N’isi nke iri nke Mkpughe, ebe e ji gosipụta akụkọ ozi nke mmụọ-ozi mbụ na nke abụọ, a gwara Jọn, dị ka akara nke ndị Chineke n’ụbọchị ikpeazụ, tupu oge eruo, na a ga-enwe ndakpọ olileanya n’akụkọ ihe mere eme nke ọ nọchiri anya ya n’ụzọ ihe nnọchianya; ndakpọ olileanya ahụkwa bụ akụkụ nke akụkọ ihe mere eme nke mmụọ-ozi mbụ na nke abụọ nke e mechiri emechi n’ịghọta nke ndị Millerite, iji nwalee okwukwe ha.
Olu ahụ nke m nụrụ site n’eluigwe gwakwara m ọzọ okwu, sị, Gaa were obere akwụkwọ ahụ nke meghere emepe dị n’aka mmụọ ozi ahụ nke guzoro n’elu oke osimiri na n’elu ụwa. M wee gawa n’ebe mmụọ ozi ahụ nọ, sị ya, Nye m obere akwụkwọ ahụ. O wee sị m, Were ya, rie ya kpamkpam; ọ ga-eme ka afọ gị dị ilu, ma n’ọnụ gị ọ ga-atọ ụtọ dịka mmanụ aṅụ. M wee were obere akwụkwọ ahụ n’aka mmụọ ozi ahụ, rie ya kpamkpam; ọ dịkwara m n’ọnụ ụtọ dịka mmanụ aṅụ: ma ozugbo m richara ya, afọ m wee dị ilu. Mkpughe 10:8–10.
N’amaokwu nke iri, Jọn na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme sitere n’ụbọchị Ọgọst 11, 1840, mgbe mmụọ ozi ahụ dị ike si n’eluigwe rịdata, nwee obere akwụkwọ n’aka ya, ruo n’Oké Nkụda Mmụọ nke Ọktoba 22, 1844. Tupu o jiri akara atụ nọchie anya akụkọ ahụ, a gwara ya site n’“olu ahụ” ọ “nụrụ site n’eluigwe” na-agwa ya na mgbe ọ ga-eri obere akwụkwọ ahụ, “ọ ga-eme ka afọ gị bụrụ ihe ilu, ma n’ọnụ gị ọ ga-atọ ụtọ dị ka mmanụ aṅụ.” Nkụda mmụọ ilu ahụ bụ ihe nwalere okwukwe ndị Millerite, ọ dịghịkwa mma ka ha mara banyere nkụda mmụọ ahụ tupu o rute; ma Jọn na-anọchi anya ndị nke ụbọchị ikpeazụ, ndị a chọrọ ka ha mara eziokwu ndị metụtara nkọwapụta nke ihe omume ndị ahụ, ndị bụ akụkọ ihe mere eme nke ozi mmụọ ozi mbụ na nke abụọ.
Akụkọ nsọ ahụ na-egosi na a ga-ewetara ndị nke ụbọchị ikpeazụ ule, ma ule ahụ ga-adabere n’ihe nke ọ bụghị ihe kacha mma ka ha ghọta tupu oge ule ahụ eruo; ma, ọ bụghị otu ahụmịhe ahụ kpọmkwem nke ndị Millerait, ọ bụ ezie na o kwekọrọ n’ụzọ zuru oke na nkọwa nke ihe ndị ahụ mere dị ka mmụọ ozi mbụ na nke abụọ nọchiri anya ha, n’ihi na égbè-eluigwe asaa ahụ kwa na-anọchi anya, “ihe ndị ga-eme n’ọdịnihu nke a ga-ekpughe n’usoro ha.”
Ọ bụ ezie na achọrọ ka ha mara akụkọ ntọala nke ndị Millerait, ndị nke Chineke n’ụbọchị ikpeazụ ga-emezu otu nkọwapụta ahụ nke ihe omume dị ka ndị Millerait mere; ma ihe ahụ nwara ndị Millerait—nke kacha dị mma ka ha ghara ịma ya tupu oge eruo—ga-abụ ule dị iche, nke e butere site n’otu akụkụ e mechiri emechi ruo mgbe oge ruru ka Ọdụm nke ebo Juda meghee Mkpughe nke Jisọs Kraịst, nke na-eme n’ime akụkọ zoro ezo nke amaokwu nke iri anọ nke Daniel iri na otu.
