Unu niile ndị bi n’ụwa, na ndị niile na-ebikwa n’elu ụwa, leenu, mgbe ọ na-ebuli ọkọlọtọ n’elu ugwu; ma mgbe ọ na-afụ opi, nụrụnụ. Aịzaya 18:3.
Onye-ozi ahụ, nke a na-anọchi anya ya dị ka Ịlaịja na-ekwusa ozi ahụ nke Mosis na-anọchi anya ya, ka anụ ọhịa nke si n’olulu na-enweghị nsọtụ arịgo gbuo n’okporo ámá. Mgbe e zọchasịrị ha ụkwụ ruo oge ụfọdụ nke “ọnbụ ọnụ” Mosis na-anọchi anya ya, nke bụ “ịchụsasị” nke Levitikọs iri abụọ na isii, Mmụọ Nsọ na-abanye n’ime ahụ ha nwụrụ anwụ site n’Okwu Chineke. Mgbe ahụ ha eguzo ọtọ, emesịa kwa ha arịgoro elu banye n’eluigwe. Ozi nke a na-anọchi anya ya dị ka ọ dị n’eluigwe bụ ozioma ebighị ebi nke ndị mmụọ ozi atọ ahụ.
M hụkwara mmụọ-ozi ọzọ ka ọ na-efe n’etiti eluigwe, nwee ozi-ọma ebighị ebi ka o kwusaa ya nye ndị bi n’ụwa, nakwa nye mba niile, na ebo niile, na asụsụ niile, na ndị mmadụ niile. Mkpughe 14:6.
Tupu Ịlaịja na Mosis arịgoro n’eluigwe, ha ga-ebu ụzọ guzo n’ụkwụ ha.
Ma mgbe ụbọchị atọ na ọkara gasịrị, Mmụọ nke ndụ sitere n’aka Chineke banyere n’ime ha, ha wee guzo n’ukwu ha; nnukwu ụjọ wee dakwasị ndị hụrụ ha. Ha wee nụ nnukwu olu si n’eluigwe na-agwa ha, Bịanụ n’ebe a. Ha wee rigoro n’eluigwe n’ime igwe ojii; ndị iro ha wee hụ ha. Mkpughe 11:11, 12.
Onye amụma ọ bụla kwekọrọ na ndị amụma ndị ọzọ, ha niile na-ezukọta n’akwụkwọ Mkpughe. Akwụkwọ Ezikiel na-akụzi na mgbe Mmụọ ahụ batara n’ime mmadụ, ha na-eguzo n’ụkwụ ha.
O wee sịrị m, Nwa nke mmadụ, guzo n’elu ụkwụ gị, m ga-agwakwa gị okwu. Mmụọ ahụ wee bata n’ime m mgbe ọ na-agwa m okwu, o wee mee ka m guzoro n’elu ụkwụ m, ka m wee nụ onye ahụ nke na-agwa m okwu. Ezekiel 2:1, 2.
Izikiel na-anọchi anya ndị Chineke nọ n’“ụbọchị ikpeazụ” bụ ndị nwụrụ anwụ, ma ha na-anụ Chineke ka Ọ na-ekwu okwu; nnabata ha na-anabata Okwu Chineke na-eweta ịdị-nọ nke Mmụọ Nsọ, mgbe ahụkwa ha akwụ n’ụkwụ ha. Ndị ahụ nọ n’Akwụkwọ Mkpughe bụ́ ndị e gburu ma hapụ n’okporo ámá ka a zọdaa ha n’okpuru ụkwụ ruo otu puku narị abụọ na ụbọchị iri isii nke ihe nnọchianya nwekwara ike ịnụ Okwu Chineke, nke na-ebunye Mmụọ Nsọ n’ime obi na uche ha, ha wee kwụ n’ụkwụ ha. Izikiel na-eme ka anyị mara ihe Okwu Chineke ahụ ha na-anụ bụ, nke n’aka nke ya na-eme ka mmegharị ahụ dum nke Mosis na Ịlaịja nọchiri anya ya, nke nwụrụ anwụ n’okporo ámá, laghachi ná ndụ, ma mee ka ha kwụsie ike.
