Ahịrị amụma nke m na-akọwapụta dịka ‘ụkwụ igwe Josaya’ na-amalite na nnupụisi nke Izrel oge ochie mgbe ha jụrụ Chineke ịbụ eze ha n’afọ 1097 T.K. A na-amata ndị eze atọ mbụ (Sọl, Devid na Solomọn) dịka ndị chịrị afọ iri anọ n’otu n’otu, site n’afọ 1097 T.K. ruo n’afọ 977 T.K. Mgbe Solomọn nwụsịrị, nnupụisi Jeroboam na ebo iri nke ugwu na-emecha ahịrị ndị eze atọ mbụ ahụ, ma malite ahịrị ndị eze n’alaeze ugwu na alaeze ndịda abụọ ahụ.
Ndị eze atọ mbụ ahụ bụ akara nke ọtụtụ eziokwu, ma otu n’ime ụkwụ-ịnyịnya nke eziokwu nke e jikọtara ha na ya bụ ndị eze atọ ikpeazụ nke Juda—Jehoyakim, Jehoyakin na Zedekaia, ndị n’aka nke ha na-anọchi anya Saịrọs, Deraịọs na Ataksaksis. Saịrọs, Deraịọs na Ataksaksis n’aka nke ha na-anọchi anya iwu atọ ha nke sitere n’afọ 516 T.K. ruo 457 T.K.; ndị ahụ kwa n’aka nke ha na-anọchi anya ndị mmụọ ozi atọ nke Mkpughe isi iri na anọ nke na-abịa n’afọ 1798, Eprel 19, 1844, na Ọktoba 22, 1844, n’otu n’otu. Akụkọ ihe mere eme nke mbata nke ndị mmụọ ozi atọ nke Mkpughe isi iri na anọ ka a na-emeghachi ọzọ kpọmkwem n’oge mmechi akara nke puku narị otu na iri anọ na anọ ahụ, si otú a na-egosi na ahịrị amụma nke malitere n’ite mmanụ Saul ịbụ eze na-eru nkwubi okwu ya mgbe e tere mmanụ n’ụlọ nzukọ na-emeri emeri n’iwu ụbọchị Sọnde nke na-abịa ngwa ngwa. Ahịrị ahụ gụnyekwara ụkwụ-ịnyịnya nke eze Josaya, nke na-erute azụ ruo nnupụisi Jeroboam nke Betel na Dan n’afọ 977 T.K.
Iri abụọ na abụọ
Jeroboam nwere ihe nnọchianya nke iri abụọ na abụọ, n’ihi na ọ chịrị afọ iri abụọ na abụọ; ya mere, nke a na-ejikọta àmà ya na akụkọ ihe mere eme nke iri abụọ na abụọ na-anọchi anya ya, nke bụ ihe nnọchianya nke njikọta nke Chineke na mmadụ, dịka e gosiri ya n’ọhụụ marah nke Daniel n’ụbọchị nke iri abụọ na abụọ, na n’ọnụọgụ abụọ narị na iri abụọ, nke ọnụọgụ iri abụọ na abụọ bụ otu ụzọ n’ime iri ya.
Ụbọchị ndị Jeroboam chịrị bụ afọ iri abụọ na abụọ: o wee soro nna nna ya dinara, Nadab nwa ya wee chịa n’ọnọdụ ya. 1 Ndị Eze 14:20.
“Nmekọrịta-n’otu,” nke na-anọchi anya njikọta nke ịdị Chukwu na mmadụ, bụ ọrụ Kraịst nke malitere n’ụbọchị Ọktoba 22, ma ọ bụ ọnwa nke iri (Gregori); ugboro iri na iri abụọ na abụọ hà narị abụọ na iri abụọ. Jeroboam guzobere ebe ịchụàjà ụgha ma na Betel ma na Dan, ya mere ọ bụ akara nke ofufe ụgha nke Ụka n’ụbọchị Sọnde n’ihe metụtara njikọta nke ụka (Betel: nke pụtara ụka) na ọchịchị (Dan: nke pụtara ikpe).
