Akwụkwọ Daniel—Nọmba Otu-Narị na Iri ise na Atọ

Alaeze nke ugwu nọchiri anya ọdịdị dị ala n’ụlọ nsọ nke mmadụ, ọ nọchiri anya ahụ n’ụlọ nsọ nke nzukọ Kraịst, ọ nọchiri anya anụ ahụ mmadụ n’ụlọ nsọ nke Kraịst. Kraịst wuru ụlọ nsọ ọ bụla, Ọ tọrọkwa ntọala ọ bụla, ma nkume mbụ n’ụlọ nsọ ndị Millerite bụ ozizi nke “oge asaa,” nke mkpisi abụọ Ezikiel nọchiri anya ya. N’ime nnupụisi nke 1863, Adventizim Laodisia jụrụ “nkume nkuku” amụma ha, nke mekwara n’iwu ụlọ nsọ nke ụwa. Nkume ahụ a jụrụ ka edobere ka a họrọ ya n’ọgwụgwụ iwuli ụlọ nsọ ahụ, ọ bụ ezie na ọ bụwo nkume ịsụ ngọngọ n’oge owuwu ahụ niile. Ma, Okwu amụma ahụ na-akọwa na nkume a jụrụ ajụ nke ịsụ ngọngọ ga-emecha bụrụ isi nkuku ahụ.

Osisi nke “ugboro asaa,” dịka e si nọchite ya anya site n’alaeze ndịda, bụ “isi,” n’ihe metụtara alaeze ugwu. Ọ bụ “isi,” n’ihi na ọ bụ n’alaeze ndịda ka Chineke họọrọ ijikọ Jerusalem na onwe Ya, dịka obodo Ya, ebe O debere ebe nsọ Ya na aha Ya. Ruo mgbe e jikọtara osisi abụọ ahụ site n’afọ 1798 ruo n’afọ 1844, “isi” ahụ abụrụla alaeze dị ala, ya bụ, alaeze ndịda. Ozugbo a gwara Jọn, n’afọ 1844, ka ọ hapụ alaeze ugwu, n’ihi na e nyere ya ndị mba ọzọ, a hapụrụ alaeze ndịda ka ọ bụrụ ọkọlọtọ na-eguzo naanị ya dịka otu mba, ma ọ bụ opekata mpe nke ahụ bụ atụmatụ ahụ. Mgba ọchịchị nke afọ 1863, na “nnupu isi mbụ” nke Izrel nke oge a na Kadesh, gbochiri atụmatụ ahụ.

N’ụbọchị Septemba 11, 2001, Onyenweanyị weghachitere nzukọ Ya nke Laodisia n’afọ 1863, laghachi n’afọ 1888, laghachi n’afọ 1919, ma laghachi n’afọ 1957 n’ime “nnupu isi nke abụọ na Kedesh”. Ma n’oge nnupu isi ahụ, nkwa ahụ nke nkume a jụrụ ajụ ka ọ bụrụ isi nkuku ugbu a ka a na-emezu. A na-emezu ya n’ime ndị ahụ e sere onyinyo ha dịka otu narị na iri anọ na anọ puku, ndị Kraịst na-arụzu ngwakọta nke ịdị Chineke na ịdị mmadụ n’etiti ha ruo mgbe ebighị ebi.

Pọl kọwara ọdịdị dị ala dị ka anụ ahụ, ma kọwaa ọdịdị dị elu dị ka uche. O kọwara ahụ (ọdịdị dị ala) dị ka ọnwụ.

