Ngwaọrụ ugboro atọ nke Ịlaịja na-anọchi anya akụkụ ndị dị n’èzí nke Ịlaịja nke ụbọchị ikpeazụ. Ịlaịja na-anọchi anya otu nwoke, ma ọ na-anọchikwa anya mmegharị nke ndị mmadụ. A na-ewepụ mmegharị nke ndị mmadụ ndị na-esonyere onye-ozi ahụ, bụ Ịlaịja, n’ọnọdụ na ahụmahụ nke Laodisia na-anọchi anya.
Elaịja bịakwutere ndị mmadụ niile, sị, Olee ruo mgbe unu ga-anọ na-adabere n’etiti echiche abụọ? Ọ bụrụ na Onyenweanyị bụ Chineke, soro Ya; ma ọ bụrụ na ọ bụ Beal, soro ya. Ma ndị mmadụ azaghị ya ọbụna otu okwu. Mgbe ahụ Elaịja gwara ndị mmadụ, Mụ onwe m, naanị m, ka fọdụrụ bụrụ onye amụma nke Onyenweanyị; ma ndị amụma Beal dị narị anọ na iri mmadụ ise. 1 Ndị Eze 18:21, 22.
Ma n’ịbụ n’ije nke mmụọ ozi mbụ ma ọ bụ nke mmụọ ozi nke atọ, ndị sonyere n’aka onye-ozi nke oge ahụ ka e si n’akụkọ ihe mere eme nke ụka Sardis ma ọ bụ nke ụka Laodisia wepụta. A na-anọchi anya ụka nke ọ bụla n’ime ha site n’ajụjụ Elaịja, gbasara ogologo oge ole ndị mmadụ ga-ala azụ n’etiti echiche abụọ. Echiche abụọ ahụ ha na-ala azụ n’etiti ha ka e ji “arụmụka” Habakuk nọchite anya ha. “Arụmụka” nke Habakuk isi nke abụọ bụ arụmụka dị n’etiti usoro ziri ezi ma ọ bụ usoro na-ezighị ezi. Ndị mmadụ dịrị ndụ mgbe oge arụmụka ahụ bịarutere, ma n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Miller ma ọ bụ ndị nọ n’akụkọ ihe mere eme nke ụbọchị ikpeazụ, enweghị ha n’aka ma ha ga-esi n’elu ngere ahụ rịdata; ma ọ bụrụkwa na ha ga-eme otú ahụ, enweghịkwa ha n’aka n’akụkụ nke ngere ha kwesịrị iridakwuru. N’ihi ya, ha azaghị otu okwu.
Onyenwe anyị họpụtara ule n’akụkọ ihe mere eme nke mmụọ ozi mbụ na nke mmụọ ozi nke atọ nke ga-eme ka o doo anya ma otu akụkụ nke arụmụka ahụ, nke usoro nkà mmụta okpukpe nke Protestantism dapụrụ n’ezi-okwukwe nọchiri anya ya, ma ọ bụ usoro iwu Miller banyere nkọwa amụma, tinyere iwu ndị Future for America nakweere, bụ n’ezie ozi nke mmiri ozuzo ikpeazụ. Ule Ugwu Kamel nke ga-amalite n’iwu Ụka Sọnde na-abịa ngwa ngwa na United States chọrọ ka Chineke kpọpụta onye bụ onye-ozi nnọchiteanya Ya, dịka O mere n’akụkọ Ịlaịja na n’akụkọ Millerite nke 1844. Dịka o siri bụrụ n’oge Ịlaịja, na ndị ahụ hụrụ anya ma ha achọghị iwere ọnọdụ, a kwadoro ma a ga-akwado usoro ahụ site n’imezu amụma e kwupụtara n’ihu ọha.
“A ga-aghọta amụma Deniẹl na nke Jọn. Ha na-akọwara ibe ha. Ha na-enye ụwa eziokwu ndị onye ọbụla kwesịrị ịghọta. Amụma ndị a ga-abụ àmà n’ụwa. Site n’imezu ha n’ụbọchị ikpeazụ ndị a, ha ga-akọwa onwe ha.” Kress Collection, 105.