Mgbe ahụ, Jeroboam wuru Shekem n’ugwu Ifrem, biri kwa n’ime ya; o si n’ebe ahụ pụọ, wuru Penuel. Jeroboam wee sị n’obi ya, Ugbu a, alaeze a ga-alaghachi n’ụlọ Devid: ọ bụrụ na ndị a arịgo ime àjà n’ụlọ Onyenwe anyị dị na Jerusalem, mgbe ahụ obi ndị a ga-atụgharịkwa laghachi n’ebe nna ha ukwu nọ, ya bụ, Rehoboam eze Juda; ha ga-egbukwa m, laghachikwuru Rehoboam eze Juda. Ya mere eze ahụ kpọrọ ndụmọdụ, mee ụmụ ehi ọlaedo abụọ, sị ha, Ọ dị unu oke ịrịgo Jerusalem: leenu chi unu, O Izrel, ndị kpọpụtara unu n’ala Ijipt. O debere otu n’Betel, nke ọzọ o dobeere na Dan. Ihe a wee ghọọ mmehie: n’ihi na ndị mmadụ gara ife n’ihu otu ahụ, ọbụna ruo Dan. O mekwara ụlọ ebe dị elu, mee ndị nchụàjà site n’etiti ndị dị umeala n’ala n’etiti ndị mmadụ, ndị na-abụghị ụmụ Levi. Jeroboam wee doo ememme n’ọnwa nke asatọ, n’ụbọchị nke iri na ise nke ọnwa ahụ, dịka ememme ahụ dị na Juda, o wee chụọ àjà n’elu ebe ịchụàjà ahụ. O merekwa otu a na Betel, na-achụrụ ụmụ ehi ndị ahụ ọ kpara àjà: o dokwakwara na Betel ndị nchụàjà nke ebe ndị dị elu ahụ ndị o mere. Ya mere o chụrụ àjà n’elu ebe ịchụàjà ahụ nke o mere na Betel n’ụbọchị nke iri na ise nke ọnwa nke asatọ, ya bụ, n’ọnwa ahụ nke o chepụtara n’obi ya; o wee doo ememme nye ụmụ Izrel: o chụrụkwa àjà n’elu ebe ịchụàjà ahụ, kpọọkwa ihe nsure ọkụ na-esi ísì ụtọ. 1 Ndị Eze 12:25–33.
N’akụkọ ntọala nke ebo iri nke ugwu, e nwere nnupụisi nke e gosipụtaworo n’onyinyo site n’ịjụ Chineke dịka eze site n’aka Izrel, nakwa site na nnupụisi Erọn na nwa ehi ọlaedo. Nnupụisi Erọn dị n’akụkọ ntọala nke Izrel oge ochie, nke Jeroboam dịkwa n’akụkọ ntọala nke ebo iri nke ugwu. “Ahịrị n’elu ahịrị,” Erọn, dịka nnukwu onye nchụàjà, na-anọchi anya nzukọ, Jeroboam, dịka eze, na-anọchi anya ọchịchị. Nnupụisi abụọ ndị ahụ nke ntọala bụ otu ahịrị nke gụnyere nnupụisi ntọala nke ndị Izrel n’ịchọ eze mmadụ.
490
E nwere oge atọ nke narị afọ anọ na iri itoolu n’akụkọ ihe mere eme dị nsọ nke a na-anọchi anya ya n’akwụkwọ Ezekiel, otu n’ime ha metụtara ndị eze, nke ọzọ metụtara ebe nsọ, nke ọzọkwa metụtara ụsụụ ndị agha. Oge atọ ndị ahụ kwekọrọ na nnupụisi nke Eron, (ebe nsọ), Sol (ụsụụ ndị agha) na Jeroboam (eze). N’ime akara atọ ahụ nke onye-amụma, onye-nchu-àjà, na eze, ọ bụ eze Sol ka a na-akọwa dịka onye na-ebu amụma, Eron bụkwa onye-nchu-àjà, Jeroboam bụrụkwa eze.
