwu nke anọ ga-abụ nnukwu isi okwu a ga-ekpebi; n’ihi na n’iwu Ụbọchị Izu Ike ahụ, Onye Ukpuru Iwu ahụ na-akọwapụta Onwe Ya dịka Onye Okike nke eluigwe na ụwa.” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, 983.

Ndị eze iri ahụ, onye ndu ha bụ Ehab, ma ọ bụ Herọd, ka Salome, nwa nwanyị Herodias, rafuru. Mba Ndị Dị n’Otu, onye n’oge iwu Sunday ka Salome, okpukpe ụgha nke Protestantism nke dapụrụ n’ezi okwukwe, rafuru, ma onye bụbu alaeze nke isii n’amụma Akwụkwọ Nsọ, na-achịkwa alaeze nke ndị eze iri ahụ, ndị niile kwekọrọ inye okpukpe Katọlik ọkara nke alaeze ha. Ha na-eme mkpebi a n’otu olu, n’ihi na Salome jiri egwu ịgba egwú ya na-adọrọ adọrọ rata ndị eze niile. Ha kwekọrọ itinye ike ha jikọtara ọnụ n’ọrụ igbu ndị ahụ Jọn Baptist na-anọchi anya ha.

Anụ ọhịa ahụ (United Nations) nọ n’okpuru ọchịchị nke eze ukwu nwanyị (nwa nwanyị Jezebel). Jezebel eduziwo nwa ya nwanyị ka ọ bido mmekọrịta ịkwa iko na nke idina nwanne na Herod na ndị eze ndị ọzọ, n’ihi na ọ bụ nne ndị akwụna. Ọ bụ onye na-ere ahụ́ nwa ya nwanyị n’onwe ya. Herod, Ahab na United Nations ka onye amụma ụgha, bụ United States, rafuru. United States akwụsị ịbụ alaeze nke isii mgbe e gburu ndị amụma Bel, ndị amụma Ashtarothkwa (Salome) ozugbo ghọọ ike ọchịchị nke alaeze nke asaa, dịka ọ na-emegharị n’ụwa ihe ọ ka mezuru na United States.

Anụ ọhịa ahụ bụ ndị eze nọ n’ime mmekọrịta ya na nwa nwanyị akwụna ahụ, akwụna ahụkwa bụ nwanyị ahụ nke na-achị anụ ọhịa ahụ. Jizọs na-eji mmalite nke ihe kọwaa njedebe ya. Dị nnọọ ka ihe osise nke alaeze asatọ dị na Mkpughe isi nke iri na asaa kpughere alaeze asatọ nke Daniel isi nke abụọ, anụ ọhịa ahụ na nwanyị ahụ nke nọkwasịrị n’elu anụ ọhịa ahụ na-ekpughe eziokwu amụma ọzọ, nke dabere n’elu nke mbụ na-anọchi anya nke ikpeazụ.

Mkpughe isi nke iri na asaa n’akwụkwọ Mkpughe bụ ntụaka ikpeazụ banyere alaeze ndị amụma Akwụkwọ Nsọ, ya mere ọ na-achọ ka Daniel isi nke abụọ, nke bụ ntụaka mbụ banyere alaeze ndị amụma Akwụkwọ Nsọ, n’ihi mkpa amụma, ga-anọchikwa anya alaeze asatọ, nke alaeze nke asatọ sitere n’ime asaa ahụ. N’otu aka ahụ kwa, a ga-anọchikwa ikpe nke nwanyị ahụ na anụ ọhịa ọ na-agba n’elu ya n’isi nke iri na asaa n’ime ikpe mbụ nke akwụna ahụ n’afọ 1798.

