E nwere ntụaka iri na atọ banyere ụbọchị n’akwụkwọ Ezikiel; isii metụtara Jerusalem, isii metụtara Ijipt, otu kwa metụtara Taịa. A tọrọ ntụaka ndị a niile n’ime ọnọdụ nnupụisi, nke ọnụọgụ “iri na atọ” na-anọchi anya ya. N’afọ sochirinụ mgbe nwunye Ezikiel nwụsịrị n’ihi ọrịa mberede, nke kpọrọ mmalite nke nnọchibido nke atọ, e nyere Ezikiel iwu ka o kwuo megide Ijipt, na-akọwapụta na ọ ga-abụ ala tọgbọrọ n’efu ruo afọ iri anọ.

M ga-eme kwa ka ala Ijipt tọgbọrọ n’efu n’etiti mba ndị tọgbọrọ n’efu, obodo-ya dịkwa n’etiti obodo ndị e bibiri ebibi ga-atọgbọrọ n’efu afọ iri anọ: m ga-achụsasịkwa ndị Ijipt n’etiti mba nile, meekwa ka ha gbasasịa n’ime mba dị iche iche. Ma otu a ka Onyenweanyị Jehova kwuru; N’ọgwụgwụ afọ iri anọ ka m ga-achịkọta ndị Ijipt n’ime ndị mmadụ ebe a chụsasịrị ha: M ga-emekwa ka ndọta n’agha nke Ijipt laghachi, meekwa ka ha lọghachi n’ala Pathros, n’ala ebe obibi ha; ha ga-adịkwa n’ebe ahụ dịka alaeze dị ala. Ezikiel 29:12–14.

Mbuso agha ahụ malitere n’afọ 588 T.K., ma otu afọ ka e mesịrị, n’afọ 587 T.K., e nyere Ịzikiel iwu ikwu okwu. N’amaokwu nke “iri na asaa”, afọ 571 T.K. na-egosi na a ga-enye Ijipt n’aka Babilọn dịka ụgwọ maka ọrụ e rụrụ. Ndị na-edekọ usoro oge nke Bible na-atụ aro afọ 567 T.K. ruo 527 T.K. dịka oge afọ iri anọ ahụ e gosiri n’amaokwu ndị ahụ; ma site n’ozi mbụ nke ikpe a kpọsara n’afọ 587 T.K. ruo n’ikwupụta nke amaokwu iri na asaa n’afọ 571 T.K. na Onyenwe anyị enyela Ijipt n’aka Nebukadneza, anyị na-ahụ oge “afọ iri na asaa.”

Ndị agha Nebukadneza lụrụ ọgụ ogologo oge na nke siri ike megide Taịa (nnọchibido ahụ were ihe dị ka afọ iri na atọ, ihe dị ka 586–573 T.K.). Ndị agha ahụ rụsiri ọrụ ike nke ukwuu (isi ọ bụla ghọrọ isi nkwọcha, ewerekwa ibu ruo n’ókè nke na ubu ọ bụla rụkọrọ nkụ), ma ha anataghị ụgwọ ọrụ ma ọ bụ ihe nkwata bara uru sitere na Taịa n’onwe ya. N’ihi ọrụ a na-amịtaghị uru, Chineke kpebiri inye Ijipt n’aka Nebukadneza dị ka nkwụghachi (“ụgwọ ọrụ”) maka ọrụ ndị agha ya rụrụ megide Taịa.

Nọọnụkwa n’otu ụlọ ahụ, na-erikwa ma na-aṅụkwa ihe ndị ha na-enye: n’ihi na onye ọrụ kwesịrị ụgwọ ọrụ ya. Unu esila n’ụlọ ruo n’ụlọ. Luk 10:7.

Ya mere, Nebukadneza buuru Taịa ụzọ, ma mgbe nnọchibido ahụ nke afọ iri na atọ gasịrị, e nyere ya Ijipt. Tupu o were Taịa, o weere Jerusalem n’afọ 586 BC; emesịa, o mezuru nnọchibido megide Taịa nke dịrị afọ iri na atọ, ma n’ụzọ sochirinụ, Ijipt. E weere Jerusalem n’afọ 586 BC, nnọchibido Taịa wee malite n’afọ 586 BC, gaa ruo n’afọ 573 BC. A na-ejikọta ọnụọgụ iri na atọ na United States.

Nwanneanyị White na-eme ka anyị mara na Jerusalem n’akwụkwọ Ezikiel nọchiri anya ụka Seventh-day Adventist nke Laodisia, ma Nebukadneza, eze nke ugwu, nọchiri anya ike nke ndị Pope n’ụbọchị ikpeazụ. N’ihe atụ akụkọ ihe mere eme nke isi nke iri abụọ na itoolu, ndị ohi nke ndị gị n’ụbọchị ikpeazụ, ndị nọchiri anya Rom nke ndị Pope, na-emeri ihe atọ dị n’isi ahụ. Nke mbụ ọ na-ewere Jerusalem, emesịa Taịa, ma n’ikpeazụ Ijipt.

Ikpe ikpe na-amalite n’ụlọ Chineke, a na-emeri mpi Protestantism dị na United States mbụ tupu iwu Sọnde abịa. Mpi Protestantism dapụtaworo n’ezi okwukwe dị na United States gụnyere ụka Laodisia nke Seventh-day Adventist, nke na-anọchi anya ndị mbụ bụ ndị ọgbụgba ndụ, bụ́ ndị a gafere dịka e mere Izrel oge ochie n’afọ 34 na ndị Protestant n’afọ 1844. Ịgafe ndị ahụ mbụ bụ ndị ọgbụgba ndụ nke Chineke n’afọ 34 na 1844 ka a na-anọchi anya ha abụọ n’akụkọ ihe mere eme amụma nke amụma afọ puku abụọ na narị atọ nke Daniel 8:14. Ikpe ikpe na-amalite n’ụlọ Chineke, a na-ekpekwa mpi Protestantism ikpe tupu mpi Republicanism.

N’ihi na oge eruola ka ikpé malite n’ụlọ Chineke: ma ọ bụrụ na o buru ụzọ malite n’ebe anyị nọ, gịnị ka njedebe nke ndị na-erubeghị oziọma Chineke isi bụrụ? 1 Pita 4:17.

