Anyị amalitela nlebara anya anyị banyere ọhụụ ikpeazụ Daniel site n’ịmata Daniel dịka akara nke ndị ọgbụgba ndụ Chineke nke ụbọchị ikpeazụ, ma anyị ejirila amaokwu mbụ ahụ n’ijikọta ya na isi ikpeazụ ahụ malite ịmata àgwà amụma nke ndị ahụ nke ụbọchị ikpeazụ nke Belteshaza nọchiri anya ha. Ndị ọgbụgba ndụ Chineke nke ụbọchị ikpeazụ nọchiri anya ndị Millerait nke mmegharị nke mmụọ ozi mbụ, na otu narị puku iri anọ na anọ nke mmegharị nke mmụọ ozi nke atọ. Ndị Millerait mezuru ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ, a na-ekwughachikwa ilu ahụ ruo n’akwụkwọ ozi ọ bụla n’ụbọchị ikpeazụ.

“A na-ezo m aka ugboro ugboro n’akụkọ ilu banyere ụmụ agbọghọ iri ahụ na-amaghị nwoke, ise n’ime ha bụ ndị maara ihe, ise kwa ndị nzuzu. Akụkọ ilu a emezuwo ma ga-emezukwa ruo n’otú mkpụrụokwu ya si dị, n’ihi na o nwere ngwa pụrụ iche n’oge a, ma, dịka ozi nke mmụọ-ozi nke atọ, emezuwo ya, ọ ga-anọgidekwa bụrụ eziokwu dị ugbu a ruo na njedebe nke oge.” Review and Herald, Ọgọst 19, 1890.

Ahụmahụ nke mmegharị abụọ nke ụbọchị ikpeazụ bụ ahụmahụ nke Adventizim.

“Ilu nke ụmụ agbọghọ iri nke Matiu 25 na-egosikwa ahụmahụ nke ndị Adventist.” The Great Controversy, 393.

Ndị Millerite nọchiri anya ije ozi nke mmụọ ozi mbụ, ma ahụmịhe ha nọchikwara anya site n’ụka Filadelfia. N’afọ 1856, ije ozi Millerite nke Filadelfia gbanwere bụrụ ije ozi Laodisia, ma n’ime nnupụisi nke 1863, ọ gara n’ihu gbanwee bụrụ ụka Seventh-day Adventist nke Laodisia.

Puku iri anọ na iri anọ na puku mmadụ na-anọchi anya mmegharị nke mmụọ ozi nke atọ, ma ahụmahụ ha ka e jikwara chọọchị Filadelfia nọchite anya ya. N’afọ 1989, e kpughere akwụkwọ Daniel nye chọọchị Seventh-day Adventist nke Laodisia, ma na Septemba 11, 2001, mmegharị Adventist nke Laodisia bidoro, ma n’ọnwa Julaị nke 2023, mgbanwe ịlaghachi na mmegharị Filadelfia rutere.

Belteshaza, ma-ọbụ Daniel, na-anọchi anya ngagharị Filadelfia nke ụbọchị ikpeazụ, nke na-emeghachi ngagharị Filadelfia nke ndị Millerite “ruo n’akwụkwọ ozi ọ bụla.” Amaokwu mbụ nke ọhụụ ikpeazụ ahụ na-anọchi anya ndị ahụ nke ụbọchị ikpeazụ, ma àmà ikpeazụ nke ọhụụ ikpeazụ ahụ ga-ekwekọrịrị na àmà mbụ nke ọhụụ ikpeazụ ahụ. Usoro ime ka ọ dị ọcha dị na Daniel isi nke iri na abụọ na-akọwapụta mmụba nke ihe ọmụma, na òtù mmadụ abụọ a na-emepụta site na ya. Belteshaza bụ nnọchiteanya kachasị elu nke ndị amamihe nke ụbọchị ikpeazụ. N’ime Daniel isi nke iri na abụọ, e nwere opekata mpe eziokwu amụma ise ndị bụụrụ ngagharị Millerite arịlịka, ndị a ga-emeghachi n’ime ngagharị nke mmụọ ozi nke atọ.