O wee ruo, mb͕e ndi nile ma ya na mbụ hụrụ na, lee, ọ na-ebu amụma n’etiti ndị amụma, ndị mmadụ wee sị ibe ha, Gịnị bụ ihe a rutere nwa Kish? Sọl ò sokwa n’etiti ndị amụma? Otu onye si n’otu ebe ahụ zaa sị, Ma ònye bụ nna ha? Ya mere o ghọrọ ilu, Sọl ò sokwa n’etiti ndị amụma? 1 Samuel 10:11, 12.
Nzukọ Kraịst na-emeri emeri nwere onye-amụma dị afọ iri atọ, onye nchụàjà dị afọ iri atọ, na eze dị afọ iri atọ; nke Ezikiel nọchiri anya ya, onye malitere n’afọ nke iri atọ; Josef, onye malitere ozi ya n’afọ nke iri atọ; na eze Devid, onye malitere ịchị n’afọ nke iri atọ ya. A na-anọchi anya Nzukọ Kraịst na-emeri emeri n’isi asatọ ikpeazụ nke akwụkwọ Ezikiel dịka ụlọ nsọ nke jupụtara ụwa nile, ma Nzukọ Kraịst na-emeri emeri bụ Filadelfia, nke bụ ọgbakọ nke asatọ nke sitere n’ime asaa ahụ.
Ahịrị amụma nke Josaya nke malitere na 977 BC na-ejedebe na iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya. Nsacha na akara nke otu narị na iri anọ na puku anọ ahụ, nke malitere na Disemba 31, 2023, malitere mgbe Maikel siri n’eluigwe rịdata ịkpọlite ndị àmà abụọ nke Mkpughe isi nke iri na otu. Afọ 2023 bịara afọ iri abụọ na abụọ mgbe Septemba 11, 2001 gasịrị, dịka Iwu ndị Bịara Ụzọ Mba Ọzọ na Iwu Mmegide Nnupụisi nke 1798 bịara afọ iri abụọ na abụọ mgbe Nkwupụta Nnwere Onwe nke 1776 gasịrị. Ọchịchị Jeroboam nke afọ iri abụọ na abụọ malitere na 977 BC mgbe e gosipụtara amụma Josaya. N’oge ahụ, onye amụma ahụ na-enupụrụ isi nke 1 Ndị Eze isi nke iri na atọ chere ndapụ n’ezi ofufe nke Jeroboam ihu, dịka Mozis chere ndapụ n’ezi ofufe nke Erọn ihu, na dịka Samuel chere igwe mmadụ ahụ ihu ndị chọrọ eze. Mmekọrịta ihu na ihu ndị ahụ megide ndapụ n’ezi ofufe nke ntọala, nke ozi nke onye amụma ahụ na-enupụrụ isi, Mozis na Samuel nọchiri anya, na-anọchi anya mkpu ukwu nke mmụọ ozi nke atọ n’oge iwu Sọnde. Ọ bụ ozi ịdọ aka ná ntị nke ọkọlọtọ ahụ kpọsara, nke a nọchiri anya ya n’akụkọ ihe mere eme nke Jeroboam dịka amụma Josaya, nke “ihe ịrịba ama” so ya.