Ihe mbụ e kwuru banyere ikpe a ga-ekpe Ijipt dị na amaokwu mbụ nke isi nke iri abụọ na itoolu, ụbọchị ikpeazụ Ezikiel kpọrọ n’ihe gbasara Ijipt dịkwa n’amaokwu nke “iri na asaa” nke otu isi ahụ. Isi ahụ na-egosi na Rom nke oge a ga-ebu ụzọ merie mpi nke Protestantism, wee merie Taịa, nke na-anọchi anya mpi nke Republicanism, nke a na-emeri n’iwu Ụka banyere Ụbọchị Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya. Mgbe Nebukadneza meriri Taịa (United States) n’iwu Ụbọchị Sọnde ahụ, a na-enyekwa Ijipt n’aka ya. N’oge ahụ ka a na-agwọ ọnya na-egbu egbu nke papacy. Ọ bụghị naanị na a na-agwọ ọnya na-egbu egbu nke papacy n’oge ahụ, kama Ezikiel na-eme ka anyị mara na nke a na-eme n’oge mmiri ikpeazụ.

N’ụbọchị ahụ ka M ga-eme ka mpi nke ụlọ Izrel pụta ome, M ga-enyekwa gị mmeghe ọnụ n’etiti ha; ha ga-amakwa na Abụ M Onyenwe anyị. Ezikiel 29:21.

Jekọb na Izrel

Aịzaya na-akọwa na Izrel na-epu ome, na-ama ifuru, ma na-ejupụta ụwa nile n’mkpụrụ. Ọ bụ mmiri ozuzo na-eweta nzọụkwụ atọ ahụ nke ipe ome, ịma ifuru, na ịmị mkpụrụ, ma dịka Aịzaya siri kwuo, mmiri ozuzo ikpeazụ ahụ na-abịa mgbe a kwụsịrị “ifufe ike.” Ọ gara n’ihu ịkọwa na n’oge ipe ome, ịma ifuru, na ịmị mkpụrụ, a ga-ewepụ mmehie Jekọb, ma okwu Hibru a sụgharịrị dịka “ewepụ” pụtara ime mkpuchi mmehie.

N’otụ̀tụ̀ ka ị ga-eso ya lụọ okwu mgbe ọ na-apụta; ọ na-egbochi ifufe ya siri ike n’ụbọchị ifufe ọwụwa anyanwụ. Ya mere, site n’ihe a ka a ga-eji kpuchapụ ajọ omume Jekọb; nke a kwa bụ mkpụrụ nile nke iwepụ mmehie ya; mgbe ọ na-eme ka nkume nile nke ebe-ichu-àjà dị ka nkume nzu a tìwàrà tìwàrà, ogidi Ashera na ihe oyiyi apụghị iguzo ọzọ. Aịsaịa 27:8, 9.

Mgbe a na-egbochi ifufe anọ (ifufe ya siri ike) nke esemokwu, akara nke otu narị puku iri anọ na anọ amalite, a na-ekewakwa ndị amamihe na ndị ajọ omume n’ime Adventism n’ikpeazụ, a na-emekwa ihe ndị a niile n’“ụbọchị ifufe ọwụwa anyanwụ.” Oge akara ahụ malitere site n’ifesa ntakịrị na 9/11, ọ na-akwụsịkwa site n’ịwụsa zuru ezu n’iwu Ụka mgbe ahụ a ga-eme ka ụwa juo mkpụrụ. Oge akara ahụ bụ ime ka mmadụ dị ọcha nwayọ nwayọ na iwepụ ihe rụrụ arụ n’ime ya, n’ime nkwekọrịta na Malakai atọ. Ma n’ime afọ iri na asaa ahụ nke ụbọchị mmalite na ụbọchị njedebe nke Ezikiel iri abụọ na itoolu nọchiri anya, imeri alaeze nke isii nke amụma Baịbụl dị ka Jerusalem nọchiri anya ya, ihe nnọchianya nke mpi Protestantism—ụka; na Taịa, ihe nnọchianya nke mpi ma ọ bụ Republicanism—alaeze. Ozugbo ntakịrị mgbe njedebe nke mkpọchi afọ iri na atọ nke Taịa gasịrị, imeri alaeze nke asaa nke ndị eze iri nọchiri anya ya site n’Ijipt na-eme. Mmeri atọ ahụ nke Jerusalem, Taịa, na Ijipt na-eme mgbe “mpi nke ụlọ Izrel” pulitere, e nyekwara ya mmeghe ọnụ.

Mgbachi onye nchụàjà, bụ́ Ịzikiel, na onye nchụàjà, bụ́ Zekaraịa, ntachi-ọnụ ha abụọ na-abịa n’isi njedebe n’oge iwu Ụka, mgbe United States na ịnyịnya ibu Belam abụọ na-ekwu okwu. Onye-nwe-anyị na-enye ụlọ Izrel “mmeghe ọnụ” n’oge iwu Ụka. N’oge ahụ ka e meworo ka mmehie Jekọb dị ọcha, a gbanweekwa aha ya bụrụ ụlọ Izrel. Ozi ha na-ekwusa bụ nke a na-anọchi anya ya site n’akaebe nke atọ nke ntachi-ọnụ amụma, nke Daniel na-anọchi anya ya, onye a na-enyezi n’oge ahụ ozi nke Daniel isi nke iri na otu, nke bụkwa ọhụụ Habakuk nke n’oge ahụ ‘na-ekwu okwu, ọ dịghịkwa agha ụgha.’ Ịzikiel, Zekaraịa, na Daniel kwekọrọ na nkwusa nke oke mkpu nke mmụọ ozi nke atọ; otu a ka Jeremaịa kwa si kwekọrọ na ya n’isi nke iri na ise, ebe e kwere ya nkwa na ọ ga-abụ ọnụ Chineke ma ọ bụrụ na ọ ga-alaghachi azụ site na ndakpọ olileanya mbụ.

