Akwụkwọ Daniel - Nọmba Otu Narị na Iri Isii na Asatọ

Anyi na-ekwuzi ugbu a banyere agha nke abụọ n’ime agha ndị nnọchi anya, dị ka e gosiri ya na Daniel isi nke iri na otu, amaokwu nke iri na otu na nke iri na abụọ. Agha nke abụọ dị n’amaokwu ndị ahụ na-akọwa agha dị na Ukraine, n’etiti ike Russia na-ekweghị na Chineke, na mba Ukraine. N’amaokwu ndị ahụ, Putin na-emeri, dịka Ptolemy IV siri merie, ma mgbe mmeri ya gasịrị, a ga-ebuli ya elu n’ime obi nke ya, ma nkwalite onwe ya nke sitere n’ịhụ onwe ya n’anya n’ụzọ ọrịa ga-abụ ụzọ nke Waterloo ya. Nnọchite anya akụkọ ihe mere eme nke akụkọ ihe mere eme a dị ugbu a bara uru naanị nye ndị na-aghọta ihe akụkọ ihe mere eme a dị ugbu a na-anọchi anya n’ụzọ ime mmụọ.

N’amaokwu nke mbụ nke isi nke iri, a kọwara Daniel, onye na-anọchi anya ndị Chineke n’ụbọchị ikpeazụ, dịka onye na-aghọta ma “ọhụụ” ma “ihe ahụ”. A na-anọchite anya ọhụụ ahụ na ihe ahụ ugboro ugboro ọnụ, ma ha dị iche n’ebe ibe ha nọ, dịka otu ahịrị nke eziokwu. Ha bụ Osimiri Ulai na Hiddekel. Ha bụ ọhụụ “mareh” na “chazon”. Ha bụ amụma nke afọ puku abụọ narị ise na iri abụọ n’ihe metụtara amụma nke afọ puku abụọ narị atọ. Ha bụ akaebe nke ime na nke mpụga nke ndị Chineke. Onyenwe anyị adịghị emegharị ihe ndị na-adịghị mkpa. Iwu nke mkpọtụ aka mbụ na-egosi na, n’ihi na ihe mbụ a gwara anyị banyere Daniel, n’ọhụụ ikpeazụ ya, bụ na ọ na-anọchi anya ndị Chineke nke ụbọchị ikpeazụ bụ ndị na-aghọta ma “chazon” ma “mareh”. Ya mere, ọ dị oké mkpa ịhụ ọhụụ ahụ na ihe ahụ, ma ọ bụrụ na a ga-aghọta akụkọ amụma nke amaokwu nke iri na otu na nke iri na abụọ nke ọma.

Daniel na-anọchi anya puku otu narị na iri anọ na anọ ahụ n’Akwụkwọ Mkpughe isi nke iri na otu, ndị megharịrị n’ụzọ zuru okè ilu ahụ banyere ụmụ agbọghọ iri, nke mezuru n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite. Ha, dị ka o mere n’ebe ndị Millerite nọ, tara ahụhụ nke nkụda mmụọ mbụ, nke a na-anọchi anya ya n’Akwụkwọ Mkpughe isi nke iri na otu dịka a gburu ha site n’aka anụ ọhịa ekweghị na Chineke nke “woke” si n’olulu enweghị nsọtụ pụta, ma ndị ahụ wee dina dị ka ndị nwụrụ anwụ n’okporo ámá nke nnukwu obodo ahụ, bụ Ijipt na Sọdọm, ebe a kpọgiderekwa Kraịst n’obe. Ọnwụ ha mụbara “ịṅụrị ọṅụ” nye ndị na-eso dragọn ahụ, ma o mụbara iru újú n’ime Daniel.

