Akụkọ Ihe Mere E Zoro Ezo nke Amaokwu Nke Iri Anọ - Ọnụọgụgụ Nke Iri Abụọ na Ise

Anọ m na-adọta site n’otu akụkụ dị n’ime Testimonies nke na-enye ahịrị eziokwu dị iche iche n’ihe metụtara ahụmahụ Ezekiel, Aịzaya, na Jọn n’ime ebe nsọ ahụ. Jọn tụgharịrị ịhụ olu dị n’azụ ya n’Akwụkwọ Mkpughe isi nke mbụ.

Site n’agwaetiti Patmọs, ma mesịa banye n’ebe nsọ nke eluigwe, ebe Jọn hụrụ ọhụụ ahụ nke Kraịst nke Nwannaanyị White gwara anyị banyere ya, bụ otu ọhụụ ahụ Daniel hụrụ n’isi nke iri nke akwụkwọ ya.

Amaokwu itoolu mbụ na-akọwa otú e si emeghe Mkpughe nke Jisọs Kraịst obere oge tupu mmechi nke oge e nyere mmadụ ka o kpebie. E nyere mkpughe ahụ site n’aka Chineke nye Jisọs, onye nyefere ya Gebriel, onye nyefere ya Jọn ya na iwu ka Jọn zigara ozi ahụ ụka asaa ahụ. Aịzaịa natara iwu ya ime otu ihe ahụ n’isi nke isii, Ezikiel kwa natara otu iwu ahụ n’isi nke abụọ na nke atọ. Jọn bụ onye mkpọrọ mgbe ọ natara iwu ya; Ezikiel na Daniel bụ ndị a dọọrọ n’agha na Babilọn, Aịzaịa kwa na-ebi n’oge akụkọ ihe mere eme nke Ehaz, eze ọjọọ nke Juda.

Ndị àmà anọ nke Akwụkwọ Nsọ na-agba ama eziokwu ahụ na e nyere ozi nke Mkpughe nke Jizọs Kraịst nye ndị ahụ e ji ahụmịhe ndị amụma ndị a nọ n’ebe nsọ mee ihe nnọchianya ha. Ọ bụ mgbe anyị banyere n’ebe nsọ nke eluigwe ka a na-enye anyị ozi ahụ a họpụtara anyị ikwusa. “Ọkụ nke ite-ọkụ” nke na-anwale “mkpụrụ obi ọ bụla” bụ ite-ọkụ nke Malakaị isi nke atọ.

Onye na-anụcha ọlaọcha maara na ọlaọcha ahụ anọwo n’ime ọkụ nnụcha ogologo oge kwesịrị ekwesị mgbe ọlaọcha ahụ dị ọcha nke ukwuu nke na ọ na-egosipụta ihu onye na-anụcha ya. Eziokwu a banyere otú e si anụcha ọlaọcha n’oge ochie kwekọrọ na ngwaa kpatara ihe “marah” nke Daniel hụrụ n’isi nke iri. N’ụbọchị ikpeazụ ndị a, Onyenwe anyị na-eduga ndị nke Ya n’ime ebe nsọ iji nwalee, mee ka ha dị ọcha, ma sachapụ ndị na-achọ ịbụ akụkụ nke ọkọlọtọ nke otu narị na iri anọ na puku anọ ahụ. N’oge a, “Ọ ga-arụkọ ọrụ na” anyị, “ma ọ bụrụ na” anyị “ewepụ ajọ omume ma bụrụ ndị dị ọcha n’obi na ná ndụ.” Ụfọdụ, dịka n’ime Daniel isi nke iri, na-agbapụ n’ihu ahụmịhe ahụ, ma ndị ahụ, ndị Daniel nọchiri anya ha, ndị na-ahụ nnukwu ọhụụ nke enyo nke mkpughe nke Jisọs Kraịst, ga-enwe, dịka Aịzaịa si kọwaa, ka e jiri icheku ọkụ sitere n’elu ebe ịchụàjà metụ egbugbere ọnụ ha aka, a ga-emekwa ka ha dị ọcha ma kwadebe ha inye ozi nye ma chọọchị dapụrụ n’eziokwu, ma emesịa ụwa.