Gịnị mere ihe mgbu m ji bụrụ nke na-adịgide adịgide, ọnya m kwa bụrụ nke a na-apụghị ịgwọ agwọ, nke jụrụ ịdịgwọ? Ì ga-abụrịrị m kpamkpam dịka onye ụgha, na dịka mmiri ndị na-adapụ? Ya mere otú a ka Onyenwe anyị kwuru, Ọ bụrụ na i laghachiri, mgbe ahụ ka M ga-eweghachikwa gị, ị ga-eguzokwa n’ihu m: ma ọ bụrụ na i wepụta ihe dị oké ọnụ ahịa n’ihe rụrụ arụ, ị ga-adị ka ọnụ m: ka ha laghachikwute gị; ma gị onwe gị alaghachikwutela ha. Jeremiah 15:18, 19.

Jizọs ji mmalite kọwaa ọgwụgwụ; ma na 9/11, ifesa ahụ weputara ome, osisi nke Jekọb wee malite ito. N’ikpeazụkwa, mgbe a sachapụrụ ajọ omume nke Jekọb, ụlọ Izrel ga-ekwu okwu. Iwepụta ome ahụ na 9/11, nke mmiri ozuzo mezuru, na-anọchi anya iwepụta ome n’ọgwụgwụ oge nke ịkpọchi akara, mgbe “mpi” nke ụlọ Izrel na-apụta ome, kpọmkwem n’ebe a meriri mpi ndị Protestantizim ndapụ n’ezi ofufe na Republicanism site n’aka Nebukadneza.

N’oge ahụ, a na-egosi ọdịiche dị n’etiti mpi ụgha nke Protestantism na mpi eziokwu nke Protestantism, dịka e ji ya atụ n’osisi Aaron nke putara ome, nke dị iche n’osisi ndị ọzọ nke ebo Izrel. Ụbọchị abụọ ahụ dị n’isi nke iri abụọ na itoolu nke Ezekiel na-akọwapụta akụkọ ihe mere eme banyere ibuli ọkọlọtọ nke puku narị anọ na iri anọ na anọ ahụ elu n’oge iwu Sunday nke na-abịa n’oge na-adịghị anya.

Usoro nke ifopụta, ifuru, na ime ka ụwa jupụta n’ọmụmụ mkpụrụ malitere n’ịfesa mmiri ozuzo ikpeazụ na 9/11, dịka oge Pentikọst malitere site n’ime ka Kraịst kuo ntakịrị ntakịrị mmiri n’elu ndị na-eso ụzọ Ya, nke dugara na Pentikọst mgbe mwụsa zuru ezu mere. Ifopụta nke 9/11 ná mmalite nke ịchụpụ Jekọb (onye nnọchi anya), nke bụ oge nke ịkachi akara, nọchiri anya n’ụdị amụma ifopụta nke ụlọ Izrel (onye mmeri) n’oge iwu Ụka. Ifopụta ahụ n’ọgwụgwụ na-akọwa ihe dị iche n’etiti ndị mbụ nke ọgbụgba ndụ na otu narị puku iri anọ na anọ, dịka mwụsa ọkụ n’elu Ugwu Kamel mere ka e nwee ọdịiche n’etiti onye-amụma Ịlaịja na ndị amụma Bel. A na-anọchi anya ọdịiche ahụ site n’otu ìgwè ndị, n’amụma, ihere na-eme ha n’ihi ozi ugha nke udo na nchekwa, ebe ìgwè nke ọzọ, n’amụma, jupụtara n’ọṅụ, ma ihere agaghị eme ha ma ọlị.

Ụbọchị Isii nke Ijipt

Ezikiel na-akọwa ụbọchị anọ ọzọ metụtara Ijipt, ma abụọ n’ime ụbọchị ndị ahụ na-akọwa afọ nke iri na otu, ebe ụbọchị abụọ ndị ọzọ na-akọwa afọ nke iri na abụọ nke ndọkpụ n’agha ahụ.

Nnọchibido nke Afọ nke Iri na Otu

O wee ruo n’afọ nke iri na otu, n’ọnwa mbụ, n’ụbọchị nke asaa nke ọnwa ahụ, na okwu nke Onyenwe anyị bịakwutere m, sị, Nwa nke mmadụ, agbajiwo m ogwe aka Fero, eze Ijipt; ma, lee, a gaghị ekechie ya ka ọ gwọọ, site n’itinye bandeeji iji kee ya, ime ka ọ sie ike ijide mma agha. Ezekiel 30:20, 21.

O wee ruo n’afọ nke iri na otu, n’ọnwa nke atọ, n’ụbọchị mbụ nke ọnwa ahụ, na okwu Jehova bịakwutere m, sị, Nwa nke mmadụ, gwa Fero eze Ijipt, na ìgwè mmadụ ya; ònye ka i yiri n’ịdị ukwuu gị? Ezikiel 31:1, 2.

N’afọ nke iri na otu nke ndọta n’agha, a gbajiri ogwe aka Ijipt na nke Fero, e mekwaa ka ogwe aka Babilọn sie ike n’isi nke iri atọ. N’afọ nke iri na otu, n’isi nke iri atọ na otu, a kọwara ọdịda Ijipt na mmetụta ya n’elu ụwa.

Afọ nke Iri na Abụọ na Ọdịda Jerusalem

Ụbọchị abụọ ahụ dị n’afọ nke iri na abụọ ka a hụrụ na Ezikiel iri atọ na abụọ.

O rue, n’afọ nke iri na abụọ, n’ọnwa nke iri na abụọ, n’ụbọchị mbụ nke ọnwa ahụ, na okwu nke Onyenwe anyị bịakwutere m, sị, Nwa nke mmadụ, bulie akwa arịrị maka Fero eze Ijipt, gwa ya, Ị dị ka nwa ọdụm n’etiti mba nile, ị dịkwa ka nnukwu anụ mmiri n’ime oke osimiri: i wee pụta na osimiri gị nile, meekwa ka mmiri bụrụ ọgbaaghara site n’ụkwụ gị, wee merụọ osimiri ha. Otú a ka Onye-nwe-anyị Jehova kwuru; Ya mere, aga m atụkwasị gị ụgbụ m n’elu, site n’ìgwè nke ọtụtụ mmadụ; ha ga-ebulikwa gị n’ime ụgbụ m. Ezekiel 32:1–3.

