Ezikiel na-anọchi anya ndị e meworo ọrụ nkuzi n’ime ha site n’aka Ọdụm nke agbụrụ Juda, ma nkuzi ya bụ isi bụ “akara n’elu akara.”

Nye ọ sịrị, Nke a bụ izuike ahụ unu ga-eji mee ka onye ike gwụrụ zuo ike; nke a kwa bụ ume ọhụrụ: ma ha ekweghị ịnụ. Ma okwu nke Onyenwe anyị ghọrọ ha iwu n’elu iwu, iwu n’elu iwu; ahịrị n’elu ahịrị, ahịrị n’elu ahịrị; ntakịrị ebe a, ntakịrị ebe ahụ; ka ha wee jee, daa azụ, kụgbuo onwe ha, maa n’ọnyà, e jidekwa ha. Aịsaịa 28:12, 13.

Ugbu a, Ọdụm nke ebo Juda na-emeghe akwụkwọ Ezikiel. A na-eme ka anyị mara na Ezikiel bụ onye nchụàjà n’afọ nke iri atọ, ma “iri atọ” ahụ ọ̀ na-anọchi anya afọ ndụ ihe nnọchianya ya dịka onye nchụàjà, ma ọ bụ afọ nke iri atọ n’ahịrị amụma nke malitere n’Ọgbakọ Jubili Ukwu nke Josaịa. Ọgwụgwụ nchụàjà nke ụbọchị ikpeazụ bụ puku narị na iri anọ na anọ ahụ, akụkọ ihe mere eme ndị oge ochie n’ụzọ nkịtị na-anọchitekwa anya akụkọ ihe mere eme ihe nnọchianya n’ụbọchị ikpeazụ.

Ma a ga-akpọ unu ndị Nchụàjà nke Onyenwe anyị: ndị mmadụ ga-akpọ unu Ndị Ozi nke Chineke anyị: unu ga-eri akụnụba nke ndị mba ọzọ, unu ga-anya isi n’ebube ha. Aịsaịa 61:6.

Ezikiel bụ ihe nnọchianya nke ndị nke Chineke n’ụbọchị ikpeazụ—akụkọ nsọ nke àmà amụma ọ bụla na-akọwapụta. Akụkọ nsọ ahụ bụ mmegharị nke mmụọ-ozi nke atọ, nke e ji mmegharị nke mmụọ-ozi mbụ n’afọ 1840 mee ihe atụ n’ụzọ pụrụ iche. Mmegharị nke mmụọ-ozi mbụ bụ mmụọ-ozi alfa nke ndị mmụọ-ozi atọ ahụ, nke nke atọ bụkwa mmụọ-ozi omega. Ya mere, Ezikiel na Pita na-adakọ n’oge ịkàrà nke puku mmadụ narị otu na iri anọ na anọ ahụ. Akụkọ ihe mere eme ihe nnọchianya nke ma Pita ma Ezikiel nọ na ya ka a na-anọchi anya dịka akụkọ ihe mere eme nke Panium.

Akwụkwọ Nta ahụ

Ezikiel were obere akwụkwọ ahụ, dịka Jọn mere n’Akwụkwọ Mkpughe isi nke iri.

Ma gị onwe gị, nwa nke mmadụ, nụ ihe M na-agwa gị; abụla onye nnupụisi dịka ụlọ ahụ nke nnupụisi: meghee ọnụ gị, rie ihe ahụ M na-enye gị. Mgbe ahụ, mgbe m lere anya, lee, e zigara m aka; ma, lee, akwụkwọ mpịakọta dị n’ime ya; O wee gbasaa ya n’ihu m; e dekwara ya n’ime na n’èzí: ma e dere n’ime ya okwu ịkwa ákwá, na iru újú, na ahụhụ. Ọzọkwa, O kwuru m, Nwa nke mmadụ, rie ihe ị hụrụ; rie akwụkwọ mpịakọta a, gaa gwa ụlọ Izrel okwu. Ya mere, m meghere ọnụ m, O wee mee ka m rie akwụkwọ mpịakọta ahụ. O wee sị m, Nwa nke mmadụ, mee ka afọ gị rie, jupụtakwa eriri afọ gị n’akwụkwọ mpịakọta a nke M na-enye gị. Mgbe ahụ ka m riri ya; ọ dịkwa n’ọnụ m ụtọ dịka mmanụ aṅụ. Ezikiel 2:8–10, 3:1–3.