Ma, lee, otu nwoke nke Chineke si n’ala Juda bịa na Betel site n’okwu Jehova: Jeroboam wee guzo n’akụkụ ebe-ichu-àjà ka o sure ihe nsure-azụ. O wee tie mkpu megide ebe-ichu-àjà ahụ n’okwu Jehova, sị, O ebe-ichu-àjà, ebe-ichu-àjà, otu a ka Jehova kwuru: Lee, a ga-amụrụ ụlọ Devid nwa, Josaịa ka a ga-akpọ ya aha; ọ ga-achụkwa n’elu gị ndị nchụàjà nke ebe dị elu ndị na-esure gị ihe nsure-azụ, a ga-akpọkwa ọkpụkpụ mmadụ ọkụ n’elu gị. O wee nye ihe-iriba-ama n’ụbọchị ahụ, sị, Nke a bụ ihe-iriba-ama nke Jehova kwuru; lee, ebe-ichu-àjà ahụ ga-adọwa, ntụ ahụ nke dị n’elu ya ga-awụpụkwa. O wee ruo, mgbe eze Jeroboam nụrụ okwu nwoke nke Chineke ahụ, onye tiri mkpu megide ebe-ichu-àjà ahụ na Betel, na o setịpụrụ aka ya site n’ebe-ichu-àjà ahụ, sị, Jide ya. Aka ya, nke o setịpụrụ megide ya, wee kpọnwụọ, nke mere na ọ pụghị ịdọpụta ya azụ n’ebe ọ nọ.
Ebe ịchụàjà ahụ kwa gbawara agbawa, uzuzu ya wee wụsaa site n’elu ebe ịchụàjà ahụ, dịka ihe ịrịba ama ahụ nke nwoke nke Chineke nyere site n’okwu nke Onyenwe anyị. Eze wee zaa, sị nwoke nke Chineke ahụ, Biko, rịọ ugbu a ihu Onyenwe gị bụ Chineke, kpeekwa ekpere n’ihi m, ka aka m wee laghachikwute m ọzọ. Nwoke nke Chineke wee rịọ Onyenwe anyị arịrịọ, aka eze ahụ wee laghachikwute ya ọzọ, wee dịkwa ka ọ dị na mbụ. Eze wee sị nwoke nke Chineke ahụ, Soro m laa n’ụlọ, mee ka ike gwụ gị, m ga-enyekwa gị ụgwọ ọrụ. Ma nwoke nke Chineke ahụ sịrị eze, Ọ bụrụgodị na ị ga-enye m ọkara ụlọ gị, agaghị m eso gị banye, agaghịkwa m eri achịcha ma ọ bụ ṅụọ mmiri n’ebe a: n’ihi na otu a ka e nyere m iwu site n’okwu nke Onyenwe anyị, sị, Erila achịcha, aṅụla mmiri, alaghachikwala n’otu ụzọ ahụ i siri bịa. Ya mere, ọ gara ụzọ ọzọ, ọ laghachikwaghị n’ụzọ ahụ o siri bia na Betel. 1 Ndị Eze 13:1–10.
Ịjụ nke onye-amụma jụrụ iri nri na Jeroboam, n’agbanyeghị onyinye nke “ọkara ụlọ gị,” kwekọrọ na nkwa Herọd nyere Salome nke ọkara alaeze ya.
Mgbe ụbọchị dabara adaba bịara, Herọd n’ụbọchị ọmụmụ ya mere oriri nye ndị ukwu ya, ndị isi agha, na ndị a ma ama nke Galili; mgbe ada Herodias ahụ batara, gbaa egwú, ma mee Herọd na ndị ha na ya nọ n’oche ụtọ, eze ahụ sịrị nwa agbọghọ ahụ, Rịọ m ihe ọbụla ị chọrọ, m ga-enyekwa gị ya. Ọ ṅụkwara ya iyi, sị, Ihe ọbụla ị ga-arịọ m, m ga-enye gị ya, ruo ọkara alaeze m. O wee pụọ, sị nne ya, Gịnị ka m ga-arịọ? Ọ sịrị, Isi Jọn Onye-nbaptizim. Mak 6:21–24.