O wee ruo na n’afọ nke iri na abụọ, n’ụbọchị nke iri na ise nke ọnwa ahụ, okwu Jehova bịakwutere m, sị, Nwa nke mmadụ, kwaa ákwá n’ihi igwe mmadụ Ijipt, tụkwasịkwa ha n’ala, ya onwe ya na ụmụnwaanyị nke mba ndị a ma ama, ruo n’akụkụ ndị dị n’okpuru ụwa, ọnụ na ndị na-arịdata n’olulu. Ezikiel 32:17, 18.

Fero na Ìgwè Ya Ukwu

N’ịkpọpụta amụma nke isi nke iri atọ na otu megide Ijipt, amaokwu ndị ikpeazụ na-ekwu:

Emere m ka mba nile maa jijiji n’ụda nke ọdịda ya, mgbe m tụbara ya n’ala mmụọ ndị nwụrụ anwụ, ya na ndị ahụ na-arịdata n’olulu; osisi niile nke Iden, ndị a họọrọ, na ndị kacha mma nke Lebanọn, ha niile na-aṅụ mmiri, ga-akasi obi n’akụkụ ndị dị omimi nke ụwa. Ha sokwa ya rịdata n’ala mmụọ ndị nwụrụ anwụ, gakwuuru ndị e ji mma-agha gbuo; nakwa ndị bụ ogwe-aka ya, ndị bi n’okpuru ndò ya n’etiti mba ndị ọzọ. Ònye ka i ji otú a yie n’ebube na n’ịdị ukwuu n’etiti osisi nke Iden? Ma a ga-ebudata gị, gị na osisi nke Iden, ruo n’akụkụ ndị dị omimi nke ụwa: ị ga-edina n’etiti ndị a na-ebighị úgwù, gị na ndị e ji mma-agha gbuo. Nke a bụ Fero na ìgwè mmadụ ya niile, ka Onye-nwe Chineke kwuru. Ezikiel 31:16–18.

N’amaokwu megide Ijipt dị n’isi nke iri atọ na abụọ, amaokwu ikpeazụ ndị ahụ na-ekwughachi ma na-agbasakwa ihe dị n’isi nke iri atọ na otu, ma o nwekwara nkwubi okwu yiri nke ahụ.

N’ihi na etinyewo m ụjọ m n’ala ndị dị ndụ: a ga-edobe ya n’etiti ndị a na-ebighi úgwù, ya na ndị e ji mma agha gbuo, ọbụna Fero na ìgwè mmadụ ya nile, ka Onye-nwe anyị Jehova kwuru. Ezikiel 32:32.

Afọ Iri na Asaa nke Isi nke Iri Abụọ na Itoolu

Ụbọchị ndị dị n’ime oge afọ iri na asaa ahụ e gosiri n’isi nke iri abụọ na itoolu na-akọwapụta Nebukadneza na-emeri Ijipt, nakwa oge afọ iri anọ nke mbibi nke Ijipt. Afọ iri anọ na-anọchi anya ọzara, na-egosi puku afọ ahụ nke ụwa tọgbọrọ n’efu.

Elere m ụwa, ma, le, ọ bụ enweghị ọdịdị, bụrụkwa ihe efu; lekwara m eluigwe, ma ha enweghị ìhè. Elere m ugwu ndị ahụ, ma, le, ha māra jijiji, ugwu nta niile kwa kpalikwara akpali. Elere m, ma, le, ọ dịghị mmadụ ọbụla, nnụnụ niile nke eluigwe agbakapụwokwa ọsọ. Elere m, ma, le, ebe ahụ na-amị mkpụrụ aghọwo ọzara, obodo ya niile adakwasịwokwa n’iyi n’ihu Onyenwe anyị, sitekwa n’iwe ya dị ọkụ. N’ihi na otú a ka Onyenwe anyị kwuru, Ala ahụ dum ga-abụ ihe tọgbọrọ n’efu; ma agaghị m eme ka ọ bụrụ njedebe zuru ezu. Jeremiah 4:23–27.

Na ngwụsị nke afọ iri anọ nke ịla n’iyi nke Ijipt dị na Izkiel iri abụọ na itoolu, a na-egosipụta mbilite n’ọnwụ ikpeazụ nke ndị ajọ omume na mbibi ikpeazụ ha.

Egwu, na olulu, na ọnyà, dịkwasị gị, gị onye bi n’ụwa. Ọ ga-erukwa na onye na-agbapụ n’olu egwu ga-adaba n’olulu; onye sikwa n’etiti olulu rịpụta, a ga-ejide ya n’ọnyà: n’ihi na e meghere windo ndị si n’eluigwe, ntọala nke ụwa wee maa jijiji. E mebiela ụwa kpamkpam, a kpasasịwo ụwa kpamkpam, a kwagharịwo ụwa nke ukwuu. Ụwa ga-ama jijiji gaa azụ na n’ihu dịka onye aṅụrụma, a ga-ebupụkwa ya dịka obere ụlọ; mmehie ya ga-adịrị ya arọ; ọ ga-adakwa, ọ gaghị ebilikwa ọzọ. Ọ ga-erukwa n’ụbọchị ahụ, na Onyenwe anyị ga-ata ụsụụ ndị dị elu nọ n’elu ahụhụ, na ndị eze nke ụwa nọ n’ụwa. A ga-achịkọtakwa ha ọnụ, dịka a na-achịkọta ndị mkpọrọ n’olulu, a ga-akpọchikwa ha n’ụlọ mkpọrọ, mgbe ọtụtụ ụbọchị gasịrị a ga-elekọtakwa ha. Aịsaịa 24:17–22.

Ozi Ezekiel nke ụbọchị isii ndị a jikọtara na Ijipt na-achịkọtara ọnụ na-egosi mbibi ikpeazụ nke ike dragọn nke ụwa, nke na-amalite na iwu ụbọchị Ụka nke na-abịa n’oge na-adịghị anya, ma na-aga n’ihu ruo n’mbibi ikpeazụ nke ndị Ijipt ajọ omume na njedebe nke puku afọ ahụ.

N’ihe-àmà amụma ahụ, anụ-ọhịa ahụ na onye-amụma ụgha ahụ ruru ọgwụgwụ ha n’ọdọ ọkụ, nke na-anọchi anya Ọbịbịa nke Abụọ nke Kraịst, ma mbibi n’ọdọ ọkụ nke ike dragọn ahụ dị na njedebe nke puku afọ ahụ.