Aka nke Onyenweanyị nọkwasịrị m, O wee kpọpụta m site n’ime Mmụọ nke Onyenweanyị, debe m n’etiti ndagwurugwu nke juputara n’ọkpụkpụ. O mekwara ka m gagharịa ha gburugburu: ma, lee, ha dị nnọọ ukwuu n’ime ndagwurugwu ahụ sara mbara; ma, lee, ha kpọrọ nkụ nke ukwuu. O wee sị m, Nwa nke mmadụ, ọkpụkpụ ndị a, ha nwere ike ịdị ndụ? M wee zaa, O Onyenweanyị Chineke, ọ bụ Gị maara. O wee sịkwa m ọzọ, Buru amụma n’ebe ọkpụkpụ ndị a nọ, gwa ha, Unu ọkpụkpụ akọrọ, nụrụ okwu nke Onyenweanyị. Otú a ka Onyenweanyị Chineke kwuru banyere ọkpụkpụ ndị a; Lee, Aga m eme ka ume bata n’ime unu, unu ga-adịkwa ndụ: Aga m etinye unu akwara n’ahụ, mee ka anụ ahụ pụta n’elu unu, kpuchie unu akpụkpọ ahụ, tinyekwa ume n’ime unu, unu ga-adịkwa ndụ; unu ga-amatakwa na Abụ m Onyenweanyị. Ya mere, e buru m amụma dịka e nyere m iwu: ma ka m na-ebu amụma, e nwere mkpọtụ, ma, lee, nkwegharị, ọkpụkpụ ahụ wee zukọta, ọkpụkpụ ọ bụla n’ebe ọkpụkpụ ibe ya nọ. Mgbe m lere anya, lee, akwara na anụ ahụ pụtara n’elu ha, akpụkpọ ahụ wee kpuchie ha n’elu: ma ume adịghị n’ime ha. Mgbe ahụ O wee sị m, Buru amụma nye ifufe, buru amụma, nwa nke mmadụ, sị ifufe ahụ, Otú a ka Onyenweanyị Chineke kwuru; Si n’ifufe anọ bịa, O ume, kupụ n’elu ndị a e gburu egbu, ka ha wee dị ndụ. Ya mere, e buru m amụma dịka O nyere m iwu, ume ahụ wee bata n’ime ha, ha wee dị ndụ, guzoro n’ụkwụ ha, bụrụ ndị agha dị ukwuu nke ukwuu. Mgbe ahụ O wee sị m, Nwa nke mmadụ, ọkpụkpụ ndị a bụ ụlọ Izrel dum: lee, ha na-asị, Ọkpụkpụ anyị akọrọla nkụ, olileanya anyị efuola: e bipụla anyị iche. Ya mere, buru amụma gwa ha, Otú a ka Onyenweanyị Chineke kwuru; Lee, O ndị m, Aga m emeghe ili unu, mee ka unu si n’ili unu pụta, kpọbatakwa unu n’ala Izrel. Unu ga-amatakwa na Abụ m Onyenweanyị, mgbe M mepere ili unu, O ndị m, meekwa ka unu si n’ili unu pụta, Etinyekwa Mmụọ m n’ime unu, unu ga-adịkwa ndụ, M ga-edobekwa unu n’ala nke unu: mgbe ahụ unu ga-amata na Mụ onwe m bụ Onyenweanyị ekwuola ya, mezuokwa ya, ka Onyenweanyị kwuru. Ezekiel 37:1–14.
Daniel na Jọn na-anọchi anya narị puku iri anọ na anọ nke Chineke n’“ụbọchị ikpeazụ,” ndị e gburu n’ụzọ ihe nnọchianya ma mesịa bilite n’ọnwụ. Jọn nọ n’ime mmanụ na-esi ísì ọkụ, Daniel nọ n’olulu ọdụm. Mmegharị ahụ nke sitere dịka nwa nke nne ya Laodikia ka e gburu n’ụzọ ihe nnọchianya, ma emesịa mee ka o si n’ọnwụ bilie, si otú a bụrụ nke asatọ nke sitere n’ime asaa ahụ. Ọ bụ mbilite n’ọnwụ nke ụka nke isii, nke bụ Filadelfia, nke ghọrọ nke asatọ, ọ bụ ezie na ọ bụghị ụka kama ọ bụ mmegharị. N’isi ngwụcha oge ha nọ na-enweghị ili, ka ndị na-eme ememme ọnwụ ha wee zọda ha n’okpuru ụkwụ, ha guzoro n’ụkwụ ha dịka agha dị ike. Ha na-ebili n’ihi na ha na-anụ ozi sitere n’Okwu Chineke. Ozu ọ bụla nke nọ n’okporo ámá ihe karịrị afọ atọ emebiela emebi ruo n’ókè na naanị ihe ga-adị fọdụrụ ga-abụ ọkpụkpụ.