Nke mbụ bụ usoro ime ka mmadụ dị ọcha nke na-amịpụta klaasị abụọ nke ndị na-efe ofufe, ya mere o mezuru ilu ahụ banyere ụmụ agbọghọ iri ahụ n’ọrụ mmalite ma n’ọrụ mmechi kwa.

Ma gị onwe gị, O Daniel, mechie okwu ndị a, werekwa akara mechie akwụkwọ ahụ, ruo oge ọgwụgwụ: ọtụtụ ga-agagharị ebe a na ebe ahụ, a ga-abawanyekwa ihe ọmụma.... O wee sị, Gaa n’ụzọ gị, Daniel: n’ihi na e mechiri okwu ndị ahụ, werekwa akara mechie ha ruo oge ọgwụgwụ. A ga-eme ka ọtụtụ dị ọcha, meekwa ka ha dị ọcha dịka ọcha, a ga-anwaleekwa ha; ma ndị ajọ omume ga-eme ajọ omume: ọ dịghịkwa onye ọbụla n’ime ndị ajọ omume ga-aghọta; ma ndị amamihe ga-aghọta. Daniel 12:4, 9, 10.

Ọdịiche dị n’etiti ndị amamihe na ndị ajọ mmadụ (ndị nzuzu), dabere n’ịghọta ha—ya bụ, ikewa ihe n’uche—mmụba nke ihe ọmụma a na-ekpughe n’oge ọgwụgwụ, ma n’afọ 1798 nye ndị Millerite, ma ọ bụ n’afọ 1989 nye otu narị puku iri anọ na anọ. A na-achọ ka ndị nke Chineke mara na Adventism bụ ahụmahụ ilu nke ụmụ agbọghọ iri ahụ, n’ihi na ma ọ bụrụ na enweghị nghọta ahụ, ha agaghị achọ ịghọta mgbe “oge ọgwụgwụ” nke ọgbọ ikpeazụ bịarutere, ma ọ bụ ozi nke e meghechara akara ya n’oge ahụ. E wezụga nghọta na ahụmahụ Adventist bụ usoro ule nke nzọụkwụ atọ, nke e dabeere na mmepe eziokwu na-aga n’ihu, nke na-eduga n’ọnọdụ “ndụ ma ọ bụ ọnwụ,” ọ gaghị ekwe omume ịmata ọkpụkpọ dị elu nke onye ọ bụla bụ Seventh-day Adventist. Belteshazzar na-anọchi anya otu ndị maara na ha gafere n’usoro ime ka ha dị ọcha nke e gosipụtara dịka ịbụ ndị “e sachara, mee ka ha dị ọcha, ma nwaa ha.” Otu usoro ime ka mmadụ dị ọcha nke nzọụkwụ atọ ahụ ka a kọwara kpọmkwem dịka ọrụ nke Mmụọ Nsọ.

Ma ana m agwa unu eziokwu; ọ bara uru nye unu ka m pụọ: n’ihi na ọ bụrụ na m apụghị, Onye-Nkasi-obi ahụ agaghị abịakwute unu; ma ọ bụrụ na m apụ, aga m ezitere unu ya. Ma mgbe ọ bịara, ọ ga-eme ka ụwa mara mmehie, na ezi omume, na ikpe: Banyere mmehie, n’ihi na ha ekweghị na m; Banyere ezi omume, n’ihi na m na-alakwuru Nna m, unu agakwaghị ahụkwa m ọzọ; Banyere ikpe, n’ihi na a kpewo onye-isi nke ụwa a ikpe. Enwerem ọtụtụ ihe ọzọ m ga-agwa unu, ma unu apụghị ibu ha ugbu a. Ma mgbe ọ bịara, ya bụ, Mmụọ nke eziokwu, ọ ga-edu unu n’eziokwu nile: n’ihi na ọ gaghị ekwu site n’onwe ya; kama ihe ọ bụla ọ ga-anụ, ya ka ọ ga-ekwu: ọ ga-egosikwa unu ihe ndị ga-abịa. Jọn 16:7–13.