Akụkọ banyere ịka akara nke otu narị puku iri anọ na anọ ka e jikwa mbilite n’ọnwụ nke Lazarọs nọchite anya ya; mbilite n’ọnwụ ya ka a kọwara dị ka omume ịka akara nke ọrụ Kraịst, ma ya onwe ya, dịka ihe nnọchianya nke ndị Kraịst na-akara akara, duru mbata mmeri ahụ n’ime Jerusalem, nke gosipụtara mmegharị nke Mkpu Etiti Abalị n’akụkọ ihe mere eme ndị Millerait, nakwa n’akụkọ ihe mere eme nke otu narị puku iri anọ na anọ ahụ. Mbilite n’ọnwụ nke Lazarọs mere mgbe ụmụnne ya nwanyị, Meri na Mata, nọ n’iru újú, dịka Daniel nọkwa n’iru újú n’ime ụbọchị iri abụọ na otu ahụ n’isi nke iri. N’isi nke iri, iru újú Daniel kwụsịrị site n’ịbịada Maikel, bụ onye ahụ n’onwe ya nke “olu” ya kpọlitere Lazarọs na Mosis ka ha dịghachi ndụ. Mbilite n’ọnwụ nke ndị àmà abụọ ahụ n’Akwụkwọ Mkpughe isi nke iri na otu ka e ji Daniel ịgbanwe agbanwe site n’ọhụụ kpatara nke “marah” nọchite anya ya.

N’isi nke iri, Daniel nọchiri anya imechi akara nke narị puku iri anọ na anọ, nke a na-anọchikwakwa anya ya n’isi nke iri na otu nke Mkpughe. N’isi ahụ, Gebriel kwuru n’ụzọ doro anya na ya bịakwutere Daniel ime ka Daniel ghọta ihe ga-adakwasị ndị Chineke n’ụbọchị ikpeazụ. Ozi banyere ihe ga-adakwasị ndị Chineke n’ụbọchị ikpeazụ ka edobere n’amụma n’ime ọnọdụ nke ozi a kwadoro site n’usoro ịtọ ahịrị amụma n’elu ahịrị amụma. N’ime itinye ya n’ọrụ ahụ, iwu nke mbụ e kwuru ya na-egosi na nghọta ziri ezi ga-ahụ anya naanị nye ndị na-ahụ ma eziokwu dị n’ime ma eziokwu dị n’èzí n’ime ahịrị ndị a chịkọtara ọnụ. Ha bụ ndị na-aghọta “ọhụ” na “ihe”.

Ndị ahụ otu narị puku na iri anọ na anọ ga-aghọta ozi amụma ahụ, ma ha ga-enwekwa ahụmịhe nke ozi ahụ, n’ihi na a pụghị ikewapụ ozi ahụ na ahụmịhe ahụ. Ọ bụ ozi ahụ na-edo nsọ, n’ihi na ozi ahụ bụ Okwu Chineke, ma Kraịst bụ Okwu Chineke, ma Okwu Chineke bụ Eziokwu. A na-egosi ozi Ya dịka Eziokwu, n’ihi na a na-anọchi ya anya site n’ụkpụrụ nke itinye amụma n’ọrụ, nke na-adịghị bụrụ ihe ọzọ ma ọ bụ ihe na-erughị ụkpụrụ nke onye Ọ bụ na ihe Ọ bụ. Ọ bụ Palmoni, Onye Ọnụ Ọgụgụ Dị Ebube, Onye Na-agụ Ihe Nzuzo. Ọ bụ Onye Ọkà N’asụsụ Dị Ebube, mmalite na ọgwụgwụ, onye mbụ na onye ikpeazụ, Alfa na Omega. Ọ bụ akụkụ ndị a nke onye Ọ bụ, ka na-akọwapụta iwu amụma ndị na-eguzobe ozi amụma ahụ, ma mepụta ahụmịhe nke amụma ahụ.

Tupu Ulai na Hiddekel, osimiri ukwu abụọ nke Shinar, eruo Ọwara Osimiri Peshịa, ha na-emepụta ebe apịtị dị nso n’ebe ha na-ezukọta, nke a na-akpọ Shatt al-Arab, ma ha adịghị ejikọta bụrụ otu osimiri. Shatt al-Arab bụ delta osimiri nke e mere site n’ịkpọkọrịta osimiri Euphrates na Tigris, nakwa ọtụtụ osimiri nta na iyi. Otú ọ dị, ọbụna n’ime mpaghara delta ahụ, Euphrates na Tigris na-edobe njirimara ha dị iche iche ma na-asọba n’Ọwara Osimiri Peshịa dịka osimiri abụọ pụrụ iche. Ozi ime na ozi mpụga nke amụma na-edobe mmekọrịta ha pụrụ iche, ma ka ha na-eru njedebe ha (n’ụbọchị ikpeazụ), ha na-emepụta delta nke ọtụtụ osimiri na iyi dị iche iche na-enye aka n’ime ya. Jizọs ji ihe eke kọwaa ihe nke mmụọ, ma n’ụbọchị ikpeazụ mmetụta nke ọhụụ ọ bụla na-emepụta ala idei mmiri nke delta, ọ bụ ezie na osimiri ukwu abụọ ahụ na-edobe ọrụ ha pụrụ iche.