“Ọkpụkpụ ndị ahụ akọrọ akọrọ kwesịrị ka Mmụọ Nsọ nke Chineke kuoro ha ume, ka ha wee banye n’ọrụ, dị ka site n’mbilite n’ọnwụ.” Bible Training School, December 1, 1903.
A na-achọ ka anyị sonye n’ọrụ nke ime ka anyị onwe anyị bilite n’ọnwụ. Anyị na-eme nke a site n’ịgụ, ịnụ, na idebe ihe ndị e dere.
“Ntughari nke ezi nsọpụrụ Chineke n’etiti anyị bụ nke kasịnụ ma bụrụkwa nke kachasi ike n’ihe niile anyị na-achọ. Ịchọ nke a kwesịrị ịbụ ọrụ mbụ anyị.” Selected Messages, book 1, 121.
“Okwu” amụma nke na-eweta mbilite n’ọnwụ a site n’ahụmahụ Laodisia ruo n’ahụmahụ Filadelfia sitere n’ozi a hụrụ n’akwụkwọ Daniel na Mkpughe.
“Mgbe a ghọtara akwụkwọ Daniel na Mkpughe nke ọma karịa, ndị kwere ekwe ga-enwe ahụmịhe okpukpe dị iche kpamkpam.” Testimonies to Ministers, 112–114.
Ahụmahụ nke okpukpe iwu nke Laodisia na-agbanwe site n’ozi na-enye ndụ. Ozi nke Mkpughe nke Jisọs Kraịst bụ ozi nke ike okike Ya, nke n’eziokwu bụ ike Chineke maka nzọpụta nye onye ọbụla kwere ekwe.
“Lee ike ka anyị ga-enwerịrị site n’aka Chineke ka obi ndị akpọnwụrụ akpọnwụ, ndị nwere naanị okpukpe nke iwu, wee hụ ihe ndị ka mma e debere maka ha—Kraịst na ezi omume Ya! Ozi na-enye ndụ ka a chọrọ iji nye ọkpụkpụ ndị kpọrọ nkụ ndụ.” Manuscript Releases, volumu 12, 205.
Okpukpe iwu bụ okpukpe azụla azụ, dị ka e si gosipụta ya n’ịhapụ Adventism ntọala ya n’afọ 1863 gawa n’ihu.
“Anam edobe mkpịsịedemede m, welie mkpụrụ obi m n’ekpere, ka Onyenweanyị kuo ume n’elu ndị Ya ndọrọ n’azụ n’okwukwe, ndị dị ka ọkpụkpụ akọrọ, ka ha wee dị ndụ.” General Conference Bulletin, February 4, 1893.
Jizọs bụ “onye àmà ahụ nke kwesị ntụkwasị obi” n’Akwụkwọ Mkpughe.
Dee degaara mmụọ-ozi nke nzukọ Laodisia akwụkwọ, sị: Ihe ndị a ka Amen, onye-àmà ahụ kwesịrị ntụkwasị obi na eziokwu, mmalite nke okike Chineke, na-ekwu. Nkpughe 3:14.
Nwanneanyị White na-eme ka anyị mara na ọ bụ Jizọs bụ “onye àmà kwesịrị ntụkwasị obi” nke na-eweta “àmà kwụ ọtọ” nye ndị Laodisia ndị nwụrụ anwụ n’ihe ọjọọ na mmehie, nakwa na, dị nnọọ ka o siri dị n’ozi ahụ e zigara ndagwurugwu nke ọkpụkpụ akọrọ nwụrụ anwụ, ozi ahụ na-ebute ịma jijiji.
“Ajụrụ m ihe ịma jijiji ahụ m hụrụ pụtara, e mekwara ka m hụ na ọ ga-abụ ihe àmà ahụ kwụ ọtọ, nke ndụmọdụ nke Ezi Onyeàmà nyere ndị Laodisia kpọrọ pụta, ga-akpata ya. Nke a ga-emetụta obi onye natara ya, ọ ga-edukwa ya ibuli ọkọlọtọ elu ma wụsa eziokwu ahụ kwụ ọtọ. Ụfọdụ agaghị anabata ihe àmà a kwụ ọtọ. Ha ga-ebili imegide ya, nke a kwa bụ ihe ga-akpata ịma jijiji n’etiti ndị nke Chineke.”
