Ihe akaebe nke nnupu isi Jeroboam bụkwa akụkọ nkewa Izrel oge ochie ịbụ mba abụọ. A maara alaeze ugwu, nke e guzobere site n’ezi na ụlọ iri, dịka Izrel, ma ọ bụ mgbe ụfọdụ Ifrem, ebe a maara alaeze ndịda dịka Juda. N’oge Ezikiel, alaeze ahụ abụworị alaeze abụọ kemgbe ọtụtụ afọ, ma n’isi nke iri atọ na asaa, e nyere Ezikiel amụma nke na-akọwa na alaeze abụọ ahụ ga-abụkwa ọzọ otu mba. E mezuru amụma ahụ n’akụkọ mmalite nke anụ ọhịa nke ụwa (United States), a na-emekwa ya nke ikpeazụ n’ọgwụgwụ United States, n’ihi na Jizọs na-eji mgbe niile njedebe nke ihe atụpụta, ya na mmalite nke ihe.
Nnupụisi nke Jeroboam n’oge e kewara Izrel ịbụ alaeze abụọ, na-anọchi anya nnupụisi n’mmalite nke United States, ma kwa n’ọgwụgwụ nke United States. Nnupụisi ahụ dị na mmalite na n’ọgwụgwụ nke United States gụnyere ijikọta alaeze abụọ. Mkpughe isi nke iri na asatọ, dịka e si ugboro ugboro kpọọ ya site n’akwụkwọ nke Sister White n’ime isiokwu ndị a, na-anọchi anya oku abụọ nye ụka dị iche iche. Mba abụọ ahụ a na-ejikọta n’oge awa nke nsogbu iwu Sunday bụ puku mmadụ narị otu na iri anọ na anọ, na ìgwè atụrụ ọzọ nke Chineke nke ka nọ na Babylon.
Mba abụọ ahụ jikọtara n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite bụ Juda na Efraim. E jikọtara ha mgbe ọnụma nke ọ bụla megide alaeze abụọ ahụ n’otu n’otu kwụsịrị na 1798, ma mesịa na 1844. Okwu ahụ, “ọzọkwa,” dị n’isi nke iri atọ na asaa nke Ezekiel, na-eme ka anyị nwee ike ịmara n’ezie na nke a bụ etu e si etinye ya n’ọrụ. Okwu ahụ, “ọzọkwa,” pụtara itinye ozi na-esote “ọzọkwa” n’elu ozi ahụ bu ụzọ tupu okwu ahụ, “ọzọkwa.”
Okwu nke Onyenwe anyị bịakwutere m ọzọ, sị, Ọzọkwa, gị nwa nke mmadụ, were otu mkpara, dee n’elu ya, Maka Juda, na maka ụmụ Izrel ndị ya na ha jikọrọ aka: emesịa were mkpara ọzọ, dee n’elu ya, Maka Josef, mkpara Ifrem, na maka ụlọ Izrel niile ndị ya na ha jikọrọ aka: Jikọta ha, otu na ibe ya, ka ha bụrụ otu mkpara; ha ga-abụkwa otu n’aka gị. Ezikiel 37:15–17.
Ezikiel na-etinye ụkpụrụ amụma nke ikwughachi ma gbasaa n’ọrụ mgbe ọ na-asị, “ọzọkwa.” Ezikiel ga-ewere osisi abụọ, otu maka Juda, otu kwa maka Efraim, werekwa amụma ahụ e jiri osisi abụọ ahụ kọwaa tinye ya n’elu amụma gara aga. Ihe osise amụma gara aga bidoro n’amaokwu mbụ mgbe e buru Ezikiel gaa na ndagwurugwu ọkpụkpụ nwụrụ anwụ akọrọ akọrọ.