Ihe e mechiri emechi ka a haziri iji nwalee ndị Chineke nke ụbọchị ikpeazụ, ule ahụ kwa ga-adaba n’otu ihe-ngosi ụzọ ebe a nwara ndị Millerite, n’ihi na ma n’ime mmezu mbụ n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite ma ọ bụ n’ime mmezu ikpeazụ nke ụbọchị ikpeazụ, égbè eluigwe asaa ahụ bụ “nkọwapụta nke ihe ndị ga-eme” “nke a ga-ekpughe n’usoro ha.”
Ihe a na-amabeghị nke ọma n’ebe nile bụ na dịka Jọn na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme nke mgbada Kraịst ya na obere akwụkwọ ahụ n’Ọgọst 11, 1840 ruo n’Ihe Nkụda Mmụọ Ukwu nke Ọktoba 22, 1844, otu akụkọ ihe mere eme ahụ kwa ka e ji mgbada nke mmụọ-ozi nke abụọ n’April 19, 1844, nọchite anya ya. A pụrụ ịghọta nkụda mmụọ mbụ ahụ dịka nkụda mmụọ nke Jọn, onye, mgbe o risịrị obere akwụkwọ ahụ n’Ọgọst 11, 1840, zutere nkụda mmụọ n’April 19, 1844. Mgbe nkụda mmụọ ahụ rutere, mmụọ-ozi nke abụọ ahụ wedara ala na “ederede” n’aka ya.
“E nyere mmụọ-ozi ọzọ dị ike iwu ka ọ rịdata n’ụwa. Jizọs tinyere otu akwụkwọ n’aka ya, ma ka ọ na-abịa n’ụwa, o tie mkpu sị, ‘Babilọn adawo, adawo.’ Mgbe ahụ, ahụrụ m ndị ahụ nwere ndakpọ olileanya ka ha buliekwa anya ha eluigwe ọzọ, na-ele anya n’okwukwe na n’olileanya maka mpụta nke Onyenwe ha. Ma ọtụtụ dị ka ndị nọgidere n’ọnọdụ nzuzu, dị ka a ga-asị na ha na-arahụ ụra; ma enwere m ike ịhụ akara nke nnukwu mwute n’ihu ha. Ndị ahụ nwere ndakpọ olileanya hụrụ site n’Akwụkwọ Nsọ na ha nọ n’oge ichere ahụ, na na ha ga-eji ndidi chere mmezu nke ọhụụ ahụ. Otu ihe akaebe ahụ nke duru ha ile anya maka Onyenwe ha n’afọ 1843, durukwara ha ịtụ anya Ya n’afọ 1844. Ma ahụrụ m na imerime mmadụ enwebeghị ike ahụ nke kpọpụtara okwukwe ha ìhè n’afọ 1843. Ndakpọ olileanya ha emeela ka okwukwe ha daa mba.” Early Writings, 247.
Akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite nke Jọn na-anọchi anya ya n’isi nke iri, bụ akụkọ ihe mere eme nke mmụọ ozi mbụ nakwa nke mmụọ ozi nke abụọ. Ịrịda nke mmụọ ozi mbụ ya na ozi, na ịrịda nke mmụọ ozi nke abụọ ya na ozi, na-akara mmalite nke akụkọ ihe mere eme nke ọ bụla n’ime ha, nke abụọ ahụ mechara kwụsị n’ime mmechuihu, ọ bụ ezie na Jọn na-egosi n'ụzọ ka kpọmkwem akụkọ ihe mere eme dum nke mmụọ ozi abụọ ahụ. Ọbụna mgbe Ọktoba 22, 1844 gasịrị, mgbe mmụọ ozi nke atọ bịarutere ya na ozi, mmechuihu nke nnupụisi nke 1863 na-enye àmà nke atọ banyere oge nke na-amalite site n’ozi ma kwụsị n’ime mmechuihu.
Mmechuihu mbụ nke mmegharị nke mmụọ-ozi nke atọ n’ụbọchị Julaị 18, 2020, bụ ihe yiri mmechuihu mbụ nke ndị Millerait. E mechiri otu eziokwu emechi, dịka e si mechie eziokwu nke 1844 site n’Onyenwe anyị ijide aka Ya n’elu njehie dị n’ime ụfọdụ n’ime ọnụọgụ ndị ahụ, nke butere mmechuihu mbụ nke ndị Millerait. Mgbe e mechara ghọta njehie ahụ, a kpọghewo njehie ahụ, dịka Ọdụm nke ebo Juda wepụrụ aka Ya. Njehie nke Julaị 18, 2020, sitere n’ịjụ ikweta na e weliri aka Ya n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, mgbe Ọ kpọsara na “oge agakwaghị adị.”
