Ezikiel na-anọchi anya ndị e meworo ọrụ nkuzi n’ime ha site n’aka Ọdụm nke agbụrụ Juda, ma nkuzi ya bụ isi bụ “akara n’elu akara.”
Nye ọ sịrị, Nke a bụ izuike ahụ unu ga-eji mee ka onye ike gwụrụ zuo ike; nke a kwa bụ ume ọhụrụ: ma ha ekweghị ịnụ. Ma okwu nke Onyenwe anyị ghọrọ ha iwu n’elu iwu, iwu n’elu iwu; ahịrị n’elu ahịrị, ahịrị n’elu ahịrị; ntakịrị ebe a, ntakịrị ebe ahụ; ka ha wee jee, daa azụ, kụgbuo onwe ha, maa n’ọnyà, e jidekwa ha. Aịsaịa 28:12, 13.
Ugbu a Ọdụm nke ebo Juda na-emeghe akwụkwọ Ezikiel. A na-eme ka anyị mara na Ezikiel bụ onye nchụàjà n’afọ nke iri atọ, ma “iri atọ” ọ̀ na-anọchi anya afọ ya nke ihe nnọchianya dị ka onye nchụàjà, ma ọ bụ afọ nke iri atọ n’usoro amụma nke malitere n’Emume Ngabiga Ukwa Josaya. Nchụàjà ikpeazụ nke ụbọchị ikpeazụ ndị a bụ puku narị iri anọ na anọ, na akụkọ ihe mere eme ochie ndị ahụ n’ezie na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme nke ihe nnọchianya n’ụbọchị ikpeazụ ndị a.
Ma a ga-akpọ unu ndị Nchụàjà nke Onyenwe anyị: ndị mmadụ ga-akpọ unu Ndị Ozi nke Chineke anyị: unu ga-eri akụnụba nke ndị mba ọzọ, unu ga-anya isi n’ebube ha. Aịsaịa 61:6.
Ezikiel bụ ihe nnọchianya nke ndị Chineke n’ụbọchị ikpeazụ—akụkọ ihe mere eme dị nsọ ahụ nke àmà amụma ọ bụla na-akọwapụta. Akụkọ ihe mere eme ahụ dị nsọ bụ ngagharị nke mmụọ ozi nke atọ, nke ngagharị nke mmụọ ozi mbụ n’afọ 1840 bụụrụ ihe nnọchianya ya n’ụzọ pụrụ iche. Ngagharị nke mmụọ ozi mbụ bụ mmụọ ozi alfa n’etiti mmụọ ozi atọ ahụ, nke atọ bụkwa mmụọ ozi omega. N’ihi ya, Ezikiel na Pita kwekọrọ n’oge a na-aka ndị otu narị puku na iri puku anọ na puku anọ ahụ akara. Akụkọ ihe mere eme nke Pita na Ezikiel abụọ ahụ, bụ́ akụkọ ihe nnọchianya, dị n’akụkọ ihe mere eme nke Panium, a na-anọchitekwa ya anya n’ime akụkọ ahụ.
Akwụkwọ Nta ahụ
Ezikiel were obere akwụkwọ ahụ, dịka Jọn mere n’Akwụkwọ Mkpughe isi nke iri.
Ma gị onwe gị, nwa nke mmadụ, nụ ihe M na-agwa gị; abụla onye nnupụisi dịka ụlọ ahụ nke nnupụisi: meghee ọnụ gị, rie ihe ahụ M na-enye gị. Mgbe ahụ, mgbe m lere anya, lee, e zigara m aka; ma, lee, akwụkwọ mpịakọta dị n’ime ya; O wee gbasaa ya n’ihu m; e dekwara ya n’ime na n’èzí: ma e dere n’ime ya okwu ịkwa ákwá, na iru újú, na ahụhụ. Ọzọkwa, O kwuru m, Nwa nke mmadụ, rie ihe ị hụrụ; rie akwụkwọ mpịakọta a, gaa gwa ụlọ Izrel okwu. Ya mere, m meghere ọnụ m, O wee mee ka m rie akwụkwọ mpịakọta ahụ. O wee sị m, Nwa nke mmadụ, mee ka afọ gị rie, jupụtakwa eriri afọ gị n’akwụkwọ mpịakọta a nke M na-enye gị. Mgbe ahụ ka m riri ya; ọ dịkwa n’ọnụ m ụtọ dịka mmanụ aṅụ. Ezikiel 2:8–10, 3:1–3.