“Ahụrụ m na agaghị ege akaebe nke Ezi Onyeàmà ahụ ntị ọbụna ọkara ya. Akaebe ahụ dị oke njọ, nke akara aka ụka ahụ dabeere na ya, ewerewo ya n’ụzọ dị mfe, ma ọ bụrụgodị na e legharaghị ya anya kpamkpam. Akaebe a aghaghị ịrụpụta nchegharị miri emi; ndị niile na-anabata ya n’eziokwu ga-erube isi na ya ma bụrụ ndị a sachapụworo.”
“Mmụọ-ozi ahụ sịrị, ‘Nụrụnụ!’ N’oge na-adịghị anya, anụrụ m olu dị ka nke ọtụtụ ngwá egwú na-ada ọnụ n’ụzọ zuru okè, dị ụtọ ma kwekọọ nke ọma. Ọ karịrị egwú ọ bụla m nụtụrụla, na-adị ka o juputara n’ebere, ọmịiko, na ọṅụ dị nsọ nke na-ebuli elu. Ọ gara m n’ahụ́ m nile. Mmụọ-ozi ahụ sịrị, ‘Leenụ!’ E mechara tụgharịa ntị m n’ebe ìgwè ahụ m hụworo nọ, ndị a kpagburu ike nke ukwuu. E gosiri m ndị ahụ m hụworo mbụ ka ha na-ebe ákwá ma na-ekpe ekpere n’ọnọdụ ihe mgbu nke mmụọ. E meela ka ìgwè ndị mmụọ-ozi nche gbara ha gburugburu bụrụ okpukpu abụọ, e yikwara ha agha ọgụ site n’isi ruo n’ụkwụ. Ha na-agagharị n’usoro ziri ezi, dịka ìgwè ndị agha. Ihu ha na-egosipụta ọgụ siri ike ahụ ha tachiri obi n’ime ya, ọgụ mgbu ahụ ha gafeworo. Ma ọdịdị ha, nke akara ahụhụ ime mmụọ siri ike kara, ugbu a na-enwu n’ìhè na n’ebube nke eluigwe. Ha enwetawo mmeri, nke a wee si n’ime ha kpọpụta ekele miri emi na ọṅụ dị nsọ, dị ịsọ.”
“Ọnụọgụgụ nke ụlọ ọrụ a ebelatala. A maa jijiji wepụ ụfọdụ, ha wee hapụ n’ụzọ. Ndị na-eleghara anya na ndị na-enweghị mmasị, ndị na-esoghị ndị ahụ nke jiri mmeri na nzọpụta kpọrọ ihe nke ukwuu ruo n’ókè nke iji ntachi-obi na-arịọ ma na-alụ ọgụ ime mmụọ maka ha, enwetaghị ha, a hapụkwara ha n’azụ n’ọchịchịrị, e wee jupụta ọnọdụ ha ozugbo site n’aka ndị ọzọ jidere eziokwu ahụ ma bata n’usoro ha. Ndị mmụọ ozi ọjọọ nọgidere na-agbakwasị ha gburugburu, ma ha enweghị ike ọ bụla n’ebe ha nọ.”
“Anụrụ m ndị ahụ yiworo ngwa-agha ka ha ji ike dị ukwuu kwupụta eziokwu. O nwere mmetụta. E kegbuola ọtụtụ n’agbụ; ụfọdụ ndị nwunye site n’aka di ha, ụfọdụkwa ụmụ site n’aka nne na nna ha. Ndị ezi obi, ndị e gbochiri ịnụ eziokwu ahụ, ugbu a jiri agụụ dị ukwuu jidesie ya ike. Egwu niile ha na-atụ ndị ikwu ha akwụsịla, ọ bụkwa naanị eziokwu ka e buliri elu n’anya ha. Agụụ eziokwu na akpịrị ịkpọ nkụ maka eziokwu nọ n’ime ha; ọ dị ha ọnụ karịa ndụ ma bụrụkwa ihe dị oké ọnụ ahịa karịa ya. Ajụrụ m ihe kpatara nnukwu mgbanwe a. Otu mmụọ ozi zara, ‘Ọ bụ mmiri ikpeazụ ahụ, ume ọhụrụ sitere n’ihu Onyenwe anyị, mkpu ike nke mmụọ ozi nke atọ.’” Early Writings, 270, 271.