Aka nke Onyenwe anyị dịkwasịrị m, o wee kpọpụta m n’ime Mmụọ nke Onyenwe anyị, debe m n’etiti ndagwurugwu nke jupụtara n’ọkpụkpụ. O mekwara ka m gagharịa ha gburugburu: ma, lee, ha dị nnọọ ọtụtụ n’ime ndagwurugwu ahụ ghere oghe; ma, lee, ha akọrọla nke ukwuu. O wee sị m, Nwa nke mmadụ, ọ̀kpụkpụ ndị a hà pụrụ ịdị ndụ? M wee zaa, O Onyenwe anyị Chineke, ọ bụ gị maara. O wee sịkwa m ọzọ, Kwuo amụma n’ebe ọkpụkpụ ndị a nọ, sị ha, Unu ọkpụkpụ akọrọ, nụ okwu nke Onyenwe anyị. Otú a ka Onyenwe anyị Chineke kwuru banyere ọkpụkpụ ndị a; Lee, aga m eme ka ume bata n’ime unu, unu ga-adịkwa ndụ: Aga m etinye akwara n’ahụ unu, mee ka anụ ahụ pụta n’elu unu, kpuchie unu akpụkpọ anụ, tinye ume n’ime unu, unu ga-adịkwa ndụ; unu ga-amatakwa na abụ m Onyenwe anyị. Ya mere, ekwuru m amụma dịka e nyere m iwu: ma ka m na-ekwu amụma, e nwere ụda, ma, lee, mkpọtụ jijiji, ọkpụkpụ ndị ahụ wee zukọta, ọkpụkpụ jikọta n’ọkpụkpụ ibe ya. Mgbe m lere anya, lee, akwara na anụ ahụ pụtara n’elu ha, akpụkpọ anụ wee kpuchie ha n’elu: ma ume adịghị n’ime ha. Mgbe ahụ, ọ sịrị m, Kwuo amụma nye ifufe, kwuo amụma, nwa nke mmadụ, sị ifufe ahụ, Otú a ka Onyenwe anyị Chineke kwuru; Si n’ifufe anọ ahụ bịa, O ume, kubie ume n’elu ndị a e gburu egbu, ka ha dị ndụ. Ya mere, ekwuru m amụma dịka o nyere m iwu, ume ahụ wee bata n’ime ha, ha wee dị ndụ, guzo n’ụkwụ ha, bụrụ ndị agha dị ukwuu nke ukwuu. O wee sị m, Nwa nke mmadụ, ọkpụkpụ ndị a bụ ụlọ Izrel dum: lee, ha na-asị, Ọkpụkpụ anyị akọrọla, olileanya anyị alala n’iyi: e bipụla anyị iche iche. Ya mere, kwuo amụma, sị ha, Otú a ka Onyenwe anyị Chineke kwuru; Lee, O ndị m, aga m emeghe ili unu, mee ka unu si n’ili unu bilie, kpọbatakwa unu n’ala Izrel. Unu ga-amatakwa na abụ m Onyenwe anyị, mgbe m meghechara ili unu, O ndị m, mee ka unu si n’ili unu bilie, Tinyeekwa Mmụọ m n’ime unu, unu ga-adịkwa ndụ, etinyekwa m unu n’ala nke unu: mgbe ahụ, unu ga-ama na m bụ Onyenwe anyị ekwuwo ya, meekwa ya, ka Onyenwe anyị kwuru. Ezekiel 37:1–14.
Site ná mmalite nke isiokwu ndị a, anyị egosila na ndagwurugwu ọkpụkpụ nwụrụ anwụ na-anọchi anya ndị Chineke n’ụbọchị ikpeazụ, nakwa na ozi nke ifufe anọ nke na-eme ka ha guzo n’ụkwụ ha dịka agha dị ike, bụ ozi Mkpu Etiti Abalị nke na-akọwa Alakụba nke Ahụhụ nke atọ. Sister White na-akọwa ọkpụkpụ ndị ahụ dịka ndị Chineke.
“Anam edobe mkpịsịede m ala, bulie mkpụrụobi m elu n’ekpere, ka Onyenwe anyị fee ume n’elu ndị Ya ndị laghachiri azụ, ndị dị ka ọkpụkpụ akọrọ, ka ha wee dịrị ndụ.” General Conference Bulletin, February 4, 1893.
Anyị egosila n’isiokwu ndị gara aga na ozi amụma ahụ nke kpọrọ July 18, 2020, bụ ihe hiere ụzọ, nakwa na nkwusa ụgha ahụ kara akara mbata nke nkụda-mmụọ mbụ na oge ịkwụsịtụ n’ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ. Ọ bụ ezie na nkwusa nke oge ziri ezi n’oge ndị Millerite, mgbe 1844 gasịrị, agaghịkwa enwe ozi ọzọ a ga-adabere n’oge. Mgbe Future for America mere nkwusa nke July 18, 2020, ha laghachiri azụ n’akụkọ ihe mere eme ebe anabatara nkwusa nke oge, ma n’ime ime otú ahụ ha mehiewo, e wee gbuo ha n’okporo ámá nke nnukwu obodo ahụ nke Mkpughe isi nke iri na otu. N’ịbụ ndị nwụrụ anwụ n’okporo ámá ahụ, ha wee bụrụ ndị kwesịrị ịkpọliteghachi n’ọnwụ, dịka ndị àmà abụọ ahụ siri dị mgbe ụbọchị atọ na ọkara gachara.