Mgbe ọkụ si n’eluigwe rịdata wee rechaa àjà Elaija, Chineke nọ na-akwado n’ihu ndị lere anya nwayọọ nwayọọ na Elaija bụ onye nnọchi anya Ya, ma n’oge ahụ ọ dịlarị Ehab, Jezebel na ndị amụma ụgha ya akaha. Nke a mekwara tupu Ọktoba 22, 1844 n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite, ọ ga-emekwa ọzọ tupu iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya, nke Ọktoba 22, 1844 na-anọchi anya ya n’amụma. O di nwute, ndị na-eche ruo mgbe ihe omume ahụ ga-abịa ka ha kpebie, ga-abụrịrị site n’ịghara ime ihe kpebiela n’akụkụ na-ezighi ezi nke okwu a. Nhọpụta nke onyeozi Elaija aghaghị ibu ụzọ bịa tupu mmegide ya na Ehab, Jezebel na ndị amụma ụgha ya. Mgbe e mezuru nkwado ahụ site n’ọkụ nke rechara àjà Elaija, Elaija gburu ndị amụma ụgha ahụ.
Onye amụma ụgha bụ alaeze nke isii n’amụma Baịbụl, ọ na-akwụsị ọchịchị ya dị ka alaeze nke isii n’iwu Ụbọchị Anyanwụ na-abịa n’oge na-adịghị anya, nke bụ ebe Ịlaịja gburu ndị amụma ụgha ahụ. Mgbe nke ahụ gasịrị, mmịpụta zuru oke nke mmiri ozuzo ahụ malitere. N’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerait, a kọwara onye ozi ahụ na ozi ya n’ụzọ e ji tụnyere ha na ndị ahụ bụ́ ndị n’ime ọnọdụ ahụ malitere imezu ọrụ ha dịka Protestantism nke dapụrụ n’ezi okwukwe (nke bụ onye amụma ụgha nke àmà Ịlaịja), ma bụrụkwa otu n’ime ike atọ ndị na-eduga ụwa gaa Armageddon. Chineke kpebiri na, mgbe Ọktoba 22, 1844 gasịrị, mmegharị amụma eziokwu ahụ a matachara ọhụrụ ga-emecha ọrụ Ya n’ụwa, ma mmegharị ahụ gbanwere bụrụ Laodisia, ma n’oge na-adịghị anya mgbe ahụ gasịrị, ọ kwụsịrị ịbụ “mmegharị,” n’ihi na ọ ghọrọ Chọọchị e ji iwu kwado.
N’iji ihe ndị a nke Ịlaịja mbụ n’uche anyị, anyị ga-atụle ugbu a àgwà amụma nke Ịlaịja nke abụọ ka e wee nwee ike ịmata ma mekwaa ka o doo anya onye bụ Ịlaịja nke atọ nke ụbọchị ikpeazụ. Jizọs kpọrọ Jọn Onye Na-eme Baptizim onye ahụ mezuru amụma ikpeazụ nke Agba Ochie.
Lee, aga m ezitere unu Ịlaịja, onye-amụma, tupu ọbịbịa nke nnukwu ụbọchị ahụ dị egwu nke Onyenwe anyị: ọ ga-eme ka obi ndị nna laghachikwute ụmụ ha, meekwa ka obi ụmụ ahụ laghachikwute ndị nna ha; ka m wee ghara ịbịa tie ụwa ihe ọnụ. Malakaị 4:5, 6.
N’agbanyeghị na Jizọs kọwara Jọn dị ka Ịlaịja ahụ nke ga-abịa, Jọn ezuteghị n’uju akụkụ nile nke amụma ahụ gbasara Ịlaịja nke ga-abịa; n’ihi na Ịlaịja nke atọ na nke ikpeazụ na-abịa tupu nnukwu na ụbọchị dị egwu nke Onyenwe anyị, nke bụ oge nke Ihe Otiti Asaa Ikpeazụ, ndị na-ejedebe na Ọbịbịa nke Abụọ nke Kraịst. N’agbanyeghị nke ahụ, Jọn bụ Ịlaịja nke abụọ, ma àmà ya, ejikọrọ na nke Ịlaịja mbụ, na-akọwa ma na-eguzobe Ịlaịja nke atọ na nke ikpeazụ.