Oge ahụ nke ụbọchị iri abụọ na otu nke iru újú kwekọrọ na oge ndị àmà abụọ ahụ nwụrụ n’okporo ámá, oge ahụ amalitekwa site na ndakpọ olileanya mbụ, na oge ichere ahụ. Oge ahụ dị n’ime oge ka ukwuu, ebe a na-emezu ịpịkpọ akara nke puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ ahụ. Ịpịkpọ akara ahụ ebidoghị n’oge ọgwụgwụ na 1989; ọ malitere mgbe Kraịst, dịka mmụọ ozi nke atọ, siri n’eluigwe rịdata n’ụbọchị Septemba 11, 2001. O duuru ndị Ya bịa n’ọbịa nke abụọ ha na Kedesh, ma n’oge a ndị ole na ole ahụ dị njikere ga-abanye n’ala nkwa ahụ. Ahụmahụ nke ndị Chineke site n’oge ọgwụgwụ na 1989 ruo Septemba 11, 2001, abụghị nke kpịkọrọ ha akara. Ịpịkpọ akara ahụ malitere mgbe Kraịst rịdatara ma kpọọ ụda mbụ nke opi nke asaa nke ahụhụ nke atọ.

Ịfụ opì nke asaa bụ ebe a na-emecha ihe-omimi nke Chineke, ma ihe-omimi ahụ na-anọchi anya ịkpọchi akara nke otu narị puku na iri anọ na anọ, nke na-eme n’oge a na-afụ opì ahụ. Opì ahụ na-akụ ụda atọ, n’ihi na ọ bụ Eziokwu. Ụda nke mbụ bụ Septemba 11, 2001, ụda nke abụọ bụ Ọktoba 7, 2023, ma ụda nke atọ n’ime ụda atọ ahụ bụ na iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya. Ụda atọ ahụ bụ nzọụkwụ atọ ndị ahụ na-adị mgbe niile n’eziokwu. Imetụ ugboro atọ Daniel n’isi nke iri jikọtara ahụmahụ ya na oge nke akụkọ ihe mere eme nke ụda atọ nke opì nke asaa na-anọchi anya ya.

Ozi amụma ahụ nke na-emepụta mmetụta nke ime ka a gbanwee mmadụ ka ọ bụrụ n’onyinyo Kraịst, nke Daniel kọwara n’isi nke iri, bụ ozi banyere ihe ga-adakwasị ndị nke Chineke n’ụbọchị ikpeazụ, ma ọ bụghị ụbọchị ikpeazụ n’ozuzu ya. Ọ bụ ozi ahụ ndị nke Chineke na-aghọta ma na-enwe n’oge a na-akara otu narị puku na puku iri anọ na anọ akara.

Ka Gebriel malitere igosi akụkọ amụma nke e sere n’isi nke iri na otu, ọ na-ewebata ahịrị amụma kpọmkwem. Amaokwu abụọ mbụ na-amalite na Saịrọs (dịka Bush nke mbụ), n’oge ọgwụgwụ na 1989, ma na-aga n’ihu ruo n’akụkọ ihe mere eme nke Donald Trump dịka onye isi ala nke iri anọ na ise (nke isii), ebe ahụkwa ka akụkọ amụma ahụ na-akwụsị, ruo mgbe a kpọrọ akụkọ ihe mere eme nke Mba Ndị Dị n’Otu (Alexander Onye Ukwu), dịka alaeze nke asaa, n’amaokwu nke atọ na nke anọ. Ya mere, ozi banyere Donald Trump dịka onye isi ala nke isii bara ụba nke na-akpalite ndị globalist, bụ eziokwu nke na-emezu n’oge akara nke otu narị puku na iri anọ na anọ. Ya mere, ọ bụ eziokwu dị ugbu a.