“Ọkpụkpụ ndị ahụ akọrọ akọrọ kwesịrị ka Mmụọ Nsọ nke Chineke kuo ha ume, ka ha wee banye n’ọrụ, dịka site n’mbilite n’ọnwụ sitere n’etiti ndị nwụrụ anwụ.” Bible Training School, December 1, 1903.
N’isiokwu ndị gara aga, anyị egosila na ozi nke ifufe anọ nke na-eme ka ndị àmà abụọ bilie n’ọnwụ, bụ ozi nke Alakụba nke Ahụhụ nke atọ, nakwa na ozi ahụ bụ ozi Mkpu Etiti Abalị nke ụbọchị ikpeazụ. Ezekiel na-ekwu, “ọzọkwa,” ma site n’ime otú ahụ, ọ kọwara na n’oge akụkọ ihe mere eme nke na-egosi mgbasa nke Mkpu Etiti Abalị, a ga-ejikọta mkpanaka abụọ, otu nke a nọchiri anya ya dịka Ifrem na otu dịka Juda, ha wee bụrụ otu mba. Ilu nke ụmụ agbọghọ iri ahụ na-emezu n’ụbọchị ikpeazụ, “ruo n’akwụkwọ ozi ya kpọmkwem,” dịka e mezuru ya n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Miller. N’oge a mezuru Mkpu Etiti Abalị n’akụkọ ihe mere eme ndị Miller, ma ọzọkwa na mmezu nke ụbọchị ikpeazụ, “mkpanaka abụọ” ejikọtala ma a ga-ejikọta ha ọnụ.
Osisi abụọ ahụ nọchiri anya alaeze ugwu (Ifrem) na alaeze ndịda (Juda) nke Izrel oge ochie. Anyị egosikwala na E jiri Ịlaịja mee ka e gosipụta William Miller, nakwa na n’ime afọ atọ na ọkara nke ụkọ mmiri ozuzo, Ịlaịja gara n’ụlọ nwanyị di ya nwụrụ nke Zarefat.
Okwu nke Onyenwe anyị wee bịakwute ya, sị, Bilie, gaa Zarefat, nke dị n’okpuru Zaidọn, biri n’ebe ahụ: lee, enyewo m nwanyị di ya nwụrụ nọ n’ebe ahụ iwu ka o lekọta gị. Ya mere, o biliri gaa Zarefat. Ma mgbe ọ bịarutere n’ọnụ ụzọ ama obodo ahụ, lee, nwanyị ahụ di ya nwụrụ nọ ebe ahụ na-achịkọta nkụ: o wee kpọọ ya, sị, Biko, butere m ntakịrị mmiri n’ime ite, ka m ṅụọ. Ma ka ọ na-aga iwetara ya ya, o wee kpọọkwa ya, sị, Biko, butere m iberibe achịcha nta n’aka gị. O wee sị, Dịka Onyenwe anyị Chineke gị dị ndụ, enweghị m achịcha, kama ọ bụ naanị otu nju aka ntụ ọka n’ime ite, na ntakịrị mmanụ n’ime karama: ma, lee, ana m achịkọta nkụ abụọ, ka m wee banye dozie ya maka m na nwa m nwoke, ka anyị rie ya, nwụọ. Elaịja wee sị ya, Atụla egwu; gaa mee dị ka i kwuru: ma buru ụzọ siere m n’ime ya obere achịcha, wetara m ya, emesịa meere onwe gị na nwa gị nwoke. N’ihi na otu a ka Onyenwe anyị Chineke nke Izrel kwuru, Ite ntụ ọka ahụ agaghị ata, mmanụ dị n’ime karama ahụ agaghị ada, ruo ụbọchị Onyenwe anyị ga-ezite mmiri ozuzo n’elu ụwa. O wee gaa mee dịka okwu Elaịja siri dị: ya na ya, na ụlọ ya, wee rie nri ọtụtụ ụbọchị. 1 Ndị Eze 17:8–15.