E jidere anụ ọhịa ahụ, werekwa ya onye amụma ụgha ahụ, onye rụrụ ọrụ ebube n’ihu ya, nke o ji duhie ndị natara akara nke anụ ọhịa ahụ, na ndị kpọrọ isiala nye oyiyi ya. A tụbara ha abụọ ndụ n’ime ọdọ ọkụ nke sọlfọ na-enwu. E ji mma-agha nke Onye ahụ nọkwasịrị n’ịnyịnya ahụ gbuo ndị fọdụrụ, mma-agha nke si n’ọnụ ya apụta: nnụnụ niile wee rijuo afọ n’anụ ahụ ha. Mkpughe 19:20, 21.

Anụ ọhịa ahụ na onye amụma ụgha ahụ na-eru ọgwụgwụ ha n’amụma n’ọbịbịa nke abụọ nke Kraịst, ma dragọn ahụ na-ezute ọdịnihu ya otu puku afọ ka e mesịrị n’ọbịbịa nke atọ nke Kraịst.

M wee hụ̀rụ̀ mmụọ-ozi ka o si n’eluigwe rịdata, ebe o nwere mkpịsị ugodi nke olulu enweghị ngwụcha na nnukwu ígwè agbụ n’aka ya. O jidere dragọn ahụ, ya bụ agwọ ochie ahụ, nke bụ Ekwensu na Setan, ke ya agbụ otu puku afọ, tụba ya n’ime olulu enweghị ngwụcha ahụ, kpọchie ya, tinyekwa akara n’elu ya, ka ọ ghara iduhie mba ndị ọzọ ọzọ ruo mgbe otu puku afọ ahụ ga-ezu; ma mgbe nke ahụ gasịrị, a ga-atọhapụ ya obere oge. Mkpughe 20:1–3.

Afọ nke Iri na Otu na nke Iri na Abụọ

Oge afọ “iri na asaa” ahụ e gosipụtara site n’ụbọchị abụọ dị n’Ezikiel iri abụọ na itoolu malitere n’afọ nke iri nke ndọta n’agha wee kwụsị n’afọ nke iri abụọ na asaa. E gosipụtara ozi nke isi nke iri atọ na nke iri atọ na otu n’afọ nke iri na otu, e nyekwara ụbọchị abụọ e gosipụtara n’isi nke iri atọ na abụọ n’afọ nke iri na abụọ nke ndọta n’agha. Oge afọ iri na asaa ahụ nke malitere n’afọ nke iri, ihe dị ka n’mbido nnọchibido Jerusalem, ka ozi Ijipt abụọ nke afọ nke iri na otu, e gosipụtara n’isi nke iri atọ na nke iri atọ na otu, sochiri. Ọnụ, ozi abụọ ahụ nke afọ nke iri na otu na-anọchi anya ozi dị ntakịrị tupu iwu ụbọchị Sọnde. Ozi Ijipt abụọ ndị ọzọ nke afọ nke iri na abụọ mere n’oge mbibi Jerusalem ma ọ bụ obere oge mgbe e bibisịrị ya n’afọ 586/585 T.K.

A na-ekwusa ozi nke ọbịbịa Kraịst dịka akụkụ nke ozi Mkpu Etiti Abalị, nke na-agbanwe bụrụ ozi mkpu ukwu n’oge iwu ụbọchị Sọnde. A na-ekwusa ozi abụọ banyere Ijipt tupu iwu ụbọchị Sọnde, ma a na-ekwusakwa ozi abụọ banyere Ijipt n’oge iwu ụbọchị Sọnde ma ọ bụ ozugbo mgbe ọ gasịrị. Ime ka ozi ndị a bụrụ abụọ, nke e nyere n’otu afọ ahụ, n’oge nnọchibido ahụ nke mechara ruo na mbibi Jerusalem, na ozi abụọ ndị ọzọ n’oge iwu ụbọchị Sọnde, na-anọchi anya ozi mmụọ ozi nke abụọ, ebe e nwere ịdị ugboro abụọ mgbe niile.

Ozi nke abụọ na-esokarị ozi nke atọ mgbe niile.

“Site n’iji mkpịsị edemede na olu anyị ga-akpọsa ozi ahụ, na-egosi usoro ha, na itinye amụma ndị ahụ n’ọrụ nke na-eduga anyị n’ozi mmụọ ozi nke atọ. O nweghị ike ịdị nke atọ ma ọ bụrụ na nke mbụ na nke abụọ adịghị. Ozi ndị a ka anyị ga-enye ụwa n’akwụkwọ mbipụta dị iche iche, na n’okwuchukwu, na-egosi n’usoro akụkọ amụma ihe ndị dịworị na ihe ndị ga-abịa.” Selected Messages, book 2, 104, 105.

N’ozi nke atọ, a na-emechi ụzọ oge amara. Oge amara na-emechi n’ebe United States nọ n’iwu Sọnde, oge amara na-emechikwa n’ụwa mgbe Maịkel guzoro. Ọnụ ụzọ abụọ ahụ e mechiri emechi na-anọchi anya ozi nke atọ nke ozi nke abụọ na-ebukarị ụzọ ya mgbe niile, ozi nke abụọ nke bụ ozi nwere akụkụ abụọ mgbe niile.

A na-eme ka mmụọ ozi nke abụọ nwekwuo ike mgbe e jikọtara ya na ozi nke Mkpu Etiti Abalị. Ozi abụọ ahụ e kwusara nye mmadụ niile, dị ka e gosiri ha site n’okwu ndị Ezikiel kwuru megide Ijipt n’isi nke iri atọ na iri atọ na otu, na-egosi mgbe ozi nke Mkpu Etiti Abalị sonyere mmụọ ozi nke abụọ; ma ozi abụọ nke isi nke iri atọ na abụọ na-akọwapụta inye ike nke mmụọ ozi nke atọ n’ime oké mkpu ahụ.