N’amaokwu nke ise ruo nke itoolu, a na-egosipụta akụkọ ihe mere eme nke ịbụ e guzobere ọchịchị papacy n’ocheeze, site n’afọ 538 ruo n’ọnya ahụ na-egbu egbu na oge ọgwụgwụ n’afọ 1798. N’ezie, nke a bụ eziokwu dị mkpa ma dịkwa oke mkpa, n’ihi na ọ na-akwado ma na-eme ka amaokwu nke iri anọ guzosie ike, ma ọ naghị enye akụkọ amụma pụrụ iche ọ bụla nke na-eme n’oge a na-akara otu narị puku na iri anọ na anọ ahụ akara. Amaokwu nke iri, dịka amaokwu nke ise ruo nke itoolu, na-akwado izi ezi nke amaokwu nke iri anọ, ma ọ naghị ekwu banyere akụkọ ihe mere eme amụma nke na-emezu n’oge akara ahụ. O sina dị, ọ na-akara afọ 1989, ya mere, site n’ihe a hapụrụ ikwu, ọ na-eguzobe oge jụrụ nwayọọ site n’afọ 1989 ruo n’iwu Sọnde dị n’amaokwu nke iri anọ na otu.

Amaokwu nke iri na otu ruo nke iri na ise na-akọwa akụkọ ihe mere eme nke mezuru n’oge e ji akàrà mechie ndị ahụ puku narị otu na iri anọ na anọ. Amaokwu ndị ahụ dabara n’ime akụkọ ihe mere eme zoro ezo dị n’etiti amaokwu nke abụọ na nke atọ, nakwa n’etiti afọ 1989 n’amaokwu nke iri anọ ruo iwu ụbọchị Sọnde n’amaokwu nke iri anọ na otu. Amaokwu ndị ahụ bụ eziokwu dị ugbu a n’ezie, a ga-amatakwa ha dịka ndị dị otu a ma ọ bụrụ na anyị ga-anata uru e zubere site n’ịghọta amaokwu ndị ahụ.

Uru e zubere n’uche ya dị ugboro abụọ, n’ihi na ọ na-anọchi anya nghọta nke akụkọ ihe mere eme amụma e gosipụtara n’ime ya, nakwa ahụmịhe nke nghọta eziokwu nke ozi ahụ na-emepụta. Nghọta nke ozi ahụ, ya bụ, mmụba ikpeazụ nke ihe ọmụma, nke a na-emezu n’oge nke ịkpọchi akara, bụ ihe na-edo ndị ga-adị n’etiti otu narị na puku iri anọ na anọ ahụ nsọ. N’ihi nke a, ọ dị mkpa ịtụle amaokwu ndị ahụ site n’echiche nke ime na nke mpụta.

“Ugboro asaa” nke Levitikọs iri abụọ na isii bụ n’ezie akụkụ nke oge akara nke ndị otu narị puku iri anọ na anọ, n’ihi na ekpere abụọ nke Daniel, nke e gosipụtara n’isi nke abụọ na nke itoolu, na-anọchi anya ekpere okpukpu abụọ iji ghọta akụkọ ihe mere eme amụma nke e ji onyinyo nke anụ ọhịa ahụ nọchite anya ya, nakwa iji nata ahụmahụ ahụ nke ndị na-emezu ekpere Levitikọs iri abụọ na isii nke mgbaghara nke mmehie ha na mmehie nke ndị nna ha na-amịpụta. Ekpere mpụga ahụ na-akọwapụta onyinyo nke anụ ọhịa ahụ, ekpere ime ime ahụkwa na-amịpụta onyinyo nke Kraịst.

Ịghọta akụkọ ihe mere eme a na-anọchi anya ya n’akụkụ dị iche iche nke Daniel iri na otu, nke kpọmkwem na-ekwu banyere akụkọ ihe mere eme nke na-emezu n’ime oge nke mmechi, bụ ihe a na-anọchi anya ya site n’ekpere Daniel n’isi nke abụọ. Ya na ndị ikom atọ ahụ a ma ama chọsiri ike ịghọta ozi nzuzo nke nrọ Nebukadneza banyere oyiyi nke igwe dị iche iche. Mgbe a matara nghọta ziri ezi nke akụkọ ihe mere eme amụma a na-anọchi anya ya n’ime nrọ zoro ezo nke Nebukadneza, nghọta ahụ na-eme ka ndị na-aghọta ya mata na ha enweghị olileanya, ma ọ bụrụ na ha n’onwe ha emezughị ahụmịhe nke nchegharị zuru oke a na-anọchi anya ya site n’ekpere Daniel n’isi nke itoolu.