“Ọtụtụ ụbọchị” ahụ e kwuru n’akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ bụ afọ atọ na ọkara ahụ Ehab ji chọọ Ịlaịja, ma ọ nọchiri anya afọ puku abụọ na narị isii na iri isii nke mkpagbu nke ọchịchị papa. Banyere “ọtụtụ ụbọchị” nke mkpagbu nke ọchịchị papa, Jisọs kwuru:
Ma ọ bụrụ na emeghị ka ụbọchị ndị ahụ dị mkpụmkpụ, a gaghị azọpụta anụ ahụ ọ bụla: ma n’ihi ndị a họpụtara, a ga-eme ka ụbọchị ndị ahụ dị mkpụmkpụ. Matiu 24:22.
Nwanneanyị White kpọmkwem kọwara na nkwupụta Jizọs banyere “ụbọchị ndị ahụ” bụ oge mkpagbu nke ndị popu.
“Mkpagbu a na-akpagbu nzukọ ahụ agaghị n’ihu n’ime oge dum nke afọ 1260 ahụ. Chineke, n’ebere Ya n’ebe ndị Ya nọ, mere ka oge ule ha nke ọkụ ahụ dị mkpụmkpụ. Mgbe Ọ na-ebu amụma banyere ‘oke mkpagbu’ ga-adakwasị nzukọ ahụ, Onye Nzọpụta kwuru, sị: ‘Ọ buru na emeghị ka ụbọchị ndị ahụ dị mkpụmkpụ, a gaghị azọpụta anụ ahụ ọbụla: ma n’ihi ndị a họpụtara, a ga-eme ka ụbọchị ndị ahụ dị mkpụmkpụ.’ Matiu 24:22. Site n’ike mmetụta nke Ndozigharị ahụ, e mere ka mkpagbu ahụ kwụsị tupu 1798.” The Great Controversy, 266, 267.
“Ọtụtụ ụbọchị” ndị ahụ nwanyị di ya nwụrụ ji zụlite Ịlaịja, bụkwa “ọtụtụ ụbọchị” nke mkpagbu ọchịchị pope Daniel kpọrọ aha.
Ndị ahụ nwere nghọta n’etiti ndị mmadụ ga-akụziri ọtụtụ ndị; ma ha ga-ada site n mma-agha, na n ire-ọkụ, na n ịdọ n’agha, na n ịpụnara ihe, ọtụtụ ụbọchị. Ma mgbe ha ga-ada, a ga-eji obere enyemaka nyere ha aka: ma ọtụtụ ndị ga-esoro ha soro site n’okwu ire ụtọ. Ma ụfọdụ n’ime ndị nwere nghọta ga-ada, iji nwalee ha, na iji sachapụ ha, na ime ka ha dị ọcha, ruo mgbe oge ọgwụgwụ ga-abịa: n’ihi na ọ ka dịrị maka oge a kara aka. Daniel 11:33–35.
“Oge ọgwụgwụ,” nke bụkwa “oge a kara aka” n’amaokwu ndị ahụ, bụ afọ 1798, ma ọ kpọrọ njedebe nke mkpagbu nke ndị popu, dịka e si bụrụ ihe atụ ya n’oge Elaịja nọrọ na nwanyị di ya nwụrụ nke Zarefat. N’akụkọ ahụ, nwanyị di ya nwụrụ ahụ, nke na-anọchite anya ụka na-alụbeghị di, ka a kpọrọ ụka nọ n’ọzara n’isi nke iri na abụọ nke akwụkwọ Mkpughe. Ọ nọ na-achịkọta osisi abụọ, ọ bụghị otu osisi ma ọ bụ osisi iri, kama osisi abụọ. Ezikiel ga-ewere osisi abụọ, otu maka alaeze ugwu nke Izrel na otu maka alaeze ndịda nke Izrel, ma jikọta ha ọnụ ka ha bụrụ otu osisi. A gbasasịwo alaeze abụọ ahụ abụọ ruo afọ puku abụọ na narị ise na iri abụọ, ma nkwa Chineke bụ na Ọ ga-achịkọta ha. Nwanyị ahụ nọ na-achịkọta osisi abụọ ahụ a ga-ejikọta ọnụ, ma ọ na-eme nke a “ruo ụbọchị ahụ Jehova zitere mmiri ozuzo n’elu ụwa.”