Ọrụ nke Mmụọ Nsọ n’iduru ndị amamihe na-amaghị nwoke banye n’ime “eziokwu nile,” na-achọ ka Ọ baa mba, nke pụtara ịdọ aka ná ntị ma ọ bụ ime ka mmadụ mata mmehie ya, ụwa n’ihe gbasara mmehie, ezi omume, na ikpe; ndị a bụkwa otu nzọụkwụ atọ ahụ nke na-emepụta ma nwa agbọghọ na-amaghị nwoke amamihe ma ọ bụ onye nzuzu n’isi nke iri na abụọ nke Daniel. Ozi ahụ Jizọs kpọrọ ọrụ nke Mmụọ Nsọ bụ “mmanụ,” nke na-ekpughe ọdịiche dị n’etiti ndị amamihe na ndị ajọ omume n’isi nke iri na abụọ nke Daniel. Ndị nke Chineke n’ụbọchị ikpeazụ aghaghị ịghọta mmụba nke ọmụma maka ọgbọ ha, ma ọmụma ahụ gụnyere ịmata ha na ha bụ ma ndị nzuzu ma ọ bụ ndị amamihe na-amaghị nwoke n’ilu ahụ nke Matiu isi nke iri abụọ na ise.

“E gosiri Jọn ihe ndị a n’ọhụ dị nsọ. Ọ hụrụ ìgwè ahụ e ji ụmụagbọghọ amamihe ise ahụ nọchianya, ọkụ ha edoziworo nke ọma ma na-enwu, o wee tie mkpu n’ịṅụrị ukwuu, sị, ‘Nke a bụ ntachi obi nke ndị nsọ; ndị a bụ ndị na-edebe iwu Chineke na okwukwe Jizọs. Ma anụrụ m olu sitere n’eluigwe na-asị m, Dee, Ngọzi nādịrị ndị nwụrụ anwụ ndị na-anwụ n’ime Onyenwe anyị site ugbu a gawa: Ee, ka Mmụọ ahụ na-ekwu, ka ha wee zuo ike n’ọrụ ike ha; ọrụ ha na-esokwa ha.’”

“Ọtụtụ n’ime ndị nụrụ ozi nke mmụọ ozi mbụ na nke abụọ chere na ha ga-adị ndụ ịhụ Kraịst ka Ọ na-abịa n’ígwé ojii nke eluigwe. Ọ bụrụ na ndị niile kwuru na ha kweere eziokwu ahụ arụwo òkè ha dịka ụmụ agbọghọ amamihe dị na ha, a gaara ekwusapụla ozi ahụ ugbu a nye mba niile, na agbụrụ, na asụsụ, na ndị mmadụ. Ma ise nwere amamihe, ise ndị ọzọ bụkwa ndị nzuzu. E kwesịkwara ka ụmụ agbọghọ iri ahụ kwusaa eziokwu ahụ, ma naanị ise mere nkwadebe ahụ dị mkpa iji sonyere ìgwè ahụ nke jere ije n’ìhè ahụ bịakwutere ha. Ozi nke mmụọ ozi nke atọ dị mkpa. A ga-ekwusakwa ọkwa a. Ọtụtụ ndị gara izute Nwoke Ọlụlụ ahụ n’okpuru ozi nke mmụọ ozi mbụ na nke abụọ, jụrụ ozi nke mmụọ ozi nke atọ, bụ ozi ikpeazụ nke ule a ga-enye ụwa.”

“A ga-arụzu ọrụ yiri nke a mgbe mmụọ ozi nke ọzọ ahụ, nke e sere n’akwụkwọ Mkpughe 18, nyefere ozi ya. A ga-achọ ka e kwughachi ozi ndị mmụọ ozi mbụ, nke abụọ, na nke atọ. A ga-enye ọgbakọ òkù a, ‘Sịtanụ n’ime ya pụta, ndị m, ka unu ghara isonyere na mmehie ya.’ ‘Babịlọn, nnukwu obodo ahụ, adaala, adaala, ọ ghọwokwa ebe obibi ndị mmụọ ọjọọ, na ebe nchekwa nke mmụọ ọjọọ ọ bụla rụrụ arụ, na ngịga nke nnụnụ ọ bụla na-adịghị ọcha ma bụrụkwa nke a kpọrọ asị. N’ihi na mba niile aṅụwo mmanya nke iwe nke ịkwa iko ya, ndị eze nke ụwa sokwa ya kwaa iko, ndị ahịa nke ụwa wee site n’ụba nke ihe ụtọ ya baa ọgaranya…. Sịtanụ n’ime ya pụta, ndị m, ka unu ghara isonyere na mmehie ya, ka unu ghara ịnara kwa n’ihe otiti ya: n’ihi na mmehie ya eruola ruo n’eluigwe, Chineke echetakwala ajọ omume ya’ [Mkpughe 18:2–5].”