Na Mkpughe isi iri, Jọn na-eri akwụkwọ nta ahụ, isiakwụkwọ ahụ dum na-anọchikwa anya ngosipụta nke ike Chineke malite n’abalị 11 nke Ọgọst, 1840, ruo n’abalị 22 nke Ọktoba, 1844.
“Mmụọ-ozi ahụ nke na-ejikọta onwe ya na nkwusa nke ozi mmụọ-ozi nke atọ ga-eji ebube ya mee ka ụwa nile mụo ìhè. A na-ebu amụma n’ebe a banyere ọrụ ga-eru ụwa dum ma bụrụ nke ike ya na-adịghị ahụkebe. Mmegharị mbịbịa nke 1840–44 bụ ngosipụta dị ebube nke ike Chineke; e buuru ozi mmụọ-ozi mbụ gaa n’ụlọọrụ mgbasa ozioma ọ bụla n’ụwa, ma n’ụfọdụ mba e nwere mmasị okpukpe kasị ukwuu e hụworo n’ala ọ bụla kemgbe Ndozigharị nke narị afọ nke iri na isii; ma ndị a ga-agafe site n’ọgbọ agha dị ike nke dị n’okpuru ịdọ aka ná ntị ikpeazụ nke mmụọ-ozi nke atọ.” The Great Controversy, 611.
Ezikiel kwekọrọ na Jọn n’isi nke iri nke Mkpughe, ya mere Pita, Jọn na Ezikiel na-eguzo ọnụ n’ebe e kenyere ha n’oge akara nke ndị puku narị otu na iri anọ na anọ ahụ.
1840 ruo 1844 na-anọchi anya oge afọ anọ nke malitere mgbe amụma oge ahụ, nke bidoro site n’oge otu narị afọ na iri ise n’ụbọchị July 27, 1299. “Ọnwa ise” ahụ kwụsịrị ma jikọọ na amụma oge nke afọ narị atọ na iri itoolu na otu na ụbọchị iri na ise, nke mechiri n’August 11, 1840, mgbe ngosipụta ebube nke ike Chineke gosipụtara ruo October 22, 1844. Mgbe ahụ, itinye oge amụma n’ọrụ kwụsịrị.
Ọ ṅụụrụ iyi site n’aha Ya nke na-adị ndụ ruo mgbe ebighị ebi na ebighị ebi, Onye kere eluigwe na ihe ndị dị n’ime ya, na ụwa na ihe ndị dị n’ime ya, na oké osimiri na ihe ndị dị n’ime ya, na oge agakwaghị adị. Mkpughe 10:6.
Oge amụma kwụsịrị dị ka ngwa amụma ziri ezi na Ọktoba 22, 1844. Ezikiel, Pita, na Jọn onye ọ bụla na-anọchi anya ụmụ agbọghọ amamihe nke Chineke nke mmegharị nke mmụọ ozi mbụ na nke abụọ, nakwa mmegharị nke mmụọ ozi nke atọ.
Ọhụhụ
Isi nke mbụ iri na otu nke Ezikiel na-egosi usoro “ọhụụ” dị iche iche, dịka e depụtara ya n’amaokwu nke mbụ nke isi nke mbụ.
Ma o wee ruo n’afọ nke iri atọ, n’ọnwa nke anọ, n’ụbọchị nke ise nke ọnwa ahụ, mgbe m nọ n’etiti ndị a dọtara n’agha n’akụkụ osimiri Keba, ka e meghere eluigwe, m wee hụ ọhụụ nile nke Chineke. Ezikiel 1:1.
E buru ụzọ nye “ọhụụ” nke isi nke mbụ ruo nke iri na otu n’isi nke mbụ n’akụkụ osimiri Kebar; emesịa a gbasaa ya n’ọhụụ nke isi nke atọ n’elu “mbara ala,” ma mesịa ọzọ n’ọhụụ nke isi nke asatọ na Jerusalem. Ebe atọ ndị a—osimiri Kebar, mbara ala, na Jerusalem—na-anọchi anya ọhụụ atọ nke jikọtara ọnụ mepụta otu ọhụụ, nke bụ “ọhụụ” nke amaokwu nke mbụ na nke isi iri na otu mbụ ahụ.