Ụbọchị ahụ mgbe Onyenwe anyị zitere “mmiri ozuzo” na-akọwapụta Mkpu Etiti Abalị nke akụkọ ihe mere eme ndị Millerite, nke rutere ná njedebe ya n’October 22, 1844, mgbe Ozi nke Ọgbụgba-ndụ ahụ bịara n’ụlọ nsọ ahụ na mberede, nke Ọ wulitere site n’afọ 1798 (njedebe nke iwe mbụ), ruo n’October 22, 1844 (njedebe nke iwe ikpeazụ). N’oge ahụ, ozi Mkpu Etiti Abalị, nke e sere n’ihe atụ Ezekiel banyere ndagwurugwu ọkpụkpụ, mezuru, mgbe e jikọtara mkpara abụọ nke alaeze ugwu na ndịda ka ha bụrụ otu mba, nwere otu eze, n’ihi na n’October 22, 1844, Kraịst bịara n’ihu Nna ma nata alaeze.
“Ọbịbịa nke Kraịst dịka Onye Nnukwu Nchụàjà anyị n’Ebe Kachasị Nsọ, maka ime ka ebe nsọ dị ọcha, nke e gosiri na Daniel 8:14; ọbịbịa nke Nwa nke mmadụ n’ihu Onye Ochie nke Ụbọchị, dịka e si kọwaa ya na Daniel 7:13; na ọbịbịa nke Onyenwe anyị n’ụlọ nsọ Ya, nke Malakai buru amụma banyere ya, bụ nkọwa nke otu ihe omume ahụ; a na-anọchikwa ya anya site n’ọbịbịa nke nwoke na-alụ nwanyị ọhụrụ n’oriri alụmdi na nwunye, dịka Kraịst kọwara ya n’ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ, nke Matiu 25.” The Great Controversy, 426.
Kraịst natara alaeze n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, dị ka e gosiri n’akwụkwọ Daniel.
Ahụrụ m n’ọhụụ nile nke abalị, ma, lee, otu onye yiri Nwa nke mmadụ ji ígwé ojii nke eluigwe bịa, o wee bịakwute Onye Ochie nke ụbọchị, ha wee duru ya nso n’ihu Ya. E wee nye ya ọchịchị, na ebube, na alaeze, ka mmadụ nile, mba nile, na asụsụ nile wee fee ya: ọchịchị ya bụ ọchịchị ebighị ebi, nke na-agaghị agabiga agabiga, alaeze ya kwa bụ nke a na-agaghị emebi emebi. Daniel 7:13, 14.
Mgbe a jikọtara mkpara abụọ nke Ezikiel ọnụ, ha nwere otu eze na-achị ha.
Devid, bú ohu m, ga-abụkwa eze n’elu ha; ha niile ga-enwekwa otu onye-ọzụzụ-atụrụ: ha ga-ejikwa ije n’ikpé m, debe ụkpụrụ m, meekwa ha. Ha ga-ebikwa n’ala ahụ nke m nyere Jekọb, bú ohu m, ebe nna unu ha biri; ha ga-ebikwa n’ime ya, ha onwe ha, na ụmụ ha, na ụmụ ụmụ ha ruo mgbe ebighị ebi: Devid, bú ohu m, ga-abụkwa onye-isi ha ruo mgbe ebighị ebi. Ezikiel 37:24, 25.
Ndị amụma niile kwekọrọ n’otu n’otu, Eze Devid bụkwa Kraịst, onye bịara n’ihu Nna ahụ n’ọnwa Ọktoba 22, 1844, ma nata alaeze nke e si n’osisi abụọ ahụ, bụ nke Izrel (alaeze ugwu) na Juda (alaeze ndịda), chịkọtara ọnụ. Ịchụsasị alaeze abụọ ahụ kwụsịrị n’ime afọ iri anọ na isii site n’afọ 1798 ruo 1844, dịka Kraịst siri bulie ụlọ nsọ nke e mebiri emebi ma zọda n’ala. Mgbe O weliri ụlọ nsọ ahụ, O wee bịakwute ụlọ nsọ Ya ozugbo dịka Onye-ozi nke Ọgbụgba ndụ ahụ, n’imezu Malakaị isi nke atọ. Ezikiel kwekọrọ n’eziokwu ahụ, n’ihi na ndị amụma niile kwekọrọ n’otu n’otu.