Ma ọ̀ bụ mmegharị Filadelfịa nke ndakpọ olileanya mbụ nke mmụọ-ozi mbụ, ma ọ bụ ndakpọ olileanya mbụ nke mmegharị Laodisia nke mmụọ-ozi nke atọ, aka Ya na-anọchi anya ihe-ọ̀tụ̀tụ̀ ụzọ ahụ. N’abalị iri na itoolu nke Eprel, 1844, na n’abalị iri na asatọ nke Julaị, 2020, ndakpọ olileanya ahụ mụrụ oge ịgbasasị. Ndị a chịkọtara n’ụbọchị iri na otu nke Ọgọst, 1840, ma ọ bụ n’ụbọchị iri na otu nke Septemba, 2001, ka a gbasasịrị, ma mgbe ahụ Kraịst malitere ịchịkọta ndị Ya nke ugboro abụọ.
Ọ chịkọtala otu ndị mmadụ malite na Septemba 11, 2001, n’ihi na, dịka e gosiri ya site n’ime baptizim Kraịst, ọ bụ mgbe akara nsọ ahụ nke Chukwu na-arịdata ka Ọ na-amalite ịchịkọta ndị na-eso ụzọ Ya, ọ bụghị tupu ahụ. Mgbe ahụ, mgbe mgbasa gasịrị, Kraịst na-achịkọta ndị Ya nke ugboro nke abụọ. Kraịst chịkọtara ndị na-eso ụzọ Ya malite n’ime baptizim Ya, ma mgbe mgbasa nke obe kpatara gasịrị, Ọ malitere ịchịkọta ndị na-eso ụzọ Ya nke ugboro nke abụọ. Eziokwu amụma ahụ banyere nchịkọta nke ugboro nke abụọ nke malitere n’ọnwa Julaị 2023, bụ akụkụ nke ihe e mechiri emechi na Julaị 18, 2020, ọ bụ ezie na o doro anya na ọ bụ otu akụkụ nke akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite.
N’ama nke iri anọ nke Daniel iri na otu, anụ-ọhịa ahụ si n’olulu enweghị ala biliri wee gbuo mpi abụọ ahụ nke anụ-ọhịa ụwa n’afọ 2020. N’ọnwa Julaị nke afọ 2023, Onye-nwe anyị bidoro ịchịkọta ndị Ya nke ụbọchị ikpeazụ nke ugboro abụọ. A na-anọchi usoro nke ịchịkọta ahụ n’ime akụkọ nsọ nke ndị Millerite, ma n’ime akụkọ ahụ, e nwere ndị àmà akụkọ ihe mere eme abụọ banyere ịchịkọta ndị Ya nke ugboro abụọ. Usoro ịchịkọta ahụ bụ akụkụ amụma e mechiri emechi ruo n’ọnwa Julaị 2023. A na-emezu ọrụ nke ịchịkọta ndị Ya nke ugboro abụọ n’oge akụkọ ihe mere eme nke Agha Ukraine, kpọmkwem tupu ntuli aka nke ugboro abụọ nke onye isi ala nke asatọ, onye si n’ime ndị asaa.
N’ụbọchị Ọgọst 11, 1840, Onye-nwe-anyị chịkọtara mmegharị Millerite ahụ, Ọ kpọkwara mkpokọta ahụ akara site n’iweta chaatị 1843, nke e bipụtara n’ọnwa Mee nke 1842. Chaatị ahụ nọchitere ozi ntọala ahụ, n’ihi na n’oge ahụ Ọ na-atọ ntọala ụlọ nsọ Millerite ahụ. Ibdaba nke mmụọ-ozi nke Mkpughe isi nke iri, n’ụbọchị Ọgọst 11, 1840, kwekọrọ na baptism nke Kraịst, nke, n’etiti ihe ndị ọzọ, kpọrọ akara mmalite nke Kraịst ịhọrọ ndị na-eso ụzọ Ya.