Pọl maara na n’“anụ-aru” ya enweghị “ezi ihe ọbụla” bi n’ime ya. Omume-ntọala ndị ahụ, ma ndị e ketara eketa ma ndị a zụlitere, nke dị n’anụ-aru ya (ahụ́ ya), na-arụ ọrụ naanị iduga ya n’ime mmehie. Omume-ntọala ndị ahụ nọchiri anya iwu nke mmehie, ma ọchịchọ Pọl bụ idebe iwu nke Chineke, ọ bụghị iwu nke mmehie. Iwu nke Chineke ka Pọl kọwara dị ka “iwu nke uche ya” (agwa ya nke dị elu). Mkpu ya bụ, “onye ga-anapụta m n’ahụ́ nke ọnwụ a?” N’ezie, Pọl maara na ọ bụ ịdị-nsọ Chineke ga-eweta nnapụta, ma ọ makwaara na ọrụ nke nnapụta ahụ chọrọ ka o soro na ya.

Nnapụta pụọ n’ahụ nke ọnwụ ka e ji ike nke Chukwu rụzuo ya, nke ejikọrọ na ike mmadụ, nke ahụkwa bụ ihe nlereanya Jizọs nyere ụmụ mmadụ. Ọbụna n’agbanyeghị na iwu nke mmehie nọ na-arụsi ọrụ ike n’ime ọdịdị dị ala nke ahụ, Jizọs debere ọdịdị Ya dị ala n’okpuru iwu Chineke site n’inyefe uche Ya n’aka uche nke Nna Ya. Pọl nwere ike ịchọta nnapụta ma ọ bụrụ na ọ ga-enyefe uche ya n’aka uche nke ịdị nsọ nke Chineke. N’ime ime nke a, ọ nọ na-arụpụta nzọpụta nke ya, nke a bụkwa ihe Nwanyị White pụtara mgbe ọ na-ekwu banyere ọrụ nke iwepụ mmehie n’ime ndụ anyị.

Pọl tiri mkpu sị, “Lee nwoke ogbenye m bụ! onye ga-anapụta m n’ahụ ọnwụ a?” Nwanneanyị White kwuru, “mgbe anyị chọrọ ka a tọhapụ anyị n’aka mmehie, ma n’ime nnukwu mkpa anyị tie mkpu maka ike nke si n’èzí anyị pụta ma dị kwa elu karịa anyị onwe anyị, a na-eme ka ike nke mkpụrụobi jupụta n’ike nsọ nke Mmụọ Nsọ, ha wee rube isi n’iwu nke uche n’ime imezu uche Chineke.” N’itinye onwe anyị n’ịkekọrịta njikọ nke mmadụ anyị na ịdị nsọ nke Kraịst, site n’iji uche anyị arụ ọrụ, anyị na-emezu “ọrụ” nke iwepụ mmehie n’ime “mkpụrụobi” anyị onwe anyị.

Ma ihe anyị “ga-achọ ịghọta bụ ezi ike nke uche.” Uche bụ “ike na-achị achị n’ime ọdịdị mmadụ, ike nke ikpebi, ma ọ bụ nke ịhọrọ. Ihe niile na-adabere n’omume ziri ezi nke uche. Ike ịhọrọ ka Chineke nyere mmadụ; ọ bụ nke ha ka ha jiri ya rụọ ọrụ. Ị pụghị ịgbanwe obi gị, ị pụghịkwa n’onwe gị inye Chineke ịhụnanya ya; ma ị pụrụ ịhọrọ ijere Ya ozi. Ị pụrụ inye Ya uche gị; mgbe ahụ Ọ ga-arụ ọrụ n’ime gị ime ka unu chọọ na imekwa ihe dịka ezi mmasị Ya si dị. N’ụzọ dị otu a, a ga-edobe ọdịdị gị dum n’okpuru ọchịchị nke Mmụọ nke Kraịst; ịhụnanya gị ga-elekwasị anya n’ebe Ọ nọ, echiche gị ga-adịkwa n’otu na Ya.”

Pọl maara eziokwu ndị a, ọ makwaara na a ghaghị idobe ọdịdị ala ya n’okpuru nchịkwa nke ọdịdị elu ya, site n’iji uche-ikpe ya rụọ ọrụ. Nke a bụ ihe mere Pọl ji anwụ kwa ụbọchị.

