Dịka Aịzaịa si ewebata ozi nke afọ iri isii na ise ahụ nọchiri anya ya (isi nke asaa, amaokwu nke asatọ) n’ihu onye ndu ọjọọ nke Jerusalem, o mere ya n’akụkụ “ubi onye na-asa ákwà” na “ngwụcha ọwa mmiri nke ọdọ mmiri dị elu,” n’afọ 742 T.K. 742 T.K. nọchiri anya 1863, n’ihi na Jisọs na-egosi mgbe niile ọgwụgwụ site ná mmalite. Nnupụisi nke 1863, n’aka nke ọzọ, nọchiri anya iwu Sọnde dị na United States, n’ihi na Jisọs na-eji mgbe niile mmalite nke ihe gosi ọgwụgwụ nke ihe. 1863 bụ mmalite nke chọọchị Adventist Laodisia e debanyere n’iwu, a na-ahapụkwa chọọchị ahụ ka ọ bụrụ nkịtị n’oge “nnukwu ala ọma jijiji” nke iwu Sọnde. Olee otú ụlọọrụ a na-achị n’iwu site n’aka Ọchịchị (ọ bụghị n’ụzọ ọzọ nke Chọọchị ịchị Ọchịchị), ga-esi nọgide na-akwado ụbọchị izu ike nke ụbọchị nke asaa, n’oge mgbe ọchịchị ahụ ahụ n’onwe ya na-amachibido n’iwu ife ofufe n’ụbọchị nke asaa ahụ?

Na mbido na njedebe nke ozi Kraịst, O mere ka ụlọ nsọ ahụ dị ọcha. N’ime ime ka ụlọ nsọ ahụ dị ọcha nke mbụ, Kraịst kọwara na ndị ndu emeela “ụlọ Nna ya” ebe ndị ohi bi, ma n’ime ime ka ụlọ nsọ ahụ dị ọcha nke ikpeazụ, O gosiri na a hapụrụ “ụlọ ha” nye ha ka ọ bụrụ ihe tọgbọrọ n’efu. Izrel oge ochie na-egosi Izrel nke oge a. O wuru ma mee ka ụlọ nsọ ndị Millerite dị ọcha na mbido Adventizim, ma n’ime ime ka ọ dị ọcha nke ikpeazụ, ya bụ, ime ka otu narị puku na iri anọ na anọ dị ọcha, a na-awụpụ Adventizim Laodisia n’ọnụ Ya, ma “ụlọ ha” wee hapụrịrị tọgbọrọ n’efu.

Aịzaya nọ n’ubi nke onye na-asa ákwà mgbe ọ zutere eze Ehaz n’ihu. Ubi nke onye na-asa ákwà na-anọchi anya ime ka mmadụ dị ọcha nke Onye-Ozi nke Ọgbụgba-ndụ mezuru, onye na-abịa n’ụlọ nsọ Ya na mberede, ma na-eme ka ụmụ ndị Livaị dị ọcha dịka e ji “ncha nke onye na-asa ákwà” eme ya. E mezuru ime ka mmadụ dị ọcha a na mmalite nke Adventism, a ga-emezukwa ya ọzọ na ọgwụgwụ.

Lee, M gēziga onye-ozi m, ọ ga-akwado kwa ụzọ n’ihu m: Onye-nwe-anyị, onye unu na-achọ, ga-abịa na mberede n’ụlọ nsọ ya, ọbụna onye-ozi ọgbụgba-ndụ ahụ, onye unu na-enwe mmasị n’ime ya: lee, ọ ga-abịa, ka Jehova nke ụsụụ ndị agha kwuru. Ma ònye ga-anọgide n’ụbọchị ọbịbịa ya? ònyekwa ga-eguzo mgbe ọ pụtara? n’ihi na ọ dị ka ọkụ nke onye na-eme ka ọla dị ọcha, dịkwa ka ncha nke ndị na-asacha uwe: Ọ ga-anọdụ ala dịka onye na-eme ka ọlaọcha dị ọcha na onye na-asacha ya: ọ ga-emekwa ka ụmụ Levi dị ọcha, sachapụkwa ha dịka ọlaedo na ọlaọcha, ka ha wee chee Onyenwe anyị àjà n’ezi omume. Mgbe ahụ ka àjà Juda na Jerusalem ga-atọ Onyenwe anyị ụtọ, dịka n’ụbọchị ochie, na dịka n’afọ ndị mbụ. Malakaị 3:1–4.