Dịka Ịlaịja siri guzogide ihe nnọchianya atọ nke dragọn, anụ ọhịa, na onye amụma ụgha nke Babilọn nke oge a, otu a kwa ka Jọn siri guzogide ọchịchị Rom (Herod), nwanyị na-adịghị ọcha (Herodias), na nwaanyị nwa ya nwanyị (Salome). Ugwu Kamel bụ ụdị nke Ọktoba 22, 1844, nke n’aka nke ọzọ na-anọchi anya iwu ụbọchị Sọnde na United States. N’oge nsogbu iwu ụbọchị Sọnde ahụ, a na-eweta njikọ atọ ahụ n’ịdị n’otu.
“Site n’iwu eze nke na-amanye iwulite ụlọ ọrụ Papacy n’ime mmebi iwu Chineke, mba anyị ga-ekewapụ onwe ya kpamkpam n’ezi omume. Mgbe Protestantism ga-agbatị aka ya gafee ọwara ahụ iji jide aka nke ike Rom, mgbe ọ ga-eru gafee omimi ahụ iji kpakọta aka na Spiritualism, mgbe, n’okpuru mmetụta nke njikọ a nke akụkụ atọ, obodo anyị ga-ajụ ụkpụrụ ọ bụla nke Iwu Ntọala ya dịka ọchịchị Protestant na nke repọblik, ma kwadebe ụzọ maka ịgbasa ụgha na aghụghọ ndị popu, mgbe ahụ anyị nwere ike ịma na oge eruola maka ọrụ ebube Setan na-arụ, nakwa na ọgwụgwụ dị nso.” Testimonies, mpịakọta nke 5, 451.
N’akụkọ banyere Herọd, anyị na-achọpụta na, dịka onye nnọchiteanya nke Rom ndị na-ekpere arụsị, ọ bụ onye nnọchiteanya nke “ndị eze iri” nke Rom ndị na-ekpere arụsị, ya mere ọ na-anọchi anya ndị eze iri nke Mkpughe iri na asaa, ndị na-enye alaeze ha n’aka akwụna ahụ ruo otu awa. E ji Ehab mee ụdị Herọd. Ha abụọ nọ n’alụmdi na nwunye ndị iwu na-akwadoghị. Ehab, onye bụ nke Izrel, e machibidoro ya ịlụ nwanyị na-abụghị nwanyị onye Izrel; Herọd kwa ewerewo nwunye nwanne ya nwoke ka ọ lụọ. A na-anọchi anya ịkwa iko nke akwụna Taịa na Babilọn na ndị eze nke ụwa site n’ihe gbasara mmekọrịta iwu na-akwadoghị nke Ehab na Herọd na Jezebel na Herodias.
E gosiri esemokwu ahụ n’Ugwu Kamel ya na Ehab, dịka emume ọmụmụ nke Herọd. N’oge iwu ụbọchị Ụka, United States akwụsị ịbụ alaeze nke isii n’amụma Baịbụl, ndị eze iri ahụ aghọkwa alaeze nke asaa. N’oge ọmụmụ ha dị ka alaeze nke asaa, Herọd n’emume oriri ịṅụbiga mmanya ókè kwetara inye Salome, ada Herodias, ruo ọkara nke alaeze ya. Ndị eze iri ahụ kwetara inye alaeze ha nye anụ ọhịa ahụ, ha mekwara otú ahụ n’ihi na amụma ụgha ahụ (United States) aghọgbuola ha, ha nọkwa n’ọnọdụ “mmanya” n’ime mmụọ.
N’Ugwu Kamel, ndị amụma ụgha gbara egwú ụbọchị dum n’ịgbalị ịghọgbu, ma n’emume ụbọchị ọmụmụ Herod, Salome, nwa nwanyị Herodias, gbara egwú iji duhie eze ahụ mmanya juru n’ahụ́. N’ime ime nke a, nwa nwanyị Herodias nwetara ikike Ahab iji gbuo Jọn onye na-eme baptizim. N’oge iwu ụbọchị Sọnde na United States, United States ga-eduhie ụwa nile ka ọ nabata oyiyi anụ ọhịa zuru ụwa ọnụ nke mejupụtara alaeze nke ọkara ya bụ ọchịchị ụka ma ọkara ya bụ ọchịchị steeti. Ighọgbu ụwa nke United States, bụ́ onye bụ amụma ụgha nke njikọ atọ ahụ, ka e buru ụzọ gosipụta site n’egwú ndị amụma Jezebel na nwa nwanyị Jezebel (Salome), n’ihi na Jezebel bụ Katọlik ma Protestantism ndapụ n’ezi okwukwe bụ ụmụ ya ndị inyom (dịka Salome).