N’Akwụkwọ Mkpughe isi nke iri, Jọn riri obere akwụkwọ ahụ, ma isiakwụkwọ ahụ dum na-anọchi anya ngosipụta nke ike Chineke site n’ụbọchị Ọgọọst 11, 1840 ruo Ọktoba 22, 1844.

“Mmụọ-ozi ahụ nke na-ejikọta onwe ya na nkwusa nke ozi mmụọ-ozi nke atọ ga-eji ebube ya mee ka ụwa nile mụo ìhè. A na-ebu amụma n’ebe a banyere ọrụ ga-eru ụwa dum ma bụrụ nke ike ya na-adịghị ahụkebe. Mmegharị mbịbịa nke 1840–44 bụ ngosipụta dị ebube nke ike Chineke; e buuru ozi mmụọ-ozi mbụ gaa n’ụlọọrụ mgbasa ozioma ọ bụla n’ụwa, ma n’ụfọdụ mba e nwere mmasị okpukpe kasị ukwuu e hụworo n’ala ọ bụla kemgbe Ndozigharị nke narị afọ nke iri na isii; ma ndị a ga-agafe site n’ọgbọ agha dị ike nke dị n’okpuru ịdọ aka ná ntị ikpeazụ nke mmụọ-ozi nke atọ.” The Great Controversy, 611.

Ezikiel kwekọrọ na Jọn n’Isi nke iri nke Mkpughe, ya mere Pita, Jọn na Ezikiel na-eguzo ọnụ n’ebe e kenyere ha n’oge a na-akara puku mmadụ iri anọ na anọ na puku mmadụ narị anọ na anọ akara.

1840 ruo 1844 na-anọchi anya oge afọ anọ nke malitere mgbe amụma oge ahụ, nke bidoro site n’oge otu narị afọ na iri ise n’ụbọchị July 27, 1299. “Ọnwa ise” ahụ kwụsịrị ma jikọọ na amụma oge nke afọ narị atọ na iri itoolu na otu na ụbọchị iri na ise, nke mechiri n’August 11, 1840, mgbe ngosipụta ebube nke ike Chineke gosipụtara ruo October 22, 1844. Mgbe ahụ, itinye oge amụma n’ọrụ kwụsịrị.

Ọ ṅụụrụ iyi site n’aha Ya nke na-adị ndụ ruo mgbe ebighị ebi na ebighị ebi, Onye kere eluigwe na ihe ndị dị n’ime ya, na ụwa na ihe ndị dị n’ime ya, na oké osimiri na ihe ndị dị n’ime ya, na oge agakwaghị adị. Mkpughe 10:6.

Oge amụma kwụsịrị dị ka ngwa amụma ziri ezi na Ọktoba 22, 1844. Ezikiel, Pita, na Jọn onye ọ bụla na-anọchi anya ụmụ agbọghọ amamihe nke Chineke nke mmegharị nke mmụọ ozi mbụ na nke abụọ, nakwa mmegharị nke mmụọ ozi nke atọ.

Ọhụhụ

Isi nke mbụ iri na otu nke Ezikiel na-egosi usoro “ọhụụ” dị iche iche, dịka e depụtara ya n’amaokwu nke mbụ nke isi nke mbụ.

Ma o wee ruo n’afọ nke iri atọ, n’ọnwa nke anọ, n’ụbọchị nke ise nke ọnwa ahụ, mgbe m nọ n’etiti ndị a dọtara n’agha n’akụkụ osimiri Keba, ka e meghere eluigwe, m wee hụ ọhụụ nile nke Chineke. Ezikiel 1:1.