Aịzaya zutere Ehaz, ya na ihe ịrịba ama nke nwa ya nwoke, onye aha ya na-anọchi anya na n’ụbọchị ikpeazụ “ndị fọdụrụ ga-alọghachi.” Ndị fọdụrụ bụ ndị ahụ “na-alọghachi.” Aịzaya zutere eze ọjọọ ahụ, Ehaz, n’oge akụkọ ihe mere eme nke ime ka ụlọ nsọ dị ọcha, nke malitere n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite n’afọ 1844, ma e wetara ya ná njedebe site n’enupụisi n’afọ 1863. N’ụbọchị ikpeazụ, ime ka ọ dị ọcha bụ akụkọ ihe mere eme nke ịka akara nke otu narị puku mmadụ iri anọ na anọ. Ọ bụrụ na ndị Millerite soro nduzi mmeghe nke Chineke nke sochiri 1844, ha gaara arụchaa ọrụ ahụ.

“Ọ bụrụ na ndị Adventist, mgbe nnukwu nkụda mmụọ nke afọ 1844 gasịrị, ejidesiri okwukwe ha ike ma soro ọnụ n’otu gaa n’ihu n’iduzi mmeghe nke Chineke, na-anabata ozi nke mmụọ ozi nke atọ ma na-ekwusa ya n’ụwa n’ike nke Mmụọ Nsọ, ha gaara ahụ nzọpụta nke Chineke; Onyenwe anyị gaara arụ ọrụ n’ụzọ dị ike site n’mbọ ha; a gaara emezu ọrụ ahụ, Kraịst gaara abịakwa tupu ugbu a ịnabata ndị nke Ya ka ha nata ụgwọ ọrụ ha. Ma n’oge obi abụọ na enweghị ntụkwasị obi nke sochiri nkụda mmụọ ahụ, ọtụtụ n’ime ndị kwere na ọbịbịa ahụ hapụrụ okwukwe ha.... N’ụzọ dị otu a ka e si gbochie ọrụ ahụ, a hapụkwara ụwa n’ọchịchịrị. Ọ bụrụ na ahụ dum nke ndị Adventist ejikọtala n’elu iwu nile nke Chineke na okwukwe Jisọs, lee ka akụkọ ihe mere eme anyị gaara adị iche n’ụzọ sara mbara!” Evangelism, 695.

Ọdachi ha dara n’ị “soro ọnụ n’ịga n’ihu n’ime nlekọta mmeghe nke Chineke,” duru ha banye n’ọnọdụ Laodisia n’afọ 1856, ma nnupụisi sochirinụ nke 1863 gosipụtara mmalite nke ịkpafụ n’ọzara ahụ nke e ji Izrel oge ochie kọwaa, mgbe ha dara ule ha nke iri na nke ikpeazụ, e wee maa ha ikpe ka ha nwụọ n’ọzara n’ime afọ iri anọ sochirinụ.

Nwa Aịzaịa na-enye nkwa ahụ na n’oge nchacha ikpeazụ nke ụlọ nsọ n’ụbọchị ikpeazụ, “ndị fọdụrụ ga-alọghachi.” E gosipụtara “ịlọghachi” ha site n’aka Jeremaya, onye e kwere nkwa na ọ bụrụ na ọ “alọghachi,” ọ ga-abụ onye nche nke Chineke. Ndị ahụ otu narị puku na puku iri anọ na anọ bụ ndị si n’ịda mba n’obi lọghachi.

Ndị ahụ bụ otu narị puku na iri anọ na anọ agafewo n’ime nkụda-mmụọ ma chere Onyenwe ha. E gosipụtawo ha n’ụdị amamihe nke ụmụ agbọghọ amamihe dị na akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite, ma n’akụkọ ihe mere eme nke mmalite na nke njedebe, a na-ejikọta osisi abụọ ka ha bụrụ otu mba, n’oge ịwụsa Mmụọ Nsọ n’oge Mkpu Etiti Abalị.

Eze ọjọọ Ahaz nọchiri anya ndu Juda nke ga-anụla ozi ahụ, ma ndị jụrụ ozi ahụ Aịzaịa wetara, ma n’ime ime otú ahụ ha “ga-asọ ngọngọ, daa, gbajie, ma tụọ n’ọnyà, ma jide ha.” Ha bụ ndị “na-ajụ ase n’aka ndị nwere mmụọ amamọbụ, na n’aka ndị dibịa afa na-eme mkpu nta, na-atakwu ntakịrị,” nke na-anọchi anya ahụmịhe ime mmụọ ụgha ha dara n’ime ya ka ha na-anata aghụghọ siri ike nke 2 Ndị Tesalonaịka. Ịjụ Ahaz jụrụ ozi Aịzaịa n’afọ 742 BC kwekọrọ na 1863, mgbe e jụrụ ozi Miller. Aịzaịa bụ ihe nnọchianya nke Miller, ma ozi nke ma Aịzaịa ma Miller dabeere n’elu “oge asaa,” nke na-achọta ebe nkịtị ya n’amaokwu nke asatọ, nke Aịzaịa isi nke asaa. Nwa Miller (nwa Aịzaịa) nọchiri anya ngagharị Ịlaịja nke na-abịa n’ụbọchị ikpeazụ.