Mkpagbu na-amalite n’iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya nke na-agụnye ọnwụ, dị ka e sere ya n’ịwepụ isi Ịlaịja nke abụọ ma tinye ya n’ime nkata maka ọchịchị ndị popu, nke Herodias nọchiri anya ya. N’oge ahụ, a na-agwọ kpamkpam ọnya ahụ na-egbu egbu nke ọchịchị ndị popu; a naghịzị echefu ya, a na-awụsakwa mmiri ozuzo ikpeazụ na-enweghị tụọ, dịka a na-ebuli ọkọlọtọ nke otu narị puku iri anọ na anọ elu. N’oge ahụ, Alakụba nke Ahụhụ nke atọ na-akụ, ikpe na-aga n’ihu nke nnukwu akwụna ahụ nke nọkwasịrị n’elu ọtụtụ mmiri amalitekwa. A na-eme ka ikpe ya bụrụ ugboro abụọ.
M wee nụkwara olu ọzọ si n’eluigwe, na-asị, Sinụ n’ime ya pụta, ndị m, ka unu ghara ịbụ ndị sonyere na mmehie ya, nakwa ka unu ghara ịnara ihe n’ihe otiti ya. N’ihi na mmehie ya eruola ruo n’eluigwe, Chineke echetakwala ajọ omume ya niile. Kwụghachi ya ụgwọ dịka o si kwụọ unu ụgwọ, meekwa ka e mee ya okpukpu abụọ dịka ọrụ ya siri dị: n’ime iko ahụ o juputara, juputara ya okpukpu abụọ. Mkpughe 18:4–6.
Ikpe-ikpé-ikpé-ya e meela ka ọ bụrụ okpukpu abụọ, n’ihi na a kpebeghị ya ikpe n’ihi ogbugbu ndị o mere n’oge Ọchịchịrị site n’afọ 538 ruo 1798. N’akara nke ise, ndị ọchịchị papacy gburu ka e ji ihe nnọchianya gosi ha n’okpuru ebe-ichụ-àjà, ka ha na-ajụ mgbe Chineke ga-ekpe akwụna nke Rom ikpe, a gwakwara ha ka ha zuru ike n’ili ha ruo mgbe a ga-emezu ìgwè nke abụọ nke ndị àmà okwukwe a ga-egbu dị ka e gburu ha. Mgbe ikpé-ya bịara, a na-eme ya okpukpu abụọ n’ihi na ọ gaara egbu ndị Chineke kwesịrị ntụkwasị obi ugboro abụọ.
Mgbe O meghere akara nke ise, ahụrụ m n’okpuru ebe ịchụàjà mkpụrụ obi nke ndị e gburu n’ihi okwu Chineke, na n’ihi àmà ahụ ha jidesiri ike: Ha tiri mkpu n’oké olu, na-asị, Ruo ole mgbe, Onyenwe anyị, Onye dị nsọ na Onye eziokwu, ka Ị na-ekpeghị ikpe ma ghara ịbọ ọbara anyị ọbọ n’aka ndị bi n’elu ụwa? E nyekwara onye ọ bụla n’ime ha uwe mwụda ọcha; a sịkwa ha na ha zuo ike ntakịrị oge ọzọ, ruo mgbe ndị ozi ibe ha na ụmụnne ha kwa, ndị a ga-egbu dịka e gburu ha, ga-ezu oke. Mkpughe 6:9–11.
Nwannaanyị White na-etinye akụkụ ahụ gbasara ndị àmà okwukwe nke akara nke ise n’oge iwu Sọnde, ebe a na-akpọpụta ìgwè atụrụ ọzọ nke Chineke ka ha si na Babilọn pụta, nke bụ oriri ọmụmụ Herọd, mgbe ndị eze iri ahụ kwetara inye alaeze nke asaa ha nye alaeze nke asatọ nke sitere n’ime asaa ahụ.
“Mgbe e meghere akara nke ise, Jọn onye Nkpughe, n’ọhụụ, hụrụ n’okpuru ebe-ichụ-àjà ìgwè ndị ahụ e gburu n’ihi Okwu Chineke na àmà Jisọs Kraịst. Mgbe nke a gasịrị, ihe ndị a kọwara n’isi nke iri na asatọ nke Mkpughe bịara, mgbe a kpọpụtara ndị ahụ bụ ndị kwere ekwe ma bụrụ ndị eziokwu ka ha pụọ na Babilọn. [Mkpughe 18:1–5, e hotara.]” Manuscript Releases, olu nke 20, 14.