Ụkwụ igwe Ezikiel nke mmekọrịta dị mgbagwoju anya nke ihe omume mmadụ na-akọwapụta ịdọ aka ná ntị ikpeazụ nye mmadụ nile, nke bụ ịdọ aka ná ntị nke mmụọ ozi nke atọ, ma ịdọ aka ná ntị nke mmụọ ozi nke atọ bụ ngwakọta nke ịdọ aka ná ntị nke mmụọ ozi mbụ na nke abụọ. Mkpu Etiti Abalị tupu iwu Ụka Sọnde, na oké mkpu mgbe iwu Ụka Sọnde gasịrị, ka a na-anọchi anya ha site n’ụbọchị anọ nke Ezikiel, ndị dabara n’ime afọ “iri na asaa” nke ụbọchị alfa na omega nke isi nke iri abụọ na itoolu, nke kwekọrọ na akụkọ ihe mere eme zoro ezo nke Daniel iri na otu amaokwu nke iri anọ, dịka e si anọchi anya ya n’amaokwu nke iri na otu ruo nke iri na isii nke otu isi ahụ.

N’isi nke iri nke Daniel, a mere Daniel ogbi, dị ka e mere Ezikiel. A kpatara ogbi Daniel n’etiti mmetụ atọ; mmetụ mbụ na nke atọ sitere n’aka mmụọ-ozi Gebriel, mmetụ nke dị n’etiti bụkwa mmetụ Kraịst. Daniel, dịkwa ka Pita dị n’etiti Sesaria-Filipaị na obe, nọ n’etiti. N’etiti ahụ Pita hụrụ Kraịst e mere ka e nwee ebube, dịka Daniel hụkwara Ya n’isi nke iri. Etiti ndị mmụọ-ozi atọ ahụ bụ ozi nke abụọ, nke bụ njikọta nke ozi abụọ.

Ụbọchị nke 5 nke Ọnwa nke 4 & 1844

N’isi nke mbụ nke Ịzikiel, amaokwu nke mbụ na nke abụọ, Ịzikiel nọ n’ụbọchị nke ise nke ọnwa nke anọ, nke kwekọrọ na etiti mmegharị ọnwa nke asaa n’afọ 1844. Ịzikiel nọ n’etiti Eprel 19 na Ọktoba 22, 1844, dịka Samuel Snow, onye ozi nke Mkpu Etiti Ụra n’afọ 1844, nọkwa, mgbe o gosipụtara echiche mbụ ya doro anya banyere ozi ahụ na Boston, ụbọchị iri itoolu na atọ ka Eprel 19 gasịrị na ụbọchị iri itoolu na atọ tupu emechie ụzọ ahụ n’Ọktoba 22, 1844. Samuel Snow nọ na Boston n’ụbọchị Julaị 21, 1844, n’etiti mmegharị ọnwa nke asaa, n’amaghị na n’amụma ọ guzooro ọnụ na Pita n’Ugwu Nnwogha, na Ịzikiel n’afọ nke iri atọ nke okirikiri Jubili nke iri na asaa, na mmetụ aka nke abụọ nke Daniel n’oge ọhụụ enyo nke isi nke iri. Afọ 2026 na-anọchi anya afọ nke iri anọ na asaa nke okirikiri Jubili nke iri asaa, nke na-agwụcha n’afọ 2028.

Taịa

Tupu anyị alaghachi n’ịtụ ụbọchị isii Ezikiel kwuru banyere Jerusalem, anyị kwesịrị ibu ụzọ mata otu ụbọchị ahụ e kwusara imegide Taịa.

O rue, n’afọ nke iri na otu, n’ụbọchị mbụ nke ọnwa, ka okwu nke Onyenwe anyị bịakwutere m, sị, Nwa nke mmadụ, n’ihi na Taịọs ekwuwo megide Jerusalem, sị, Ewoo, agbajiela ya, bụ́ onye bụ ọnụ ụzọ ámá nke ndị mba dị iche iche: a tụgharịala ya bịakwute m: a ga-emeju m, ugbu a ebe a tọgbọrọ ya n’efu: Ya mere otú a ka Onye-nwe Chineke kwuru; Le, anam emegide gị, O Taịọs, m ga-emekwa ka ọtụtụ mba bilie imegide gị, dịka oké osimiri na-eme ka ebili mmiri ya bilie. Ha ga-ebibikwa mgbidi Taịọs, kwatuo ụlọ elu ya: M ga-ekpochapụkwa uzuzu ya n’ahụ́ ya, meekwa ka ọ dị ka ọnụ nkume. Ọ ga-abụ ebe a na-adọbasa ụgbụ n’etiti osimiri: n’ihi na ekwuwo m ya, ka Onye-nwe Chineke kwuru: ọ ga-abụkwa ihe nkwata nye mba dị iche iche. A ga-egbukwa ụmụ ya ndị inyom ndị nọ n’ọhịa site n mma agha; ha ga-amatakwa na abụ m Onyenwe anyị. N’ihi na otú a ka Onye-nwe Chineke kwuru; Le, M ga-eme ka Nebukadreza, eze Babilọn, eze ndị eze, si n’ugwu bịakwute Taịọs, ya na ịnyịnya, na ụgbọ agha, na ndị na-agba ịnyịnya, na ìgwè agha, na ọtụtụ ndị mmadụ.

Ọ ga-eji mma-agha gbuo ụmụnwaanyị gị ndị nọ n’ubi; ọ ga-ewukwa ebe e wusiri ike imegide gị, tụkwasịkwa gị ugwu agha, buliekwa ọta imegide gị. Ọ ga-edokwa igwe agha ya imegide mgbidi gị, jiri anyụike ya kwatuo ụlọ elu gị. N’ihi ụbara ịnyịnya ya, ájá ha ga-ekpuchi gị; mgbidi gị ga-ama jijiji n’ụda nke ndị na-agba ịnyịnya, na nke ụkwụ-ígwè, na nke ụgbọ agha, mgbe ọ ga-abanye n’ọnụ ụzọ ámá gị, dị ka ndị mmadụ si abanye n’obodo e mebiri emebi. Site n’ụkwụ ịnyịnya ya ka ọ ga-azọda ụzọ gị niile: ọ ga-eji mma-agha gbuo ndị gị, ebe nchekwa gị ndị siri ike ga-adakwa n’ala. Ha ga-apụnara akụnụba gị, meekwa ka ahịa gị bụrụ anụ oriri; ha ga-akwatuo mgbidi gị, bibiekwa ụlọ gị ndị mara mma: ha ga-atụba nkume gị na osisi gị na ájá gị n’etiti mmiri. M ga-emekwa ka mkpọtụ abụ gị kwụsị; a gaghị anụkwa ụda ụbọ akwara gị ọzọ. M ga-emekwa ka ị dị ka elu nkume: ị ga-abụ ebe a na-adọ ụgbụ; a gaghị ewukwa gị ọzọ: n’ihi na mụ onwe m, Onyenwe anyị, ekwuola ya, ka Onye-nwe-ayi Jehova kwuru.