Mkpọpụta ikpe ahụ e kwuru megide Ahaz n’ihi ịjụ ya gụnyere amụma na eze nke ugwu ga-emeri ya, onye ahụ n’ụbọchị ikpeazụ bụ njikọ atọ nke Rome nke oge a, nke ọchịchị papacy na-achị.

Onyenwe anyị gwakwara m ọzọ, sị, N’ihi na ndị a ajụwo mmiri Shiloa nke na-asọ nwayọọ nwayọọ, ma na-enwe ọṅụ n’ihi Rezin na nwa Remaliah; ugbu a kwa, lee, Onyenwe anyị na-eme ka mmiri nke osimiri ahụ bịa n’elu ha, nke dị ike ma dị ukwuu, ya bụ eze Asiria, na otuto ya nile; ọ ga-ebili n’elu ọwa ya nile, ma gabiga n’elu nkụkụ ya nile: ọ ga-agafekwa Juda; ọ ga-ejupụta ma gabiga, ọ ga-erukwa ọbụna n’olu; na mgbasa nke nku ya ga-ejupụta obosara ala gị, O Immanuel. Aịsaịa 8:5–8.

Aịzaya zutere eze ajọ omume, Ahaz, n’isi njedebe nke ọwa mmiri nke ọdọ mmiri elu; ma ọ bụ ezie na e nwere ejighị n’aka n’etiti ndị na-ede akụkọ Baịbụl na ndị ọkà mmụta ihe ochie ma ọdọ mmiri elu ahụ ọ̀ bụ otu ọdọ mmiri ahụ a na-akpọ ọdọ mmiri Saịloam n’oge Kraịst, ọdịnaya amụma Aịzaya na-ewepụ obi abụọ nile, n’ihi na Aịzaya na-egosi na eze nke ugwu ga-abịakwute Ahaz, n’ihi na ọ jụla mmiri Shaịloa nke na-asọba nwayọọ. “Shaịloa” bụ aha Agba Ochie ji akpọ “Saịloam” n’Agba Ọhụrụ.

Ọ bụ n’ọdọ mmiri Saịloam ka Jisọs gwọrọ nwoke kpuru ìsì ahụ, ma eze ọjọọ Ahaz na-anọchi anya ndu Laodisia kpuru ìsì, ma n’afọ 1863, ma n’iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya, ndị jụrụ ka a gwọọ ha. “Shiloah” na “Siloam” ha abụọ pụtara “ezitere,” ma e zitere ozi site n’aka Nna ahụ gaa n’aka Ọkpara ahụ, onye mesịrị nye ya Gebriel na ndị mmụọ ozi dị nsọ ka ha bugaara ya Aịsaịa, onye wetara ozi ahụ nke “ezitere” site n’eluigwe nye onye ndu Laodisia kpuru ìsì.

Ọwa mmiri ahụ sitere n’ọdọ mmiri dị n’elu, ebe Aịzaịa kwusara ozi ahụ, na-anọchi anya ebe a na-ebufe mmiri-ozuzo nke Mmụọ Nsọ nye ndị Chineke, dịka ọ dịkwa n’anọchite nke ọkpọkọ ọlaedo nke ọhụ Zecharaya, ma ọ bụ ubube nke nrọ Jekọb.

“Ihe Chineke kwadebere nye anyị ka a na-anọchi anya ya n’akwụkwọ Zekaraya, isi nke 3 na 4, na 4:12–14: ‘M wee zaghachi ọzọ, sị ya, Gịnị ka alaka oliv abụọ ndị a bụ, ndị site n’ọkpọkọ ọlaedo abụọ ahụ na-awụpụ mmanụ ọlaedo ahụ site n’ime onwe ha? O wee zaa m, sị, Ị maghị ihe ndị a bụ? M wee sị, Ee e, Onyenwe m. Mgbe ahụ o kwuru, Ndị a bụ ndị e tere mmanụ abụọ ahụ, ndị na-eguzo n’akụkụ Onyenwe ụwa nile.’”