Pọl maara na ọ dị ya mkpa ịkpọgide agwa ya dị ala n’obe kwa ụbọchị site n’itinye uche ya n’ọrụ iji debe agwa ya dị ala n’okpuru ọchịchị. Ya mere, ọ kpọgidere anụ ahụ ya n’obe.

Pọl matara na anụ ahụ mmehie ya ga-adị n’ime mmadụ ruo na Ọbịbịa nke Abụọ nke Kraịst, mgbe ndị kwesịrị ntụkwasị obi, n’ime ntabi anya, ga-anata ahụ ọhụrụ e mere ka ọ bụrụ nke ebube. Nke a bụ ihe mere afọ 1798 ji akọwapụta ntọala nke afọ iri anọ na isii ahụ e jiri wuo ụlọ nsọ ndị Millerait, n’ihi na Kraịst, dịka naanị ntọala, bụ Nwa-aturu ahụ e gburu site na ntọala. Alaeze ugwu bụ ahụ ahụ, nke, site na mmehie, were ọchịchị karịrị mmadụ, ma welie onwe ya ka ọ bụrụ alaeze ugwu aghụghọ ahụ. N’afọ 1844, a gwara Jọn ka ọ “hapụ n’èzí” ogige ahụ, nke pụtara na Grik, ịjụ agwa dị ala ahụ, nke were ọchịchị karịrị agwa dị elu ahụ ebe Chineke họọrọ idobe aha Ya, ma n’afọ 1798, a ga-akpọgide anụ ahụ (agwa dị ala ahụ) na “mmetụta na agụụ ihe ọjọọ” ya n’obe.

N’ala ya, anụ ahụ nke Kraịst nwụrụ n’obe, dịka e bipụrụ Ya n’etiti ndị dị ndụ. Alaeze ndịda ahụ ga-abụzi otu mba, n’okpuru otu eze, n’ọgbụgba ndụ na Chineke, bụrụkwa mba nke ebe nsọ Chineke dị n’etiti ya. Ahịrị n’elu ahịrị, “oge asaa” ahụ, abụrụla ugbu a “isi nkuku,” n’ihi na kemgbe Septemba 11, 2001 Chineke na-ebuli “agha ugwu” Ya dị ka ọkọlọtọ. Agha ahụ ga-abụ otu mba, mba ahụ ga-egosipụtakwa naanị oyiyi Ya, ọ na-eme kwa nke a n’oge ahụ kpọmkwem mgbe Setan na-ebuli “mpi” ya nke bụ oyiyi nke anụ ọhịa ahụ. N’Ezikiel isi nke iri atọ na asaa, ozi nke ifufe anọ ahụ na-ekuru ume ozi mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ n’ime ndị ahụ, ndị mgbe ahụ guzoo dị ka agha ahụ. Ozi nke ifufe anọ ahụ bụ ozi nke Opi nke Asaa, ebe ka a na-emezu ihe omimi nke Chineke.

Ọrụ ikpeazụ nke ịkàràmà akara bidoro n’ụbọchị Ọktoba 7, 2023. A na-emezu oge ịkàràmà akara nke puku iri na anọ na anọ na narị anọ n’oge a na-afụ Opì nke Asaa, opì ahụkwa na-ada ugboro atọ n’ime usoro ịkàràmà akara ahụ. Ọ na-akara mgbe niile mwakpo Islam na-eme megide Ala ahụ Dị Ebube. A kụrụ “ala ahụ dị ebube” nke mmụọ nke oge a n’ụbọchị Septemba 11, 2001, a kụkwara ala ahụ dị ebube ochie nke nkịtị n’ụbọchị Ọktoba 7, 2023, n’afọ ahụ kpọmkwem ndị àmà abụọ ahụ e gburu laghachiri ná ndụ. Mwakpo nke atọ ahụ bụ n’iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya na United States.