Ikewapụ ahụmahụ nke e ji Daniel nọchite anya ya n’isi nke iri, n’ebe akụkọ amụma banyere ihe omume nke oge ọgwụgwụ dị n’isi nke iri na otu nọ, bụ ịda ada dịka onye na-amụ amụma. N’isi nke iri na otu nke Daniel, amaokwu nke iri na otu na nke iri na abụọ, agha nke ókè-ala, Agha Raphia na mmeri nke eze ndịda, na-anọchi anya nke abụọ n’ime agha nnọchi anya atọ ahụ e depụtara n’Okwu amụma nke Chineke. Mkpịsị ugodi nke na-eweta mkpughe a nke eziokwu n’ihu bụ ojiji Onye Ọkàasụsụ Ebube ji eze ugwu “ijuju gafee ma gabiga,” ruo n’ebe e wusiri ike (olu), n’amaokwu nke iri. O nyere amaokwu abụọ ọzọ nke na-ekwu banyere “ijuju gafee ma gabiga,” ma n’ime ime nke a Ọ na-achịkọtakọta akụkọ amụma banyere ihe omume ndị ahụ na ahụmahụ nke nghọta banyere ihe omume ndị ahụ kwesịrị imepụta.

N’afọ 2014, Putin bidoro agha na Ukraine, ma iji mata eziokwu a dị ka e si nọchite ya n’amaokwu nke iri na otu nke isi nke iri na otu, nwa akwụkwọ amụma ga-ebu ụzọ nwee ike ịhụ na amaokwu nke iri na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme nke na-egosi akụkụ nke abụọ nke amaokwu nke iri anọ nke Daniel isi nke iri na otu. Mgbe ha matara nke ahụ, ha ga-ahụkwa na ihe amaokwu nke iri na-agbakwụnye n’amaokwu nke iri anọ bụ na, mgbe e kpochapụrụ Soviet Union n’afọ 1989, eze nke ugwu rịgoro naanị ruo n’ebe ewusiri ike ya ike (“olu”). Ma nwa akwụkwọ amụma agaghị ama ihe nke ahụ na-egosi, ruo mgbe ọ hụrụ Aịzaya isi nke asatọ amaokwu nke asatọ. Mgbe ahụ, ọ ga-enwe ikike amụma iji kọwaa na amaokwu atọ ahụ niile jikọtara ọnụ site n’okwu e ji akọwa ihe nke a na-eji naanị ugboro atọ n’ime Akwụkwọ Nsọ.

Mgbe ahụ, onye na-amụ ihe ahụ ga-achọkwa àmà nke abụọ na oge atọ ahụ okwu ahụ bụ “iju ma gafee” pụtara n’ime Bible, bụ nkwughachi e bu n’obi mee. E guzobere àmà nke abụọ banyere eziokwu a n’ihi na amaokwu atọ ahụ niile (ndị àmà), na-akọwa eze ugwu ka ọ na-awakpo eze ndịda. N’otu, ndị àmà atọ ahụ, ndị e kwadoro dị ka otu akụkọ ihe mere eme ihe nnọchianya site n’ụdị àmà ime abụọ, na-eduga onye na-amụ amụma ka o wee tụkwasị amaokwu atọ ahụ niile n’elu ibe ha, n’ụzọ nke ahịrị n’elu ahịrị. Ntinye ahụ na-agbasa ọdịnaya nke amaokwu ndị ahụ, bụ́ ndị na-egosi ọgụ dị n’etiti eze ugwu na eze ndịda.