Jubilii
Iwere afọ nke iri atọ ahụ dị ka afọ nke iri atọ n’usoro afọ Jubili nke malitere n’Ememme Ngabiga a ma ama nke Josaịa, nke mechakwara kwụsị n’Ọktoba 22, bụ echiche a pụrụ ịkwado n’ụzọ dị mfe, n’ihi na e gosipụtara usoro ahụ kpọmkwem nke akụkọ ihe mere eme dị nsọ n’ụzọ doro anya, ahịrị n’elu ahịrị, site n’ihe karịrị otu akaebe. Dị ka ihe atụ, Ememme Ngabiga na-anọchi anya ememme oge opupu ihe ubi, ụbọchị mkpuchi mmehie na-anọchikwa anya ememme oge mgbụsị akwụkwọ. Ya mere, Levitikọs iri abụọ na atọ kwekọrọ n’usoro afọ Jubili nke malitere n’oge Josaịa. E nwere usoro ndị ọzọ kwekọrọ n’akụkọ ihe mere eme nke eze Josaịa nọchiri anya ya ruo Ọktoba 22, 573 T.K. Ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme na-akwado mmezu nke afọ Jubili n’akụkọ ihe mere eme n’Ọktoba 22, 573 T.K.
N’ozuzu, ndị ọkachamara n’usoro oge na-anabata ụbọchị 22 nke Ọktoba n’afọ 573 tupu Kraịst dị ka Ụbọchị Mkpuchi Mmehie, ndị ọkachamara ahụ n’usoro oge nke Baịbụl na-anabatakwa afọ 622 tupu Kraịst dị ka afọ e mere Ememme Ngabiga Ukwu nke Josaya. Ememme Ngabiga ahụ, nke bụ ihe nnọchianya nke ememme oge opupu ihe ubi, malitere okirikiri Jubili nke afọ iri anọ na itoolu nke jedebere n’ihe nnọchianya nke ememme oge mgbụsị akwụkwọ n’Ụbọchị Mkpuchi Mmehie. Izu asaa nke afọ, nke mejupụtara afọ iri anọ na itoolu, bụ ihe nnọchianya nke Sabat nke ala.
“N’ime ibe ọ bụla, ma ọ bụ akụkọ ihe mere eme, ma ọ bụ iwu nduzi, ma ọ bụ amụma, Akwụkwọ Nsọ nke Agba Ochie na-enwu n’ebube nke Ọkpara Chineke. Ruo n’ókè ọ bụ ihe e guzobere site n’aka Chineke, usoro dum nke okpukpe ndị Juu bụ amụma zuru ezu a chịkọtara nke ozi ọma. Banyere Kraịst, “ndị amụma nile na-agba àmà.” Ọrụ Ndịozi 10:43. Site na nkwa e nyere Adam, gbadaa n’usoro ndị nna ochie na n’usoro iwu ahụ, ìhè ebube nke eluigwe mere ka nzọụkwụ Onye Mgbapụta doo anya. Ndị ọhụ ụzọ hụrụ Kpakpando Betlehem, Shailo nke ga-abịa, mgbe ihe ndị ga-abịa n’ọdịnihu na-agafe n’ihu ha n’usoro omimi. N’àjà ọ bụla, e gosiri ọnwụ Kraịst. N’urukpuru ísì ọma ọ bụla, ezi omume Ya rigoro elu. N’ụda opi jubili ọ bụla, a kpọsara aha Ya. N’omimi dị egwu nke ebe nsọ kachasi nsọ, ebube Ya biri.” The Desire of Ages, 211.
Iri na Asaa
E bugara Zedekaya na Babilọn mgbe Jerusalem dara, afọ iri na anọ tupu afọ 573 tupu Kraịst. Ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme ndị Juu na-egosi na okirikiri Jubili nke malitere n’oge Josaịa n’afọ 622 wee ruo n’ụbọchị 22 Ọktoba, 573, bụ okirikiri Jubili nke 17. Oge dị n’agbata agha Raphia na agha Panium bụ afọ iri na asaa. Ptolemy bụ onye meriri n’agha Raphia, ọ chịkwara dị ka eze ndịda ruo afọ iri na asaa. Site n’Iwu Milan ruo mgbe Constantine kewara alaeze ukwu ya n’afọ 330 bụ afọ iri na asaa. N’okirikiri Jubili nke iri na asaa ka Nebukadneza bibiri Jerusalem.
