Nwanneanyị White na-akọwakarị ihe oyiyi ọlaedo nke dị n’ọhịa Dura dịka iwu ụbọchị Sọnde.
“E guzobewo sabbath arụsị, dị ka e guzobere oyiyi ọlaedo ahụ n’ala dị larịị nke Dura. Ma dịka Nebukadneza, eze Babilọn, nyere iwu na a ga-egbu ndị nile na-agaghị akpọ isiala ma fee oyiyi a ofufe, otu a ka a ga-ekwusa na a ga-ata ndị nile na-agaghị asọpụrụ usoro Sọnde ahụhụ site n’ịtụ ha mkpọrọ na ọnwụ. N’ụzọ dị otu a ka a na-azọpịa Sabbath nke Onyenwe anyị n’okpuru ụkwụ. Ma Onyenwe anyị ekwupụtawo, ‘Ahụhụ ga-adịrị ndị na-enye iwu ajọ omume, na ndị na-ede ibu arọ nke ha kpebiri’ [Aịsaịa 10:1]. [Zefanaịa 1:14–18; 2:1–3, e hotara.]” Manuscript Releases, olu nke 14, 91.
N’akụkụ edemede a pụrụ iche, Nwanyị White na-ezo aka n’akwụkwọ Zefanaịa, ma site n’ime nke a, ọ na-agbakwunye na njikọ amụma nke Daniel isi nke abụọ na isi nke atọ. Zefanaịa na-akọwa na ndị nke Chineke ga-ezukọta ọnụ tupu iwu ahụ apụta. Ọ na-akọwakwa ozi opì, nke bụ akara nke ozi ịdọ aka ná ntị a na-eche ihu megide obodo dị iche iche (States) na ụlọ elu (Churches). Ọ na-akọwa nzukọ, nke bụ akụkụ nke “ugboro asaa,” nke na-eme mgbe a na-ekpe ekpere Levitikọs iri abụọ na isii. Ọ na-akọwakwa “mba a na-achọghị,” n’otu oge ahụ ka ọ na-emesi mbata nke ikpe nchịkwa Chineke ike, nke na-amalite n’iwu ụbọchị Sọnde ma na-arị elu ruo na Ọbịbịa nke Abụọ nke Kraịst.
Ihe na-ebute iwu Sọnde ụzọ bụ imepụta oyiyi nke anụ ọhịa ahụ. Imepụta oyiyi nke anụ ọhịa ahụ bụ ule a na-ahụ anya nke na-eche ndị nke Chineke ihu, ndị gafeelarị ule nri na mbụ. Tupu iwu ahụ apụta, nke bụ nke atọ (ule litmus), a na-akpọ ndị nke Chineke, ndị Zefanaịa kọwara dị ka “mba a na-achọghị,” ka ha zukọọ ọnụ. Amụma mbụ nke Ezikiel bụ ozi nke ịchịkọta ọnụ, ma a na-emezu ya naanị n’ime ndị na-amata ọnọdụ ha nke ịgbasasị ma na-ekpe ekpere Levitikọs iri abụọ na isii, dịka Daniel mere, n’isi nke itoolu.
Nnukwu ụbọchị nke Onyenwe anyị dị nso, ọ dị nso, ọ na-eme ngwa ngwa nke ukwuu, ọbụna olu ụbọchị nke Onyenwe anyị: onye dike ga-eti mkpu ilu n’ebe ahụ. Ụbọchị ahụ bụ ụbọchị ọnụma, ụbọchị nsogbu na mkpagbu, ụbọchị mbibi na ịla n’iyi, ụbọchị ọchịchịrị na ndò gbara ọchịchịrị, ụbọchị ígwé ojii na nnukwu ọchịchịrị, ụbọchị opi na mkpughe agha megide obodo ndị e wusiri ike, na megide ụlọ elu ndị dị elu. M ga-ewetara mmadụ mkpagbu, ka ha wee na-aga dị ka ndị kpuru ìsì, n’ihi na ha emehiewo megide Onyenwe anyị: a ga-awụsakwa ọbara ha dịka uzuzu, anụ ahụ ha kwa dịka nsị. Ọlaọcha ha ma ọ bụ ọlaedo ha agaghị enwe ike ịzọpụta ha n’ụbọchị ọnụma nke Onyenwe anyị; kama, a ga-ere ala ahụ dum erepịa site n’ọkụ ekworo ya: n’ihi na ọ ga-eme ngwangwa kpochapụ ndị niile bi n’ala ahụ. Kpọkọtanụ onwe unu ọnụ, ee, kpọkọtanụ onwe unu ọnụ, unu mba a na-achọghị; tupu iwu ahụ amịpụta, tupu ụbọchị ahụ gafee dịka igbogbo ọka, tupu iwe dị ọkụ nke Onyenwe anyị abịakwasị unu, tupu ụbọchị ọnụma nke Onyenwe anyị abịakwasị unu. Chọọnụ Onyenwe anyị, unu niile ndị dị umeala n’obi nke ụwa, ndị meworo ikpe ziri ezi ya; chọọnụ ezi omume, chọọnụ ịdị umeala n’obi: o nwere ike ịbụ na a ga-ezo unu n’ụbọchị ọnụma nke Onyenwe anyị. Zefanaịa 1:14–2:3.
“Nwoke dị ike” n’Akwụkwọ Nsọ bụ nwoke nwere ike, ma ntụaka mbụ banyere “nwoke dị ike” bụ Gideon.