A na-ewetara ozi a nye mkpụrụ obi ndị ahụ kwesịrị ntụkwasị obi n’ebe nsọ. Leviticus iri abụọ na atọ, mgbe e doziri ya ka o kwekọọ na oge Pentikọst, e mere ya ka ọ bụrụ ngosipụta nke Igbe Ọgbụgba-ndụ n’Ebe Kachasị Nsọ. Site n’okwukwe, nhazi nke ozi nke isi ahụ na-achọpụta akara-ụzọ atọ n’ime akụkọ ihe mere eme dị nsọ ebe a na-emezu ule ọkụ ahụ. Nke miri emi n’ụzọ Chineke—nhazi amụma nke isi nke iri abụọ na atọ na-enye nwa akwụkwọ amụma ohere ịchọta Ezekiel n’amaokwu nke mbụ nke isi mbụ.

Dị ka onye nchụàjà n’oge akara nke puku mmadụ narị otu na iri anọ na anọ ahụ, Ịzikiel nọ n’afọ nke iri atọ nke okirikiri Jubili nke iri na asaa, afọ ise tupu nke atọ n’ime mwakpo atọ Nebukadneza wakporo Jerusalem n’afọ 587 T.K. Afọ nke iri atọ dị n’amaokwu ahụ bụ afọ iri atọ mgbe nloghachi mmụọ kachasị ukwuu n’akụkọ ihe mere eme nke Agba Ochie gasịrị, ọ dịkwa n’ụbọchị nke ise nke afọ nke ise, si otu a tinye nọmba ise n’elu àmà Ịzikiel. N’amaokwu mmeghe abụọ ahụ, anyị hụrụ na e kwuru iri atọ otu ugboro, e kwukwara nọmba ise ugboro atọ. N’ọdịdị nke Levitikọs iri abụọ na atọ nke kwekọrọ n’oge Pentikọst, ule nke abụọ nke iri atọ nọchiri anya ya na-eru emume opi, mgbe ahụ ụbọchị ise ruo n’ịrịgo Kraịst n’eluigwe, mgbe ahụ ụbọchị ise ruo n’ụbọchị mkpuchi mmehie, mgbe ahụ ụbọchị ise ruo n’akara-ụzọ nke na-anọchi anya ma mmiri mbụ (Pentikọst) ma mmiri ikpeazụ (Ụlọikwuu). Ọdịdị ahụ na-eweta iri atọ, nke nzọụkwụ atọ nke ise sochiri. Ịzikiel nọ n’ụlọ nsọ ahụ, ọdịdị nke Levitikọs iri abụọ na atọ bụkwa Igbe ahụ.

Akụkọ ihe mere eme na-agba akaebe n’eziokwu ahụ na Ezikiel nọ n’oge ahụ afọ ise tupu nnọchibido ihe nnọchianya nke na-emecha na-anọchi anya iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya, dịka mbibi nke Jerusalem si anọchi ya anya. Ọnụọgụ “ise” bụ isi ihe dị mkpa n’usoro nke Levitikọs iri abụọ na atọ, dịka ọnụọgụ iri atọ dịkwa.

E gosiri n’isiokwu ndị a na mgbe e mere ka amaokwu iri abụọ na abụọ mbụ nke isi nke a kwekọọ na amaokwu iri abụọ na abụọ ikpeazụ, ma mgbe e mesịrị e mere ka ahịrị amaokwu abụọ ahụ, nke ọ bụla bụ iri abụọ na abụọ, kwekọọ na oge Pentikọst, na usoro ule nke nzọụkwụ atọ, nke bụ ọkụ ọkụ nke nnukwu ite na Malakai, ka a na-egosipụta nke ọma. Nzọụkwụ atọ ndị ahụ nwere alfa na omega n’nzọụkwụ mbụ na nke atọ, nke mejupụtara usoro ihe ịrịba ama anọ na-anọchite anya otu nzọụkwụ.