Otú a ka Onye-nwe-anyị Jehova na-asị Taịa; Àgwàetiti hà agaghị ama jijiji n’ụda nke ọdịda gị, mgbe ndị e merụrụ ahụ na-eti mkpu, mgbe e mere mgbukpọ n’etiti gị? Mgbe ahụ ndị-isi nile nke oke osimiri ga-esite n’ocheeze ha rituo ala, ha ga-ewepụ uwe elu ha, ha ga-eyipụkwa uwe ha a kpara akpa: ha ga-eyikwasị onwe ha ịma jijiji; ha ga-anọdụ ala n’ala, ha ga-ama jijiji n’oge ọ bụla, ha ga-eju kwa anya n’ihi gị. Ha ga-ebulikwa abụ iru uju n’ihi gị, sị gị, Lee otú e si bibie gị, gị onye ndị na-agagharị n’osimiri biri n’ime ya, obodo a ma ama, nke siri ike n’ime oke osimiri, ya na ndị bi na ya, ndị mere ka egwu ha dakwasị ndị nile na-ebikwa n’ime ya! Ugbu a àgwàetiti ndị ahụ ga-ama jijiji n’ụbọchị ọdịda gị; ee, àgwàetiti ndị dị n’ime oke osimiri ga-enwe nkụda mmụọ n’ihi ọpụpụ gị. N’ihi na otu a ka Onye-nwe-anyị Jehova na-asị; Mgbe m ga-eme ka ị bụrụ obodo tọgbọrọ n’efu, dịka obodo ndị mmadụ na-ebighị; mgbe m ga-eme ka obimi bilie megide gị, mmiri uku ga-ekpuchikwa gị; mgbe m ga-ewedata gị ọnụ na ndị na-aridakwuru n’olulu, ya na ndị mmadụ nke oge ochie, ma tinye gị n’ebe ndị dị ala nke ụwa, n’ebe ndị tọgbọrọ n’efu kemgbe ochie, ya na ndị na-aridakwuru n’olulu, ka a ghara ibi n’ime gị; ma m ga-edobe ebube n’ala ndị dị ndụ; M ga-eme ka ị bụrụ ihe egwu, ị gaghị adịkwa ọzọ: ọ bụ ezie na a ga-achọ gị, ma a gaghị ahụkwa gị ọzọ ruo mgbe ebighị ebi, ka Onye-nwe-anyị Jehova kwuru. Ezikiel 26:1–21.

E kwusara ozi Taịa n’afọ e bibiri Jerusalem, ọ na-anọchikwa anya nkwatu alaeze nke isii n’amụma Akwụkwọ Nsọ n’iwu Sọnde nke na-abịa n’oge na-adịghị anya. N’iwu Sọnde ahụ, United States (Taịa) n’amụma na-aṅụrị ọṅụ n’ihi na o emeriwo Jerusalem, nke Sister White na-akọwa dị ka chọọchị Seventh-day Adventist nke Laodisia, nke Ezikiel kpọrọ “ọnụ ụzọ ámá nke ndị mmadụ.” Taịa na-egosi na Jerusalem “bụ” ọnụ ụzọ ámá nke ndị mmadụ, n’oge gara aga. “Ọnụ ụzọ ámá” bụ chọọchị n’amụma.

O wee tụrụ egwu, sị, Lee ka ebe a si dị egwu! nke a abụghị ihe ọzọ ma e wezụga ụlọ Chineke, nke a bụkwa ọnụ ụzọ eluigwe. Jekọb wee bilie n’isi ụtụtụ, were nkume ahụ o debere n’okpuru isi ya, guzoo ya dịka ogidi, wụsa mmanụ n’elu ya. O wee kpọọ aha ebe ahụ Betel; ma aha obodo ahụ na mbụ bụ Luz. Jenesis 28:17–19.

Okwu ahụ bụ “Betel” pụtara ụlọ Chineke, Taịa na-aṅụrị ọṅụ na o meela ka ụka Seventh-day Adventist nke Laodisia nabata mmanye ofufe anyanwụ. Ma n’agbanyeghị emume a na-eme n’ụzọ ezighị ezi nke ndị na-amanye ofufe anyanwụ, Chineke site n’ọnụ Ezekiel na-ekwu sị, “Abụ m onye megide gị, O Taịa, aga m emekwa ka ọtụtụ mba bịa megide gị, dịka oké osimiri si eme ka ebili mmiri ya bilie. Ha ga-ebibi mgbidi Taịa, ma kwatuo ụlọ elu ya.”

“Mgbidi Taịrọs” na-anọchi anya nchebe Taịrọs. “Mgbidi” bụ akara nke Iwu Iri ahụ.

“Onye amụma a n’ebe a na-akọwa otu ndị mmadụ bụ ndị, n’oge e nwere izugbe ịhapụ eziokwu na ezi omume, na-achọ iweghachi ụkpụrụ ndị bụ ntọala nke alaeze Chineke. Ha bụ ndị na-arụzi oghere e mere n’Iwu Chineke—mgbidi ahụ nke O tinyeworo gburugburu ndị Ọ họrọrọ maka nchebe ha, na nrubeisi nye iwu ya nke ikpe ziri ezi, eziokwu, na ịdị ọcha ga-abụkwa nchedo ha ebighị ebi.” Prophets and Kings, 677.

Iwu Chineke bụ mgbidi nchebe, ma “mgbidi” n’ụdị ọtụtụ na-anọchi anya ụkpụrụ abụọ ahụ nke “chebere” ma mepụta ọganihu na ihe ịga nke ọma nke Taịrọs, ihe nnọchianya nke mpi Republican nke United States.