Mmụọ-ozi nke Onyenwe anyị bịara, nọdụ n’okpuru osisi oak nke dị n’Ofra, nke bụ nke Joash, onye Abieza; Gideon nwa ya nwoke nọkwa na-azọ ọka wit n’ebe a na-azọ mmanya vaịnị, iji zoo ya n’aka ndị Midian. Mmụọ-ozi nke Onyenwe anyị wee pụta ìhè n’ihu ya, sị ya, Onyenwe anyị nọnyere gị, gị dike dị ukwuu n’agha. Gideon wee sị ya, Biko, onyenwe m, ọ bụrụ na Onyenwe anyị nọnyere anyị, gịnị mere ihe ndị a niile ji dakwasị anyị? òleekwa ebe ọrụ-ebube Ya nile dị, nke nna nna anyị hà kọọrọ anyị, na-asị, Ọ́ bụghị Onyenwe anyị kpọpụtara anyị n’Ijipt? ma ugbu a Onyenwe anyị ahapụwo anyị, nyefee anyị n’aka ndị Midian. Onyenwe anyị wee lekwasị ya anya, sị, Gaa n’ike a i nwere, ị ga-azọpụta Izrel n’aka ndị Midian; ọ̀ bụghị M zitere gị? O wee sị ya, Biko, onyenwe m, gịnị ka m ga-eji zọpụta Izrel? lee, ezinaụlọ m bụ ogbenye n’ime Manase, ma abụ m onye kasị nta n’ụlọ nna m. Onyenwe anyị wee sị ya, N’ezie, M ga-anọnyere gị, ị ga-egbu ndị Midian dị ka otu nwoke. Ndị Ikpe 6:11–16.
N’akwụkwọ Zefanaịa, dike ahụ, onye bụkwa Gideọn, ga-eti mkpu n’obi ilu. Okwu ahụ bụ “eti mkpu” bụ ihe nnọchianya nke Mkpu Etiti Abalị n’ụbọchị ikpeazụ, ma okwu ahụ bụ “ilu” na-anọchi anya iwe ezi omume. Gideọn, ma ọ bụ “dike” nke Zefanaịa, bụ ihe nnọchianya nke ozi Ịlaịja nke nwere ibu ọrụ igosi ndị Chineke mmehie ha, nakwa n’ezie mmehie nke ndị nna ha.
Tikuo mkpu n’olu dara ụda, egbula oge, bulie olu gị elu dị ka opì, gosi ndị m mmehie-ha, na ụlọ Jekọb mmehie nile ha. Aịsaịa 58:1.
Ndị amụma niile kwekọrọ n’otu n’ime ụbọchị ikpeazụ, ya mere ozi opi nke Aịsaịa bụkwa “mkpu” nke dike ahụ nke Zefanaịa, onye bụ Gideọn, ha niile na-akọwapụtakwa onye ozi Ịlaịja na ọrụ ya n’ime ụbọchị ikpeazụ. N’Aịsaịa, amaokwu ndị a na-esonụ na-akọwa mmehie ha dị ka ịtụkwasị onwe ha obi n’ụzọ mpako, n’ihi na ha kwenyere na n’eziokwu ha na-efe ma na-ejere Onyenwe anyị ozi.
Ma ha na-achọsikwa m kwa ụbọchị, na-enwekwa mmasị ịmata ụzọ m, dị ka mba nke mere ezi omume, nke na-ahapụghịkwa iwu nke Chineke ha: ha na-ajụ m iwu nke ikpe ziri ezi; ha na-enwe mmasị n’ịbịakwute Chineke. Aịsaịa 58:2.
Mkpu ákwá ilu nke dike ahụ bụ ozi nke Mkpu Etiti Abalị, nke gụnyere mkpughe ahụ na Julaị 18, 2020 bụ mmehie mpako e mere megide Onyenwe anyị nke a ghaghị ichegharị na ya ma kwupụta ya. Ihe ndị bụ isi nke ozi nke Mkpu Etiti Abalị bụ ịkpụpụta onyinyo nke anụ ọhịa ahụ, na ikpe sochirinụ nke Islam wetara n’elu United States, ma emesịa n’elu ụwa.
Mgbe ekpere Levitikọs iri abụọ na isii mezuru na njedebe nke ọzara nke ụbọchị atọ na ọkara nke Mkpughe iri na otu, a ga-ekewa ihe dị oké ọnụ ahịa na ihe rụrụ arụ. Ndị amamihe na ndị nzuzu ga-enwe maọbụ ghara inwe mmanụ ọlaedo ahụ, ma n’oge ahụ ha ga-adị ka “otu nwoke” Gideọn. Dị ka Zefanaịa si kwuo, tupu iwu ụbọchị Sọnde ahụ pụta, Gideọn, onye bụ Ịlaịja, onye bụ Ịzikiel, onye bụ dike ahụ, ga-eweta ozi nke Mkpu Etiti Abalị, n’ime njikọ ya na ilu nke igosi ndị Chineke mmehie ha nke isonye n’amụma nke Julaị 18, 2020, na mgbalị ha na-enweghị ezi nkwado ime ka amụma ha doo onwe ya ọcha mgbe ọ dara kpamkpam.
Zefanaịa na-akọwapụta nchịkọta ọnụ nke ndị Chineke n’ụbọchị ikpeazụ, nke na-ebute ụzọ tupu iwu ụbọchị Sọnde ewere iwu. A na-anọchikwa nchịkọta ọnụ ahụ n’amụma mbụ nke Ezekiel n’isi nke iri atọ na asaa.
Ya mere amụma dị ka e nyere m iwu: ma ka m na-amụma, e wee nwee ụda, ma lee, ịma jijiji; ọkpụkpụ ndị ahụ wee zukọta, ọkpụkpụ ọ bụla n’ebe ọkpụkpụ ibe ya dị. Ma mgbe m lere anya, lee, akwara na anụ ahụ pụtara n’elu ha, akpụkpọ ahụ wee kpuchie ha n’elu: ma ume adịghị n’ime ha. Ezekiel 37:7, 8.
Ezikiel buru amụma gwa ọkpụkpụ ndị akọrọ ahụ nke tọgbọrọ n’okporo ámá obodo ahụ nke Mkpughe isi nke iri na otu, ebe a kpọkwara Onyenwe anyị n’obe. E buru ụzọ kpọkọta ha ọnụ.