“Were ama nke ọ bụla n’isi nke a, gụọ ya nke ọma, karịsịa ama abụọ ikpeazụ ndị a: ‘Ìhè nke kandụl agaghịkwa enwu n’ime gị ọzọ ma ọlị; a gaghịkwa anụkwa olu nke nwoke na-alụ nwanyị ọhụrụ na nke nwanyị a na-alụ ọhụrụ n’ime gị ọzọ ma ọlị: n’ihi na ndị ahịa gị bụ ndị ukwu nke ụwa; n’ihi na e ji ọgwụ amoosu gị duhie mba niile. Ma n’ime ya ka a hụrụ ọbara ndị amụma, na nke ndị nsọ, na nke ndị niile e gburu n’elu ụwa.’”

“E nyere ilu ụmụagbọghọ iri ahụ site n’aka Kraịst n’onwe Ya, a ga-enyochakwa nkọwa ọ bụla nke ọma. Oge ga-abịa mgbe a ga-emechi ụzọ. A na-anọchi anya anyị ma site n’aka ụmụagbọghọ amamihe, ma ọ bụ site n’aka ụmụagbọghọ nzuzu. Anyị enweghị ike ugbu a ịmata ọdịiche ahụ, ọ bụghịkwa ikike anyị ikwu ndị bụ ndị amamihe na ndị bụ ndị nzuzu. E nwere ndị na-ejidesi eziokwu ike n’ajọ omume, ndị a na-apụtakwa n’èzí dị ka ndị amamihe.” Manuscript Releases, volume 16, 270.

Dị ka ndị Adventist ndị kwesịkwara ịkpọ ndị ikom na ndị inyom ka ha si na Babulọn pụta n’oge iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya, a “na-anọchi anya anyị ma site n’amaghị nwoke ndị maara ihe ma ọ bụ ndị nzuzu.” Òtù ahụ Jọn hụrụ “nke e ji ụmụ agbọghọ amaghị nwoke ise ndị maara ihe, ndị oriọna ha edoziworo ma na-enwu ọkụ, nọchite anya ya,” nke Jọn kọwakwara ọzọ dịka ndị nwere “ntachi obi nke ndị nsọ,” na ndị “na-edebe iwu nile nke Chineke na okwukwe Jisọs,” bụ otu narị puku iri anọ na puku anọ ahụ ndị a chọrọ ka ha debe iwu Chineke, mee okwukwe Jisọs, ma mara na ha bụ amaghị nwoke ndị ahụ dị n’ilu ahụ dị na Matiu iri abụọ na ise. Ọ bụghị naanị na ha kwesịkwara ịghọta na ha bụ ma amaghị nwoke ndị maara ihe ma ọ bụ ndị nzuzu, kama ha ga-ekwughachi ahụmahụ ahụ e ji Daniel nọchite anya ya dịka ịbụ “ndị a sachapụrụ, mee ka ha dị ọcha ma nwalee ha.”

Ha wee bụrụ abụ ọhụrụ n’ihu ocheeze ahụ, nakwa n’ihu anụmanụ anọ ahụ, na ndị okenye ahụ: ọ dịghịkwa onye pụrụ ịmụta abụ ahụ ma e wezụga naanị otu narị puku iri anọ na anọ ahụ, ndị a zọpụtara site n’ụwa. Ndị a bụ ndị a na-emetọghị site n’aka ndị inyom; n’ihi na ha bụ ụmụ agbọghọ na-amaghị nwoke. Ndị a bụ ndị na-eso Nwa Atụrụ ahụ ebe ọbụla Ọ na-aga. A zọpụtakwara ndị a site n’etiti mmadụ, ka ha bụrụ mkpụrụ mbu nye Chineke na nye Nwa Atụrụ ahụ. Ọ dịghịkwa aghụghọ ọ bụla a hụrụ n’ọnụ ha: n’ihi na ha enweghị ntụpọ n’ihu ocheeze Chineke. Mkpughe 14:3–5.