Ndị a kpọpụtara n’ime Babilọn mejupụtara ìgwè nke abụọ nke ndị àmà okwukwe a na-egbu egbu nke ọchịchị popu gburu, dịka Herodias mere Ilija nke abụọ. Nwanneanyị White kwa na-edobe akara nke ise n’oge mmeghe nke akara ikpeazụ.
“‘Mgbe O meghere akara nke-ise, ahụrụ m n’okpuru ebe-ichu-àjà mkpụrụobi nke ndị e gburu n’ihi okwu Chineke, na n’ihi àmà ahụ ha jidesiri ike: ha wee tie mkpu n’oké olu, sị, Ruo ole mgbe, O Onyenwe anyị, Onye Dị Nsọ na Onye Eziokwu, ka Ị na-adịghị ekpe ikpe ma bọọ ọbara anyị ọ́bọ̀ n’ahụ ndị bi n’elu ụwa? E wee nye onye ọ bụla n’ime ha uwe ọcha [E kwupụtara ha dị ọcha ma dị nsọ]; e wee gwa ha ka ha zuo ike obere oge ọzọ, ruo mgbe e mezuru ọnụ ọgụgụ ndị ọrụ ibe ha na ụmụnne ha, ndị a ga-egbukwakwa dịka e gburu ha’ [Mkpughe 6:9–11]. N’ebe a, e gosiri Jọn ihe ndị a na-emeghị n’eziokwu n’oge ahụ, kama ihe ndị ga-adị n’oge dị n’ihu.”
“Akpughe 8:1–4 e hotara n’okwu.” Manuscript Releases, mpịakọta nke 20, 197.
A na-“echeta” ekpere ndị ndị ọchịchị papacy gburu n’oge Ọchịchịrị n’oge mmeghe nke “akàrà nke asaa,” nke na-egosi na a na-emepe “akàrà nke asaa” n’oge iwu Sọnde nke na-abịa ngwa ngwa, n’ihi na ọ bụ n’ebe ahụ ka Chineke na-echeta ajọ omume ya.
M wee nụ olu ọzọ si n’eluigwe, na-asị, Sinụ n’ime ya pụta, ndị m, ka unu ghara ịbụ ndị na-ekere òkè n’ime mmehie ya, nakwa ka unu ghara ịnara ọrịa ọjọọ ya ndị ahụ. N’ihi na mmehie ya eruola ruo n’eluigwe, Chineke echetawokwa ajọ omume ya. Kwụghachi ya dịka o si kwụghachi unu, meekwa ka ọ bụrụ okpukpu abụọ nye ya dịka ọrụ ya si dị: n’ime iko ahụ nke o mejuru, mejukwaaranụ ya okpukpu abụọ. Mkpughe 18:4–6.
Elaịja nke mbụ na-agba ama banyere ọgụ ahụ na-eme n’etiti puku mmadụ iri anọ na anọ na narị otu, na njikọ atọ ahụ nke na-eduba ụwa gaa Amagedọn n’ụbọchị ikpeazụ. Elaịja nke abụọ (Jọn onye na-eme baptizim), na-emegharị ma na-agbatị àmà nke Elaịja nke mbụ, ma ọnụ (ahịrị n’elu ahịrị), ha na-akọwapụta ma na-eguzobe àgwà amụma nke Elaịja nke atọ na nke ikpeazụ. A na-anọchi Elaịja nke atọ anya site n’Elaịja mmalite (Miller), na Elaịja njedebe, n’ihi na a na-emegharị ije ozi nke mmụọ ozi mbụ n’ije ozi nke mmụọ ozi nke atọ.
“Chineke enyela ozi nke Mkpughe 14 ọnọdụ ha n’ahịrị amụma, ọrụ ha agaghịkwa akwụsị ruo n’ọgwụgwụ akụkọ ihe mere eme nke ụwa a. Ozi mmụọ ozi mbụ na nke abụọ ka bụ eziokwu maka oge a, ha ga-esokwa nke a na-eso n’otu ahịrị.” The 1888 Materials, 803, 804.