“Site n’ịkpọ Jọn na Andru na Saịmọn, nke Filip na Natanayel, ka e bidoro ntọala nke nzukọ Kraịst. Jọn duziri mmadụ abụọ n’ime ndị na-eso ụzọ ya gakwuru Kraịst. Mgbe ahụ otu n’ime ndị a, bụ Andru, hụrụ nwanne ya nwoke, wee kpọọ ya ka ọ bịakwute Onye Nzọpụta. E mesịa, a kpọrọ Filip, ya onwe ya wee gawa ịchọ Natanayel.” The Desire of Ages, 141.
Ọrụ William Miller site n’oge ọgwụgwụ ahụ na 1798 ruo August 11, 1840, nọchiri anya ọrụ Jọn Onye Na-eme Baptizim; ma mgbe mmụọ ozi nke Mkpughe iri rịdatara, dịka e gosiri ya n’ụdị site n’ịrida nke Mmụọ Nsọ n’oge baptizim nke Kraịst, Onyenwe anyị “kpọkọtara” ndị na-eso ụzọ Ya ndị bụ ntọala. Ndị àmà abụọ a na-egosi na Kraịst kpọkọtara ndị Ya nke ụbọchị ikpeazụ na September 11, 2001, mgbe mmụọ ozi nke Mkpughe isi nke iri na asatọ rịdatara; ma dịka o mere ndị Millerite, a ga-anwale ha site n’otu akụkụ nke égbè eluigwe asaa ahụ nke e mechiri emechi, wee mgbe ahụ Onyenwe anyị akpọkọtakwa ndị Ya ugboro nke abụọ.
Nzukọ nke abụọ nke ndị Chineke n’ụbọchị ikpeazụ malitere n’akụkọ ihe mere eme a nọchiri anya ya n’ókè njedebe nke amaokwu nke iri na otu, nke isi nke iri na otu nke Daniel, kpọmkwem tupu mmeri Putin meriri Ukraine, ma kpọmkwem tupu amaokwu nke iri na abụọ, ebe àmà amụma nke Russia na Putin kwụsịrị. Ya mere, Daniel isi nke iri na otu, amaokwu nke iri na otu, kwekọrọ na Mkpughe isi nke iri na otu, amaokwu nke iri na otu, n’ihi na ọ bụ n’ebe ahụ ka a kpọlitere ndị àmà abụọ ahụ ọzọ n’ndụ.
N’akụkọ Millerite dị nsọ, Onyenwe anyị malitere ịkpọkọta ndị Ya ugboro nke abụọ mgbe ndakpọ olileanya nke Eprel 19, 1844 gasịrị, ma ihe Onyenwe anyị jiri kpọkọta ndị Ya n’oge ahụ bụ nghọta na ha na-emezu oge ichere nke ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ dị na Matiu isi nke iri abụọ na ise, nakwa Habakuk isi nke abụọ. Ka ndị Millerite wee mata ọnọdụ ha ma laghachi, ha aghaghị ịmata onwe ha dịka ndị a na-anọchi anya n’ime Okwu amụma nke Chineke. Ha kwesiri ịhụ na ha bụ ndị Chineke, n’iche iche na ndị ahụ na-ekwupụta na ha bụ ndị Ya. N’ịkpọkọta ndị Ya dara mba n’olileanya, Ọ nọ na-enye ihe atụ nke ọkọlọtọ ahụ a na-ebuli elu nye ndị mba ọzọ, si otu a na-emesi ọdịiche dị n’etiti ndị Ya eziokwu ma ndị dara mba n’olileanya, na ndị Ya bụ naanị n’ịkwupụta ọnụ.
N’ụbọchị ahụ mgbọrọgwụ Jesi ga-adị, nke ga-eguzo dịka ọkọlọtọ nye ndị mmadụ; mba ọzọ ga-achọ ya: izu-ike ya ga-abụkwa nke ebube. Ọ ga-erukwa na n’ụbọchị ahụ, Onyenwe anyị ga-esetịkwa aka Ya ọzọ nke ugboro nke abụọ iji napụta ndị fọdụrụnụ nke ndị Ya, ndị a ga-ahapụ, site n’Asịrịa, na site n’Ijipt, na site na Patros, na site na Kush, na site na Elam, na site na Shina, na site na Hamat, na site n’agwaetiti nile nke oké osimiri. Ọ ga-ebulikwa ọkọlọtọ nye mba nile, kpọkọtakwa ndị a chụpụrụ n’Izrel, chịkọtakwa ndị Juda a gbasasịrị agbasa site n’akụkụ anọ nke ụwa. Aịzaịa 11:10–12.