“Onyenwe anyị jupụtara n’ihe niile e ji eme ihe. Ọ dịghị ihe owuwu ma ọ bụ akụrụngwa ọ na-enweghị. Ọ bụ n’ihi enweghị okwukwe anyị, ịbụ nke ụwa nke anyị, okwu efu na adịghị ọnụ ahịa anyị, ekweghị ekwe anyị, nke a na-egosipụta n’okwu ọnụ anyị, ka onyinyo ọchịchịrị ji anakọta gburugburu anyị. E kpugheghị Kraịst n’okwu ma ọ bụ n’àgwà dị ka Onye ahụ mara mma kpamkpam, na Onye kacha elu n’etiti puku iri. Mgbe mkpụrụobi ji afọ ojuju bulie onwe ya nye ihe efu, Mmụọ nke Onyenwe anyị apụghị ime ihe dị ukwuu n’ime ya. Ọhụhụ mkpirikpi anyị na-ahụ onyinyo ahụ, ma ọ pụghị ịhụ ebube dị n’azụ ya. Ndị mmụọ ozi na-ejide ifufe anọ ahụ, nke a nọchiri anya ya dịka ịnyịnya iwe nke na-achọ ịtọhapụ onwe ya ma gbaa ọsọ gafee ihu ụwa niile, na-eburu mbibi na ọnwụ n’ụzọ ya.”

“Anyị ga-arahụ ụra n’otu njedebe dị nnọọ nso nke ụwa ebighị ebi? Anyị ga-abụ ndị ume na-adịghị, ndị oyi, na ndị nwụrụ anwụ? Ewoo, ka o sina dị, ka anyị wee nwee n’ime ụka anyị Mmụọ na ume nke Chineke a kpọrọ n’ime ndị Ya, ka ha wee guzo n’ụkwụ ha ma dịrị ndụ. Anyị kwesịrị ịhụ na ụzọ ahụ dị warawara, na ọnụ ụzọ ahụ dị mkpụmkpụ. Ma mgbe anyị na-agafe site n’ọnụ ụzọ ahụ dị mkpụmkpụ, obosara ya enweghị oke.” Manuscript Releases, olu nke 20, 216, 217.

“Mmanụ ọlaedo” ahụ bụ ozi nke Mmụọ nke Chineke nke na-esi n’ọdọ mmiri dị n’elu rida site n’ọwa ahụ, nke bụ ọkpọkọ ọlaedo abụọ ahụ bụ ndị àmà abụọ nke Akwụkwọ Nsọ na Mmụọ Amụma, ma ọ bụ Agba Ochie na Agba Ọhụrụ, ma ọ bụ iwu na ndị amụma, ma ọ bụ Mosis na Elaịja.

“Ndị ahụ e tere mmanụ, ndị na-eguzo n’akụkụ Onyenwe anyị nke ụwa nile, nwere ọnọdụ ahụ e nyere Setan n’oge gara aga dịka cherub na-ekpuchi ihe nsọ. Site n’aka ndị mmụọ nsọ gbara ocheeze Ya gburugburu, Onyenwe anyị na-eme ka nkwurịta okwu na-adịgide adịgide n’etiti Ya na ndị bi n’ụwa. Mmanụ ọlaedo ahụ na-anọchi anya amara nke Chineke ji na-enye oriọna ndị kwere ekwe ihe ha ga-eji na-enwu, ka ha ghara ịma jijiji ma gbanyụọ. A sị na a naghị esite n’eluigwe wụsa mmanụ nsọ a n’ozi nke Mmụọ Chineke, ndị ọrụ ike nke ajọ omume ga-enwe ọchịchị zuru ezu n’ebe mmadụ nọ.”

“A na-emebi nsọpụrụ Chineke mgbe anyị anabataghị ozi ndị ọ na-ezitere anyị. N’ụzọ dị otu a ka anyị si ajụ mmanụ-edo ahụ ọ chọrọ ịwụnye n’ime mkpụrụobi anyị ka e wee kesaa ya nye ndị nọ n’ọchịchịrị. Mgbe oku ahụ ga-abịa, ‘Lee, nwoke a na-alụ nwaanyị na-abịa; pụtanụ izute ya,’ ndị na-anabataghị mmanụ nsọ ahụ, ndị na-echekwabeghị amara nke Kraịst n’ime obi ha, ga-achọpụta, dịka ụmụ agbọghọ-amaghị ihe ahụ, na ha adịghị njikere izute Onyenwe ha. Ha enweghị, n’ime onwe ha, ike inweta mmanụ ahụ, ndụ ha ebutekwala mbibi. Ma ọ bụrụ na a rịọ Maka Mmụọ Nsọ nke Chineke, ma ọ bụrụ na anyị arịọsi ike, dịka Mozis mere, ‘Gosi m ebube gị,’ ịhụnanya Chineke ga-awụsara n’obi anyị. Site n’ọkpọkọ-edo ndị ahụ, a ga-eme ka mmanụ-edo ahụ rute anyị. ‘Ọ bụghị site n’ike, ọ bụghịkwa site n’ọzọ ike, kama ọ bụ site na Mmụọ m, ka Jehova nke usuu ndị agha kwuru.’ Site n’ịnata ụzarị na-enwu enwu nke Anyanwụ nke Ezi Omume, ụmụ Chineke na-enwu dị ka ìhè n’ụwa.” Review and Herald, July 20, 1897.