Nkwupụta ahụ ziri ezi e nyere Laodisia, nke na-ebili agha mgbe ịma jijiji siri ike gasịrị, bụ ozi ahụ e nyere ndagwurugwu ọkpụkpụ akọrọ nwụrụ anwụ; ọkpụkpụ ndị ahụ na-anọchi anya ozi nke Mosis na onye-ozi Ịlaịja, ndị e gburu n’okporo ámá n’ụbọchị Julaị 18, 2020, site n’aka anụ ọhịa ahụ si n’olulu enweghị nsọtụ pụta.
“A ga-eburu ọgbụgba-ama ziri ezi nye ụka anyị dị iche iche na ụlọọrụ anyị dị iche iche, iji kpọtee ndị na-ehi ụra.”
“Mgbe e kwere ma rubekwa isi n’okwu nke Onyenwe anyị, a ga-enwe ọganihu na-aga n’ihu n’ụzọ kwụsie ike. Ka anyị hụ ugbu a nnukwu mkpa anyị. Onyenwe anyị apụghị iji anyị rụọ ọrụ ruo mgbe Ọ ga-ekunye ndụ n’ọkpụkpụ ndị kpọrọ nkụ. Anụrụ m okwu ndị a kwuru: ‘E wezụga mmegharị miri emi nke Mmụọ nke Chineke n’obi, e wezụga mmetụ ya nke na-enye ndụ, eziokwu na-aghọ akwụkwọ ozi nwụrụ anwụ.’” Review and Herald, November 18, 1902.
Anyị egosila na ihe-iriba-ama anọ ndị ahụ nke na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme nke egbe eluigwe asaa ka a na-anọchi anya ha n’ime ahịrị mgbanwe ọ bụla. Ihe jikọrọ ya na nke a bụ eziokwu ahụ na, n’ime ahịrị mgbanwe ọ bụla, nke ọ bụla n’ime ihe-iriba-ama anọ ahụ na-anọchi anya otu isiokwu amụma ahụ. N’ihe banyere Moses, isiokwu ahụ n’ebe nke ọ bụla n’ime ihe-iriba-ama anọ ahụ, nke na-anọchite anya egbe eluigwe asaa, bụ ọgbụgba ndụ ya na ndị a họpụtara. N’ihe banyere David, ọ bụ igbe Chineke. N’ihe banyere Kraịst, ọ bụ ọnwụ na mbilite n’ọnwụ. N’ihe banyere ndị Millerite, ọ bụ ụkpụrụ ụbọchị kama otu afọ.
N’ihe gbasara Future for America, ọ bụ Islam. Islam na Septemba 11, 2001. Ọ bụkwa ọzọ Islam na Julaị 18, 2020 site n’amụma ahụ dara ada, nkụda-mmụọ mbụ ahụ, na mmalite nke oge nchere. Akara-ụzọ nke atọ nke na-emepụta nnukwu agha nke na-ebili bụ ozi nke ifufe anọ ahụ, nke na-anọchi anya Islam, “ịnyịnya iwe” nke amụma Akwụkwọ Nsọ.
“Ndị mmụọ ozi na-ejide ifufe anọ ahụ, nke e sere dị ka ịnyịnya iwe nke na-achọ ịtọpụ onwe ya ma gbaa ọsọ gafee n’ihu ụwa nile, na-eburu mbibi na ọnwụ n’ụzọ ya.
“Anyị ga-arahụ ụra n’elu oke dị nnọọ nso nke ụwa ebighị ebi? Anyị ga-adị ka ndị na-adịghị anya, ndị oyi, na ndị nwụrụ anwụ? O, ka anyị wee nwee n’ime chọọchị anyị Mmụọ na ume Chineke, ka a kụnye ha n’ime ndị Ya, ka ha wee guzo n’ụkwụ ha ma dị ndụ. Anyị kwesịrị ịhụ na ụzọ ahụ dị warawara, na ọnụ ụzọ ámá ahụ dịkwa mkpagide. Ma ka anyị na-agafe n’ọnụ ụzọ ámá ahụ mkpagide, mbara ya enweghị oke.” Manuscript Releases, voliumu 20, 216, 217.
Ozugbo ozugbo Elaịja na Mosis biliri ọtọ, ebulie ha elu gaa n’eluigwe dị ka ọkọlọtọ.
Ha nụrụkwa nnukwu olu sitere n’eluigwe na-asị ha, Rịgodenụ n’ebe a. Ha wee rịgoro n’eluigwe n’ime igwe ojii; ndị iro ha wee hụ ha anya. Mkpughe 11:12.
Anyi ga-atụle ọkọlọtọ nke Mozis na Ịlaịja nọchiri anya ya n’akwụkwọ na-esote.