Aịzaịa isi nke asaa, amaokwu nke asatọ na nke itoolu, na-enye igodo iji dozie ilu ahụ banyere ihe “ebe e wusiri ike” dị n’amaokwu nke iri na-anọchi anya ya, n’ihi na okwu Hibru a sụgharịrị “ebe e wusiri ike” bụkwa “ebe e wusiri ike” ahụ eze nke ndịda banyere n’ime ya n’amaokwu nke asaa nke isi nke iri na otu. A na-asụgharịkwa “ebe e wusiri ike” dị ka “ike” n’okwu a, “ebe nsọ nke ike,” n’amaokwu nke iri atọ na otu nke Daniel isi nke iri na otu. N’ihi ya, amaokwu abụọ ahụ (nke asaa na nke iri atọ na otu) na-enye ndị àmà abụọ na “ebe e wusiri ike” ahụ bụ isi obodo nke alaeze ma ọ bụ nke eze. Ebe e guzobere eziokwu ahụ n’ọnụ ndị àmà abụọ (ha abụọ nọ n’isi nke iri na otu), mgbe ahụ, ihe Aịzaịa na-akọwapụta n’akụkụ okwu ya zoro ezo dị n’isi nke asaa, amaokwu nke asatọ na nke itoolu, mgbe ọ na-eguzobe site n’aka ndị àmà abụọ dị n’ime ya na ebe e wusiri ike ahụ bụ isi obodo nke alaeze, ma ọ bụ eze nke alaeze ahụ, na-eguzobe na tupu afọ 1989, Soviet Union, nke Russia bụ isi ya, ma nwee Moscow dịka isi obodo ya, nwere onyeisi bụ Mikal Gorbachev. Ọ bụghị ihe mberede na njirimara a na-ahụ anya nke Gorbachev bụ ọkpọiso ya.

N’ahịrị n’ahịrị, nkwubi okwu nke ngwa a na-eme ka mkpa ya doo anya mgbe ọ na-asị, “Ọ bụrụ na unu ekweghị, n’ezie, a gaghị eme ka unu guzosie ike.” Jisọs kwuru, “O ndị nzuzu, na ndị obi ha na-adị nwayọọ ikwere ihe niile ndị amụma kwuru.” [Lee Luk 24:25] Ezra dere, “Ha wee bilie n’isi ụtụtụ, pụọ gaa n’ọzara Tekoa: ma ka ha na-apụ, Jehọshafat guzoro sị, Nụrụ m, O Juda, na unu ndị bi na Jerusalem; Kwerenụ na Onyenwe anyị Chineke unu, otu a ka a ga-eme ka unu guzosie ike; kwerenụ ndị-amụma ya, otu a ka unu ga-enwe ọganihu.” [Lee 2 Ihe E Mere 20:20] Ugboro asaa n’akwụkwọ Mkpughe ka e nyere iwu ka a nụ. “Onye nwere ntị, ya nụ ihe Mmụọ Nsọ na-agwa ụka dị iche iche.”

Iguzosie ike, bụ ịdị n’etiti ụmụ agbọghọ amamihe ndị ahụ, n’ihi na ndị nzuzu na-adị nwayọ n’obi ikwere ndị amụma. Ndị amamihe na-ekwere ihe Chineke kwuru site n’ọnụ ndị amụma Ya, a na-eguzosikwa ha ike, ha na-enwekwa ọganihu, n’ihi na ha na-anụ ihe Mmụọ Nsọ na-agwa ụka dị iche iche. Ịmata Russia, na agha ọ malitere n’afọ 2014 megide Ukraine, bụ ihe na-eguzosie ndị bụ ụmụakwụkwọ amamihe nke amụma ike n’oge Kraịst na-ekpughe eziokwu ahụ kpọmkwem.

Eziokwu ahụ bịarutere n’akụkọ ihe mere eme n’afọ 2014, nke dị mgbe 2001 gasịrị, ya mere ọ dị n’ime oge ịkpọchi akara nke puku iri na anọ na puku anọ na iri anọ na anọ ahụ. N’afọ na-esonụ, 2015, onyeisiala kasị baa ọgaranya, onye bụ onyeisiala nke isii site n’oge ọgwụgwụ nke 1989, malitere ịkpalite ndị globalist. Amaokwu nke iri na-akọwapụta akụkọ ihe mere eme nke 1989, ma ọ na-eguzobekwa Russia dịka “ebe ewusiri ike,” ma n’ime amaokwu abụọ na-esonụ, Russia ga-amalite agha nke abụọ n’agha ndị nnọchi anya, Putin ga-emeri agha ahụ. Eziokwu nke amaokwu ndị ahụ na-ekpughe mgbe a mezuru akụkọ ihe mere eme nke ha na-anọchi anya ya.