Ozi ahụ Ehaz jụrụ bụ ozi nke Mkpu Etiti Abalị, nke gaara eru n’ókè ya n’ọbịbịa nke ugboro abụọ nke Kraịst, ma ọ bụrụ na ndị ndu Laodisia anabatara ozi e zigara Laodisia “ezigara” ha n’afọ 1856. Ozi ahụ gaara emesịa bulie ruo n’ịghọ nnukwu mkpu, ndị nke Chineke gaara arụcha ọrụ ahụ ma nọrọ n’udo. Kama nke ahụ, ha laghachiri n’ọgbụgbọ ahụ a napụtara ha na ya.

A na-anọchi anya Aịzaịa na Ehaz dị ka ndị nọ n’usoro ime ka ha dị ọcha n’ubi onye na-asacha ákwà, nke Onye-Ozi nke Ọgbụgba-ndụ na-arụzu na Malakaị isi nke atọ. N’ụzọ ihe nnọchianya, a debere ha n’ebe a na-awụsa “mmanụ” (ozi) n’ọhụụ Zakaraịa, ma n’ụbọchị ikpeazụ, ozi Aịzaịa nye Ehaz bụ ozi nke Islam nke Ahụhụ nke atọ; ọ bụ ozi nke akụkọ ihe mere eme zoro ezo nke égbè eluigwe asaa ahụ; ọ bụ ozi na nke asatọ sitere n’ime asaa ahụ; ọ bụ ozi nke ubi-vain; ọ bụ ozi nke “Eziokwu,” nke ha niile bụ akụkụ dị iche iche nke Mkpughe nke Jisọs Kraịst, nke n’ụbọchị ikpeazụ na-emepụta ime ka mmadụ dị ọcha nke ubi onye na-asacha ákwà ahụ na-anọchi anya ya.

Ọ bụkwa ozi nke “oge asaa” nke gbanwere site n’akụkụ nkume ntọala Miller gaa n’isi nkuku, n’ihi na ọ bụ eziokwu mbụ, ya mere ọ ghaghịkwa ịbụ eziokwu ikpeazụ. Afọ 1863 kpọrọ akara mmechi nke usoro nsachapụ nke malitere site n’ịbịarute nke mmụọ ozi nke atọ n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, ma n’ikpeazụ rute n’ìhè nke “oge asaa” n’afọ 1856. N’afọ 1844 ìhè nke puku afọ abụọ na narị atọ kpọrọ akara mmalite nke dugara na njedebe nke puku afọ abụọ na narị ise na iri abụọ kpọrọ akara ya. Ma, ìsì nke Laodisia na mmalite na na njedebe, jụrụ ịhụ mmekọrịta dị n’etiti ọhụụ abụọ ahụ. Afọ 1863 na-anọchi anya mmechi nke usoro nsachapụ nke na-eme mgbe niile mgbe a kpọghechara ozi, e wee kpọghee ozi nke mmụọ ozi nke atọ n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844.

Ìhè nke mmụọ-ozi nke atọ nke ekpughere na 1844 abụghị naanị otu ìhè; ọ bụ ihe Nwanyị White kpọrọ “ìhè na-aga n’ihu nke mmụọ-ozi nke atọ.” Ìhè na-aga n’ihu nke mmụọ-ozi nke atọ malitere na 1844, ọ na-anọgidekwa na-aga n’ihu ruo mgbe oge amara ga-emechi; ma mgbe ọ bịarutere na mbụ, nakwa mgbe ọ ga-eru n’ókè ikpeazụ ya, e nwere oge nnwale pụrụ iche nke mmụọ-ozi nke atọ. Oge nnwale ndị ahụ, n’mbido na n’ọgwụgwụ, na-anọchikwa anya usoro nnwale nke Daniel kọwara dị ka “mmụba nke ọmụma,” nke bụkwa ìhè na-aga n’ihu nke mmụọ-ozi nke atọ.

Usoro nnwale ahụ ná mmalite malitere n’afọ 1844, ìhè nke na-aga n’ihu wee bawanye n’ọmụma ruo mgbe ọ ruru ngwụcha ya n’afọ 1856. Ìhè mbido na ìhè ngwụcha nke oge nnwale ahụ bụ ọhụụ abụọ ahụ nke Daniel isi nke asatọ, amaokwu iri na atọ na iri na anọ, ndị na-anọchi anya ntọala na ogidi etiti nke Adventism.