E buru ụzọ nye “ọhụụ” nke isi nke mbụ ruo nke iri na otu n’isi nke mbụ n’akụkụ osimiri Kebar; emesịa a gbasaa ya n’ọhụụ nke isi nke atọ n’elu “mbara ala,” ma mesịa ọzọ n’ọhụụ nke isi nke asatọ na Jerusalem. Ebe atọ ndị a—osimiri Kebar, mbara ala, na Jerusalem—na-anọchi anya ọhụụ atọ nke jikọtara ọnụ mepụta otu ọhụụ, nke bụ “ọhụụ” nke amaokwu nke mbụ na nke isi iri na otu mbụ ahụ.

Jubilii

Ịtụle afọ nke iri atọ ahụ dịka afọ nke iri atọ nke okirikiri Jubili nke malitere n’oge Ememme Ngabiga a ma ama nke Josaịa, ma mesịa kwụsị na Ọktoba 22, dị mfe ịkwado, n’ihi na a na-egosi ahịrị pụrụ iche ahụ nke akụkọ ihe mere eme dị nsọ n’ụzọ doro anya, ahịrị n’elu ahịrị, site n’ihe àmà karịrị otu. Dịka ọmụmaatụ; Ngabiga na-anọchi anya ememme oge opupu ihe ubi, ụbọchị mkpuchi mmehie na-anọchi anya ememme oge mgbụsị akwụkwọ. Ya mere, Levitikọs iri abụọ na atọ kwekọrọ na okirikiri Jubili nke malitere na Josaịa. E nwekwara ahịrị ndị ọzọ kwekọrọ na akụkọ ihe mere eme e sere onyinyo ya site n’oge eze Josaịa ruo Ọktoba 22, 573 BC. Mmezu akụkọ ihe mere eme na Ọktoba 22, 573 BC nke otu afọ Jubili bụ ihe ndị odeakụkọ ihe mere eme na-akwado.

N’ozuzu, ndị na-agbakọ oge ihe mere eme na-enwekarị nkasi obi n’itinye ụbọchị mkpuchi mmehie dịka Ọktoba 22, 573 BC, ma Emume Ngabiga ukwu nke Josaya na 622 BC kwa bụ ụbọchị ndị ọkà mgbakọ oge Akwụkwọ Nsọ ahụ nabatara. Ngabiga ahụ, nke bụ ihe nnọchianya nke emume mmiri, malitere okirikiri Jubili afọ iri anọ na itoolu, nke kwụsịrị n’ihe nnọchianya nke emume mgbụsịakwụkwọ n’ụbọchị mkpuchi mmehie. Izu asaa nke afọ ndị mejupụtara afọ iri anọ na itoolu ahụ bụ ihe nnọchianya nke Sabat nke ala ahụ.

“N’ime ibe ọ bụla, ma ọ bụ akụkọ ihe mere eme, ma ọ bụ iwu nduzi, ma ọ bụ amụma, Akwụkwọ Nsọ nke Agba Ochie na-enwu n’ebube nke Ọkpara Chineke. Ruo n’ókè ọ bụ ihe e guzobere site n’aka Chineke, usoro dum nke okpukpe ndị Juu bụ amụma zuru ezu a chịkọtara nke ozi ọma. Banyere Kraịst, “ndị amụma nile na-agba àmà.” Ọrụ Ndịozi 10:43. Site na nkwa e nyere Adam, gbadaa n’usoro ndị nna ochie na n’usoro iwu ahụ, ìhè ebube nke eluigwe mere ka nzọụkwụ Onye Mgbapụta doo anya. Ndị ọhụ ụzọ hụrụ Kpakpando Betlehem, Shailo nke ga-abịa, mgbe ihe ndị ga-abịa n’ọdịnihu na-agafe n’ihu ha n’usoro omimi. N’àjà ọ bụla, e gosiri ọnwụ Kraịst. N’urukpuru ísì ọma ọ bụla, ezi omume Ya rigoro elu. N’ụda opi jubili ọ bụla, a kpọsara aha Ya. N’omimi dị egwu nke ebe nsọ kachasi nsọ, ebube Ya biri.” The Desire of Ages, 211.