Ozu ha nwụrụ anwụ ga-adịkwa n’okporo ámá nke obodo ukwu ahụ, nke a na-akpọ n’ụzọ ime mmụọ Sọdọm na Ijipt, ebe a kpọgiderekwa Onyenwe anyị n’obe. Ndị sitere n’ime ndị mmadụ, na agbụrụ, na asụsụ, na mba dị iche iche ga-elekwa ozu ha nwụrụ anwụ anya ụbọchị atọ na ọkara, ha agaghị ekwekwa ka e lie ozu ha n’ili. Ndị bi n’elu ụwa ga-aṅụrịkwa ọṅụ n’ihi ha, ha ga-eme ememme, ha ga-ezigakwa ibe ha onyinye; n’ihi na ndị amụma abụọ a nyere ndị bi n’elu ụwa ahụhụ. Mkpughe 11:8–10.
A na-achịkọta ha ka ụbọchị atọ na ọkara ahụ na-eru ngwụcha. Ụbọchị atọ na ọkara ahụ na-anọchi anya oge ichere nke Matiu isi nke iri abụọ na ise, ma ọ bụkwa ịgbasasị nke “oge asaa” nke Levitikọs iri abụọ na isii. Ndị a chịkọtara ọnụ bụ ndị a gbasasịrị na mbụ, Zephanaịa na-akọwakwa ha dịka “mba a na-achọghị.” Mba ahụ a na-achọghị bụ ndị ahụ nwụrụ anwụ n’okporo ámá mgbe ụwa ṅụrịrị ọṅụ n’ihi ozu ha, ma a chịkọtara ha ọnụ, mgbe ahụ ha aghọọ mba ahụ bụ ebe isi ọgụ nke ike dragọn nke ụbọchị ikpeazụ na-elekwasị anya, ndị na-ebuli akwụna Taịa elu dịka isi ha.
Abụ ma ọ bụ Ọma Asaf. Emechila nkịtị, Chineke: ejidela udo Gị, ekwela kwa ka Ị nọrọ jụụ, O Chineke. N’ihi na, lee, ndị iro Gị na-eme mkpọtụ; ndị kpọrọ Gị asị ewelikwara isi. Ha ji aghụghọ kpaa izu imegide ndị Gị, ha wee gbaa ndụmọdụ imegide ndị nzuzo Gị. Ha sịrị, Bịa, ka anyị bipụ ha ka ha ghara ịbụ mba; ka e ghara icheta aha Izrel ọzọ. N’ihi na ha ewerewo otu obi gbaa ndụmọdụ ọnụ: ha emewo nkwekọrịta imegide Gị. Abụ Ọma 83:1–5.
Ebumnuche ha bụ iwere Izrel ime mmụọ nke ụbọchị ikpeazụ tụba ha n’ọkụ ọkụ Nebukadneza. Mgbe ọkpụkpụ ndị nwụrụ anwụ buru ụzọ nụ “olu” Aịsaịa, na-akpọpụta ozi nke Mkpu Etiti Abalị, ha ka nọ n’ọzara nke ụbọchị atọ na ọkara ahụ. Ha aghaghịkwa ịhọrọ ma ha ga-anabata ma ọ bụ jụ Onye Nkasi Obi ahụ Kraịst kwere nkwa iziga, onye na-ekpe ha ikpe n’ihe banyere mmehie ha nke July 18, 2020.
Kasienụ ndị m obi, kasienụ ha obi, ka Chineke unu kwuru. Kwanụ okwu nkasi obi nye Jerusalem, tiekwa ya mkpu, na ọgụ ya emezuola, na a gbagharala ajọ omume ya: n’ihi na ọ natala n’aka Onyenwe anyị okpukpu abụọ n’ihi mmehie ya niile. Olu nke onye na-eti mkpu n’ọzara, Dozienụ ụzọ Onyenwe anyị, mezienụ n’ala ịkpa okporo ụzọ maka Chineke anyị. A ga-ebuli ndagwurugwu ọ bụla elu, a ga-eme ka ugwu ọ bụla na nta ugwu ọ bụla dị ala: a ga-eme ka ebe gbagọrọ agbagọ kwụ ọtọ, a ga-emekwa ka ebe ndị tara tara dị larịị: A ga-ekpughekwa ebube Onyenwe anyị, anụ ahụ niile ga-ahụkwa ya ọnụ: n’ihi na ọnụ Onyenwe anyị ekwuwo ya. Aịzaya 40:1–5.
Akụkụ Akwụkwọ Nsọ nke na-akọwapụta ọrụ nke olu ahụ na-eti mkpu n’ọzara nwere ụfọdụ ozi zuru ezu nke ukwuu. Ozi ya ga-adabere n’elu mkpughe banyere agwa Kraịst, dịka eziokwu ahụ si gosi na a ga-ekpughe “ebube” ahụ, nke bụ agwa Kraịst. Mkpughe nke Jisọs Kraịst nke a na-emeghe akara ya tupu mmechi oge amara bụ mmeghe nke agwa Kraịst dịka a na-anọchi anya ya site n’akụkụ nke agwa Ya nke a na-anọchi anya dị ka Alfa na Omega. A ga-ekpughekwa na agwa Ya bụ “eziokwu.”
Nkọwa ọzọ bụ na mgbe olu ahụ malitere iti mkpu, ọ ka nọ n’ọzara nke ụbọchị atọ na ọkara, n’ihi na ọ na-eti mkpu n’ọzara. N’amụma, mgbe ọrụ ya malitere, ndị akaebe abụọ ahụ ka nwụrụ anwụ n’okporo ámá nke na-agafe ndagwurugwu Ezekiel. Eziokwu ọzọ kpọmkwem bụ na mgbe olu ahụ malitere ọrụ ya, ụwa dum ga-enwe ohere iru ozi ahụ. Nleba anya ọzọ bụ na e nyere ozi ahụ n’oge nke ụbọchị ikpeazụ mgbe Kraịst na-ehichapụ mmehie nke otu narị na iri anọ na anọ puku ahụ, n’ihi na a gbagharala ajọ omume ha. Eziokwu nwute ahụ nke a na-ekpughekwa “ahịrị n’elu ahịrị,” bụ na naanị ndị na-emezu ihe achọrọ nke ozi-ọma ka ga-anata mgbaghara ahụ a na-arụzu n’akụkọ ihe mere eme ahụ.