Nkwà Herọd banyeré ọkara alaeze-ya mere n’ụbọchị ọmụmụ ya. Herọd bụ ihe nnọchianya nke Rom, ndị eze iri ahụ nke Mkpughe iri na asaa ka e sere onyinyo ha site n’ịkewa Rom ugboro iri n’ime Daniel isi nke asaa, na mkpịsị ụkwụ iri nke isi nke abụọ. A na-akara ụbọchị ọmụmụ ya mgbe a na-anọchi alaeze nke isii anya site n’alaeze nke asaa n’oge iwu Ụka, ma n’echiche a, ọ bụ ụbọchị ọmụmụ nke Mba Ụwa Jikọrọ Ọnụ dịka alaeze nke asaa nke amụma Baịbụl. N’iwu Ụka nke na-abịa ngwa ngwa, ndị eze iri ahụ, ndị e ji ebo iri nke ugwu Jeroboam nọchite anya ha, kwekọrọ inye anụ ọhịa ahụ alaeze ha otu awa dị ka Mkpughe “iri na asaa” si kwuo.
N’ihi na Chineke etinyewo n’obi ha imezu uche Ya, ka ha nwee otu echiche, ma nye anụ ọhịa ahụ alaeze ha, ruo mgbe okwu nile nke Chineke ga-emezu. Nkpughe 17:17.
Tupu anyị amalite ileba amụma Ezikiel nke isi nke anọ anya, anyị ga-achọpụta ugboro “iri na atọ” Ezikiel kpọmkwem kọwara ụbọchị. Ihe ịrịba ama iri na atọ ndị ahụ na-ekewa n’ozuzu ha n’etiti ụwa na ndị nke Chineke. Ụwa, nke Ijipt nọchiri anya ya, ka e debere n’ime ụbọchị kpọmkwem ugboro isii, a kpọkwara Taịa otu ugboro, ma ugboro isii ndị ọzọ, Jerusalem bụ isiokwu ya. Akwụkwọ ahụ na-amalite na 592 BC, nke bụ afọ nke iri atọ nke okirikiri Jubili nke iri na asaa, ma amaokwu nke mbụ nke isi nke iri anọ nke Ezikiel na-akọwa Ọktoba 22, 573 BC dị ka njedebe nke okirikiri ahụ. Okirikiri Jubili ahụ na-anọchi anya oge nke ịka akara nke narị puku iri anọ na anọ site na 9/11 ruo n’iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya, nke n’aka nke ya e ji fractal nke otu akụkọ ihe mere eme ahụ nọchie anya site na Disemba 31, 2023 ruo n’iwu Sọnde na-abịa n’oge na-adịghị anya. E ji Ọgọọst 11, 1840 ruo Ọktoba 22, 1844 kọwaa ụdị nke oge abụọ ahụ.
N’abalị Ọgọst 11, 1840, ọ bụghị onye ọzọ kama Jisọs Kraịst n’onwe ya ka rịdatara dịka mmụọ-ozi ahụ dị ike nke Mkpughe iri, onye wetara obere akwụkwọ nke ndị Chineke kwesiri ịnara ma rie. Otu mmụọ-ozi ahụ rịdatakwara ọzọ n’oge 9/11 iji kaa akara mmalite oge nke ịkpa akara. Otu mmụọ-ozi ahụ rịdatakwara na Disemba 31, 2023 iji kpọlite ndị àmà abụọ ahụ e gburu n’okporo ámá nke nnukwu obodo ahụ nke Sọdọm na Ijipt, ebe kwa ka a kpọgidere Onyenwe anyị n’obe. Nrịdata ahụ kara akara oge mmechi nke oge ịkpa akara. N’ime oge fractal nke sitere na Disemba 31, 2023 ruo na iwu Ụka, e nyere Ịzikiel, onye nchụàjà, ọhụụ nke ụlọ nsọ dị n’eluigwe. N’oge ahụ, e mere ya ogbi, ọ na-ekwukwa okwu naanị mgbe Chineke nyere ya iwu ime otú ahụ. Ọnọdụ ya na-adịgide ruo n’iwu Ụka na-abịa ngwa ngwa, nke nnọchi anya ya bụ mbibi nke Jerusalem.
Dịka ọ dịkwa n’ihe metụtara Jọn, e nyere Ezikiel iwu ka o were akwụkwọ ahụ nke dị n’aka mmụọ ozi ahụ na-agbadata n’Ọhụụ Jọn isi nke iri, e nyekwara ya iwu ka o rie akwụkwọ nke iru uju, akwa, na ahụhụ.