Iri na Asaa

A kpọgara Zedekaịa gaa Babilọn mgbe Jerusalem dara afọ iri na anọ tupu 573 BC. Ndị na-akọ akụkọ ndị Juu na-akọwa okirikiri Jubili sitere n’oge Josaịa na 622 ruo Ọktoba 22, 573 dịka okirikiri Jubili nke iri na asaa. Oge dị n’etiti agha Rafia na agha Panium bụ afọ iri na asaa. Ptolemi bụ onye mmeri n’agha Rafia, ọ chịrị dịka eze nke ndịda afọ iri na asaa. Site n’Iwu Milan ruo mgbe Constantine kewara alaeze ya na 330 bụ afọ iri na asaa. N’okirikiri Jubili nke iri na asaa ka Nebukadneza bibiri Jerusalem.

N’ihi na ụmụ Izrel ga-anọ ọtụtụ ụbọchị na-enweghị eze, na-enweghịkwa onye-isi, na-enweghịkwa àjà, na-enweghịkwa ihe oyiyi, na-enweghịkwa efod, na-enweghịkwa terafim: Mgbe e mesịrị, ụmụ Izrel ga-alaghachi, chọọ Onyenwe ha Chineke, na Devid eze ha; ha ga-atụkwa egwu Onyenwe anyị na ịdị-mma Ya n’ụbọchị ikpeazụ. Hosea 3:4, 5.

Hosea na-ekwu maka isiokwu nke metụtara n’ụzọ kpọmkwem ndọta n’agha nke Zedekaya, ọ bụ ezie na ọ na-anọchikwa mmalite nke ndọta n’agha nke alaeze ugwu ahụ na 723 BC. Ihe kpatara na akụkụ akwụkwọ Hosea ji jikọta na akaebe Ezikiel metụtara ịjụ Chineke mgbe Izrel siri ọnwụ chọọ eze mmadụ. Ọchịchọ Izrel ka eze mmadụ chie ha, kama ka Eze Chineke chie ha, ka a na-anọchi anya ya dị ka “nganga nke ike unu” n’ikpe nke “ugboro asaa” dị na Levitikọs 26.

Ma ọ bụrụkwa na unu agaghị ege m ntị n’ihi ihe ndị a nile, mgbe ahụ aga m ata unu ahụhụ okpukpu asaa karịa n’ihi mmehie unu. Aga m agbaji mpako nke ike unu; aga m emekwa ka eluigwe unu dị ka ígwè, ụwa unu dịkwa ka ọla. Levitikọs 26:18, 19.

“Nkpako nke ike unu” na-anọchi anya ọchịchọ Izrel ịbụ dịka ụwa ma nwee eze nke ha. Mwepụ nke eze n’alaeze ugwu na 723 BC, ma emesịa ndọta n’agha nke eze Zedekaya nke alaeze ndịda na 586 BC, na-anọchi anya ịgbaji nke “nkpako” nke Izrel oge ochie, ma nkpako na-ebute ọdịda ụzọ. N’amụma Akwụkwọ Nsọ, “ike” bụ eze ma ọ bụ alaeze, ma nkpako Izrel n’ịhụ na ha nwetara eze mmadụ na-akara ịjụ ọchịchị Chineke na Eze Chineke.

O wee ruo, mgbe Samuel mere agadi, o mere ụmụ-ya ndị-ikpe n’elu Israel. Aha ọkpara ya bụ Joel; aha nke abụọ ya bụ Abija: ha bụ ndị-ikpe na Bia-sheba. Ma ụmụ-ya ejeghị ije n’ụzọ ya, kama ha tọhapụrụ soro uru ruru unyi, werekwa ihe-azụ, gbagharịkwa ikpe. Mgbe ahụ ndị okenye Israel nile zukọrọ onwe-ha, bịakwutekwa Samuel na Rama, Sị ya, Lee, ị mere agadi, ụmụ-gi ejeghịkwa ije n’ụzọ gi: ugbu a, mee eze ka ọ kpee anyị ikpe dika mba nile. Ma okwu a jọrọ Samuel njọ, mgbe ha sịrị, Nye anyị eze ka ọ kpee anyị ikpe. Samuel we kpee ekpere nye Jehova. Jehova we si Samuel, Gee nti n’olu ndị a n’ihe nile ha na-agwa gi: n’ihi na ọ bụghị gi ka ha jụrụ, kama ọ bụ m ka ha jụrụ, ka m ghara ịbụ eze n’elu ha. Dika ọrụ nile ha rụrụ site n’ubọchi m mere ka ha si n’Ijipt pụta ruo ta, nke ha jiri hapụ m fee chi ọzọ, otú a ka ha na-emekwa gi. Ugbu a kwa, gee nti n’olu ha: ma ka o sina dị, dọọ ha aka ná nti ike, gosi-kwa ha iwu eze ahu nke gāchi ha. 1 Samuel 8:1–9.