Ngabiga, nke emume Achịcha Na-ekoghị Iko sochiri, nke onyinye mkpụrụ mbu nke ọka bali sochiri, emesịa ụbọchị ‘ise’ ruo na njedebe nke emume Achịcha Na-ekoghị Iko. Akara ụzọ anọ ahụ mejupụtara ule mbụ, ma Jizọs na-egosipụtakwa mgbe niile njedebe site na mmalite, ule nke atọ kwa bụkwa nke e ji akara ụzọ anọ mee. Emume Opi, emesịa nrigo nke Kraịst nke ụbọchị Mkpuchi Mmehie sochiri, emesịa ụbọchị ise ka e mesịrị ọbịbịa nke Pentikọst na Ụlọnsọkọta. Pentikọst bụ akara nke mmiri ozuzo mbụ, Ụlọnsọkọta bụkwa akara nke mmiri ozuzo ikpeazụ. N’ụdị Levitikọs iri abụọ na atọ, Pentikọst na Ụlọnsọkọta na-adakọ ọnụ.

Usoro ikpeazụ nke nnwale na ime ka ọ dị ọcha malitere n’ụbọchị Disemba 31, 2023. Nnwale mbụ bụ nnwale ntọala, nke e ji esemokwu banyere “ndị na-apụnara mmadụ ihe n’etiti ndị gị” nọchie anya ya, nke kewara òtù ahụ a nwalerela na mbụ site n’ịda mba nke July 18, 2020.

N’akwụkwọ Levitikọs iri abụọ na atọ, a na-anọchi anya ule mbụ ahụ site n’ịjikọta amụma nke atọ, nke njedebe achịcha na-ekoghị eko soro ya ụbọchị ise ka e mesịrị. Ngabiga bụ ụbọchị mbụ, ememme achịcha na-ekoghị eko bụ ụbọchị nke abụọ, àjà mkpụrụ mbu bụkwa ụbọchị nke atọ. Ụbọchị ise ka e mesịrị, ememme achịcha na-ekoghị eko kwụsịrị. A na-anọchikwa usoro amụma nke ule mbụ n’ime ule nke atọ na nke ikpeazụ. N’akara-ụzọ nke atọ ahụ, nke e ji akara-ụzọ atọ sochiri otu mepụta, ememme opi bụ ụbọchị mbụ, mbiligo Kraịst eluigwe bụkwa ụbọchị ise ka e mesịrị, mgbe ahụ ụbọchị mkpuchi mmehie na-esote ụbọchị ise ka e mesịrị, emesịa ụbọchị ise ka e mesịrị ma Pentikọst ma ememme Ụlọikwuu na-akara iwu Ụbọchị Izu Ike nke na-abịa n’oge na-adịghị anya, nke a na-anọchi anya ya n’akwụkwọ Ezikiel dịka mbibi Jerusalem.

N’etiti njedebe nke emume achịcha na-ekoghị eko na emume opi, e nwere ụbọchị iri atọ, nke na-anọchi anya ọ bụghị naanị akara nke onye nchụàjà, kama kwa ule nke abụọ n’ime ule atọ ndị e gosipụtara n’ime ihe osise nke Chukwu.

Baptizim nke Kraịst na-egosi akara ụzọ atọ nke Ngabiga, achịcha na-ekoghị eko, na mkpụrụ mbu, n’ihi na akara ụzọ atọ ahụ na-anọchi anya ọnwụ Kraịst, olili Ya, na mbilite n’ọnwụ Ya. A na-esote nzọụkwụ atọ ahụ site n’ụbọchị ise ruo nzọụkwụ nke anọ, nke njedebe ememme achịcha na-ekoghị eko na-anọchi anya. Baptizim ahụ na-egosi nzọụkwụ atọ ahụ n’otu obere oge mgbe Jọn mere Mesaya ya baptizim. Ememme opupu ihe ubi na-ekewa nzọụkwụ atọ ahụ site n’otu ụbọchị n’etiti nke ọ bụla, ememme mgbụsị akwụkwọ kwa na-ekewa nzọụkwụ atọ ahụ site n’ụbọchị ise.