Ma gị onwe gị, nwa nke mmadụ, nụ ihe m na-agwa gị; abụla onye nnupụisi dịka ụlọ ahụ nke nnupụisi: saa ọnụ gị, rie ihe m na-enye gị. Mgbe m lere anya, lee, e zigara m aka; ma, lee, akwụkwọ mpịakọta dị n’ime ya; O meghekwara ya n’ihu m; e dekwara ya n’ime na n’èzí: e dekwara n’ime ya akwa arịrị, na iru újú, na ahụhụ. Ezekiel 2:8–10.
A na-anọchi anya ozi ahụ dịka ozi okpukpu atọ, si otu a na-egosi n’ụdị amụma ozi ndị mmụọ ozi atọ nke Mkpughe iri na anọ. Ya mere, ọ bụ ozi nke ịkà akara nke mmụọ ozi nke atọ na-akà akara ndị ahụ nọ n’ime Jerusalem, ndị na-akwa ákwá ma na-eru uju n’ihi mmehie nke nzukọ na nke ala ahụ, dịka e gosiri ya n’isi nke itoolu nke Ezekiel na isi nke asaa nke Mkpughe.
Ebube nke Chineke nke Izrel si n’elu cherub ahụ, ebe Ọ nọ, rịgoro ruo n’ọnụ ụzọ ụlọ ahụ. O wee kpọọ nwoke ahụ yi uwe ọcha linin, onye nwere ite ink nke odeakwụkwọ n’akụkụ ya; Onyenwe anyị wee sị ya, Gaa n’etiti obodo ahụ, n’etiti Jerusalem, ma tinye akara n’egedege ihu ndị ikom ahụ na-asụ ude ma na-akwa ákwá n’ihi arụ nile nile a na-eme n’etiti ya. Ezekiel 9:3, 4.
Ndị na-anata akara ahụ na-eru uju n’ihi mmehie nke nzukọ-ukwu na mmehie nke ala ahụ, ma e kpara àmà Ịzikiel n’ime akụkọ ihe mere eme nke Jerusalem na Ijipt, ihe nnọchianya nke nzukọ-ukwu na ụwa.
“Yist nke nsọpụrụ Chineke efunahụbeghị ike ya kpamkpam. N’oge ihe ize ndụ na nkụda mmụọ nke nzukọ-nsọ ga-aka ukwuu, ìgwè nta ahụ nke na-eguzo n’ìhè ga na-asụ ude ma na-akwa ákwá n’ihi arụ arụ nile a na-eme n’ala ahụ. Ma karịchaa, ekpere ha ga-arịgo n’ihi nzukọ-nsọ n’ihi na ndị òtù ya na-eme dị ka omenala ụwa. …
“Iwu ahu bụ: ‘Gaa n’etiti obodo ahụ, n’etiti Jerusalem, tee akara n’egedege ihu ndị ikom ahụ na-asụ ude ma na-eti mkpu n’ihi arụ arụ nile a na-eme n’etiti ya.’ Ndị a na-asụ ude ma na-eti mkpu anọwo na-egosipụta okwu nke ndụ; ha adọwo aka ná ntị, dụọ ndụmọdụ, ma rịọsiwo arịrịọ ike. Ụfọdụ n’ime ndị nọ na-asọpụrụ Chineke n’ụzọ ihere chegharịrị ma wedara obi ha ala n’ihu Ya. Ma ebube nke Onyenwe anyị esiwo n’Izrel pụọ; ọ bụ ezie na ọtụtụ ka nọgidere na-eme emume okpukpe, ike na ọnụnọ Ya adịghịzi.” Testimonies, volume 5, 209, 210.