Mgbe onye amụma Jeremaịa nọchiri anya ndị ahụ nwere nkụda mmụọ n’abalị iri na itoolu nke Eprel, 1844, o mere ka a mata na ya esoghịzi “nzukọ nke ndị na-akwa emo,” ndị jiri amụma ahụ dara ada nke 1843 dị ka ihe akaebe na ndị Jeremaịa nọchiri anya ha bụ ndị amụma ụgha.
Anọghị m n’ọgbakọ ndị na-akwa emo, ọ dịghịkwa m aṅụrị ọṅụ; anọọrọ m naanị m n’ihi aka gị: n’ihi na i mejupụtawo m iwe. Jeremiah 15:17.
“Nzukọ ndị na-akwa emo” achụpụwo ndị Jeremaya nọchiri anya ha.
“A kpagburu ọtụtụ ndị site n’aka ụmụnna ha ndị na-ekweghị ekwe. Iji jigide ọnọdụ ha n’ime nzukọ, ụfọdụ kwetara ịgbachi nkịtị banyere olileanya ha; ma ndị ọzọ chere na ntụkwasị obi nye Chineke gbochiri ha izochi eziokwu ndị ahụ Ọ nyefere n’aka ha ka ha lekọta. Ọ bụghị mmadụ ole na ole ka e wepụrụ n’ime mmekọrịta nke nzukọ n’ihi naanị ihe kpatara ya bụ na ha kwupụtara okwukwe ha n’ịbịa Kraịst. Okwu onye amụma a bara nnọọ uru nye ndị ahụ tara ọnwụnwa a nke okwukwe ha: ‘Ụmụnna unu ndị kpọrọ unu asị, ndị chụpụrụ unu n’èzí n’ihi aha M, sịrị, Ka e nye Onyenwe anyị otuto: ma Ọ ga-apụta ka unu nwee ọṅụ, ha onwe ha kwa ga-eme ihere.’ Aịzaya 66:5.” The Great Controversy, 372.
Mgbe Onyenwe anyị ga-ebuli ọkọlọtọ nye ndị mba ọzọ, nke a ga-eme mgbe O setịpụrụ aka Ya ugboro nke abụọ iji kpọkọta ndị fọdụrụ n’ime ndị Ya, ndị bụ ndị a chụpụrụ n’Izrel. Ha bụ ndị na-anọkwaghị n’“nzukọ nke ndị na-akwa emo.”
“Mgbọrọgwụ Jesi” bụ akara nke ahịrị ọbara abụọ, otu sitere n’okpukpe ndị Juu jikọtara ya na ahịrị ọbara sitere n’èzí okpukpe ndị Juu, ọ bụghịkwa naanị na ọ na-anọchi anya ahịrị ọbara nke Jisọs, kama ọ bụkwa akara nke njikọta nke Ịdị Chukwu na ọdịdị mmadụ, n’ihi na ọkọlọtọ ahụ e weliri elu na-anọchi anya otu ndị e mechiwo akara ruo mgbe ebighị ebi n’ọnọdụ na ahụmahụ nke njikọta nke Ịdị Chukwu na ọdịdị mmadụ, nke e nwekwara nnọchianya ya na amaokwu nke iri nke Daniel isi nke iri na otu site n’akara nke “ebe ewusiri ike”. N’amaokwu nke iri, a na-atụ aka na oge imechi akara nke otu narị puku na iri anọ na anọ site na nghọta amụma banyere ebe ewusiri ike ahụ, nke bụ isi. N’akụkọ ihe mere eme nke amaokwu nke iri na otu na Agha Ukraine, Onyenwe anyị na-agbatị aka Ya nke ugboro abụọ iji kpọkọta ndị a chụpụrụ achụpụ bụ ndị enweela ndakpọ olileanya.