Ọ dịkarịa ala, e nwere eziokwu ise a nọchiri anya ha n’ime Daniel isi nke iri na abụọ, ndị bụ eziokwu metụtara mmegharị Millerite nke mmụọ ozi mbụ, ndị a ga-emegharịkwa ma ghọta ha nke ọma karịa site n’aka mmegharị nke narị puku na iri anọ na anọ. Otu n’ime eziokwu ndị ahụ bụ usoro ịdị ọcha nke nzọụkwụ atọ metụtara ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ. Eziokwu mbụ William Miller ghọtara n’ihe gbasara oge amụma, bụ “oge asaa ahụ,” nke Leviticus iri abụọ na isii, a na-akọwapụtakwa eziokwu ahụ na Daniel iri na abụọ, ọ bụkwa eziokwu mbụ nke akụkọ ihe mere eme Millerite a kpọrọ aha ebe ahụ.

Ma gị onwe gị, O Daniel, mechie okwu ndị a, ma kaa akwụkwọ ahụ akara, ruo oge ọgwụgwụ: ọtụtụ ga-agagharị n’ebe a na ebe ahụ, a ga-emekwa ka ọmụma bawanye. Mgbe ahụ, mụ onwe m, Daniel, lere anya, ma lee, ndị ọzọ abụọ guzo, otu n’akụkụ a nke ụsọ osimiri ahụ, nke ọzọkwa n’akụkụ nke ọzọ nke ụsọ osimiri ahụ. Otu wee sị nwoke ahụ yi uwe ọcha ọcha, onye nọ n’elu mmiri nke osimiri ahụ, Olee ogologo oge ka ọ ga-adị ruo ọgwụgwụ nke ihe ịtụnanya ndị a? M wee nụ nwoke ahụ yi uwe ọcha ọcha, onye nọ n’elu mmiri nke osimiri ahụ, mgbe o weliri aka nri ya na aka ekpe ya elu n’ebe eluigwe nọ, ma jiri Onye ahụ dị ndụ ruo mgbe ebighị ebi ṅụọ iyi na ọ ga-adịru otu oge, oge abụọ, na ọkara oge; ma mgbe ọ ga-emezu ikposa ike nke ndị nsọ ahụ, ihe ndị a niile ga-emecha. Anụrụ m ya, ma aghọtaghị m: mgbe ahụ, asịrị m, O Onyenwe m, gịnị ga-abụ ọgwụgwụ nke ihe ndị a? O wee sị, Gaa ụzọ gị, Daniel: n’ihi na e mechiri okwu ndị a, a kpọrọkwa ha akara ruo oge ọgwụgwụ. A ga-eme ka ọtụtụ dị ọcha, mee ka ha bụrụ ndị na-acha ọcha, a ga-anwale ha kwa; ma ndị ajọ omume ga-eme ajọ omume: ọ dịghịkwa onye ọ bụla n’ime ndị ajọ omume ga-aghọta; ma ndị maara ihe ga-aghọta. Daniel 12:4–10.

Amaokwu a na-amalite site n’ikwụchi akwụkwọ Daniel akara ruo oge ọgwụgwụ, ma ọ na-ejedebe site n’ikwụchi akwụkwọ Daniel akara ruo oge ọgwụgwụ. N’etiti nkwụchi akara mbụ na nke ikpeazụ nke okwu Daniel, àmà ahụ e ji iyi kwuo nke “Onye ahụ nke na-adị ndụ ruo mgbe ebighị ebi,” bụ na “ọ ga-adịru otu oge, na oge dị iche iche, na ọkara; ma mgbe ọ ga-emezu ikesa ike nke ndị nsọ, mgbe ahụ ka a ga-emezu ihe ndị a niile.”

Onye ahụ nke nyere àmà a e ji iyi kwado bụ Onye ahụ nọkwasịrị n’elu mmiri, yi uwe ákwà ọcha. Daniel hụrụ otu mmụọ ozi n’otu ikpere mmiri nke Osimiri Hiddekel, na mmụọ ozi ọzọ n’ikpere mmiri nke ọzọ, otu n’ime ndị mmụọ ozi ahụ wee jụọ ajụjụ, nke Onye ahụ nọ n’elu mmiri zara. Ajụjụ ahụ bụ, “Ruo ole mgbe?” Ndị a bụ otu mkpụrụokwu abụọ mbụ ahụ dị n’ajụjụ e jụrụ n’amaokwu nke iri na atọ nke Daniel isi nke asatọ.