N’ihi na ụmụ Izrel ga-anọ ọtụtụ ụbọchị na-enweghị eze, na-enweghịkwa onye-isi, na-enweghịkwa àjà, na-enweghịkwa ihe oyiyi, na-enweghịkwa efod, na-enweghịkwa terafim: Mgbe e mesịrị, ụmụ Izrel ga-alaghachi, chọọ Onyenwe ha Chineke, na Devid eze ha; ha ga-atụkwa egwu Onyenwe anyị na ịdị-mma Ya n’ụbọchị ikpeazụ. Hosea 3:4, 5.
Hosia na-ekwu banyere otu isiokwu metụtara kpọmkwem ndọrọ n’agha nke Zedekaya, ọ bụ ezie na ọ na-anọchitekwa anya mmalite ndọrọ n’agha nke alaeze ugwu n’afọ 723 Tupu Kraịst. Ihe mere akụkụ Akwụkwọ Nsọ a Hosia dere ji nwee njikọ na akaebe Ezikiel metụtara otú Izrel si jụ Chineke mgbe ọ siri ọnwụ na ọ chọrọ eze mmadụ. E gosipụtara ọchịchọ Izrel nwere ka eze mmadụ chịa ya, kama Eze bụ Chineke, dị ka “mpako nke ike unu” n’ikpe nke "oge asaa" dị na Levitikọs 26.
Ma ọ bụrụkwa na unu agaghị ege m ntị n’ihi ihe ndị a nile, mgbe ahụ aga m ata unu ahụhụ okpukpu asaa karịa n’ihi mmehie unu. Aga m agbaji mpako nke ike unu; aga m emekwa ka eluigwe unu dị ka ígwè, ụwa unu dịkwa ka ọla. Levitikọs 26:18, 19.
“Nganga nke ike unu” na-anọchi anya ọchịchọ Izrel ịdị ka ụwa na inwe eze nke aka ha. Iwepụ eze n’alaeze ugwu n’afọ 723 tupu Kraịst, na ndọrọ n’agha nke Eze Zedekaya nke alaeze ndịda n’afọ 586 tupu Kraịst mgbe nke ahụ gasịrị, na-anọchi anya ịgbaji “nganga” nke Izrel oge ochie, nganga na-ebukwa ọdịda ụzọ. N’amụma Baịbụl, “ike” bụ eze ma ọ bụ alaeze, nganga Izrel n’inweta eze bụ mmadụ na-egosikwa na ha jụrụ usoro ọchịchị Chineke na Eze ahụ bụ Chineke.
N’ụzọ amụma, agbajiri nganga nke ike Juda mgbe e duuru Manase n’agha n’ala Babilọn, ma Juda nọ n’okpuru ọchịchị ndị mba ọzọ site n’oge ahụ gawa. Zedekaịa na-anọchi anya njedebe ikpeazụ nke mgbajikwa na-aga n’ihu nke nganga nke ike ha.
O wee ruo, mgbe Samuel mere agadi, o mere ụmụ-ya ndị-ikpe n’elu Israel. Aha ọkpara ya bụ Joel; aha nke abụọ ya bụ Abija: ha bụ ndị-ikpe na Bia-sheba. Ma ụmụ-ya ejeghị ije n’ụzọ ya, kama ha tọhapụrụ soro uru ruru unyi, werekwa ihe-azụ, gbagharịkwa ikpe. Mgbe ahụ ndị okenye Israel nile zukọrọ onwe-ha, bịakwutekwa Samuel na Rama, Sị ya, Lee, ị mere agadi, ụmụ-gi ejeghịkwa ije n’ụzọ gi: ugbu a, mee eze ka ọ kpee anyị ikpe dika mba nile. Ma okwu a jọrọ Samuel njọ, mgbe ha sịrị, Nye anyị eze ka ọ kpee anyị ikpe. Samuel we kpee ekpere nye Jehova. Jehova we si Samuel, Gee nti n’olu ndị a n’ihe nile ha na-agwa gi: n’ihi na ọ bụghị gi ka ha jụrụ, kama ọ bụ m ka ha jụrụ, ka m ghara ịbụ eze n’elu ha. Dika ọrụ nile ha rụrụ site n’ubọchi m mere ka ha si n’Ijipt pụta ruo ta, nke ha jiri hapụ m fee chi ọzọ, otú a ka ha na-emekwa gi. Ugbu a kwa, gee nti n’olu ha: ma ka o sina dị, dọọ ha aka ná nti ike, gosi-kwa ha iwu eze ahu nke gāchi ha. 1 Samuel 8:1–9.