Naanị ndị ahụ na-aza arịrịọ ndị metụtara ekpere Levitikọs iri abụọ na isii ka a ga-ehichapụ mmehie ha na mmehie nna ha, n’ihi na ha anabatala “okpukpu abụọ n’ihi mmehie ya niile.” “Aka” Onyenwe anyị nke ejikọtara na mmehie ha na mmehie nna ha bụ akara nke nkụda mmụọ mbụ, ebe Onyenwe anyị jidere aka Ya n’elu njehie nke butere nkụda mmụọ mbụ. N’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite, aka Ya gbochiri ndị nke Chineke ịhụ eziokwu zoro ezo. Aka Ya n’akụkọ ihe mere eme ahụ nọchiri anya nlekọta nsọ Ya. N’ụbọchị ikpeazụ, aka Ya nọchiri anya ịjụ eziokwu e kpughere ekpughere nke Chineke site n’aka ndị nke Chineke, ma mgbe ahụ aka Ya nọchiri anya ikpe nsọ Ya.
Site n’olu amụma mbụ nke Ịzikiel ka a na-achịkọtakọta ndị nwụrụ anwụ ọnụ, ma ha erubeghị iguzo dịka agha ukwu dị ike. Amụma nke abụọ nke Ịzikiel isi nke iri atọ na asaa na-emezu nke a site n’iweta ume nke si n’ifufe anọ ahụ bịa.
Mgbe ahụ, ọ sịrị m, Buo amụma nye ifufe ahụ, buo amụma, nwa nke mmadụ, ma gwa ifufe ahụ, Otu a ka Onye-nwe Chineke kwuru: Si n’ifufe anọ ahụ bịa, O ume, ma kuo n’elu ndị a e gburu egbu, ka ha wee dị ndụ. Ya mere, e buru m amụma dịka o nyere m iwu, ume ahụ abatakwa n’ime ha, ha wee dị ndụ, ma guzo ọtọ n’elu ụkwụ ha, bụrụ ndị agha dị ukwuu nke ukwuu. Mgbe ahụ, ọ sịrị m, Nwa nke mmadụ, ọkpụkpụ ndị a bụ ụlọ Israel niile: lee, ha na-ekwu, Ọkpụkpụ anyị akpọnwụwo, olileanya anyị efuwo: e bipụla anyị iche n’akụkụ anyị. Ya mere, buo amụma, gwa ha, Otu a ka Onye-nwe Chineke kwuru; Lee, O ndị m, m ga-emepe ili unu, mee ka unu si n’ili unu pụta, ma kpọbata unu n’ala Israel. Unu ga-amakwa na abụ m Onye-nwe, mgbe m meghere ili unu, O ndị m, ma mee ka unu si n’ili unu pụta, M ga-etinyekwa Mmụọ m n’ime unu, unu ga-adịkwa ndụ, m ga-edobekwa unu n’ala unu: mgbe ahụ ka unu ga-ama na mụ onwe m, Onye-nwe, ekwuwo ya, mekwaa ya, ka Onye-nwe kwuru. Ezekiel 37:9–14.
Ume nke ahụ nke amụma Ezikiel ahụ bụ ozi nke ịnọchi akara, n’ihi na ọ na-abịa site n’ifufe anọ ahụ.
Mgbe ihe ndị a gasịrị, ahụrụ m ndị mmụọ ozi anọ ka ha guzo n’akụkụ anọ nke ụwa, na-ejide ifufe anọ nke ụwa, ka ifufe ahụ ghara ife n’elu ụwa, ma ọ bụ n’elu oké osimiri, ma ọ bụ n’elu osisi ọbụla. Ahụkwara m mmụọ ozi ọzọ ka ọ na-arịgo site n’ọwụwa anyanwụ, na-enwe akara nke Chineke dị ndụ: o wee tie mkpu n’olu ukwu kpọkuo ndị mmụọ ozi anọ ahụ, ndị e nyere ike imebi ụwa na oké osimiri, sị, Emerụkwala ụwa, ma ọ bụ oké osimiri, ma ọ bụ osisi ndị ahụ, ruo mgbe anyị ga-akara ndị ohu Chineke anyị akara n’egedege ihu ha. Mkpughe 7:1–3.
Ifufe anọ ahụ si n’ọwụwa anyanwụ bilie, ma n’amụma, Alakụba bụ ma “ifufe ọwụwa anyanwụ” ma “ụmụ nke ọwụwa anyanwụ.” “Ume” nke Ezikiel, nke na-agbanwe ahụ ndị e kpụrọ akpụ n’ụdị ka ha bụrụ “oké agha dị ukwuu nke ukwuu,” bụ ozi ahụ nke na-akàrà otu narị na iri anọ na anọ puku ahụ. Ozi nke ịkàrà nke Mkpughe isi nke asaa si n’ọwụwa anyanwụ bilie. Ozi ahụ bụ ozi nke Mkpu Etiti Abalị, ma Zefanaịa na-akọwa ya dịka opi “mkpu megide obodo ndị e wusiri ike, na megide ụlọ elu ndị dị elu.”
Ụlọ elu bụ ihe nnọchianya nke ụka.
“N’ilu ahụ, onye nwe ụlọ ahụ nọchiri anya Chineke, ubi vaịn ahụ bụ mba ndị Juu, ogige ahụ kwa bụ iwu nke Chineke nke bụ nchebe ha. Ụlọ elu ahụ bụ ihe nnọchianya nke ụlọ nsọ ahụ.” The Desire of Ages, 597.