Mgbe ahụ, anụrị m otu onye nsọ ka ọ na-ekwu okwu, onye nsọ ọzọ wee sị onye nsọ ahụ nke na-ekwu okwu, Ruo ole mgbe ka ọhụ ahụ ga-adị banyere aja nsure ọkụ nke ụbọchị niile, na njehie nke mbibi, nke na-enye ma ebe nsọ ma ndị agha ka a zọgharịa n’okpuru ụkwụ? O wee sị m, Ruo ụbọchị puku abụọ na narị atọ; mgbe ahụ ka a ga-asachapụ ebe nsọ ahụ. Daniel 8:13, 14.

A na-ahụ otu ihe owuwu amụma ahụ n’ime mkparịta ụka abụọ ahụ, ma e wezuga na n’isi nke asatọ, Daniel nọ n’akụkụ Osimiri Ulai, ọ bụghịkwa Osimiri Hiddekel. N’isi nke asatọ, otu mmụọ-ozi (onye nsọ) “gwara onye nsọ ahụ pụrụ iche nke kwuru okwu sị, ruo ole mgbe.” Okwu Hibru a sụgharịrị dịka “onye nsọ ahụ pụrụ iche” bụ okwu Hibru “Palmoni,” nke pụtara Onye Ọnụ Ọgụgụ Dị Ebube, ma ọ bụ Onye Ọnụ Ọgụgụ nke Ihe Nzuzo. N’isi nke asatọ, Jisọs (Onye Ọnụ Ọgụgụ Dị Ebube) nọ na-ekwu okwu, onye nsọ ọzọ wee jụọ Jisọs (onye nsọ ahụ pụrụ iche) sị, “ruo ole mgbe.”

N’isi nke iri na abụọ, Onye ahụ nke na-eguzo n’elu mmiri ka otu mmụọ-ozi nke nọ n’otu n’ime ụsọ osimiri Haịdekel jụrụ, sị, “ruo ole mgbe?” A ghaghị ile akụkụ abụọ ndị a ọnụ, ahịrị n’elu ahịrị. Ajụjụ mbụ nke isi nke asatọ bụ, “ruo ole mgbe ka ọhụ ahụ banyere n’izọda ebe nsọ na ìgwè ndị agha n’okpuru ụkwụ ga-adị, nke e buru ụzọ mezuo site n’ekpere arụsị, ma emesịa site n’okpukpe ndị popu?” Ajụjụ nke isi nke iri na abụọ bụ, “ruo ole mgbe ka ọ ga-adị ruo n’ọgwụgwụ nke ihe ịtụnanya ndị a.” Azịza e ji iyi kwado ka Palmoni, Onye Ọnụ Ọgụgụ dị Ebube, onye yi uwe ọcha linin ma guzo n’elu mmiri, wee nye, sị, “ọ ga-adị maka otu oge, na oge abụọ, na ọkara oge; ma mgbe ọ ga-emesị chụsasịa ike nke ndị nsọ ahụ, ihe ndị a niile ga-agwụ.”

Ajụjụ nke osimiri Ulai na Hiddekel bụ, “ruo ole mgbe ka ọhụụ nke ikposa ndị Chineke ga-adị, nke ikpere arụsị mezuru mbụ, ma mesịa papalizim, ka ha na-azọda ebe nsọ na usuu ndị agha?” Azịza ya bụ na ịzọda ahụ kwụsịrị n’afọ 1798, mgbe ọrụ Palmoni n’ịkpọlite ụlọ nsọ Millerite malitere, ma mesịa kwụsị afọ iri anọ na isii ka e mesịrị, n’afọ 1844, mgbe a ga-asachapụ ebe nsọ.