A ga-arịba ama na n’oge ahụ Izrel jụrụ ọ bụghị naanị Chineke dịka Eze ha, kama ha jụkwara Mmụọ nke Amụma, dịka e si n’aka Samuel nọchite ya anya, n’ihi na e kwuru, “ha ahapụwo m, fee chi ọzọ, otu a ka ha na-emekwa gị.”
“Setan na-adịgide adịgide na-etinye ihe ụgha n’ihu—iji dọpụta ndị mmadụ pụọ n’eziokwu. Aghụghọ ikpeazụ nke Setan ga-abụ ime ka àmà nke Mmụọ nke Chineke ghara inwe ike ọ bụla. ‘Ebe ọhụụ na-adịghị, ndị mmadụ na-ala n’iyi’ (Ilu 29:18). Setan ga-eji amamihe aghụghọ rụọ ọrụ, n’ụzọ dị iche iche na site n’aka ọrụ dị iche iche, iji mebie ntụkwasị obi nke ndị fọdụrụnụ nke Chineke nwere n’amà ahụ eziokwu.”
“A ga-eme ka ịkpọasị bilie megide Ihe-àmà ndị ahụ, nke bụ nke Setan. Ọrụ nile Setan ga-abụ ime ka okwukwe nke nzukọ-nsọ nile daa mba n’ime ha, n’ihi nke a: Setan apụghị inwe ụzọ doro anya otu a iji webata aghụghọ ya ma kee mkpụrụ obi n’agbụ nke ụgha ya ma ọ bụrụ na e gee ntị n’ịdọ aka ná ntị na n’ịba mba na na ndụmọdụ nke Mmụọ nke Chineke.” Selected Messages, book 1, 48.
Nghọgbu ikpeazụ ahụ nke ọchịchị Chineke nke Izrel oge ochie bụ ịjụ ọ bụghị naanị Chineke, kama kwa Mmụọ nke Amụma. Ịjụ ahụ n’afọ 1097 BC na-anọchi anya aghụghọ ikpeazụ nke Adventism ụbọchị nke asaa nke Laodicea n’afọ 1863. “Ugboro asaa” nke Levitikọs iri abụọ na isii bụ Okwu Chineke, ma Mmụọ nke Amụma na-ekwu banyere “ugboro asaa” ahụ na “a gaghị agbanwe ya.”
“Ahụwo m na aka Onye-nwe anyị duziri chaatị nke 1843, nakwa na e kwesịghị ịgbanwe ya; na ọnụọgụgụ ndị ahụ dị dịka Ọ chọrọ ka ha dị; na aka Ya dịkwasịrị ya ma zoo njehie dị n’ime ụfọdụ n’ime ọnụọgụgụ ndị ahụ, ka onye ọbụla ghara ịhụ ya, ruo mgbe ewepụrụ aka Ya.” Early Writings, 74.
Mmụọ Amụma kwadoro “oge asaa” ahụ n’ụzọ doro anya, nkwado o nyekwara bụ ịdọ aka ná ntị ka a ghara ịgbanwe ọnụọgụgụ ndị dị n’eserese ahụ, bụ́ nke "oge asaa" ahụ dị n’ogidi etiti ya nakwa n’akụkụ aka nri ya dị n’elu. Tinyere eserese adịgboroja Uriah Smith nke 1863, ịjụ eziokwu ndị bụ ntọala nke nta nke nta, nke ndị Israel oge ochie sere onyinyo ya site n’ịjụ Chineke na Mmụọ Amụma, bụ ihe e ji mara nnupụisi nke 1863. Afọ nnupụisi ahụ, bụ́ 1863, kwekọrọ n’usoro amụma e gosipụtara n’akwụkwọ Ezekiel. N’usoro akụkọ ihe mere eme ahụ, njedebe ya bụ mbibi Jerusalem, nke sere onyinyo iwu Sọnde. E sere onyinyo oge malite n’afọ 1863 ruo n’iwu Sọnde nke ga-abịa n’oge na-adịghị anya site n’akụkọ ihe mere eme malite n’oge eze Saul n’afọ 1097 tupu ọmụmụ Kraịst ruo n’oge Zedekiah n’afọ 586 tupu ọmụmụ Kraịst.