Oge ule nke mmụọ ozi mbụ malitere n’ụbọchị Ọgọst 11, 1840, ma kwụsị n’ime ndakpọ olileanya mbụ n’ụbọchị Eprel 19, 1844. Oge ule nke mmụọ ozi nke abụọ wee malite mgbe ahụ, ma gara n’ihu ruo n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844. N’oge ahụ ka mmụọ ozi nke atọ bịarutere, oge ule nke mmụọ ozi nke atọ wee gara n’ihu ruo mgbe Adventizim Laodisia jụrụ ìhè nke mmụọ ozi nke atọ n’afọ 1863.

Oge ule nke mmụọ ozi nke atọ maka Adventizim Millerite nwere mbido na njedebe, ma mbido na njedebe ahụ ga-anọchite otu ihe ahụ, n’ihi na Jisọs na-eji mbido ihe eme ihe mgbe niile iji gosipụta njedebe ihe ahụ. Mmeghe nke ìhè na-aga n’ihu nke mmụọ ozi nke atọ bụ ìhè nke mpụta ahụ (ọhụụ “mareh”), nke amaokwu nke iri na anọ nke isi nke asatọ nke Daniel. Njedebe nke ìhè na-aga n’ihu nke mmụọ ozi nke atọ bụ ìhè nke ịzọpịa ebe nsọ na usuu ndị agha n’okpuru ụkwụ (ọhụụ “chazon”), nke amaokwu nke iri na atọ. Ọhụụ abụọ ahụ ejikọtara onwe ha n’amụma.

Mgbe ahụ, ị ga-eme ka opi nke jubilii kpọọ n’ụbọchị nke iri nke ọnwa nke asaa; n’ụbọchị mkpuchi mmehie ka unu ga-eme ka opi kpọọ n’ala unu niile. Levitikọs 25:9.

Opìị kpọrọ n’Ụbọchị Mkpuchite Mmehie, nke bụ Ọktoba 22, 1844, bụ opìị Jubili, nke na-anọchite anya okirikiri nsọ nke afọ asaa, nke na-agbakọta bụrụ ụbọchị puku abụọ na narị ise na iri abụọ. Onye-nwe anyị zubere idu Izrel oge ochie ozugbo banye n’Ala Nkwa ahụ, ma nnupụisi ha gbochiri ka nke ahụ mee. Onye-nwe anyị zubere idu Izrel nke oge a ozugbo banye n’Ala Nkwa ahụ, ma nnupụisi gbochiri ka nke ahụ mee. Ọ bụrụ na Izrel nke oge a gaara erube isi n’ìhè na-aga n’ihu nke mmụọ-ozi nke atọ, ha gaara adọ ụwa aka ná ntị, Onye-nwe anyịkwa gaara alọghachi ihe karịrị otu narị afọ gara aga.

Ka nke ahụ wee mee, Ọ gaara adị mkpa ka Onyenwe anyị rụọ mgbanwe n’etiti ndị Millerite, a na-akọwapụtakwa mgbanwe ahụ dịka ihe omimi nke Chineke n’Akwụkwọ Nsọ. Ọ bụrụ na Adventism esoro ìhè na-aga n’ihu nke mmụọ ozi nke atọ, mgbe ahụ opi nke Jubili gaara ada ruo nnọọ na njedebe, n’ihi na ọ bụ n’ụbọchị ndị ahụ opi nke asaa na-ada ka a na-emezu ihe omimi nke Chineke. N’ime Mkpughe iri, opi ahụ, nke bụ opi Jubili, nakwa opi nke ahụhụ nke atọ, malitere ịda na Ọktoba 22, 1844.

Mmụọ-ozi ahụ nke m hụrụ ka o guzoro n’elu oké osimiri na n’elu ụwa weliri aka ya eluigwe, Ṅụkwaa iyi site n’aha Onye ahụ nke dị ndụ ruo mgbe ebighị ebi, onye kere eluigwe na ihe ndị dị n’ime ya, na ụwa na ihe ndị dị n’ime ya, na oké osimiri na ihe ndị dị n’ime ya, na oge agakwaghị adị ọzọ: Kama n’ụbọchị nke olu mmụọ-ozi nke asaa, mgbe ọ ga-amalite ịfụ opi, a ga-emezu ihe omimi nke Chineke, dịka O kwusaworo ya nye ndị ohu Ya, ndị amụma. Mkpughe 10:5–7.

Usoro ịdị-ọcha nke ule nke malitere n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, nke bụ ìhè na-aga n’ihu nke mmụọ ozi nke atọ, malitere site n’ìhè nke Daniel isi nke asatọ, amaokwu nke iri na anọ, ọ kwụsịrịkwa site n’ìhè nke Daniel isi nke asatọ, amaokwu nke iri na atọ. Ọ malitere site n’azịza nke amaokwu nke iri na anọ, ma kwụsị site n’ajụjụ nke amaokwu nke iri na atọ.