Ya mere, site n’ịtụkwasị aka n’akaebe nke Daniel iri na otu dị ka nhazi, anyị akọwapụtala mbata nke ọchịchị papacy n’ime akụkọ amụma, kpọmkwem tupu iwu ụbọchị Sọnde. Anyị ahụwo ọrụ nke mpi Republican nke a na-anọchi anya ya site n’aka Trump ka ọ na-aghọ onye nke asatọ nke sitere na asaa ahụ, ma malite ọrụ nke ijikọta ụka na steeti. Anyị nwere ahịrị nke mpi nnupụisi nke Protestantism, dịka a na-anọchi anya ya site n’aka Maccabees. N’otu akụkọ ahụ nke amaokwu ndị ahụ na-anọchi anya, anyị na-etinye ahịrị nke égbè eluigwe asaa ahụ, nke bụkwa ahịrị nke ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ, na-akọwapụta ahụmahụ nke otu narị puku iri anọ na anọ ahụ, yana ahịrị nke ndị mmụọ ozi atọ ahụ nke na-akọwapụta ọrụ nke ezi mpi Protestant ahụ. Otu n’ime ihe omume ndị metụtara ezi mpi Protestant ahụ n’ime akụkọ ahụ bụ nchịkọta nke abụọ ahụ.
Nzuko nke abụọ mere n’akụkọ ihe mere eme nke ozi nke mmụọ-ozi nke abụọ, ọ mekwara n’akụkọ ihe mere eme nke mmụọ-ozi nke atọ site n’afọ 1844 ruo 1863, na-eguzobe ndị àmà abụọ sitere n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite banyere Onyenwe anyị ịgbatị aka Ya nke ugboro abụọ iji kpọkọta ìgwè atụrụ Ya nke gbasasịrị agbasasị.
“Na Septemba 23, Onyenwe anyị gosiri m na Ọ gbatịwo aka Ya nke ugboro abụọ iji weghachite ndị fọdụrụ n’ime ndị Ya, nakwa na a ghaghị ịgbalịsi ike okpukpu abụọ n’oge nchịkọta a. N’oge mgbasasa ahụ, e tigburu Izrel ma dọwaa ya, ma ugbu a n’oge nchịkọta a Chineke ga-agwọ ma kegide ọnyá ndị Ya. N’oge mgbasasa ahụ, mgbalị ndị e mere iji gbasaa eziokwu nwere naanị ntakịrị mmetụta, mezuru naanị ntakịrị ihe ma ọ bụ ihe ọ bụla; ma n’oge nchịkọta a, mgbe Chineke etinyewo aka Ya iji kpọkọta ndị Ya, mgbalị ndị a na-eme iji gbasaa eziokwu ga-enwe mmetụta ahụ e zubere ha ka ha nwee. Onye ọ bụla kwesịrị ịdị n’otu ma bụrụkwa onye ọkụ n’obi n’ọrụ a. Ahụrụ m na ọ bụ ihe na-ezighị ezi ka onye ọ bụla na-ezo aka n’oge mgbasasa ahụ maka ihe atụ ga-achịkwa anyị ugbu a n’oge nchịkọta a; n’ihi na ọ bụrụ na Chineke agaghị emere anyị ugbu a karịa ihe O mere n’oge ahụ, Izrel agaghị anakọta ọnụ ma ọlị.” Early Writings, 74.
N’akụkụ mgbakwunye nke *Early Writings*, Nwannaanyị White kọwara okwu a ka e kwupụtara n’elu:
“3. Echiche ahụ na Onyenwe anyị ‘agbatịwo aka Ya nke ugboro abụọ iweghachite ndị fọdụrụnụ nke ndị Ya,’ nke dị na peeji nke 74, na-ezo aka naanị n’ịdị n’otu na ike nke dịbu n’etiti ndị na-ele anya Kraịst, nakwa n’eziokwu ahụ na Ọ malitela ime ka ndị Ya dịrị n’otu ọzọ, na ịkpọlitekwa ha ọzọ.” Early Writings, 86.
Akụkọ ihe mere eme dị nsọ nke égbè eluigwe asaa, nke na-anọchi anya August 11, 1840 ruo October 22, 1844, bụ ụdị nke akụkọ ihe mere eme dị nsọ nke October 22, 1844 ruo nnupu isi nke 1863. Ahịrị n’elu ahịrị, akụkọ mbụ ahụ nọchiri anya ihe atụ nke ụmụagbọghọ amamihe nwere, ma ahịrị nke abụọ ahụ na-enye ihe atụ nke ụmụagbọghọ nzuzu. Akụkọ abụọ ahụ malitere mgbe mmụọ ozi si n’eluigwe rịdata na ozi a ga-eri. Mbata nke mmụọ ozi ahụ n’akụkọ abụọ ahụ malitere usoro ule nke mụbara ịgbasa, ma ka ọ na-erule 1849, a na-egosi Sister White na Onyenwe anyị na-agbatịkwa aka Ya ọzọ nke ugboro nke abụọ, oge a iji kpọkọta ndị a chụsasịrị na October 22, 1844.