Mgbe anyị tinyere ule mbụ nke ememme mmiri dịka ngwakọta nke akara-ụzọ atọ nke otu akara-ụzọ na-eso ụbọchị ise e mesịrị; ma emesia tinye ememme mgbụsịakwụkwọ dịka akara-ụzọ atọ nke otu akara-ụzọ na-eso ụbọchị ise e mesịrị, a na-eguzobe usoro amụma nke mejupụtara akara-ụzọ alpha nke atọ nke ụbọchị ise na-eso, nke ụbọchị iri atọ na-esokwa, ma ule nke atọ nke ememme mgbụsịakwụkwọ dịka akara-ụzọ nke atọ nke ụbọchị ise na-eso—usoro ahụ na-egosi ule mbụ dịka nke na-ekpuchi ngụkọta ụbọchị ise, nke ule nke abụọ nke ụbọchị iri atọ na-esochi ya nke na-eru ruo akara-ụzọ nke atọ nke ụbọchị ise. Ise tinyere iri atọ, tinyere ise bụ iri anọ (5 + 30 + 5 = 40).

Baptizim nke Kraịst sochiri ozugbo ụbọchị iri anọ, nke mechiri site n’ule atọ. A pụrụ ịmata ọtụtụ ihe karịa n’usoro Levitikọs iri abụọ na atọ mgbe ejikọtara ya na oge Pentikọst, ma n’ọkwa ọzọ isi ahụ na-anọchi anya Igbe Ọgbụgba Ndụ n’Ebe Kachasị Nsọ.

Ememme opupu ihe ubi na nke mgbụsị akwụkwọ dị na Levitikọs isi nke iri abụọ na atọ ka edobere n’etiti ụbọchị izu ike abụọ. Ụbọchị izu ike abụọ ahụ na-anọchi anya cherubim abụọ na-ekpuchi ekpuchi, ma ihe ịrịba ama nke oge Pentikọst kwekọrọ na Levitikọs isi nke iri abụọ na atọ na-anọchi anya Igbe ahụ na cherubim abụọ na-ekpuchi ekpuchi. A kpọrọ Ezikiel banye n’ebe nsọ ahụ n’isi nke mbụ, ma mgbe a kpọrọ ya n’ebe ahụ, a hụrụ ya ụbọchị ise tupu nnọchibido ahụ nke butere mbibi Jerusalem, nke na-anọchi anya iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya. A na-anọchi iwu Sọnde anya site na Pentikọst na Ụlọikwuu dị na Levitikọs isi nke iri abụọ na atọ. Ezikiel nọ n’afọ nke iri atọ, ma iri atọ bụ oge ule nke abụọ n’ime ule atọ ndị mejupụtara ọkụ n’ọkụ nke Malakaị isi nke atọ. A na-anọchi ule nke abụọ anya site n’ụbọchị iri atọ, dịka Ezikiel nọ n’afọ nke iri atọ nke okirikiri Jubili nke iri na asaa nke malitere na Ememme Ngabiga Ukwu nke Josaya, dịka ndị odeakụkọ ihe mere eme si akpọ ya. Ezikiel dị afọ ise tupu nnọchibido ahụ nke were ọnwa iri na asatọ, ma ọ nọ n’ụlọ nsọ ahụ, nke bụ etiti ule ikpeazụ atọ ahụ nke na-eme ka fọdụrụnụ ahụ dị ọcha ma sachapụ ya.