N’ọdịnaya nke akwụkwọ Abụ Ákwá, iru uju na ahụhụ, ndị na-anọchi anya ndị mmụọ ozi atọ nke Mkpughe iri na anọ, abụ ákwá na iru uju ahụ bụ ndị mmụọ ozi nke mbụ na nke abụọ, nke atọkwa bụ ozi nke ahụhụ, ihe nnọchianya nke ifufe ọwụwa anyanwụ nke ndị mmụọ ozi anọ na-egbochi egbochi nke Mkpughe asaa na-ejide ka ọ ghara ịpụ.
Ijipt
N’akwụkwọ Ezikiel, e nwere ụbọchị iri na atọ e zoro aka na ha. Nke mbụ n’ime usoro ụbọchị ndị metụtara Ijipt bụ Ezikiel 29:1, ọ nọchiri anya afọ 587 T.K.
N’afọ nke iri, n’ọnwa nke iri, n’ụbọchị nke iri na abụọ nke ọnwa ahụ, okwu nke Onyenwe anyị bịakwutere m, sị, Nwa nke mmadụ, chee ihu gị megide Fero, eze Ijipt, ma buo amụma megide ya, na megide Ijipt nile: Kwuo, ma sị, Otu a ka Onyenwe anyị Chineke kwuru; Lee, anọ m imegide gị, Fero, eze Ijipt, nnukwu agwọ mmiri nke dina n’etiti osimiri ya niile, nke sịrị, Osimiri m bụ nke m, ọ bụkwa m mere ya nye onwe m. Ezekiel 29:1–3.
587 BC bụ afọ nke nnọchibido ahụ, nke malitere otu afọ na ọkara tupu mbibi Jerusalem. N’oge ahụ, Ezekiel kwusara na Chineke ga-akwatu Ijipt, nakwa na nkwatu ahụ ga-egosi ndị nke Chineke nzuzu ha n’ịtụkwasị obi n’agwọ ukwu nke Ijipt. Ka isiakwụkwọ ahụ na-eru ngwụcha, e nyere nkwupụta na a ga-enyefe Ijipt n’aka Babilọn, si otú a na-akọwapụta mgbe ndị eze iri ahụ nyere alaeze nke asaa ha nke amụma Akwụkwọ Nsọ nye Babilọn nke oge a—alaeze nke asatọ ahụ nke sitere na asaa ahụ. E mezuru amụma ahụ afọ “iri na asaa” ka e mesịrị, n’afọ 571 BC, dịka e depụtara ya na ngwụcha isiakwụkwọ ahụ. Ya mere, isiakwụkwọ 29 nwere ntụaka mbụ na nke ikpeazụ banyere ụbọchị metụtara Ijipt.
O wee ruo n’afọ nke iri abụọ na asaa, n’ọnwa mbụ, n’ụbọchị mbụ nke ọnwa ahụ, okwu nke Onyenwe anyị bịakwutere m, na-asị, Nwa nke mmadụ, Nebukadreza, eze Babilọn, mere ka ndị agha ya jee ozi dị ukwuu imegide Taịa: isi ọ bụla ghọrọ isi-acha-nkwọ, e buokwa akpụkpọ ubu ọ bụla pụọ: ma o nweghị ụgwọ ọrụ o nwetara, ya na ndị agha ya, site na Taịa, n’ihi ozi ahụ o jere imegide ya: Ya mere, otu a ka Onyenweanyị Jehova kwuru; Lee, aga m enye ala Ijipt n’aka Nebukadreza, eze Babilọn; ọ ga-eburu igwe mmadụ ya, werekwanụ ihe nkwata ya, werekwa ihe ọ lụtara; nke ahụ ga-abụkwa ụgwọ ọrụ nye ndị agha ya. Enyewo m ya ala Ijipt n’ihi ọrụ ya nke o jiri jee ozi imegide ya, n’ihi na ha rụrụ ọrụ maka m, ka Onyenweanyị Jehova kwuru. N’ụbọchị ahụ ka m ga-eme ka mpi nke ụlọ Izrel puputa; m ga-enyekwa gị mmeghe ọnụ n’etiti ha; ha ga-amarakwa na abụ m Onyenwe anyị. Ezikiel 29:17–21.