A kpọgara Zedekaịa n’agha gaa Babilọn afọ iri na anọ tupu Jubili nke afọ 573 BC. Ụbọchị mgbagharị Jubili nke iri na asaa bidoro n’afọ 622 BC, ma n’afọ nke iri atọ e gosipụtara Izikiel dịka onye nchụàjà n’afọ 592 BC; emesia, afọ ise ka e mesịrị, e bibiri Jerusalem n’afọ 586 BC. E bibiri ya n’otu ụbọchị ahụ n’ime afọ dịka e bibiri ya nke ugboro abụọ n’afọ AD 70 site n’aka Taịtus. Amaokwu nke mbụ nke Izikiel isi nke mbụ dị afọ ise tupu mbibi Jerusalem na afọ iri na itoolu tupu ọhụ nke ụlọ nsọ dị n’isi nke iri anọ.
N’afọ nke iri abụọ na ise nke ndọta anyị n’agha, na mbido afọ, n’ụbọchị nke iri nke ọnwa ahụ, n’afọ nke iri na anọ mgbe e mebisịrị obodo ahụ, n’otu ụbọchị ahụ aka nke Onyenwe anyị dịkwasịrị m, wee kpọrọ m ruo ebe ahụ. Ezekiel 40:1.
N’ihi nnupụisi megide ọgbụgba ndụ nke Sabat nke ala, Chineke mere ka a mata na “oge asaa” ga-abụ ọbụbụ ọnụ maka nnupụisi megide afọ nke asaa, nke bụ Sabat nke ala. “Oge” bụ otu afọ, “afọ” bụkwa ụbọchị narị atọ na iri isii, ịmụba narị atọ na iri isii ugboro asaa na-enyekwa afọ puku abụọ na narị ise na iri abụọ. O nwere ike ịbụ na ndị Millerite ejighị okwu ahụ bụ “iri abụọ na ise iri abụọ” mee ihe, ma eserese nsọ ha abụọ ji ọnụọgụgụ gosi afọ puku abụọ na narị ise na iri abụọ.
Nkwupụta ọbụbụ ọnụ nke oge asaa megide ma alaeze Izrel nke ugwu ma alaeze Juda nke ndịda bụ nghọta mbụ William Miller nwere, ma ọ bụ, i nwere ike ịsị, nghọta ‘ntọala,’ ma ọ bụdị, i nwedịrị ike ịsị, nghọta “alfa” ya. N’afọ 1863, ụka Adventist nke Ụbọchị nke Asaa nke Laodisia jụrụ nghọta ntọala banyere nchọpụta Miller mere—“nchọpụta” ndị nọchiri anya ntọala dum nke òtù ndị na-eso Miller. Mkpali sitere n’ike Mmụọ Nsọ dọrọ aka ná ntị kpọmkwem na nke a pụrụ ime, o mewokwa, ọ bụkwa ogologo oge gara aga ka o mere.
A rụchara ntọala nke ụlọ nsọ ahụ e wuru ọzọ mgbe e si n’ịdọ n’agha laa Babulọn n’oge akụkọ nke iwu mbụ, tupu iwu nke abụọ. E wuru ụlọ nsọ ahụ kpamkpam n’oge akụkọ nke iwu nke abụọ. N’iwu nke atọ ka e weghachiri ọchịchị mba nye Izrel oge ochie nkịtị. William Miller nọchiri anya mmụọ ozi mbụ nke bịarutere n’afọ 1798 ma nye ya ike n’August 11, 1840. Mmụọ ozi nke abụọ bịarutere mgbe e tọsịrị ntọala ahụ, dịka e gosiri ya n’eserese afọ 1843, nke e bipụtara n’ọnwa Mee nke 1842. N’oge nkụda mmụọ mbụ nke 1844, nkụda mmụọ alfa nke 1844, mmụọ ozi nke abụọ na kwa oge ichere n’ilu ụmụ agbọghọ amaghị nwoke bịarutere, ma mgbe ozi mmụọ ozi nke abụọ nwetara ike ya na nzukọ ọmụma ogige Exeter, a rụchara ụlọ nsọ ahụ. Mgbe ahụ, n’oge nkụda mmụọ ukwu ahụ, ma ọ bụ nkụda mmụọ omega nke 1844, Onye-Ozi nke Ọgbụgba-ndụ ahụ bịara na mberede n’ụlọ nsọ Ya, n’ime mmezu nke puku afọ abụọ na narị atọ ahụ nke malitere n’iwu nke atọ ma kwụsị n’ịbịarute nke mmụọ ozi nke atọ.