N’afọ 592 T.K., e mere ka Ịzikiel bụrụ onye “ogbi” site n’ike karịrị nke mmadụ, ọ bụghịkwa ikwu okwu ma e wezụga mgbe Chineke meghere ọnụ ya. Ọnọdụ ahụ gara n’ihu ruo mgbe Jerusalem dara n’afọ 585 T.K. Chineke emewo ka o kwuo okwu mgbe nnọchibido ahụ malitere, n’ụbọchị “ihe agụụ anya” ya nwụrụ, ma e kweghị ya ikwu okwu n’ụzọ zuru oke ruo mgbe Jerusalem, “ihe agụụ anya” nke Izrel, dara. Ọdịda Jerusalem nọchiri anya iwu Ụka Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya, ọ bụkwa ebe ahụ ka nna Jọn Onye-nbapta, onye nchụàjà nke ọkwa nke asatọ, onye e mere ogbi mgbe ọ na-eje ozi n’ụlọ nsọ, dị—ebe ahụ ka e mekwara Ịzikiel ogbi ihe dịka ọnwa itoolu. Ọ bụ n’ụbọchị nke asatọ mgbe a mụsịrị Jọn, mgbe a na-ebi ya ugwu, ka e kwere ya ikwu okwu. Ndị amụma abụọ e mere ogbi mgbe ha nọ n’ebe nsọ. Onye amụma nke atọ e mere ogbi mgbe ọ na-ele Kraịst anya n’ebe nsọ bụ Daniel. N’isi nke iri, Daniel nọ n’ebe nsọ, ma dịka a na-emetụ ya aka nke ugboro nke abụọ n’ime ugboro atọ ahụ, e mere ya ogbi. N’etiti ahụ ka e mere Daniel ogbi.

A na-akọwapụta ihe nnọchianya nke “ikwu okwu” n’oge iwu Sọnde na-abịa ngwa ngwa, mgbe United States ga-ekwu okwu dịka dragọn, inyinya ibu Balaam ga-ekwu okwu, ma ọhụụ Habakuk ga-ekwu okwu, ọ gaghịkwa agha ụgha. Ndị-amụma atọ ndị ahụ bụ ndị ogbi, e mere ka ha bụrụ ogbi mgbe ha nọ n’ebe nsọ, ga-ekwu okwu n’oge mbibi Jerusalem. Banyere Zachariah, ọ na-ekwu okwu iji gosipụta na aha ọhụrụ nwa ya bụ nke ziri ezi, si otu a bụrụ ụdị nke ndị Filadelfia, ndị a na-enye aha ọhụrụ.

E nyere Zekaraya mbadamba ọ ga-ede aha ezinụlọ ọhụrụ nke Jọn.

Aha ọhụrụ Jọn kwekọrọ na nzukọ Philadelphia, ma aha Zekaraya kwekọrọ na Laodisia dịka ekpughere ya n’ekweghị-ekwe Zekaraya n’ozi nke mmụọ ozi nke atọ. Ndị amụma niile na-ekwu maka ụbọchị ikpeazụ, ma ụbọchị ikpeazụ bụ akụkọ ihe mere eme nke mmụọ ozi nke atọ. Ya mere, mmụọ ozi ahụ nke wetara ozi ahụ aghaghị ịbụ mmụọ ozi nke atọ. Zekaraya jụrụ ịghọta na Onyenwe anyị ga-agafe nzukọ Seventh-day Adventist nke Laodisia. E nwere ihe ndị ọzọ a ga-ekwu banyere mweghachi nke olu n’ime ndị amụma ndị a, ma anyị ga-anọgide na-aga n’ihu n’ịghọta ahịrị amụma Josaya.

Anyị atụlewo okirikiri Jubili nke iri na asaa nke malitere n’oge Emume Ngabiga Josaya n’afọ 622 T.K., ma akara Josaya na-amalite tupu afọ 622 T.K. nnọọ. Nnupụisi nke Izrel nke wetara Sọl n’ocheeze dịka eze mbụ nke Izrel gosiri afọ iri anọ nke eze Sọl ga-achị, nke e sochiri ya na afọ iri anọ nke eze Devid ga-achị, nke e sochiri ya kwa na afọ iri anọ nke Solomọn ga-achị. Ịjụ Chineke nke kpasuru onye-amụma Samuel iwe nke ukwuu mere n’afọ 1097 T.K., ma ọ na-amalite akara amụma nke nnupụisi nke kwụsịrị n’obe mgbe ndị Juu kwupụtara na ha enweghị eze ọzọ ma e wezụga Siza.

N’afọ 1097, ndị eze atọ ga-achị afọ iri anọ nke ọ bụla ruo ọnwụ Solomọn n’afọ 977 T.K., mgbe alaeze ahụ mesịrị kewaa n’ugwu na n’ebe ndịda.