A ga-arịba ama na n’oge ahụ Izrel jụrụ ọ bụghị naanị Chineke dịka Eze ha, kama ha jụkwara Mmụọ nke Amụma, dịka e si n’aka Samuel nọchite ya anya, n’ihi na e kwuru, “ha ahapụwo m, fee chi ọzọ, otu a ka ha na-emekwa gị.”

“Setan na-adịgide adịgide na-etinye ihe ụgha n’ihu—iji dọpụta ndị mmadụ pụọ n’eziokwu. Aghụghọ ikpeazụ nke Setan ga-abụ ime ka àmà nke Mmụọ nke Chineke ghara inwe ike ọ bụla. ‘Ebe ọhụụ na-adịghị, ndị mmadụ na-ala n’iyi’ (Ilu 29:18). Setan ga-eji amamihe aghụghọ rụọ ọrụ, n’ụzọ dị iche iche na site n’aka ọrụ dị iche iche, iji mebie ntụkwasị obi nke ndị fọdụrụnụ nke Chineke nwere n’amà ahụ eziokwu.”

“A ga-eme ka ịkpọasị bilie megide Ihe-àmà ndị ahụ, nke bụ nke Setan. Ọrụ nile Setan ga-abụ ime ka okwukwe nke nzukọ-nsọ nile daa mba n’ime ha, n’ihi nke a: Setan apụghị inwe ụzọ doro anya otu a iji webata aghụghọ ya ma kee mkpụrụ obi n’agbụ nke ụgha ya ma ọ bụrụ na e gee ntị n’ịdọ aka ná ntị na n’ịba mba na na ndụmọdụ nke Mmụọ nke Chineke.” Selected Messages, book 1, 48.

Nghọgbu ikpeazụ ahụ nke ọchịchị Chineke nke Izrel oge ochie bụ ịjụ ọ bụghị naanị Chineke, kama kwa Mmụọ nke Amụma. Ịjụ ahụ n’afọ 1097 BC na-anọchi anya aghụghọ ikpeazụ nke Adventism ụbọchị nke asaa nke Laodicea n’afọ 1863. “Ugboro asaa” nke Levitikọs iri abụọ na isii bụ Okwu Chineke, ma Mmụọ nke Amụma na-ekwu banyere “ugboro asaa” ahụ na “a gaghị agbanwe ya.”

“Ahụwo m na aka Onye-nwe anyị duziri chaatị nke 1843, nakwa na e kwesịghị ịgbanwe ya; na ọnụọgụgụ ndị ahụ dị dịka Ọ chọrọ ka ha dị; na aka Ya dịkwasịrị ya ma zoo njehie dị n’ime ụfọdụ n’ime ọnụọgụgụ ndị ahụ, ka onye ọbụla ghara ịhụ ya, ruo mgbe ewepụrụ aka Ya.” Early Writings, 74.

Mmụọ nke Amụma kwadoro nke ọma “oge asaa” ahụ, ma nkwado ya bụ ịdọ aka ná ntị ka a ghara ịgbanwe ọnụ ọgụgụ ndị dị n’elu chaatị ahụ, nke “oge asaa” ahụ bụ ogidi etiti ya na nkuku aka nri elu ya. Site na chaatị adịgboroja Uriah Smith n’afọ 1863, e nwere ịjụ nwayọ nwayọ nke eziokwu ndị ntọala, nke e ji Izrel oge ochie mee ihe nnọchianya n’ịjụ ha jụrụ Chineke; ma Mmụọ nke Amụma kọwara nnupụisi nke 1863. Ụbọchị nnupụisi nke 1863 kwekọrọ n’ahịrị amụma e depụtara n’akwụkwọ Ezekiel. N’ime ahịrị akụkọ ihe mere eme ahụ, ngwụcha ya bụ mbibi nke Jerusalem, nke nọchiri anya iwu Sọnde. Afọ 1863 ruo n’iwu Sọnde nke na-abịa ngwa ngwa ka e ji akụkọ ihe mere eme eze Sọl site n’afọ 1097 BC ruo Zedekaya n’afọ 586 BC mee ihe nnọchianya.