E kesasịawo ha site n’Ihe Ndakpọ Olileanya Ukwu ahụ, dịka e kesasịrị ndị amamihe n’ụbọchị Eprel 19, 1844 site n’ndakpọ olileanya mbụ ha. Nchịkọta nke abụọ ahụ mere ka a mata na Onyenwe anyị “amalitela ijikọta ma buliekwa ndị Ya ọzọ.” N’ime nchịkọta nke abụọ ahụ, ọrụ Onyenwe anyị gụnyere ibuli ọkọlọtọ elu nke jikọtara onwe ha n’otu n’elu ozi ahụ, nke mmadụ ya na Chi ya jikọtara n’otu. Ebumnuche nke ọkọlọtọ ahụ bụ ịkpọ ìgwè atụrụ ọzọ nke Chineke ka ha si na Babilọn pụta, nke a na-emezu site n’ịhụ ọkọlọtọ ahụ site n’aka ndị ikom na ndị inyom.
Ọkọlọtọ ahụ bụ ndị agha nke ndị ahụ jikọtaworo mmadụ ha na Chi nke Kraịst n’oge ule iwu Ụka. Ya mere, mkpokọta nke abụọ ahụ na-akọwapụta na a ga-ebuli “mgbọrọgwụ Jesse” elu, na-ebu akara amụma abụọ nke Rut, onye mba ọzọ nke a na-achịkọta site n’ọkọlọtọ ahụ site n’ijikọta ya na Boaz, ihe nnọchianya nke otu narị puku iri anọ na anọ, nakwa ihe nnọchianya nke Onye Mgbapụta ahụ, onye kwụrụ ụgwọ n’ihi Rut, bụrụkwa onye ikwu ya dị nso. N’ịdị mmadụ nke Chi nke Kraịst n’otu na anụ ahụ dara ada nke ọdịdị mmadụ, Ọ ghọrọ onye ikwu anyị dị nso. Ọkọlọtọ a na-ebuli elu bụ ndị ahụ ozi ahụ jikọtara ọnụ, ndị na-emecha ọrụ nke ijikọta mmadụ ha na Chi nke Kraịst tupu iwu Ụka abịa.
Anyi ga-aga n’ihu na ọmụmụ a n’isiokwu na-esote.
“Ịghọta uru Akwụkwọ Nsọ na-abawanye ka a na-amụ ya. N’akụkụ ọ bụla onye mmụta ahụ pụrụ ịtụgharị, ọ ga-ahụ amamihe na ịhụnanya na-enweghị nsọtụ nke Chineke ka e gosipụtara.”
“Aghọtabeghị nke ọma ịghọta ihe ọ pụtara n’usoro okpukpe ndị Juu. Eziokwu ndị sara mbara ma dị omimi ka e ji emume na akara ya mee onyinyo. Oziọma bụ igodo na-emepe ihe omimi ya. Site n’ịmata atụmatụ mgbapụta, a na-eme ka eziokwu ya meghee n’uche mmadụ. Karịa ka anyị si eme ya, ọ bụ ohere anyị ka anyị ghọta isiokwu ndị a dị ebube. Anyị ga-aghọta ihe ndị miri emi nke Chineke. Ndị mmụọ ozi na-achọsi ike ilebanye anya n’eziokwu ndị ahụ e kpughere ndị mmadụ, bụ́ ndị ji obi ebere na nke ada ada na-achọ Okwu Chineke, ma na-ekpe ekpere ka e nye ha ogologo na obosara na omimi na ịdị elu ka ukwuu nke ọmụma nke naanị Ya pụrụ inye.”