Obodo bụ alaeze n’amụma Bible. Ọchịchị Pope bụ “Babilọn,” “obodo ukwu ahụ.” France, ma emesịa United States, bụ “obodo ukwu ahụ,” nke “Sọdọm na Ijipt.” Jerusalem bụ “obodo ukwu ahụ,” nke si n’eluigwe rịdata. Ozi Zefanaịa na-emegide obodo dị iche iche na ụlọ elu, ma ọ bụ na-emegide njikọ ụka na ọchịchị, nke n’ịkọwa ya bụ onyinyo anụ ọhịa ahụ. Nke a bụ ozi “nzuzo” nke Daniel isi nke abụọ.
Tupu ntakịrị oge tupu iwu ụbọchị Sọnde ahụ apụta, ya bụ, ule oyiyi ọlaedo nke Nebukadneza nke dị na Daniel isi nke atọ, ozu ndị nwụrụ anwụ ga-eteta ma gbanwee bụrụ agha dị ike iji kpọsaa ozi ahụ nke na-amata ma na-emegide nrụpụta njikọ nke ụka na steeti, ebe n’otu oge ahụ ọ na-amata na Alakụba bụ ngwá ọrụ nlekọta Chineke nke Ọ na-eji eme ka ikpe Ya bịakwasị ndị na-amanye ofufe ụbọchị Sọnde, dị ka O mere n’akụkọ ihe mere eme gara aga. Ozi ahụ na-amata na mgbe oyiyi ahụ etolitela nke ọma n’uju, ma na-amanye akara nke anụ ọhịa ahụ, a ga-emejuputa ikpe ahụ.
Ọ dịghị ebe a kpọmkwem tụrụ aka n’ime Daniel isi nke atọ gbasara onyinyo nke anụ ọhịa ahụ nke na-eduga ruo ma ruo n’izu oke ya n’iwu ụbọchị Sọnde, ma ozi nke atọ apụghị ịdị ma e wezụga na nke mbụ na nke abụọ dị, n’ihi na a ga-etinyerịrị Daniel isi nke abụọ n’ikpughe eziokwu ndị ahụ a nọchiri anya ha n’ime Daniel isi nke atọ. “Ihe nzuzo” nke nrọ onyinyo ahụ dị n’isi nke abụọ na-akọwapụta ndị Chineke ka ha na-amata ihe ndụ na ọnwụ pụtara n’onyinyo ahụ nke Nebukadneza, bụ onyinyo nke anụ ọhịa ahụ.
Ezi uche doro nsọ na-achọ ka, mgbe Nebukadneza kpebiri na ọ ga-eme emume nraranye nye arụsị ọlaedo ya, a ga-ebu ụzọ wuo arụsị ahụ, ndị na-akụkwa egwú ga-adị mkpa ịmụ ma mee ọzụzụ nke egwú ha ga-akpọ n’emume ahụ. A ghaghị inwe nkwadebe tupu oge eruo nke owuwu na-aga n’ihu ruo oge ụfọdụ, ya na igwu ala, itinye ntọala, ịkwado ihe owuwu n’elu ntọala, na ndị ọrụ na-abịa na-alakwa, nkwadebe ahụ bụrụkwa iwulite onyinyo nke nrọ Nebukadneza; ma nganga Nebukadneza kpebiri ime onyinyo nke naanị otu anụ ọhịa, ọ bụghị alaeze niile nke amụma Akwụkwọ Nsọ. Owuwu nke onyinyo ahụ bụ ule ndị nke Chineke ga-agafe tupu oge ebere emechie, na tupu e kaa ha akara, tupu egwú ahụ amalite.
Ezi uche edoro nsọ na-amata kwa na Shedrak, Mishak na Abednego abụghị nanị ndị ohu Hibru hụrụ nkwadebe e mere tupu emee emume nraranye nke ihe oyiyi ọlaedo ahụ. Ha bụ naanị ndị Hibru ghọtara ihe nkwadebe ndị ahụ pụtara dị ka ịdọ aka ná ntị gbasara ndụ na ọnwụ, ma mee nkwadebe nke ha n’onwe ha maka nsogbu ahụ na-abịa.
N’akụkụ okwu sitere n’aka Sister White dị na mbido isiokwu a, ọ bụghị nanị na ọ na-eme ka iwu Zephaniah kwekọọ na oyiyi ọlaedo Nebuchadnezzar na iwu Ụbọchị Sọnde, kama ọ na-akọwapụtakwa iwu ajọ omume nke Aịsaịa.
Ahuhu diri ndị ahụ na-enye iwu na-ezighị ezi, na ndị na-ede mmegbu nke ha tụrụ n’iwu; Iji wezuga ndị nọ ná mkpa n’ikpe ziri ezi, na iji napụ ndị ogbenye nke ndị m ikike ha, ka ụmụanyị di ha nwụrụ bụrụ anụrị ha, ka ha wee kwakọrọ ụmụ mgbei! Ma gịnị ka unu ga-eme n’ụbọchị nleta, na n’ime mbibi nke ga-esi n’ebe dị anya bịa? Ònye ka unu ga-agbakwuru maka enyemaka? Òleekwa ebe unu ga-ahapụ ebube unu? Aịzaya 10:1–3.
“Iwu na-ezighị ezi” nke Aịzaya, bụ iwu Sọnde, ma ọ bụ “ụbọchị nleta” na “mbibi,” nye United States, n’ihi na “ndapụ-okwukwe nke mba” na-esochi “mbibi nke mba.” Dị ka Aịzaya si kwuo, n’oge iwu Sọnde, nke bụkwa oyiyi ọlaedo Nebukadneza, “mbibi” ahụ “ga-esi n’ebe dị anya bịa.”