Site n’October 7, 2023, mpi Republican na ezi mpi Protestant nke anụ ọhịa nke ụwa na-emezu mgbanwe ikpeazụ ha ịbụ mpi nke na-ekwu okwu ma dịka dragọn ma ọ bụ dịka Nwa Atụrụ, n’oge iwu Sọnde nke na-abịa ngwa ngwa. Ngosipụta abụọ ahụ nke ndị na-emegide ime na mpụga n’esemokwu ukwu ahụ nke a na-egosipụta n’oge ihe omume mmechi nke akụkọ ihe mere eme nke ụwa, ha abụọ dị n’akụkọ ihe mere eme nke amaokwu iri anọ n’isi nke iri na otu nke Daniel na-anọchi anya. Mmepe ikpeazụ abụọ ahụ nke mpi abụọ ahụ na-emezu n’oge a na-akpọ Opi nke Asaa. Opi nke Asaa bụ nke atọ n’ime opi atọ nke ahụhụ.

Ahụhụ atọ ahụ na-anọchi anya itinye amụma n’ọrụ ugboro atọ, ma n’ime ime nke a ha na-enye àmà siri ike banyere ihe ịrịba ama nke Ọktoba 7, 2023. N’ihe banyere ma ahụhụ mbụ ma ahụhụ nke abụọ, agha Alakụba megidewo ndị agha Rom, nke n’ụbọchị ikpeazụ bụ United States, dịka e si gbaa àmà ya site n’imeri Soviet Union nke e wetara site na njikọ nzuzo dị n’etiti onye na-emegide Kraịst (Pope John Paul II), na onye amụma ụgha (Ronald Reagan) n’afọ 1989.

N’ahụhụ mbụ, dịka e si kọwaa ya na Mkpughe isi nke itoolu, e nwere amụma oge nke ọnwa ise, nke bụ otu narị afọ na afọ iri ise. N’ahụhụ nke abụọ, e nwere amụma oge nke afọ narị atọ na iri itoolu na otu, na ụbọchị iri na ise. Amụma oge abụọ ahụ na-anọchi anya agha ahụ Islam wetara imegide Rom n’ime akụkọ ihe mere eme abụọ ahụ nke na-anọchi anya ahụhụ mbụ na nke abụọ. Amụma abụọ ahụ nwere nsonaazụ abụọ dị iche iche nke agha ahụ. N’ime otu narị afọ na afọ iri ise mbụ ahụ, Islam ga-emerụ Rom ahụ, ma n’amụma nke afọ narị atọ na iri itoolu na otu, na ụbọchị iri na ise, Islam ga-egbu Rom. Amụma abụọ ahụ jikọrọ onwe ha kpọmkwem. Ọgwụgwụ nke otu narị afọ na afọ iri ise ahụ nke Islam ga-emerụ Rom ahụ kpọpụtara mmalite nke afọ narị atọ na iri itoolu na otu, na ụbọchị iri na ise ahụ nke Islam ga-egbu Rom. A na-ekewa ahụhụ mbụ na nke abụọ site n’ọgwụgwụ nke otu narị afọ na afọ iri ise ahụ, na mmalite nke afọ narị atọ na iri itoolu na otu, na ụbọchị iri na ise.

United States na-akwụsị ịbụ alaeze nke isii nke amụma Akwụkwọ Nsọ n’iwu Sọnde ahụ nke na-abịa n’oge na-adịghị anya, ọ bụkwa mgbe ahụ ka a na-“egbu” ya n’amụma. Oge nke “oke ala ọma jijiji” ahụ, n’Isi nke iri na otu nke Mkpughe, bụ iwu Sọnde ahụ nke na-abịa n’oge na-adịghị anya, ma mgbe oge ahụ rutere, Opi nke Asaa nke Alakụba abịakwa. Ọ na-abịa iji kpọọ akara ọgwụgwụ, ma ọ bụ ọnwụ, nke alaeze nke isii ahụ, nke bụ ndị agha nke Rom n’ụbọchị ikpeazụ. Ọnwụ ahụ bụ nke ihe dị ka otu narị afọ na iri ise nke Alakụba na-emerụ ndị agha nke Rom gara n’ihu. Dị ka mgbasa ozi bụ isi si kwuo, nke na-anwa ime ka ọrụ Alakụba radịka n’ụwa nke oge a yie ihe nta, kemgbe Ọktoba 7, 2023. Ruo mgbe e dere edemede a na Febrụwarị 12, 2024, Alakụba emeela ọgụ otu narị na iri isii na ise megide ọdịmma Amerịka n’ụwa niile.