Josiah pụtara ‘ntọala Chineke.’ Ma ọ bụ eze Josiah ma ọ bụ Josiah Litch, ha abụọ bụ ihe nnọchianya nke ntọala ndị ahụ, dị ka e si nọchite anya ha n’akụkọ ihe mere eme nke iwu mbụ ahụ, nakwa dị ka mmemme oge opupu ihe ubi ndị e depụtara n’amaokwu iri abụọ na abụọ mbụ nke Levitikọs isi iri abụọ na atọ si anọchite anya ha. Ntọala ndị ahụ, mmemme oge opupu ihe ubi na iwu mbụ ahụ bụcha ihe nnọchianya nke afọ 1840 na nke inye mmụọ ozi mbụ ahụ ike. Ọktoba 22, 573 tupu Kraịst, dị ka e depụtara n’Ezikiel isi iri anọ na amaokwu nke mbụ, bụ ihe nnọchianya nke Ọktoba 22, 1844, na mmalite nke ikpe a na-ekpe ndị nwụrụ anwụ, bụrụkwa ihe nnọchianya nke Septemba 11, 2001, n’oge mmalite nke ikpe a na-ekpe ndị dị ndụ. Onye ọ bụla nọworo na-agbaso isiokwu ndị a kwesịrị ịma ụzọ ndị m si etinye ihe ndị a n’ọrụ.
Ezikiel bụ ihe nnọchianya dị n’ime akụkọ amụma e gosipụtara n’akwụkwọ ya. Ezikiel nọ ebe ahụ mgbe ndị ikom iri abụọ na ise ahụ kpọrọ isi ala nye anyanwụ ná ngwụcha isi nke asatọ. Ọ nọkwa ebe ahụ n’isi ndị na-esote ya ka e wetara Jerusalem “ịkà akara nke igbu mmadụ na-esochi,” nke Ellen White kọwara dịka ụka Seventh-day Adventist. N’isi iri na otu mbụ ahụ, a kpọbatara Ezikiel n’ebe nsọ nke eluigwe ka ọ nata ntụziaka ya, dịka a kpọrọ ndị Millerites ka ha mee n’afọ 1844, nakwa dịka a na-akpọgharị mmegharị a ugbu a ka ọ mee.
Ya mere, Ịzikiẹl bụ ihe-iriba-ama nye unu: dị ka ihe nile o meworo, otú ahụ ka unu ga-eme: ma mgbe ihe a bịara, unu ga-ama na Abụ m Onyenweanyị Jehova. Ịzikiẹl 24:24.
Mgbe Nke a Bịara
Mgbe anyị rutere n’ókè ahụ n’ụbọchị ikpeazụ ebe ihe ndị ahụ Ezikiel gosipụtara na-emegharị ọzọ n’etiti ndị Chineke, mgbe ahụ ka anyị erutela n’ihe ịrịba ama nke Ezikiel. Mgbe ị maara na Ezikiel na-anọchi anya otu narị puku iri anọ na anọ, ma ị maara ya ruo n’ogo okwukwe na nghọta nke nwere atụmanya e doro nsọ na ihe nile Ezikiel gosipụtara n’ihe odide ya na-anọchi anya usoro dị nsọ nke ihe omume n’ụbọchị ikpeazụ nke metụtara otu narị puku iri anọ na anọ—mgbe ị maara nke ahụ, mgbe ahụ “unu ga-ama” na “Onyenwe anyị” bụ “Chineke.”
Anyị ga-aga n’ihu n’echiche ndị a n’isiokwu na-esonụ.