A kpọgara Zedekaịa n’agha gaa Babulọn afọ iri na anọ tupu Jubili nke 573 T.K. Ụzọ mgbagharị Jubili nke iri na asaa malitere n’afọ 622 T.K., ma n’afọ nke iri atọ ka e gosipụtara Ezikiel dịka onye nchụàjà n’afọ 591 T.K.; mgbe ahụ, afọ ise ka e mesịrị, e bibiri Jerusalem n’afọ 586 T.K. E bibiri ya n’otu ụbọchị ahụ n’afọ dị ka e bibiri ya nke ugboro abụọ n’afọ 70 A.K. site n’aka Taịtọs. Amaokwu nke mbụ nke Ezikiel isi nke mbụ dị afọ ise tupu mbibi Jerusalem na afọ iri na itoolu tupu ọhụ temple nke isi nke iri anọ.

N’afọ nke iri abụọ na ise nke ndọta anyị n’agha, na mbido afọ, n’ụbọchị nke iri nke ọnwa ahụ, n’afọ nke iri na anọ mgbe e mebisịrị obodo ahụ, n’otu ụbọchị ahụ aka nke Onyenwe anyị dịkwasịrị m, wee kpọrọ m ruo ebe ahụ. Ezekiel 40:1.

N’ihi nnupụisi nye ọgbụgba-ndụ nke ụbọchị izu ike nke ala, Chineke kpọrọ ya aha na “ugboro asaa” ga-abụ ọnụ ahụhụ nke nnupụisi megide afọ nke asaa, nke bụ ụbọchị izu ike nke ala. “Oge” bụ otu afọ, ma “afọ” bụ ụbọchị narị atọ na iri isii, ma ugboro asaa nke narị atọ na iri isii bụ puku afọ abụọ narị ise na iri abụọ. O nwere ike ịbụ na ndị Millerite ejighị okwu ahụ bụ “puku abụọ narị ise na iri abụọ,” ma ma chaatị ha abụọ ndị dị nsọ gosiri n’ọnụọgụgụ puku afọ abụọ narị ise na iri abụọ ahụ.

Nkwupụta nke ọbụbụ ọnụ nke ugboro asaa n’elu ma alaeze ugwu nke Izrel ma alaeze ndịda nke Juda bụ nghọta mbụ, ma ọ bụ i nwere ike ịsị “ntọala,” ma ọ bụ ọbụna i nwere ike ịsị nghọta “alfa” nke William Miller. N’afọ 1863, ụka Laodisia nke Seventh-day Adventist jụrụ nghọta ntọala nke ihe nchọpụta Miller; “ihe nchọpụta” ndị nọchiri anya ntọala dum nke mmegharị Millerite. Mkpali sitere n’aka Chineke dọrọ aka ná ntị kpọmkwem na nke a pụrụ ime, ma o mere, ma o mekwara ogologo oge gara aga.

A rụchara ntọala nke ụlọ nsọ ahụ e wuru ọzọ mgbe e si n’ịdọ n’agha laa Babulọn n’oge akụkọ nke iwu mbụ, tupu iwu nke abụọ. E wuru ụlọ nsọ ahụ kpamkpam n’oge akụkọ nke iwu nke abụọ. N’iwu nke atọ ka e weghachiri ọchịchị mba nye Izrel oge ochie nkịtị. William Miller nọchiri anya mmụọ ozi mbụ nke bịarutere n’afọ 1798 ma nye ya ike n’August 11, 1840. Mmụọ ozi nke abụọ bịarutere mgbe e tọsịrị ntọala ahụ, dịka e gosiri ya n’eserese afọ 1843, nke e bipụtara n’ọnwa Mee nke 1842. N’oge nkụda mmụọ mbụ nke 1844, nkụda mmụọ alfa nke 1844, mmụọ ozi nke abụọ na kwa oge ichere n’ilu ụmụ agbọghọ amaghị nwoke bịarutere, ma mgbe ozi mmụọ ozi nke abụọ nwetara ike ya na nzukọ ọmụma ogige Exeter, a rụchara ụlọ nsọ ahụ. Mgbe ahụ, n’oge nkụda mmụọ ukwu ahụ, ma ọ bụ nkụda mmụọ omega nke 1844, Onye-Ozi nke Ọgbụgba-ndụ ahụ bịara na mberede n’ụlọ nsọ Ya, n’ime mmezu nke puku afọ abụọ na narị atọ ahụ nke malitere n’iwu nke atọ ma kwụsị n’ịbịarute nke mmụọ ozi nke atọ.