“Ka anyị na-abịaru nso ná njedebe nke akụkọ ihe mere eme nke ụwa a, amụma ndị metụtara ụbọchị ikpeazụ ndị a karịchaa na-achọ ka anyị mụọ ha. Akwụkwọ ikpeazụ nke Akwụkwọ Nsọ Agba Ọhụrụ juputara n’eziokwu nke anyị kwesịrị ịghọta. Setan emewo ka uche ọtụtụ ndị kpuru ìsì, nke mere na obi tọrọ ha ụtọ n’ihi ihe ngọpụ ọ bụla ha nwere ka ha ghara ime ka Mkpughe bụrụ ihe ọmụmụ ha. Ma Kraịst site n’aka ohu Ya, Jọn, ekwupụtala ebe a ihe ga-adị n’ụbọchị ikpeazụ, ma Ọ sịrị, ‘Ngọzị nādiri onye nāgu, na ndi nānu okwu amuma a, nādebe kwa ihe nile edeworo nime ya.’ Mkpughe 1:3.”
“‘Nke a bụ ndụ ebighị ebi,’ ka Kraịst kwuru, ‘ka ha wee mara Gị, naanị ezi Chineke, na Jisọs Kraịst, Onye I zitere.’ Jọn 17:3. Gịnị mere na anyị anaghị aghọta uru nke ọmụma a? Gịnị mere eziokwu ndị a dị ebube anaghị enwu n’ime obi anyị, na-ama jijiji n’elu egbugbere ọnụ anyị, ma na-agabiga n’ime ịdị adị anyị dum?”
“N’inye anyị Okwu Ya, Chineke etinyela anyị n’aka eziokwu ọ bụla dị mkpa maka nzọpụta anyị. Puku kwuru puku mmadụ esitela n’iyi ndị a nke ndụ kpụta mmiri, ma enweghị mbelata ọ bụla n’otú ihe oriri ahụ si dị. Puku kwuru puku edobela Onyenwe anyị n’ihu ha, ma site n’ilekwasị Ya anya, a gbanwere ha ka ha bụrụ n’otu onyinyo ahụ. Mmụọ ha na-enwu ọkụ n’ime ha mgbe ha na-ekwu banyere agwa Ya, na-akọwa ihe Kraịst bụ n’ebe ha nọ, na ihe ha bụ n’ebe Kraịst nọ. Ma ndị ọchụchọ ndị a agwụbeghị isiokwu ndị a dị ebube ma dị nsọ. Puku ndị ọzọ ka nwere ike isonye n’ọrụ ịchọ omimi nile nke nzọpụta. Ka a na-atụgharị uche n’elu ndụ Kraịst na agwa nke ozi Ya, ụzarị nke ìhè ga-apụta ìhè karịa n’oge ọ bụla a gbalịrị ịchọpụta eziokwu. Nnyocha ọhụrụ ọ bụla ga-ekpughe ihe dị omimi karị ma na-adọrọ mmasị karịa ihe e meghelarị. Isiokwu a enweghị ngwụcha. Ọmụmụ banyere ịbịanụ n’anụ ahụ nke Kraịst, àjà mgbaghara mmehie Ya, na ọrụ mgbasa-aka Ya n’etiti Chineke na mmadụ ga-etinye uche nke nwaakwụkwọ na-arụsi ọrụ ike n’ọrụ ruo mgbe oge ga-adịgide; ma mgbe ọ ga-elekwasị anya n’eluigwe na afọ ya ndị a na-apụghị ịgụta ọnụ, ọ ga-eti mkpu sị, ‘Ukpụhọde nke nsọpụrụ Chineke dị ukwuu.’”
“N’ebighị ebi anyị ga-amụta ihe ahụ nke, ma a sị na anyị natara ìhè nke nghọta nke ọ pụrụ ịdị inweta ebe a, ga-emepewo nghọta anyị. Isiokwu ndị metụtara mgbapụta ga-etinye obi na uche na ire nke ndị a zọpụtara n’ọrụ n’ime oge ebighị ebi niile. Ha ga-aghọta eziokwu ndị ahụ Kraịst chọsiri ike imeghe nye ndị na-eso ụzọ Ya, ma nke ha enweghị okwukwe iji jide. Ruo mgbe ebighị ebi na ruo mgbe ebighị ebi, ọhụụ ọhụrụ banyere izu okè na ebube nke Kraịst ga-apụta. N’ime oge na-enweghị ngwụcha, Onye nwe ụlọ ahụ nke kwesịrị ntụkwasị obi ga-ewepụta n’akụ Ya ihe ọhụrụ na ihe ochie.” Christ’s Object Lessons, 132–134.