Devid, bú odibo m, ga-abụ eze n’elu ha; ha niile ga-enwekwa otu onye ọzụzụ atụrụ: ha ga-ejegharịkwa n’ihe m kpebiri n’ikpe, ma debe ụkpụrụ m, ma mezuo ha. Ha ga-ebikwa n’ala ahụ nke m nyere Jekọb, bú odibo m, nke nna unu hà biri n’ime ya; ha ga-ebikwa n’ime ya, ha onwe ha, na ụmụ ha, na ụmụ ụmụ ha ruo mgbe ebighị ebi: Devid, bú odibo m, ga-abụkwa onye-isi ha ruo mgbe ebighị ebi. Ọzọkwa, aga m eme ha ọgbụgba ndụ nke udo; ọ ga-abụ ọgbụgba ndụ ebighị ebi n’etiti m na ha: aga m edobe ha, mụbaa ha, ma tinye ebe nsọ m n’etiti ha ruo mgbe ebighị ebi. Ụlọikwuu m ga-adịkwa n’etiti ha: ee, m ga-abụ Chineke ha, ha onwe ha ga-abụkwa ndị nke m. Ezekiel 37:24–27.
Ọ bụ Kraịst na-ewu ụlọ nsọ ahụ.
Gwakwa ya okwu, sị, Otú a ka Jehova nke ndị agha na-ekwu, sị, Leenụ nwoke ahụ onye aha ya bụ ALAKA; ọ ga-epulitekwa n’ebe nke ya, ọ ga-ewukwa ụlọ nsọ Jehova: ọ bụkwa ya ga-ewu ụlọ nsọ Jehova; ọ ga-ebukwa ebube ahụ, ọ ga-anọdụ ala chịa n’ocheeze ya; ọ ga-abụkwa onye nchụàjà n’ocheeze ya: ndụmọdụ udo ga-adịkwa n’etiti ha abụọ. Okpueze ndị ahụ ga-abụkwara Helem, na Tobija, na Jedaia, na Hen nwa Zefanaịa, ka ha bụrụ ihe ncheta n’ụlọ nsọ Jehova. Ndị nọ n’ebe dị anya ga-abịa kwa wuo n’ụlọ nsọ Jehova, unu ga-amakwa na Jehova nke ndị agha ezitewo m unu nso. Nke a ga-emekwa, ma ọ bụrụ na unu ejisie ike gee ntị n’olu Jehova Chineke unu. Zekaraịa 6:12–15.
Kraịst bụ ALAKA ahụ, Ọ kọwakwara na ọ bụrụ na ha ebibie ụlọ nsọ Ya, na Ọ ga-ebuli ya n’ime ụbọchị atọ; nke ndị Juu zara, sị, na o were afọ iri anọ na isii iwulite ụlọ nsọ ahụ.
Mgbe ahụ, ndị Juu zara, sị Ya, Òlee ihe ịrịba-ama Ị na-egosi anyị, ebe Ị na-eme ihe ndị a? Jisọs zara, sị ha, Kwatuo ụlọ nsọ a, n’ime ụbọchị atọ M ga-ewulikwa ya elu. Mgbe ahụ, ndị Juu sịrị, Afọ iri anọ na isii ka e ji wuo ụlọ nsọ a, Ị ga-ewulitekwa ya n’ime ụbọchị atọ? Jọn 2:18–20.
Kraịst nọ na-ekwu okwu banyere ahụ Ya n’akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ, ma ndị amụma niile na-ekwu karịa banyere ụbọchị ikpeazụ karịa ụbọchị ndị ha biri n’ime ha. Mbilite n’ọnwụ nke Kraịst n’ụbọchị nke atọ nọchiri anya mbilite n’ọnwụ nke ọkpụkpụ ndị nwụrụ anwụ n’oge ikwusa nke Mmụọ Nsọ na Mkpu Etiti Abalị. Mmiri ozuzo ahụ nke bụ isiokwu nke àmà Ịlaịja, ka e gosipụtara n’oge njedebe kachasị elu nke ọgụ ya megide ndị amụma Bel na Ashtarọt. Ọ bụ mgbe ahụ ka e mere ka o doo anya na Chineke nke Ịlaịja bụ ezi Chineke, nakwa na Ịlaịja bụ ezi onye amụma.
Mgbe nkụda mmụọ mbụ ahụ bịara, e gosipụtara na ndị Protestant aghọwo ndị amụma ụgha, dịka e si maa ha atụ n’ụdị ndị amụma Baal na Ashtaroth. Mgbe ahụ ka oge ichere ahụ malitere, ma duru gaa n’ozi nke Mkpu Etiti Abalị, nke duru ka Kraịst bịakwute n’ụlọ nsọ Ya na mberede. A na-anọchi anya Mkpu Etiti Abalị ahụ site n’ozi Ezikiel nke na-ebuli ọkpụkpụ ndị ahụ ka ha bụrụ nnukwu agha. Ọzọkwa, n’oge ahụ (afọ iri anọ na isii), a ga-ejikọta mkpisi abụọ ahụ ọnụ iji mepụta otu mba, nke nwere otu eze.