N’isi nke iri na abụọ, Daniel nụrụ mkparịta ụka ahụ, “ma aghọtaghị m ya.” Daniel gosipụtara ọchịchọ ịghọta, dịka e gosiri ya n’ịjụ Kraịst. “O Onyenwe m, gịnị ka ga-abụ njedebe nke ihe ndị a?” Okwu ya nke igosi ọchịchọ ịghọta nọchiri anya ọchịchọ nke ụmụ agbọghọ amamihe nwere ịghọta, n’ihi na e debere mkparịta ụka ahụ dum n’etiti ntụaka abụọ ahụ banyere idechi akwụkwọ Daniel ruo n’oge ọgwụgwụ. Daniel nọchiri anya ọchịchọ e tinyere n’obi William Miller ịghọta eziokwu ahụ e meghere n’afọ 1798, eziokwu mbụ e duru ya ka ọ mata bụ ịzọpịa ebe nsọ ahụ na usuu ndị ahụ n’okpuru ụkwụ, mbụ site n’ekpere arụsị ma mesịa site n’ọchịchị popu n’oge ahụ e gbasasịrị ike nke ndị nsọ, n’imezu “oge asaa” ahụ, nke Levitikọs iri abụọ na isii.

A na-anọchi anya ọchịchọ Miller ịmata eziokwu ahụ site n’ọchịchọ Daniel, ma nghọta Miller ezughị ezu. Daniel na-anọchi anya ọchịchọ Miller, Belteshazzar kwa na-anọchi anya ndị nwere nghọta zuru ezu banyere okwu ahụ na ọhụụ ahụ. E nwere ọ dịkarịa ala eziokwu ise dị mkpa bụ akụkụ nke ahụmahụ ndị Millerite n’isi nke iri na abụọ nke Daniel, ndị ga-enwe ihe ha na ya yiri n’akụkọ ihe mere eme nke otu narị puku na iri anọ na anọ. Otu bụ na ha mezuru ma ghọta na ha na-emezu ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ, ya na usoro ule ya nke nzọụkwụ atọ, nke ọzọ bụ na ha na-aghọta nkume ntọala nke “oge asaa,” nke Levitikọs isi nke iri abụọ na isii.

Anyị ga-aga n’ihu n’ọmụmụ ihe a n’isiokwu anyị na-esonụ.

“‘Mgbe ahụ ka a ga-eji alaeze eluigwe tụnyere ụmụ agbọghọ iri ndị na-amaghị nwoke, ndị weere oriọna ha wee pụọ izute nwoke a na-alụ ọhụrụ. Ise n’ime ha bụ ndị maara ihe, ise kwa bụ ndị nzuzu. Ndị ahụ bụ ndị nzuzu weere oriọna ha, ma ha eweghị mmanụ soro ha; ma ndị maara ihe weere mmanụ n’ite ha tinyere oriọna ha. Mgbe nwoke a na-alụ ọhụrụ nọ na-egbu oge, ha niile dara n’ụra, wee hie ụra. Ma n’etiti abalị, e mere mkpu, Lee, nwoke a na-alụ ọhụrụ na-abịa; pụtanụ izute ya. Mgbe ahụ ụmụ agbọghọ ahụ niile biliri dozie oriọna ha. Ndị nzuzu wee sị ndị maara ihe, Nyenu anyị ụfọdụ n’ime mmanụ unu; n’ihi na oriọna anyị na-anyụ. Ma ndị maara ihe zara, sị, Mba; ka o wee ghara ịdị ezughị anyị na unu: kama gaanụkwuru ndị na-ere ya, zụtaranụ onwe unu. Ma mgbe ha gara ịzụ ya, nwoke a na-alụ ọhụrụ bịara; ndị ahụ dị njikere wee soro ya banye n’oriri agbamakwụkwọ ahụ: e wee mechie ụzọ. Mgbe e mesịrị, ụmụ agbọghọ ndị ọzọ ahụ bịakwara, na-asị, Onyenwe anyị, Onyenwe anyị, megheere anyị. Ma ọ zara sị, N’ezie asị m unu, amaghị m unu. Ya mere, mụrụ anya; n’ihi na unu amaghị ụbọchị ahụ ma ọ bụ awa ahụ nke Nwa nke mmadụ na-abịa n’ime ya.’”