Afọ iri na itoolu ahụ ka e ji mbata ozi ịdọ aka ná ntị nke Aịsaịa bịakwutere Ehaz, eze nke Juda nkịtị, n’oge agha obodo n’etiti ugwu na ndịda, mee ihe atụ ha. Afọ iri na itoolu ahụ kwụsịrị mgbe eze ugwu kpọgara Izrel n’ịbụ ohu. Afọ iri na itoolu ahụ nọchiri anya mbata nke mmụọ-ozi nke atọ n’afọ 1844 ruo n’ọgba-isi nke afọ 1863. Ìhè na-aga n’ihu nke mmụọ-ozi nke atọ ka e ji ozi Aịsaịa nọchite anya ya.

Ịjụ ìhè ahụ na-aga n’ihu wetara njedebe nke mmegharị Millerite, ma n’oge ule ahụ, Mmegharị Millerite nke Filadelfia gbanwere bụrụ Chọọchị Laodisia. Afọ iri na itoolu ahụ malitere na 742 BC, na afọ iri na itoolu ahụ malitere na 1844, ha abụọ nọchiri anya usoro ule na ime ka a dị ọcha n’ụbọchị ikpeazụ, ya bụ, oge ule ikpeazụ nke ìhè na-aga n’ihu nke mmụọ ozi nke atọ.

N’ime usoro ule ikpeazụ ahụ, a ga-emecha ihe omimi nke Chineke. Ndị otu narị puku iri anọ na anọ bụ ndị na-eche, na-alaghachi, ma bụrụkwa ndị a kara akara.

Kechie àmà ahụ, mechie iwu ahụ n’etiti ndị na-eso ụzọ m. M ga-echere Onyenwe anyị, onye na-ezobe ihu Ya n’ụlọ Jekọb; m ga-atụkwasịkwa anya n’ebe Ọ nọ. Lee, mụ onwe m na ụmụaka ndị Onyenwe anyị nyeworo m bụ maka ihe ịrịba ama na maka ihe ịtụnanya n’Izrel sitere n’aka Onyenwe ndị agha, onye bi n’ugwu Zayọn. Aịzaya 8:16–18.

Oge ọnwụnwa nke njedebe nke ìhè na-aga n’ihu nke mmụọ ozi nke atọ n’ụbọchị ikpeazụ malitere n’ebe oge ọnwụnwa nke mmalite ahụ malitere. Ọ malitere mgbe Jizọs weliri aka Ya elu n’eluigwe ma kpọsaa “na oge agaghị adịkwa ọzọ.” Nkwupụta ahụ mere n’October 22, 1844, mgbe opi nke asaa kwusara Jubilii na njedebe nke okirikiri nsọ nke asaa. Okirikiri nke afọ asaa, nke e mere ugboro asaa, bụ n’ezie afọ iri anọ na itoolu, ma ọ bụ ụbọchị puku abụọ narị ise na iri abụọ.

Afọ 1989 na-akara “oge ọgwụgwụ” n’ime mmegharị nke otu narị puku iri anọ na anọ, ọ bụkwa n’afọ 1989 ka e mezuru otu narị afọ iri abụọ na isii nke bidoro n’oge nnupụisi nke 1863. Mmegharị nke otu narị puku iri anọ na anọ bidoro n’“oge ọgwụgwụ,” ya na ihe nnọchianya nke “oge asaa,” n’ihi na otu narị afọ iri abụọ na isii bụ otu ụzọ n’ụzọ iri nke puku abụọ na narị isii, nke n’aka nke ọzọ bụ ọkara nke puku abụọ na narị ise na iri abụọ.

Jizọs na-anọchi anya mgbe nile njedebe nke ihe site na mmalite nke ihe, e wee jiri ihe nnọchianya nke “oge asaa” kaa akara mmalite nke ngagharị nke puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ, dịka ọ dịkwa na njedebe nke ngagharị ahụ. Ụbọchị ndị ahụ nke ịfụ opi nke mmụọ ozi nke asaa, mgbe e mezuru ihe omimi nke Chineke, bidoro na njedebe nke ụbọchị “atọ na ọkara” nke Mkpughe isi nke iri na otu. Opi nke Asaa, nke bụkwa Ahụhụ nke atọ, fụrụ ụda ya nke abụọ n’ụbọchị Ọktoba 7, 2023, ma a na-emezu ugbu a ihe omimi nke Chineke, dịka “o kwuputara ya nye ndị odibo ya ndị amụma.” E ji ihe nnọchianya nke “oge asaa” kaa akara njedebe nke ngagharị ahụ, dịka e siri kaa akara mmalite nke otu ngagharị ahụ n’onwe ya.