Okwu nke Onyenwe anyị bịakwutekwara m ọzọ, sị, Ọzọkwa, gị nwa nke mmadụ, were otu mkpanaka, dee n’elu ya, N’ihi Juda, na n’ihi ụmụ Izrel ndị ya na ha so: emesịa were mkpanaka ọzọ, dee n’elu ya, N’ihi Josef, mkpanaka Ifrem, na n’ihi ụlọ Izrel nile ndị ya na ha so: jikọta ha ọnụ, otu na ibe ya, ka ha bụrụ otu mkpanaka; ha ga-abụkwa otu n’aka gị. Ma mgbe ụmụ nke ndị gị ga-agwa gị okwu, sị, Ị gaghị egosi anyị ihe ndị a pụtara? Gwa ha, Otú a ka Onyenwe Chineke kwuru; Lee, m ga-ewere mkpanaka Josef, nke dị n’aka Ifrem, na ebo Izrel ndị ya na ha so, m ga-ejikọkwa ha na ya, ya bụ, na mkpanaka Juda, mee ka ha bụrụ otu mkpanaka, ha ga-abụkwa otu n’aka m. Mkpanaka ndị ahụ nke ị dere n’elu ha ga-adịkwa n’aka gị n’ihu anya ha. Gwa ha, Otú a ka Onyenwe Chineke kwuru; Lee, m ga-ewere ụmụ Izrel n’etiti ndị mba ọzọ, ebe ha gara, m ga-achịkọtakwa ha n’akụkụ niile, durukwa ha bịa n’ala nke ha: M ga-emekwa ha otu mba n’ala ahụ n’elu ugwu Izrel; otu eze ga-abụkwa eze ha niile: ha agaghịkwa abụ ọzọ mba abụọ, a gaghịkwa ekewa ha ọzọ ma ọlị n’ime alaeze abụọ: Ha agaghịkwa emetọ onwe ha ọzọ site n’arụsị ha, ma ọ bụ site n’ihe arụ ha, ma ọ bụ site n’imebi iwu ha ọ bụla: kama m ga-azọpụta ha site n’ebe obibi ha niile, ebe ha mehiere, m ga-emekwa ka ha dị ọcha: otú a ka ha ga-esi bụrụ ndị m, m ga-abụkwa Chineke ha. Ezikiel 37:15–23.
Osisi abụọ ahụ nwanyị di ya nwụrụ na-achịkọ tupu mmiri ozuzo Ịlaịja eruo n’Mkpu Etiti Abalị, bụ alaeze ugwu na alaeze ndịda nke Izrel ndị a chụsasịrị, ndị a ga-achịkọtakwa bụrụ otu mba n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, mgbe Ụbọchị Mkpuchi Mmehie nke ihe nnọchianya ya malitere, n’ihi na nkwa ahụ bụ na n’oge ahụ Chineke “ga-eme ka ha dị ọcha.” Ime ka ha dị ọcha ahụ, nke na-anọchite Ikpe Nnyocha, malitere n’oge ahụ. A ghaghị ịghọta nchịkọta ahụ nke osisi abụọ ahụ n’ezie, n’ihi na Chineke na-eji mgbe niile mbido ihe atụpụta njedebe ya.
Afọ 1844 bụ njedebe nke alaeze abụọ nke Izrel, n’ihi na n’oge ahụ ha aghọwo otu alaeze, ya bụ, Izrel ime mmụọ; ma site n’ebe ahụ gaa n’ihu, ha ga-adị naanị otu mba. Akụkọ ihe mere eme ahụ ka e gosipụtara site n’akụkọ mmalite mgbe ha ghọrọ mba abụọ, nke bụ akụkọ nnupụisi Jeroboam.