Amụma nke amaokwu nke iri na otu na nke iri na abụọ ka a na-emeghe site na mmezu ya n’akụkọ ihe mere eme n’oge nke ịkàrà akara nke puku mmadụ narị otu na iri anọ na anọ, ma “ahịrị n’elu ahịrị,” e nwere eziokwu ọzọ dị mkpa nke jikọtara ya na amaokwu ndị a. Ka onye na-amụ amụma wee kpọkọta amaokwu atọ ahụ nke “ijubiga ókè, na ịgafe ókè” ọnụ, ọ ghaghịkwa iweta amụma nke afọ iri isii na ise n’ime ahịrị amụma ahụ. Amụma nke afọ iri isii na ise na-akara mmalite nke amụma abụọ ahụ nke afọ puku abụọ na narị ise na iri abụọ, ọ na-egosikwa na ha malitere n’ịdị iche afọ iri anọ na isii n’etiti ibe ha. N’ịkọwapụta afọ iri isii na ise na mmalite, ọ na-egosikwa kwa na Alfa na Omega ga-amịpụta afọ iri isii na ise na njedebe.

Afọ iri isii na ise ahụ, ma ná mmalite ma ná njedebe, nke ọ bụla n’ime ha nwere akara njirimara nke ihe ịrịba ama atọ. Nke mbụ bụ 742 BC, emesịa, afọ iri na itoolu ka e mesịrị, 723 BC, ma mgbe ahụ, afọ iri anọ na isii ka e mesịrị, 677 BC. A na-anọchite ihe ịrịba ama atọ ahụ n’ọgwụgwụ site na 1798, 1844, na 1863. Oge afọ iri anọ na isii ahụ n’mmalite (Alpha) na-anọchi anya ịzọda ụlọnsọ na usuu ndị agha n’okpuru ụkwụ, ma afọ iri anọ na isii ahụ n’ọgwụgwụ (Omega) na-anọchi anya iweghachi ebe nsọ na usuu ndị agha ahụ, mgbe Onyeozi nke Ọgbụgba-ndụ (onye bụkwa Alpha na Omega) ga-abata n’ụlọ nsọ ahụ n’otu ntabi anya, nke Ọ kpọlitere n’ime afọ iri anọ na isii ahụ site na 1798 ruo 1844.

Afọ iri anọ na isii ndị afọ iri na itoolu na-ebute ụzọ n’oge Aịzaịa weputara amụma ahụ n’afọ 742 T.K., na-anọchi anya afọ iri anọ na isii mgbe ha ruru ngwụcha ha, nke afọ iri na itoolu na-eso kwa mgbe ahụ n’usoro chiastik. Afọ iri na itoolu site n’afọ 1844 ruo 1863 na-enye ihe atụ nke ebumnuche Kraịst maka otu narị puku iri anọ na anọ ahụ, nke e hapụrụ n’enwetaghị mmezu n’ihi nnupụisi nke mere n’akụkọ ihe mere eme ahụ. Ọrụ a chọrọ n’aka onye na-amụ amụma ka o wee kee okwu eziokwu nke ọma banyere amaokwu nke iri ruo iri na abụọ nke Daniel isi nke iri na otu, ọ bụghị naanị na-eguzobe (ọ bụrụ na ị kwere) na Russia ga-ebido agha na Ukraine n’afọ 2014, kama na a ga-ebido agha ahụ n’oge ịkà akara nke otu narị puku iri anọ na anọ ahụ. Dịka akụkọ ihe mere eme amụma nke amaokwu ndị ahụ na-anọchi anya dị mkpa, otu a kwa ka akụkọ ihe mere eme ebe a na-ekpughe eziokwu nke akụkọ ahụ n’onwe ya, akụkọ nke afọ iri na itoolu site n’afọ 1844 ruo 1863 na-anọchi anya.