Elaịja nke atọ nwere akara-aka nke Alfa na Omega, n’ihi na ọ na-anọchi anya Elaịja nke mmalite na nke ọgwụgwụ. Ma Elaịja mbụ ma nke ikpeazụ na-anọchi anya otu ije, ma nke mmụọ-ozi mbụ ma ọ bụ nke atọ nke Mkpughe iri na anọ.
“Ọrụ Jọn onye na-eme baptizim, na ọrụ nke ndị ahụ bụ́ ndị n’ụbọchị ikpeazụ ga-apụta n’mmụọ na ike nke Ịlaịja iji kpọtee ndị mmadụ n’ọnọdụ enweghị mmasị ha, bụ otu ihe n’ọtụtụ akụkụ. Ọrụ ya bụ onyinyo nke ọrụ a ga-arụ n’oge a. Kraịst ga-abịa nke ugboro abụọ ikpe ụwa n’ezi omume. Ndị ozi Chineke ndị na-ebu ozi ikpeazụ nke ịdọ aka ná ntị a ga-enye ụwa, ga-akwadebe ụzọ maka ọbịbịa nke ugboro abụọ nke Kraịst, dịka Jọn siri kwadebe ụzọ maka ọbịbịa mbụ Ya. N’ọrụ nkwadebe a, ‘ndagwurugwu nile ka a ga-ebuli elu, ugwu ọ bụla na ugwu nta ọ bụla ka a ga-eme ka ọ dị ala; ebe gbagọrọ agbagọ ka a ga-eme ka ọ dị kwụ ọtọ, ebe tara ntarị ka a ga-emekwa ka ọ dị larịị’ n’ihi na a ga-emegharị akụkọ ihe mere eme, ma ọzọkwa ‘a ga-ekpughe ebube nke Onyenwe anyị, anụ ahụ nile ga-ahụkwa ya ọnụ; n’ihi na ọnụ Onyenwe anyị ekwuwo ya.’” Southern Watchman, Maachị 21, 1905.
Ngwa ugboro atọ nke Ịlaịja na-anọchi anya ọgụ ihu na ihu dị n’etiti Ịlaịja na ngagharị ahụ ejikọtara na Ịlaịja, na njikọ ugboro atọ nke Babilọn Ọgbara Ọhụrụ. Nke a nwere njikọ chiri anya na ngwa ugboro atọ nke onye-ozi ahụ nke na-akwadebe ụzọ maka Onye-Ozi nke Ọgbụgba-ndụ, ma ahịrị ahụ na-anọchi anya mmegharị ime nke ngagharị ahụ na onye-ozi ahụ. N’ime ngwa ugboro atọ abụọ ahụ, mmezu nke atọ na nke ikpeazụ nke onye-ozi ahụ na ngagharị ahụ ka Alpha na Omega na-anọchi anya, dịka ndị na-anọchi anya mmezu mbido na mmezu njedebe.
Elaịja nke atọ na nke ikpeazụ na-anọchi anya ngagharị nke mmụọ-ozi nke atọ, nke bụ ngagharị nke puku mmadụ narị otu na iri anọ na puku anọ, ndị a ga-ebuli elu dịka ọkọlọtọ iji kpọọ oké ìgwè mmadụ ahụ ka ha si na Babilọn pụta mgbe oge nke nnukwu ala ọma jijiji nke Mkpughe iri na otu bịarutere. Tupu oge ahụ eruo, a ga-amata onye-ozi ahụ na ngagharị ahụ site n’ịtụnyere ha na ngagharị adịgboroja ahụ nke na-eweta ozi adịgboroja nke mmiri ikpeazụ banyere udo na nchebe.
A ga-amata ihe dị iche n’etiti ozi eziokwu na nke ụgha, nakwa onye-ozi eziokwu na onye-ozi ụgha, site n’imezu ozi ahụ. Edemede ndị a bidoro na njedebe nke Julaị, 2023, ma tupu ogologo oge tupu mgbukpọ mmadụ nke Ọktoba 7, edemede ndị ahụ nọ na-akọwapụta na ezi ozi mmiri nke ikpeazụ na-akọwapụta Alakụba nke Ahụhụ nke atọ, nakwa na ozi ahụ malitere na Septemba 11, 2001. Edemede ndị ahụ kọwapụtakwara na iwe iwe nke mba dị iche iche nke malitere n’oge ahụ dịka mkpughe nsọ si dị, dị ka nwanyị na-amụ nwa, ya mere iwe iwe ahụ na nsogbu ndị e wetara ụwa a ga-anọgide na-arị elu ruo mgbe oge amara ga-emechi.