Mụọ-ozi ahụ gwara Jọn, n’mbido isi nke iri na asaa, na ọ ga-egosi ya ikpe nwanyị akwụna ukwu ahụ na nke anụ ọhịa ahụ ọ nọkwasịrị n’elu ya. Oge mbụ e kpebiri ikpe nwanyị akwụna ahụ ka a ghọtara nke ọma dịka afọ 1798 mgbe ndị nchịkọta ụka papa natara ọnya ya na-egbu egbu, ma oge ọgwụgwụ ahụ rutere. Ma mgbe a na-anọchi “oge ọgwụgwụ” n’akụkọ amụma, e nwere mgbe niile akara ụzọ abụọ ndị mmadụ na-anọchi anya ha. Ọmụmụ Erọn na nwanne ya Mosis bụ oge ọgwụgwụ n’akụkọ ahụ. Akara ụzọ abụọ ahụ nọchiri anya ọmụmụ Jọn Baptist, ma ọnwa isii ka e mesịrị nwa nwanne nne ya Jisọs, si otu a kaa akara oge ọgwụgwụ nke akụkọ ahụ. N’ọgwụgwụ ndọta afọ iri asaa ahụ, nke nọchiri anya oge ọgwụgwụ ahụ n’afọ 1798, Dairọs na nwa nwanne ya Saịrọs bụ akara ụzọ abụọ nke oge ọgwụgwụ ahụ. Ha abụọ ọnụ, ha na-anọchi anya Reagan na Bush nke mbụ, n’oge ọgwụgwụ nke 1989.

Afọ 1798, nke bụ oge ọgwụgwụ mgbe e meghere akwụkwọ Daniel n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite, kọwara ọnwụ amụma nke akụkụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke anụ ọhịa Katọlik. Jeneraal Napoleon, Berthier, gara kpọmkwem n’ime Vatican, jidere pope ahụ ma kwụsị ikike ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke anụ ọhịa Katọlik. Otu afọ ka e mesịrị, n’afọ 1799, nwanyị ahụ nke nọworo na-agba anụ ọhịa ahụ n’ime ọtụtụ narị afọ, nke pope nọchiri anya ya, nwụrụ n’ime mkpọrọ. Ikpe ọmụma nke akwụna ahụ gụnyekwara ikpe ọmụma megide anụ ọhịa ahụ o jiri achị mba dị iche iche. Mkpughe isi nke iri na asaa na-akọwapụta ma ikpe ọmụma nke anụ ọhịa ahụ, ma kwa nke akwụna ahụ nke na-achị anụ ọhịa ahụ ma na-agbakwa ya.

“Ụwa juputara n’ọgbaaghara, agha, na esemokwu. Ma n’okpuru otu isi—ike ọchịchị papal—ndị mmadụ ga-ejikọta onwe ha iguzogide Chineke n’ime onye nke ndị àmà Ya.” Testimonies, volume 7, 182.

Isi nke asatọ, nke sitere n’ime asaa ahụ, bụ ike papal nke na-achị anụ ọhịa ahụ e ji eze iri mepụta, ndị nwaanyị ada nke akwụna ahụ na-anọkwasị n’elu anụ ọhịa ahụ na-achịkwa. A ga-ahụ akụkụ ndị mejupụtara alaeze nke asatọ, nke sitere n’ime asaa ahụ, n’ime onye isi ala nke asatọ na nke ikpeazụ, onye sitere n’ime ndị isi ala asaa ahụ, mgbe e guzobere oyiyi nke anụ ọhịa ahụ n’ime United States. Njikọ nke mpi ndị dapụrụ n’okwukwe nke Republicanism na Protestantism aghaghị inwe “isi” nke na-achị oyiyi nke anụ ọhịa ahụ, onye ọchịchị ahụkwa ga-abụ onye ọchịchị aka ike pụrụ iche.

Anyị ga-aga n’ihu n’ọmụmụ a n’isiokwu na-esonụ.

Abụ ma ọ bụ Abụ Ọma nke Asaf. Emechila ọnụ, Chineke: emela ka ị dị jụụ, ghara ịnọkwa nkịtị, Chineke. N’ihi na, le, ndị iro gị na-eme ọgbaghara: ndị kpọrọ gị asị ebuliwo isi ha elu. Ha jiri aghụghọ kpara izu megide ndị gị, wee gbaa izu megide ndị nzuzo gị. Ha asịwo, Bịa, ka anyị bipụ ha ka ha ghara ịbụ mba; ka e wee ghara icheta aha Izrel ọzọ. N’ihi na ha ji otu obi gbaa izu ọnụ: ha ejikọwo onwe ha ọnụ megide gị: ụlọikwuu Edọm, na ndị Ishmel; nke Moab, na ndị Hagarin; Gebal, na Amon, na Amalek; ndị Filistia na ndị bi na Taịa; Asua esokwawo ha kwa: ha enyewo ụmụ Lotaka aka. Sela. Abụ Ọma 83:1–8.