“Ugbu a ka anyị nọ na-ebi n’oge dị oké ize ndụ, ma ọ dịghị onye ọbụla n’ime anyị kwesịrị ịdị nwayọ n’ịchọ nkwadebe maka ọbịbịa nke Kraịst. Ka onye ọbụla ghara iso ihe atụ nke ụmụ agbọghọ amaghị ihe, ma chee na ọ ga-adị mma ichere ruo mgbe nsogbu ahụ ga-abịa tupu e nweta nkwadebe nke agwa ga-eme ka o guzo n’oge ahụ. Ọ ga-adị oke echi ịchọ ezi omume nke Kraịst mgbe a kpọrọ ndị ọbịa ka ha bata ma nyochaa ha. Ugbu a bụ oge iyi ezi omume nke Kraịst,—uwe agbamakwụkwọ ahụ nke ga-eme ka i ruo eru ịbanye n’oriri agbamakwụkwọ nke Nwa Atụrụ ahụ. N’ilu ahụ, e gosiri ụmụ agbọghọ amaghị ihe dịka ndị na-arịọ mmanụ, ma ha enwetaghị ya dịka ha rịọrọ. Nke a bụ ihe nnọchianya nke ndị na-akwadobeghị onwe ha site n’ịzụlite agwa ga-eme ka ha guzo n’oge nsogbu. Ọ dị ka a ga-asị na ha gara n’ebe ndị agbata obi ha nọ sị, Nye m agwa gị, ma ọ bụghị ya, m ga-ala n’iyi. Ndị ahụ nwere amamihe apụghị inye mmanụ ha n’oriọna na-anyụ-anyụ nke ụmụ agbọghọ amaghị ihe. Agwa abụghị ihe a pụrụ inyefe onye ọzọ. A pụghị ịzụ ya ma ọ bụ ree ya; ọ bụ ihe a ga-enweta. Onyenwe anyị enyela onye ọbụla ohere inweta agwa ezi omume n’oge ule; ma Ọ kwadobeghị ụzọ nke otu onye mmadụ ga-esi nyefee onye ọzọ agwa ahụ nke o zụlitere site n’ịgafe ahụmịhe siri ike, site n’ịmụ ihe n’aka Onye Ozizi ukwu ahụ, ka o wee nwee ike igosi ndidi n’okpuru ọnwụnwa, ma jiri okwukwe rụọ ọrụ nke na ọ ga-enwe ike iwepụ ugwu nke ihe ndị agaghị ekwe omume. Ọ gaghị ekwe omume inyefe ísì ọma nke ịhụnanya,—inye onye ọzọ ịdị nro, amamihe n’omume, na ntachi obi. Ọ gaghị ekwe omume ka otu obi mmadụ wụsa n’ime nke ọzọ ịhụnanya nke Chineke na nke mmadụ.”

“Ma ụbọchị ahụ na-abịa, ọ dịkwa nso n’elu anyị, mgbe a ga-ekpughe akụkụ ọ bụla nke agwa site n’ọnwụnwa pụrụ iche. Ndị ga-anọgide bụrụ eziokwu nye ụkpụrụ, ndị ga-eji okwukwe ruo ọgwụgwụ, ga-abụ ndị e gosipụtara na ha bụ eziokwu n’okpuru ule na nnwale n’oge ndị gara aga nke oge ule ha, ndịkwa kpụpụtara agwa ha dịka oyiyi nke Kraịst. Ọ ga-abụ ndị zụlitere mmekọrịta dị nso na Kraịst, ndị, site n’amamihe na amara ya, bụ ndị na-ekere òkè n’ọdịdị Chineke. Ma ọ dịghị mmadụ ọbụla pụrụ inye onye ọzọ nsọpụrụ sitere n’obi na àgwà ọma dị elu nke uche, ma ọ bụ mejuo adịghị ike ya site n’ike omume ọma. Anyị nile nwere ike imere ibe anyị ọtụtụ ihe site n’inye mmadụ ihe nlereanya yiri nke Kraịst, si otú a na-emetụta ha ka ha gakwuuru Kraịst maka ezi omume ahụ na-enweghị ya ha enweghị ike iguzo n’ikpé. Ndị mmadụ kwesịrị iji ekpere tụlee okwu dị mkpa nke iwulite agwa, ma kpụpụta agwa ha dịka ihe nlereanya nke Chineke.” The Youth Instructor, January 16, 1896.