Chetaanụ nke a, ma gosi onwe unu dị ka ndị ikom; kpọghachitenụ ya ọzọ n’uche, unu ndị na-emebi iwu. Chetaanụ ihe ndị mbụ nke oge ochie: n’ihi na Abụ m Chineke, ọ dịghịkwa onye ọzọ; Abụ m Chineke, ọ dịghịkwa onye yiri m, Onye na-ekwupụta ọgwụgwụ site na mmalite, na site n’oge gboo ihe ndị a na-emebeghị eme, na-asị, Ndụmọdụ m ga-eguzo, M ga-emekwa ihe niile masịrị m: na-akpọ nnụnụ na-eri anụ site n’ọwụwa anyanwụ, nwoke ahụ nke na-emezu ndụmọdụ m site n’ala dị anya: ee, ekwuwo m ya, M ga-emekwa ka o mezuo; ezubere m ya, M ga-emekwa ya. Geenụ m ntị, unu ndị obi unu siri ike, ndị nọ n’ebe dị anya site n’ezi omume: Ana m eme ka ezi omume m bịaruo nso: ọ gaghị adị anya, nzọpụta m agaghịkwa akwụsị oge: M ga-edobekwa nzọpụta na Zayọn nye Izrel, ebube m. Aịzaya 46:8–13.
Aịzaya tinyere amaokwu a n’ọgwụgwụ oge ichere ahụ, n’ihi na mgbe ahụ “nzọpụta ya agaghi”zi “egbu oge.” Ọ bụ n’ọgwụgwụ ụbọchị atọ na ọkara nke Mkpughe iri na otu. A na-akara njedebe oge ichere ahụ site n’abịbịa ozi nke Mkpu Etiti Abalị, mgbe nnukwu agha Ezikiel biliri guzoro. Mgbe ha biliri guzoro, a na-ebuli ha elu dị ka ọkọlọtọ n’ime isi nke iri na otu nke Mkpughe.
Mgbe ụbọchị atọ na ọkara gasịrị, Mmụọ nke ndụ sitere n’aka Chineke banyere n’ime ha, ha wee guzoro ọtọ n’ukwu ha; nnukwu egwu wee dakwasị ndị hụrụ ha. Ha wee nụ nnukwu olu sitere n’eluigwe na-asị ha, Rịgonenụ ebe a. Ha wee rigoo n’eluigwe n’ime igwe ojii; ndị iro ha wee hụ ha. N’otu awa ahụ kwa, nnukwu ala ọma jijiji mere, otu ụzọ n’ime iri nke obodo ahụ wee daa, ma n’ala ọma jijiji ahụ e gburu mmadụ puku asaa: ndị fọdụrụnụ wee tụọ egwu, wee nye Chineke nke eluigwe otuto. Ahụhụ nke abụọ agafewo; ma, lee, ahụhụ nke atọ na-abịa ọsọ ọsọ. Mkpughe 11:11–14.
Ndị akaebe abụọ nke Mkpughe iri na otu na-arịgoro n’eluigwe dịka ọkọlọtọ, n’otu awa ahụ ala ọma jijiji ahụ na-eme, nke bụ iwu ụbọchị Sọnde. N’oge ahụ, ma ọ bụ dịka Jọn siri kwuo, “n’oge awa ahụ,” dịka Aịsaịa, isi nke iri anọ na isii, si dị, Chineke na-akpọ “nwoke ahụ” nke na-emezu nzube Ya, onye bụkwa “nnụnụ na-eri anụ sitere n’ọwụwa anyanwụ.” Nnụnụ na-eri anụ ahụ, ya bụ “nwoke ahụ” Chineke ji arụzu nzube Ya, si na “ala dị anya” bịa. N’Aịsaịa isi nke iri, n’oge “iwu na-ezighị ezi” ahụ nke bụ iwu ụbọchị Sọnde, “mbibi” nke United States si “n’ebe dị anya” bịa. “Ọwụwa anyanwụ” bụ ihe nnọchianya nke Islam, n’ihi na n’amụma, a na-akpọ ha ma “ụmụ ọwụwa anyanwụ,” ma “ifufe ọwụwa anyanwụ.” “Nnụnụ” n’amụma bụ okpukpe, dịka e si anọchi anya Babilọn dịka ọnụ ụlọ mkpọrọ jupụtara n’nnụnụ niile na-asọ oyi na ndị na-adịghị ọcha. “Nnụnụ na-eri anụ” ahụ nke si n’ala dị anya nke dị n’ọwụwa anyanwụ abịa, bụ okpukpe Islam.
O tie mkpu n’olu ike, na-asị, Babulọn ukwu adaala, adaala, ọ ghọwokwa ebe obibi ndị mmụọ ọjọọ, na ebe nchekwa nke mmụọ ọ bụla rụrụ arụ, na ọnụ ụlọ nke nnụnụ ọ bụla na-adịghị ọcha nke a na-akpọkwa asị. Mkpughe 18:2.
Njikọ okpukpu atọ nke Babilọn nke oge a na-anọchi anya ụdị ọchịchị atọ, ma kwa ụdị okpukpe atọ. Okpukpe nke Mba Ndị Jikọrọ Ọnụ bụ ime mmụọ, okpukpe nke United States bụ Protestantizim dapụrụ n’ezi okwukwe, okpukpe nke poopu bụ Katọlik. A na-anọchi anya nkwenkwe okpukpe ndị ahụ nile mgbe ụfọdụ dịka ụmụnwaanyị, ma kwa dịka nnụnụ. Ọ bụ ike okpukpe na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke Mba Ndị Jikọrọ Ọnụ, nke United States bụ eze bụ isi ya, na-etinye ọchịchị poopu n’ocheeze nke ụwa. N’akwụkwọ Zekaraịa, ọ bụ nnụnụ abụọ na-eguzobe poopu, onyeozi Pọl kpọrọ “onye ajọ omume ahụ” n’akwụkwọ nke abụọ nke Ndị Tesalonaịka.