Josaya pụtara “ntọala nke Chineke.” Ma ọ bụ eze Josaya ma ọ bụ Josaya Litch; ha abụọ bụ ihe nnọchianya nke ntọala, dịka e gosiri ya n’akụkọ banyere iwu mbụ ahụ, nakwa dịka emere ka ọ pụta ìhè site n’emume mmiri oge opupu ihe ubi ndị a depụtara n’amaokwu iri abụọ na abụọ mbụ nke Levitikọs iri abụọ na atọ. Ntọala ndị ahụ, emume opupu ihe ubi ndị ahụ, na iwu mbụ ahụ, ha niile bụ ihe nnọchianya nke afọ 1840 na inye ike nye mmụọ-ozi mbụ. Ọktoba 22, 573 BC, dịka e depụtara ya na Isi nke iri anọ nke Ezikiel, amaokwu nke mbụ, bụ ihe nnọchianya nke Ọktoba 22, 1844 na mmeghe nke ikpe nke ndị nwụrụ anwụ, nakwa ihe nnọchianya nke Septemba 11, 2001 n’oge mmeghe nke ikpe nke ndị dị ndụ. Onye ọ bụla nke soro isiokwu ndị a ga-amata ngwa nke m na-eji.

Ezikiel bụ ihe nnọchianya dị n’ime akụkọ amụma e gosipụtara n’akwụkwọ ya. Ezikiel nọ ebe ahụ mgbe ndị ikom iri abụọ na ise ahụ kpọrọ isi ala nye anyanwụ ná ngwụcha isi nke asatọ. Ọ nọkwa ebe ahụ n’isi ndị na-esote ya ka e wetara Jerusalem “ịkà akara nke igbu mmadụ na-esochi,” nke Ellen White kọwara dịka ụka Seventh-day Adventist. N’isi iri na otu mbụ ahụ, a kpọbatara Ezikiel n’ebe nsọ nke eluigwe ka ọ nata ntụziaka ya, dịka a kpọrọ ndị Millerites ka ha mee n’afọ 1844, nakwa dịka a na-akpọgharị mmegharị a ugbu a ka ọ mee.

Ya mere, Ịzikiẹl bụ ihe-iriba-ama nye unu: dị ka ihe nile o meworo, otú ahụ ka unu ga-eme: ma mgbe ihe a bịara, unu ga-ama na Abụ m Onyenweanyị Jehova. Ịzikiẹl 24:24.

Mgbe Nke a Bịara

Mgbe anyị rutere n’ókè ahụ n’ụbọchị ikpeazụ ebe ihe ndị ahụ Ezikiel gosipụtara na-emegharị ọzọ n’etiti ndị Chineke, mgbe ahụ ka anyị erutela n’ihe ịrịba ama nke Ezikiel. Mgbe ị maara na Ezikiel na-anọchi anya otu narị puku iri anọ na anọ, ma ị maara ya ruo n’ogo okwukwe na nghọta nke nwere atụmanya e doro nsọ na ihe nile Ezikiel gosipụtara n’ihe odide ya na-anọchi anya usoro dị nsọ nke ihe omume n’ụbọchị ikpeazụ nke metụtara otu narị puku iri anọ na anọ—mgbe ị maara nke ahụ, mgbe ahụ “unu ga-ama” na “Onyenwe anyị” bụ “Chineke.”

Anyị ga-aga n’ihu n’echiche ndị a n’isiokwu na-esonụ.