Anyị ga-aga n’ihu n’ọmụmụ ihe a n’isiokwu anyị na-esote.
“Ọ dị m ka ndị nke Chineke ga-enwe mmetụta banyere mbibi na-abịa n’ihu nke puku-puku obodo, ndị e nyeworo ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ kpamkpam nye ikpere arụsị! Ma ọtụtụ n’ime ndị kwesịghị ịbụ ndị na-ekwusa eziokwu na-ebo ma na-ekpe ụmụnna ha ikpe. Mgbe ike ntụgharị nke Chineke bịara n’uche mmadụ, a ga-enwe mgbanwe doro anya. Ndị mmadụ agaghị enwe ọchịchọ ịkatọ na ịkwatu. Ha agaghị eguzo n’ọnọdụ nke na-egbochi ìhè ịmụnye ụwa. Nkatọ ha, na ebubo ha, ga-akwụsị. Ike ndị iro na-achịkọta onwe ha maka agha. Mmegide siri ike dị n’ihu anyị. Bikọtanụ ọnụ, ụmụnna m ndị nwoke na ndị nwanyị, bikọtanụ ọnụ. Jikọọnụ onwe unu na Kraịst. ‘Unu asịla, Njikọ aka,... unu atụkwala egwu ihe ha na-atụ egwu, unu atụkwala ụjọ. Dọnụ Onye-nwe nke usuu ndị agha nsọ n’ime onwe ya; ka ọ bụrụ egwu unu, ka ọ bụrụkwa ihe unu ga-atụ ụjọ. Ọ ga-abụkwa ebe nsọ; ma bụrụkwa nkume ịsụ ngọngọ na oké nkume ihe-iwe nye ụlọ abụọ nke Izrel, bụrụkwa ọnyà na ọgba aghara nye ndị bi na Jerusalem. Ọtụtụ n’etiti ha ga-asụ ngọngọ, daa, gbajie, a ga-amakwa ha n’ọnyà, a ga-ejidekwa ha.’
“Ụwa bụ ụlọ ihe nkiri. Ndị na-eme ihe n’ime ya, ndị bi n’ime ya, na-akwadebe ime akụkụ ha n’egwuregwu ukwu ikpeazụ ahụ. E chefuola Chineke. N’etiti nnukwu ìgwè mmadụ nke mmadụ, ọ dịghị ịdị n’otu ọ bụla, ma e wezụga mgbe mmadụ na-ejikọta onwe ha ọnụ iji mezuo ebumnuche ha nke ịchọ naanị onwe ha. Chineke na-ele anya. Ebumnuche Ya banyere ndị na-enupụ isi bụ ndị Ya ka a ga-emezu. E nyefebeghị ụwa n’aka mmadụ, ọ bụ ezie na Chineke na-ekwe ka ihe ndị na-ebute mgbagwoju anya na ọgba aghara na-achị ruo nwa oge. Ike sitere n’okpuru ala na-arụ ọrụ iweta nnukwu ihe ngosi ikpeazụ ndị ahụ n’egwuregwu ahụ,—Setan na-abịa dịka Kraịst, ma na-arụ ọrụ site n’aghụghọ nile nke ajọ omume n’etiti ndị ahụ na-ejikọta onwe ha ọnụ n’ime òtù nzuzo. Ndị na-ekwenye n’ọchịchọ nke ijikọta onwe ha n’otu na-emezu atụmatụ nke onye iro. Ihe kpatara ya ga-esochi ya pụta.”
“Njehie emetọọla ihe fọrọ nke nta ka ọ ruo ókè ya. Ọgbaaghara ejupụtala ụwa, nnukwu ụjọ ga-abịakwasịkwa ụmụ mmadụ n’oge na-adịghị anya. Ọgwụgwụ dị nnọọ nso. Anyị bụ ndị maara eziokwu ahụ kwesịrị ịdị na-akwado onwe anyị maka ihe ga-adị nnọọ nso ịgbawapụta n’elu ụwa dịka ihe ijuanya dị ukwuu nke ga-emeri ya.” Review and Herald, September 10, 1903.