Mgbe ahụ, mmụọ-ozi ahụ nke na-agwa m okwu pụrụ, sị m, Welie ugbu a anya gị elu, hụkwa ihe a bụ nke na-apụta. M wee sị, Gịnị ka ọ bụ? O wee sị, Nke a bụ efah nke na-apụta. Ọ sịkwa ọzọ, Nke a bụ ọdịdị ha n’elu ụwa niile. Ma, lee, e weliri otu talenti nke ndu; nke a bụkwa nwanyị nke nọ ọdụ n’etiti efah ahụ. O wee sị, Nke a bụ ajọ omume. O wee tụba ya n’etiti efah ahụ; o wee tụbakwa ibu ndu ahụ n’ọnụ ya. Mgbe ahụ, m weliri anya m elu, leekwa, ma, lee, ụmụ nwanyị abụọ bịara apụta, ifufe dịkwa n’akụkụ nku ha; n’ihi na ha nwere nku dị ka nku ụgba; ha wee bulie efah ahụ n’etiti ụwa na eluigwe. Mgbe ahụ, m sịrị mmụọ-ozi ahụ nke na-agwa m okwu, Ebee ka ndị a na-eburu efah ahụ? O wee sị m, Iwuuru ya ụlọ n’ala Shinah: a ga-emekwa ka ọ guzosie ike, debeekwa ya n’ebe ahụ n’elu ntọala nke ya. Zekaraịa 5:5–11.
Ẹfa bụ nkata e ji atụ ihe. Ụmụnwaanyị abụọ ndị ahụ na-etinye ẹfa ahụ, ma ọ bụ nkata ahụ ndịisi ụka Papacy nọ n’etiti ya, bụ ụka abụọ. Okpukpe abụọ ga-ewere okpukpe ahụ nke a kọwara n’Akwụkwọ Nsọ dịka “onye ajọ omume ahụ” wee wuo ya ụlọ n’ala Shina. Shina bụ aha ọzọ e ji akpọ Babilọn, ma ụka Katọlik bụ Babilọn ukwu ahụ n’ụbọchị ikpeazụ.
Ụmụ nwanyị abụọ ahụ nke “na-eme ka” nwanyị ajọ omume ahụ guzosie ike na Babilọn, nwere “ifufe n’akụkụ nku ha.” Ụmụ nwanyị ahụ bụkwa nnụnụ, n’ihi na ha nwere “nku,” ma ihe ha ji kwado idobe nwanyị ahụ bụ “ifufe” nke Islam, n’ihi na Islam na-eme ka aka mmadụ nile zukọta ọnụ. Nwanyị ahụ e buliri elu, abụrụwo onye e jidere n’ime efah ahụ kemgbe ọnyá ya na-egbu egbu n’afọ 1798, n’ihi na e debere ibu ndu n’ọnụ efah ahụ ọ nọ n’ime ya. Ma mgbe egwu nke emume ofufe Nebukadneza malitere, ụmụ nwanyị abụọ ahụ nke Protestantism si n’ezi okwukwe dapụ na Spiritualism na-ewepụ ibu ndu ahụ, ma bulie isi nke asatọ ahụ, nke sitere na asaa ahụ.
“Ka anyị na-abịarukwu nso n’ọgba aghara ikpeazụ, ọ dị oke mkpa nke ukwuu ka nkwekọrịta na ịdị n’otu dịrị n’etiti ndị ngwá ọrụ nke Onyenweanyị. Ụwa juputara n’oké ifufe na agha na esemokwu. Ma n’okpuru otu isi—ike poopu—ndị mmadụ ga-ejikọta onwe ha imegide Chineke n’ime onye nke ndị akaebe Ya. A na-eji nnukwu onye ndapụnara okwukwe ahụ kpọchie njikọ a. Mgbe ọ na-achọ ijikọta ndị ọrụ ya n’ịlụ ọgụ megide eziokwu, ọ ga-arụkwa ọrụ ikewa na ịchụsasị ndị na-akwado ya. Ekwo ekworo, iche ihe ọjọọ n’obi, ikwu okwu ọjọọ, ọ bụ ya na-akpalite ha ka ha mepụta esemokwu na nkewa.” Testimonies, volume 7, 182.
Njikọ nke ugboro atọ ahụ na-ebuli ndị ụkọchukwu papa elu dịka isi, n’ihi na ha bu n’obi ibibi mba ahụ a na-achọghị.
N’ihi na, lee, ndị iro gị na-eme mkpọtụ: ma ndị kpọrọ gị asị ewelitela isi. Ha ewepụtawo ndụmọdụ aghụghọ megide ndị gị, ma gbaa izu megide ndị nzuzo gị. Ha asịwo, Bịanụ, ka anyị bibie ha ka ha ghara ịbụ mba; ka a ghara icheta aha Izrel ọzọ. Abụ Ọma 83:2–4.
Nnụnụ pụtara okpukpe, ma “nnụnụ na-eri anụ si n’ọwụwa-anyanwụ” nke Chineke na-akpọ n’“oge awa” nke iwu ụbọchị Sọnde, mgbe a na-ekwusa ozi nke Mkpu Etiti Abalị, bụ Alakụba. Ọ bụ ya mere n’otu awa ahụ ndị nwụrụ anwụ e mere ka ha bilie ji arịgo n’eluigwe dịka ọkọlọtọ, “ahụhụ nke atọ” nke Alakụba ji abịa ngwa ngwa. Nke a bụ ihe kpatara Aịsaịa ji kwuo n’amaokwu nke mbụ nke isi nke iri, “Ahụhụ” diri ndị na-ekpebi iwu ajọ omume. “Ahụhụ” ndị dị na Mkpughe bụ Alakụba, Alakụba bụkwa ikpe nlekọta Chineke, ma ọ bụ ngwáọrụ, ma ọ bụ mkpara (Aịsaịa 10:5) nke Chineke ji ata United States ahụhụ n’ihi ime ka ife ofufe ụbọchị Sọnde bụrụ iwu.