Ọchịchị Sọlọmọn malitere n’afọ 1017 BC; e tọrọ ntọala Ụlọ Nsọ ahụ n’afọ nke anọ nke Sọlọmọn (1013 BC). Owuwu ya gara n’ihu afọ asaa (1 Ndị Eze 6:37–38), e mezukwara Ụlọ Nsọ ahụ n’ọnwa nke asatọ nke afọ nke iri na otu nke Sọlọmọn. Nraranye ukwu ya mere n’ọnwa nke asaa (ọnwa Etanim), n’oge Emume Ụlọikwuu (1 Ndị Eze 8; 2 Ihe E Mere 5–7), n’afọ 1006 BC. A na-anọchite ndị eze, Ụlọ Nsọ, na mba ahụ nke ọ bụla n’akụkọ ihe mere eme ahụ site n’oge afọ narị anọ na iri itoolu nke na-akara oge amụma pụrụ iche nke ọma n’ihe metụtara ma ndị eze, ma Ụlọ Nsọ, ma ọ bụ mba ahụ.

E buru Daniel n’agha n’afọ 607 BC, ọ bụ ezie na ọtụtụ n’ime ndị na-agbakọ oge Akwụkwọ Nsọ na-akọwa ya dịka 605 BC. Ihe ndekọ akụkọ ihe mere eme aghaghị ịdị n’otu na akaebe amụma ahụ, ma ihe nnọchianya nke ihe omume ndị ahụ e depụtara n’akụkọ ihe mere eme n’ahịrị akụkọ ihe mere eme nke na-amalite site n’ọchịchọ maka eze n’afọ 1097 BC na-achọ, n’aka ọtụtụ ndị akaebe amụma, na 607 BC bụ itinye ya n’ọrụ ziri ezi, ọ bụghị 605 BC. Afọ 607 BC na-egosi njedebe nke narị afọ anọ na iri itoolu n’ahịrị ndị eze, ma ọ na-amalitekwa otu n’ime ihe nnọchianya atọ bụ isi nke afọ iri asaa ndị na-apụta n’ahịrị ahụ. Afọ 607 BC na-egosi njedebe nke afọ iri asaa nke malitere site n’agha a dọtara Manase n’afọ 677 BC. Ihe nnọchianya mbụ nke ihe nnọchianya nke narị afọ anọ na iri itoolu (nwere ndị akaebe atọ n’ahịrị ahụ), ma na-akwụsị n’ebe otu n’ime ndị akaebe atọ nke afọ iri asaa na-akwụsị, ebe onye akaebe ọzọ nke afọ iri asaa na-amalite. Nhazi mgbakọ na mwepụ ahụ na-agba akaebe nye 607 BC, n’agbanyeghị echiche ahụ na a dọtara Daniel n’agha n’afọ 605 BC.

N’ime ahịrị ahụ nke nwere oge afọ 490 metụtara ndị eze site n’afọ 1097 T.O.A. ruo 607 T.O.A., e nwekwara afọ 490 site n’ịrara Ụlọ Nsọ Sọlọmọn nye ruo n’ịrara Ụlọ Nsọ nke mgbe mbilite n’ala ọzọ, nke Zerubabel mere, nye n’afọ 515 T.O.A. Afọ 490 ahụ mejupụtara afọ 420 site n’ịrara Sọlọmọn nyere n’afọ nke iri na otu nke ọchịchị ya, tinyere afọ 70 nke Ụlọ Nsọ ahụ tọgbọrọ n’efu n’oge ndọta n’agha, ha abụọ wee bụrụ afọ 490. Iwu nke atọ nke Ataksakses bịara afọ 59 ka e mesịrị, n’afọ 457 T.O.A., ma ọ na-akara mmalite nke afọ 490 ndị “kpebiri” (ebipụrụ, Daniel 9:24) nye ndị Chineke, nke kwụsịrị n’afọ 34 n’oge a tụrụ Stivin nkume. N’ezie, e nwere ọtụtụ ndị akaebe miri emi ọzọ nke usoro oge n’ahịrị amụma ahụ nke malitere na ndapụ n’ezi ofufe bụ isi, ya bụ ịjụ Chineke na Mmụọ nke Amụma n’afọ 1097 T.O.A., ma gwụsịa mgbe Stivin hụrụ Kraịst ka o guzo n’aka nri Chineke. N’ime ihe akaebe a ka anyị na-ahụ ụkwụ amụma nke Josaya.