Otu narị afọ na iri ise ahụ nke Alakụba ji na-afụ ndị agha Rom ụfụ, nke na-eduga n’igbu ndị agha Rom n’ahụhụ mbụ na nke abụọ, ka a na-emeghachi ọzọ n’akụkọ ihe mere eme nke ahụhụ nke atọ, n’ihi na otu a ka itinye amụma n’ọrụ ugboro atọ si arụ ọrụ. Ịkpọ opi nke Asaa, nke bụ ịkàrà ndị otu narị puku iri anọ na anọ, nke bụ mgbe njikọta nke Chi na mmadụ na-eme, dịka e si anọchi ya anya n’ịjikọta osisi abụọ ahụ, nwere ihe ngosi ụzọ atọ; nke mbụ bụ ala ebube nke mmụọ, nke ikpeazụkwa bụ ala ebube nke mmụọ. Ihe ngosi ụzọ nke etiti bụ ala ebube nkịtị.

N’afọ 2023, ụda nke abụọ sitere na Opì ịdọ aka ná ntị nke ahụhụ nke atọ, kọwara mmụba nke agha Islam ka ọ batara n’oge ebe ọ ga-“emerụ” anụ ọhịa nke ụwa. N’otu afọ ahụ, ndị àmà abụọ nke mpi Republican na mpi Protestant eziokwu lọghachiri ndụ ma malite mgbanwe ha na ibe ha n’ime mpi ikpeazụ ha nke ihe nnọchianya. N’ihe gbasara mpi Republican, ọ bụ njikọta nke ike Protestant niile dapụrụ n’okwukwe, tinyere ike Republican niile dapụrụ n’okwukwe, iji mepụta otu mpi nke bụ onyinyo nke anụ ọhịa ahụ. N’ihe gbasara mpi Protestant eziokwu, ọ bụ njikọta nke Chineke na mmadụ ka mpi ahụ si n’àgwà Laodicea gbanwee banye n’àgwà Filadelfia, iji gosi nke megidere onyinyo nke anụ ọhịa ahụ. Afọ 2023 bịara afọ iri abụọ na abụọ mgbe afọ 2001 gasịrị, ya mere na-anọchite njikọ ihe nnọchianya nke Chineke ejikọrọ na mmadụ.

Akụkọ ihe mere eme a niile na-eme n’amaokwu nke iri anọ nke Daniel iri na otu, nke bụ amaokwu ahụ e meghere akara ya ma mepụta mmụba nke ihe ọmụma n’afọ 1989, nke Osimiri Hiddekel na-anọchite anya ya. N’akụkọ ihe mere eme amụma nke amaokwu ahụ, a na-arụzukwa ọrụ ikpeazụ n’Ebe Kachasị Nsọ, nke bụ ìhè ahụ e meghere akara ya n’afọ 1798, nke Osimiri Ulai na-anọchite anya ya. Mmalite nke amaokwu nke iri anọ na-akọwapụta oge ọgwụgwụ n’afọ 1798, ngwụcha nke amaokwu ahụ na-akọwapụtakwa oge ọgwụgwụ n’afọ 1989, ma osimiri abụọ ahụ na-ejikọta ọnụ n’akụkọ ihe mere eme nke amaokwu nke iri anọ, dịka Taịgris na Yufretis (Ulai na Hiddekel) si eme obere oge tupu ha eruo Ọwara Mmiri Peshịa.

Anyị ga-aga n’ihu na ọmụmụ a n’isiokwu na-esote.