1844 na-akọwa ọbịbịa nke mmụọ-ozi nke atọ, ọ na-anọchitekwa anya n’ụdị amụma ọbịbịa nke mmụọ-ozi nke atọ n’ụbọchị Septemba 11, 2001. 1863 na-anọchi anya nnupụisi e ji iwughachi Jeriko gosipụta. Waymark nke 1863 na-anọchitekwa anya nrubeisi nke ndị otu narị puku iri anọ na anọ ahụ, ndị a na-eji “ewedata mgbidi Jeriko”, n’iwu Sọnde nke na-abịa ngwa ngwa. N’amaokwu ndị anyị na-atụle, amaokwu nke iri na isii na-anọchi anya iwu Sọnde na United States. Amaokwu nke iri na otu na-akara site na 2014 ruo nmeri ikpeazụ nke Putin. Amaokwu ndị ahụ na-akọwapụta mmalite nke agha nnọchi anya nke abụọ, nke agha nnọchi anya nke atọ na-esote, dị ka e gosiri n’amaokwu nke iri na atọ ruo nke iri na ise.

Mgbe a chịkọtara amaokwu nke abụọ na amaokwu nke iri na otu na nke iri na abụọ ọnụ, anyị na-achọpụta agha Ukraine nke malitere n’afọ 2014, nke e mesịrị soro mkpọsa ntuli aka Onye isi ala nke United States nke afọ 2015, na ntuli aka sochirinụ nke onye isi ala kacha baa ụba n’afọ 2016. Amaokwu nke iri na abụọ na-esochi mmegwara nke onye isi ala ikpeazụ tupu iwu ụbọchị Sọnde, n’agha nnọchi anya nke atọ. Agha nnọchi anya nke abụọ, nke bụ ọgụ nke oke-ala, malitere obere oge tupu ntuli aka nke onye isi ala nke isii na nke kacha baa ụba.

N’akụkọ ihe mere eme site n’afọ 1844 ruo 1863, a ga-ejikọta mkpara abụọ nke Ezikiel. Njikọta ha nọchiri anya ngwakọta nke ịdị chi na ịdị mmadụ, nke bụ ọrụ nke ịka akara ndị ahụ dị otu narị puku na iri anọ na anọ. N’afọ 1844 mmụọ-ozi nke atọ bịara ma meghee ìhè ahụ e jikọtara na ụlọ nsọ nke eluigwe, iwu Chineke, Ụbọchị Izuike, na mmụọ-ozi nke atọ. N’afọ 1849 Onyenwe anyị setịrị aka Ya ọzọ nke ugboro abụọ ịchịkọta ìgwè atụrụ ahụ a chụsasịrị, nke tara ahụhụ site n’ichụsasị ahụ mere n’oge nnukwu nkụda mmụọ ahụ. N’afọ 1850 Ọ duru ndị Ya ka ha kwadebe chaatị nke abụọ nke Habakuk, iji gosipụta ozi ahụ n’ụzọ eserese nke ndị Ya ga-ekwusa ka Ọ na-edu ha “iwedata mgbidi Jeriko”. Chaatị ahụ gụnyere “oge asaa” dị ka “chaatị ochie” ahụ kwa.

N’afọ 1856, Ọ kpọpụtara ìhè ahụ e kpuchiri ekpuchi, bụ nke ga-akara ndị Ya akara tupu “Agha Jeriko.” Ìhè ahụ bụ mmụba nke ìhè mbụ ahụ Alfa na Omega kpugheere William Miller. Ọ bụ ìhè nke “oge asaa,” dịka e si ugboro ugboro nọchite ya n’Agha ochie nke Jeriko. Ìhè ahụ nke ga-akara ndị Ya akara bụkwa ozi Laodisia nke ga-akpọte ha, ma duru ha ka ha laghachi ọzọ n’ahụmahụ Filadelfia. Ìhè ikpeazụ ahụ bụ mmụba nke ìhè mbụ ahụ, ma ndị Ya leghaara ìhè ahụ anya, ma site n’ịghara ime nhọrọ ziri ezi họrọ ịwagharị n’ọzara Laodisia. 1844, 1849, 1850, 1856 na 1863 nọchiri anya akara-ụzọ ise nke a nọchiri anya n’akụkọ ihe mere eme site na Septemba 11, 2001 ruo n’iwu ụbọchị Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya.

Anyi ga-aga n’ihu n’ọmụmụ a n’isiokwu na-esote.