Afọ nke iri abụọ, n’ọnwa mbụ, n’ụbọchị mbụ nke amaokwu nke iri na asaa, na-anọchi anya ụbọchị ikpeazụ n’ime ụbọchị iri na atọ dị n’Ezikiel, ọ bụkwa naanị ụbọchị nke na-adaba mgbe Ọktoba 22, 573 BC gasịrị. Ọ na-anọchi anya oge e nyere eze nke ugwu n’ime Daniel iri na otu amaokwu nke iri anọ na abụọ na nke iri anọ na atọ Ijipt, yana ebe ndị eze iri ahụ na-enye alaeze nke asaa ha nye alaeze nke asatọ nke sitere n’ime asaa ahụ. A na-emezu ya mgbe “mpi nke ụlọ Izrel” pupụtara. N’ime Aịzaya, Izrel na-apụta mkpụrụ n’ụbọchị ifufe ọwụwa anyanwụ.
Ọ ga-eme ka ndị si na Jekọb bịa gbanye mgbọrọgwụ: Izrel ga-epu ifuru ma puo ome, meekwa ka mkpụrụ juo elu ụwa dum. Aịzaya 27:8.
Mgbe Ezikiel 29:17 mezuru, ma e nyere anụ ọhịa nke Egypt nye anụ ọhịa papal n’iwu Sọnde nke na-abịa ngwa ngwa, a ga-awụkwasị Izrel mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ n’enweghị oke. Mmiri ozuzo ahụ malitere na 9/11 dịka ntakịrị ifesa, dịka e gosiri ya n’ihe atụ site n’ịfụ ume Kraịst n’elu ndị na-eso ụzọ Ya mgbe O rịdatara n’ụwa mgbe Ọ rigoworo n’ebe Nna Ya nọ mgbe mbilite n’ọnwụ Ya gasịrị.
“Omume Kraịst n’ịku ume n’elu ndị na-eso ụzọ ya Mmụọ Nsọ, na n’inye ha udo ya, dị ka ntụtụ mmiri ole na ole tupu oke mmiri ozuzo bara ụba a ga-enye n’ụbọchị Pentikọst.” Spirit of Prophecy, mpịakọta nke 3, 243.
E kwuputara amụma Ezikiel banyere ọdịda Ijipt n’afọ 587 BC, n’afọ nnọchibido ahụ, ma afọ “iri na asaa” ka e mesịrị, e mezuru amụma ahụ. A na-emezu ya n’oge nke nọmba “iri na asaa” nọchiri anya ya, si otu a nọchite anya akụkọ ihe mere eme zoro ezo nke amaokwu iri anọ nke Daniel iri na otu. A ga-emezu ya n’oge nsịchi nke ndị otu narị puku iri anọ na anọ, nke e sere na isi nke itoolu nke Ezikiel. N’oge nsịchi ahụ ka a na-awụsa mmiri ozuzo ikpeazụ, mbụ dị ka ifesa-ifesa na 9/11, emesia dị ka mmụsa zuru oke n’iwu ụbọchị Sọnde. Dị ka Aịzaya si kwuo, a na-emezu ya n’“ụbọchị ifufe ọwụwa anyanwụ,” Islam bụkwa ifufe ọwụwa anyanwụ ahụ, Islam bụkwa “ahụhụ” nke atọ. Ozi ahụ Ezikiel kwesiri iri bụ ozi atọ n’otu, nke akụkụ nke atọ ya bụ ozi nke ahụhụ.
Ozi iri na atọ Ezikiel dere, nke e nyere ụbọchị ha, ka e wepụtara n’ihe metụtara Jerusalem, Ijipt, na Taịa. Ha niile na-ekwu okwu banyere nnupụisi, dịka e ji ọnụọgụgụ “iri na atọ” nọchite anya ya.
Anyị ga-aga n’ihu ileba anya n’ịtụ ụbọchị nke Ezekiel n’isiokwu na-esonụ.