Aịzaya isi nke iri anọ na isii na-akọwapụta “nnụnụ na-eripịapụ ihe si n’ọwụwa anyanwụ” dịka “nwoke ahụ nke na-emezu ndụmọdụ m.” “Nwoke” ahụ bụ Alakụba, a na-akpọkwa ya “si n’ala dị anya,” n’ihi na Chineke “zubere” ikpe United States, ma emesịa ụwa, n’ihi mmejuputa iwu ụbọchị Sọnde, dịka O mere n’oge ndị gara aga na Rom ndị ọgọ mmụọ na opi anọ mbụ, ma mesịa na Rom papal n’opi “Ahụhụ” nke ise na nke isii. Ebumnuche Ya n’Aịzaya isi nke iri anọ na isii bụ ịkpọ “nnụnụ na-eripịapụ ihe si n’ọwụwa anyanwụ,” Ọ na-emekwa ka ndị Ya ndị na-achọ ịghọta ndụmọdụ Ya na ebumnuche Ya mara, sị, “Chetanụ ihe mbụ nke oge ochie: n’ihi na Abụ m Chineke, ọ dịghịkwa onye ọzọ; Abụ m Chineke, ọ dịghịkwa onye dị ka m, Na-ekwupụta ọgwụgwụ site ná mmalite, na site n’oge ochie ihe ndị a na-emebeghị, na-asị, Ndụmọdụ m ga-eguzo, m ga-emekwa ihe ụtọ m nile.”
N’amaokwu nke atọ nke Aịsaịa isi nke iri, Aịsaịa dekọrọ ajụjụ atọ dị mkpa:
Gịnịkwa ka unu ga-eme n’ụbọchị nleta, na n’ime mbibi ahụ nke ga-esi n’ebe dị anya bịa? ònye ka unu ga-agbaga ya maka enyemaka? òleekwa ebe unu ga-ahapụ ebube unu? Aịzaya 10:3.
Ajụjụ ikpeazụ na-egosi na ala ahụ dị ebube na-atụfu ebube ya n’iwu na-adịghị ezi omume. Ebube nke United States bụ Iwu Nchekwube ya, nke a na-agbaji kpamkpam n’iwu ụbọchị Sọnde.
“Ma Ụkpụrụ-Iwu ahụ na-ekwe ndị mmadụ nkwa ikike nke ịchị onwe ha, site n’itinye ndokwa na ndị nnọchiteanya ndị a họpụtara site na ntuli aka nke ọha ga-eme ma lekọta iwu. E nyekwara nnwere onwe nke okwukwe okpukpe, ebe e kwere ka nwoke ọbụla fee Chineke ofufe dịka ntụziaka nke akọ na uche ya si dị. Ọchịchị ndị mmadụ na Protestantism ghọrọ ụkpụrụ ndị bụ isi nke mba ahụ. Ụkpụrụ ndị a bụ ihe nzuzo nke ike na ọganihu ya.” The Great Controversy, 441.
Ọ bụ Iwu Ukwu ahụ nke na-akọwapụta ebube ahụ a hapụrụ n’ájá n’oge iwu ụbọchị ụka.
“Mgbe mba ahụ nke Chineke rụworo ọrụ n’ihi ya n’ụzọ dị ịtụnanya nke ukwuu, nke O meekwaara ka ọta nke Ike Ya nile kpuchie ya, hapụrụ ụkpụrụ Protestant, ma site n’aka ndị omeiwu ya nyere Romanism nkwado na nkwado n’ịkwụsị nnwere onwe nke okpukpe, mgbe ahụ Chineke ga-arụ ọrụ n’ike nke Ya n’ihi ndị Ya bụ ndị eziokwu. A ga-eme ihe ike ọchịchị aka ike nke Rome, ma Kraịst bụ ebe mgbaba anyị.” Testimonies to Ministers, 206.
N’iwu na-ezighị ezi” nke Aịsaịa, nke bụ iwu Ụka, ebube nke United States apụọla, ọ na-azakwa ozugbo ajụjụ nke abụọ nke Aịsaịa mgbe ọ na-agbaga n’amụma gaa na United Nations, njikọ aka eze iri ahụ nke Mkpughe isi nke iri na asaa, ịchọ enyemaka iji dozie mwakpo Islam nke “Ahụhụ” nke atọ. Ajụjụ mbụ n’ime ajụjụ atọ ahụ na-akọwapụta ọnọdụ mbibi nke iwu Ụka nke na-eme ka United States bido ọrụ ya na-esonụ nke ịmanye ụwa nile ka ọ nabata ngwakọta ụka na ọchịchị, dịka e si nọchite ya anya n’ịdị n’otu nke United Nations na Ụka Katọlik, ebe pope nọ n’aka ọchịchị nke mmekọrịta ahụ na-adịghị nsọ. Ọ na-akpọ mbibi ahụ “ụbọchị nleta.” Eziokwu amụma ndị a niile na-adakọ n’otu na emume nraranye Nebukadnezaara maka ihe oyiyi ọlaedo ahụ.
Anyị ga-aga n’ihu n’isi nke atọ nke Daniel n’isiokwu na-esonụ.
“N’akụkọ ihe mere eme nke Nebukadneza na Belshaza, Chineke na-agwa ndị nke taa okwu. Ikpe ọmụma nke ga-adakwasị ndị bi n’ụwa n’ụbọchị a ga-abụ n’ihi ịjụ ha jụrụ ìhè. Ikpe ọmụma anyị n’ikpe ikpe agaghị esi n’eziokwu ahụ pụta na anyị ebiela n’ime njehie, kama ọ ga-esi n’eziokwu ahụ pụta na anyị elegharala ohere sitere n’Eluigwe anya, bụ ndị e nyere iji chọpụta eziokwu. Ụzọ na ihe enyemaka nile e ji amata eziokwu nke ọma dị n’aka mmadụ niile iru; ma, dị ka eze ahụ na-eme ihe na-atọ ya ụtọ ma na-achọ naanị onwe ya, anyị na-enye ihe ndị na-adọrọ ntị mma, na-atọ anya ụtọ, ma na-enye ire afọ ojuju, nlebara anya karịa ihe ndị na-eme ka uche baa ọgaranya, bụ akụ dị nsọ nke eziokwu. Ọ bụ site n’eziokwu ka anyị pụrụ ịza ajụjụ ukwu ahụ, ‘Gịnị ka m ga-eme ka a zọpụta m?’” Bible Echo, September 17, 1894.