Ana m asị “ndapụ n’ezi okwukwe nke ntọala,” n’ihi na mmalite nke ahịrị ahụ na-egosi mgbe Izrel jụrụ Chineke dịka Eze, n’ọchịchọ ha inwe eze nke ụwa, si otu a kpọọ akara ntọala ọchịchị eze mmadụ nke Izrel. Ana m edeekwa nke a n’ihi na wiil Josaịa, nke pụtara “ntọala nke Chineke,” bụ ihe nnọchianya nke ma ntọala ahụ ma ndapụ n’ezi okwukwe nke ntọala n’etiti ndị Chineke.

Mgbe Solomon nwụsịrị, ma agbụrụ iri na abụọ ahụ kewaa n’ugwu na ndịda, onye-amụma ahụ na-enupụrụ isi katọrọ nraranye Jeroboam nyere usoro ofufe adịgboroja ahụ, ma nkatọ ya nwere amụma banyere eze ga-abịa aha ya bụ Josiah. N’oge ndapụ n’ezi ofufe nke ntọala nke Jeroboam na agbụrụ iri ahụ nke ugwu, e buru amụma banyere Josiah na mgbake ya nke e jiri Nnukwu Ngabiga nke afọ 622 T.K. mara. E wetara mgbake ahụ site n’ịchọpụta ihe odide nke Moses na nkwupụta ikpe ọmụma megide ndị Chineke n’ihi ndapụ ha n’ezi ofufe na-aga n’ihu. Mgbe a gụrụ eze Josiah okwu ndị ahụ sitere n’ihe odide nke Moses, o mepụtara mgbake kasịnụ n’akụkọ ihe mere eme nke Agba Ochie. Amụma banyere nwa ga-amụ n’ọdịnihu nke aha ya bụ Josiah nwekwara ikpe amụma ahụ nke kọrọ ndapụ n’ezi ofufe nke ntọala ahụ e boro eze Jeroboam ebubo site n’aka onye-amụma ahụ na-enupụrụ isi.

Ọbụbụ ọnụ nke Mosis, dịka Daniel si kpọọ ya, bụ “oge asaa” nke Levitikọs iri abụọ na isii, ọ ghọkwara nchọpụta ntọala nke William Miller, onye bụ ihe nnọchianya nke eziokwu ntọala nile nke Adventizim. Inye ike ozi Miller n’ụbọchị Ọgọst 11, 1840, sitere n’ọrụ “Josaya” Litch n’afọ 1838 na 1840. N’afọ 1863, a wepụrụ ntọala ndị ahụ n’akụkụ, “oge asaa” wee bụrụ ihe nnọchianya ọ bụghị naanị nke eziokwu ntọala nile nke ndị Millerait Filadelfia, kama kwa ihe nnọchianya nke nnupụisi nke Millerizim Laodisia megide ntọala ndị ahụ. Akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerait nke mmụọ ozi mbụ na nke abụọ nwere ihe nnọchianya nke “Josaya,” nke a ga-emeghachi n’ụzọ ziri ezi ruo n’akwụkwọ ozi ọ bụla n’akụkọ ihe mere eme nke puku mmadụ narị anọ na iri anọ na anọ. Wiil Josaya na-alaghachi azụ ruo n’ime amoosu nke eze Sọl, ma sitekwa n’ebe ahụ ruo n’ịtụpụ n’èzí nke ụka Seventh-day Adventist nke Laodisia n’oge iwu ụbọchị Ụka. Wiil Josaya n’akwụkwọ Ezikiel nọ ugbu a n’usoro a na-ekpughe ya, dịka njedebe kasịnụ nke ịka akara nke puku mmadụ narị anọ na iri anọ na anọ.

Anyi ga-aga n’ihu n’ihe ndị a n’isiokwu na-esote.