N’oge ọgwụgwụ n’afọ 1798, “oge asaa” nke iwe Chineke megide alaeze ugwu ahụ bịara n’isi njedebe, ma na njedebe nke mmegharị ndị Millerite, ịjụ eziokwu ndị jikọtara na “oge asaa” ahụ kpọrọ akara nnupụisi nke afọ 1863. Jisọs na-egosipụtakarị ọgwụgwụ nke otu ihe site ná mmalite nke otu ihe, ma mmegharị nke mmụọ ozi mbụ (ndị Millerite) na-egosi mmegharị nke mmụọ ozi nke atọ (ndị puku narị otu na iri anọ na anọ). Mmegharị abụọ ahụ na-amalite na “oge asaa” ma na-ejedebe kwa na “oge asaa.” Ị pụghị ịmepụta ihe ndị a n’echiche.

Anyi ga-aga n’ihu n’ịmụ ihe a n’isiokwu na-esonụ.

“Ndị nọ n’ọnọdụ ọrụ dị mkpa ekwesịghị ịnabata ụkpụrụ nke ụwa nke na-akwalite afọ ojuju onwe onye na mmefu na-enweghị oke, n’ihi na ha enweghị ike ịnabata ya; ma ọ bụrụgodị na ha nwere ike, ụkpụrụ dị ka nke Kraịst agaghị ekwe ka ha mee ya. Ọ dị mkpa inye ọtụtụ nkuzi. ‘Ònye ka Ọ ga-akụziri ihe ọmụma? ònye ka Ọ ga-eme ka ọ ghọta ozizi? ndị a kpọpụtara ara, ndị a dọpụtara n’obi nne. N’ihi na iwu ga-adị n’elu iwu, iwu n’elu iwu; ahịrị n’elu ahịrị, ahịrị n’elu ahịrị; ebe a ntakịrị, ebe ọzọ ntakịrị.’ N’ụzọ dị otu a ka a ga-eji ndidi wetara ụmụaka okwu nke Onyenwe anyị ma debe ya n’ihu ha, site n’aka nne na nna ndị kweere n’okwu Chineke. ‘N’ihi na ọ bụ n’egbugbere ọnụ na-asụ nsụ na n’asụsụ ọzọ ka Ọ ga-agwa ndị a okwu. Ndị Ọ sịrị ha, Nke a bụ izu ike nke unu ga-eme ka ndị ike gwụrụ zuru ike; nke a bụkwa ume ọhụrụ: ma ha achọghị ịnụ. Ma okwu nke Onyenwe anyị ghọrọ nye ha iwu n’elu iwu, iwu n’elu iwu; ahịrị n’elu ahịrị, ahịrị n’elu ahịrị; ebe a ntakịrị, ebe ọzọ ntakịrị; ka ha wee jee, daa azụ, gbajie, bụrụ ndị a tọrọ n’ọnyà, ma jide ha.’ Gịnị kpatara ya?—n’ihi na ha egeghị ntị n’okwu nke Onyenwe anyị nke bịakwutere ha.”

“Nke a pụtara ndị ahụ na-enwetabeghị ozizi, ma ha akwalitela amamihe nke onwe ha, ma họrọ ịrụ ọrụ n’onwe ha dịka echiche nke onwe ha si dị. Onye-nwe-anyị na-enye ndị a nnwale ahụ, ka ha were ọnọdụ ha soro ndụmọdụ Ya, ma ọ bụ jụ ma mee dịka echiche nke onwe ha si dị, mgbe ahụ Onye-nwe-anyị ga-ahapụ ha n’aka nsonaazụ doro anya. N’ụzọ anyị niile, n’ozi anyị niile nye Chineke, Ọ na-agwa anyị okwu, ‘Nye M obi gị.’ Ọ bụ mmụọ nrubeisi, nke a pụrụ izi ihe, ka Chineke chọrọ. Ihe na-enye ekpere ịdị-elu-ya bụ eziokwu ahụ na e si n’obi ịhụnanya, nke na-erube isi, kuputa ya.”

“Chineke na-achọ ihe ụfọdụ n’aka ndị Ya; ma ọ bụrụ na ha asị, Agaghị m enyefe obi m ime ihe a, Onyenwe anyị na-ahapụ ha ka ha nọgide n’ihe ha chere na ọ bụ amamihe nke aka ha n’enweghị amamihe nke eluigwe, ruo mgbe e mezuru Akwụkwọ Nsọ a [Aịsaịa 28:13]. Unu agaghị asị, Aga m eso nduzi nke Onyenwe anyị ruo n’ókè ụfọdụ nke kwekọrọ n’ikpe m, ma mgbe ahụ jidesie echiche nke m ike, na-ajụ ka a kpụọ m dịka oyiyi nke Onyenwe anyị. Ka e jụọ ajụjụ a, Nke a ò bụ uche nke Onyenwe anyị? ọ bụghị, Nke a ò bụ echiche ma ọ bụ ikpe nke—–?” Testimonies to Ministers, 419.