A ghaghịkwa igosi akụkọ ihe mere eme nke usoro ofufe adịgboroja Jeroboam n’ọgwụgwụ alaeze ya. Nnupụisi Erọn n’mmalite Izrel oge ochie, na nnupụisi Jeroboam n’mmalite alaeze ugwu ahụ, na-anọchi anya nnupụisi nke 1863, ma a na-aghọta 1863 nke ọma naanị mgbe a kpọkwasịrịkwa n’elu 1863 ọgwụgwụ alaeze Jeroboam, dịka e si anọchi anya ya site n’ijikọta mkpanaka abụọ ahụ. Ọ bụ mgbe ahụ ka a na-ahụ nke ọma na 1863 ka e ji anọchi anya ọgbọ nke guzobere onyinyo ekworo.
Anyị ga-aga n’ihu n’ọmụmụ a n’isiokwu na-esonụ.
“Ma ọ bụghị naanị na ihe oyiyi a nke ọkpụkpụ akọrọ na-emetụta ụwa, kama ọ na-emetụtakwa ndị e gọziri agọzi site n’oké ìhè; n’ihi na ha kwa dị ka ọkpụkpụ mmadụ nke ndagwurugwu ahụ. Ha nwere ọdịdị nke mmadụ, nhazi nke ahụ; ma ha enweghị ndụ nke mmụọ. Ma ilu ahụ ahapụghị naanị ọkpụkpụ akọrọ ahụ ka e jikọta ha ọnụ n’ime ọdịdị nke mmadụ; n’ihi na o zughị oke na e nwere nhata na ndakọrịta nke aka na ụkwụ na ọdịdị ihu. Ume nke ndụ aghaghị ime ka ahụ ndị ahụ dị ndụ, ka ha wee guzo ọtọ, wee banye n’ọrụ. Ọkpụkpụ ndị a na-anọchi anya ụlọ Izrel, nzukọ Chineke, olileanya nke nzukọ ahụkwa bụ mmetụta na-eme ka mmadụ dị ndụ nke Mmụọ Nsọ. Onye-nwe-anyị aghaghị iku ume n’elu ọkpụkpụ akọrọ ahụ, ka ha wee dị ndụ.”
“Mụọ nke Chineke, n’ike ya nke na-enye ndụ, ga-adị n’ime onye ọrụ mmadụ ọ bụla, ka akwara ime mmụọ na ụdọ akwara ime mmụọ ọ bụla wee na-arụ ọrụ. Enweghị Mmụọ Nsọ, enweghị ume nke Chineke, e nwere nkụda mmụọ nke akọ na uche na ọnwụ nke ndụ ime mmụọ. Ọtụtụ ndị na-enweghị ndụ ime mmụọ nwere aha ha n’akwụkwọ ndekọ ụka, ma e deghị ha n’Akwụkwọ nke Nwa Atụrụ nke Ndụ. Ha pụrụ ijikọ onwe ha na ụka, ma ha ejikọtaghị na Onyenwe anyị. Ha pụrụ ịdị uchu n’imezu otu usoro ọrụ ụfọdụ, a pụkwara ile ha anya dịka ndị dị ndụ; ma ọtụtụ nọ n’etiti ndị ahụ ‘nwere aha na ị dị ndụ, ma ị nwụrụ anwụ.’”
“Ọ gwụla ma e nwee ezi nchegharị nke mkpụrụobi laghachikwute Chineke; ọ gwụla ma ume ndu ahụ dị mkpa nke Chineke mee ka mkpụrụobi dịrị ndụ ime mmụọ; ọ gwụla ma ndị na-ekwupụta eziokwu na-achịkwa onwe ha site n’ụkpụrụ sitere n’eluigwe, a mụbeghị ha site n’ime mkpụrụ ahụ na-adịghị ere ure nke na-adị ndụ ma na-anọgide ruo mgbe ebighị ebi. Ọ gwụla ma ha atụkwasị ezi omume nke Kraịst obi dịka naanị nchebe ha; ọ gwụla ma ha ṅomie agwa Ya, rụọkwa ọrụ n’ime mmụọ Ya, ha gba ọtọ, ha eyighị uwe mwụda nke ezi omume Ya. A na-emekarị ka ndị nwụrụ anwụ yie ndị dị ndụ; n’ihi na ndị na-arụpụta ihe ha na-akpọ nzọpụta dịka echiche nke aka ha si dị, enweghị Chineke na-arụ ọrụ n’ime ha ime ihe na ịchọ ime ihe dịka ezi ọchịchọ Ya si dị.”
“A na-anọchi anya otu a nke ọma site n’ndagwurugwu ọkpụkpụ akọrọ ahụ Ezikiel hụrụ n’ọhụụ.” Review and Herald, Jenụwarị 17, 1893.