“‘O nwekwara mpi abụọ dịka nwa atụrụ.’ Mpi ndị ahụ yiri nke nwa atụrụ na-egosi ntorobịa, enweghị mmehie, na ịdị nwayọọ, ma na-anọchi anya nke ọma agwa United States mgbe e gosiri ya onye amụma ahụ dịka nke ‘na-apụta elu’ n’afọ 1798. N’etiti ndị Kraịst a chụpụrụ n’ala ha bụ ndị mbụ gbapụrụ ọsọ gaa America ma chọọ ebe mgbaba pụọ n’ime mmegbu ndị eze na ekweghị ndidi nke ndị ụkọchukwu, e nwere ọtụtụ ndị kpebiri iwulite ọchịchị n’elu ntọala sara mbara nke nnwere onwe obodo na nke okpukpe. Echiche ha nwetara ọnọdụ n’ime Nkwupụta nke Nnwere Onwe, nke na-ekwupụta nnukwu eziokwu ahụ na ‘e kere mmadụ niile ka ha hà nhata’ ma nye ha ikike ndị a na-apụghị ịnara n’aka ha nke ‘ndụ, nnwere onwe, na ịchụso obi ụtọ.’ Ma Iwu Ọchịchị ahụ na-ekwe nkwa nye ndị mmadụ ikike ịchị onwe ha, site n’ịtọ na ndị nnọchiteanya ndị ndị mmadụ họpụtara site n’ntuli aka ga-eme ma na-elekọta iwu. E nyekwara nnwere onwe nke okwukwe okpukpe, ebe e kwere ka onye ọbụla fee Chineke ofufe dịka ihe akọnuche ya na-akọwa. Republicanism na Protestantism ghọrọ ụkpụrụ ndị bụ isi nke mba ahụ. Ụkpụrụ ndị a bụ ihe nzuzo nke ike ya na ọganihu ya. Ndị a na-emegbu emegbu na ndị a zọpịara n’okpuru n’ime ụwa nile nke Ndị Kraịst elekwasịwo anya n’ala a n’obi mmasị na olileanya. Ọtụtụ nde mmadụ achọwo iru n’akụkụ osimiri ya, ma United States ebiliwo ruo n’ọnọdụ n’etiti mba ndị kacha nwee ike n’ụwa. …”

“Mpịhịa abụọ ndị yiri nke nwa atụrụ na olu dragọn nke akara ahụ na-egosi mmegide pụtara ìhè dị n’etiti nkwupụta na omume nke mba a na-anọchi anya ya n’ụzọ dị otu a. ‘Ikwu okwu’ nke mba ahụ bụ omume nke ndị isi ọchịchị omebe iwu na ndị ọchịchị ikpe ya. Site n’omume dị otu a, ọ ga-eme ka a hụ na ụkpụrụ ndị ahụ nke nnwere onwe na udo, ndị o weputara dị ka ntọala iwu-nchepụta ya, bụ ụgha. Amụma ahụ na ọ ga-ekwu okwu ‘dị ka dragọn’ ma jiri ‘ike nile nke anụ ọhịa mbụ ahụ’ na-arụ ọrụ na-ekwupụta nke ọma mmepe nke mmụọ enweghị ndidi na mkpagbu nke e gosipụtara site n’aka mba ndị dragọn ahụ na anụ ọhịa ahụ yiri agụ owuru nọchiri anya ha. Ma nkwupụta ahụ na anụ ọhịa ahụ nwere mpịhịa abụọ ‘na-eme ka ụwa na ndị bi n’ime ya fee anụ ọhịa mbụ ahụ ofufe’ na-egosi na a ga-eji ikike nke mba a mee ka e nwee nrubeisi ụfọdụ nke ga-abụ omume nsọpụrụ nye ọchịchị ndị popu.”

“Omume dị otu a ga-abụ nke na-emegide ozugbo ụkpụrụ nke ọchịchị a, mmụọ nke ụlọọrụ nnwere onwe ya, nkwupụta kpọmkwem na nke dị nsọ nke Nkwupụta Nnwere Onwe, na Iwu Ukwu. Ndị guzobere mba a jiri amamihe chọọ ichebe megide iji ike ọchịchị nke ụwa eme ihe n’aka ụka, ya na nsonaazụ ya a na-apụghị izere ezere—ekweghị ndidi na mkpagbu. Iwu Ukwu ahụ na-enye na ‘Congress agaghị eme iwu ọbụla gbasara ịtọlite okpukpe, ma ọ bụ igbochi ime ya n’efu,’ nakwa na ‘a gaghị achọ ule okpukpe ọbụla dịka ntozu maka ọfịs ọbụla ma ọ bụ ntụkwasị obi ọhaneze n’okpuru United States.’ Naanị n’ime mmebi pụtara ìhè nke ihe nchebe ndị a nye nnwere onwe mba ahụ ka a pụrụ isi n’aka ọchịchị obodo manye emume okpukpe ọbụla. Ma enweghị nkwekọ nke omume dị otu a adịghị ukwuu karịa ka e si gosi ya n’ime ihe nnọchianya ahụ. Ọ bụ anụ ọhịa ahụ nwere mpi dịka nke nwa atụrụ—n’ọrụ nkwupụta ya dị ọcha, dị nro, na nke na-adịghị emerụ emerụ—nke na-ekwu okwu dịka dragọn.” The Great Controversy, 441, 442.

A na-anọchi anya ntọala United States site na Nkwupụta nke Nnwere Onwe na Iwu Nsọ, nke na-anọchi anya Protestantism na Republicanism n’otu n’otu. “Mgbidi” nke nchebe na ọganihu bụ Republicanism na Protestantism, ma n’oge iwu ụbọchị Sọnde, a na-akwatu ụkpụrụ nke ma Nkwupụta nke Nnwere Onwe ma Iwu Nsọ, n’ihi na Nebukadneza “ga-edobe igwe agha megide mgbidi gị, sitekwa n’anyụike ya ọ ga-akwatu ụlọ elu gị.”

N’oge e wusiri iwu ụbọchị Sọnde, a ga-akwatu “ụlọ elu” niile, ma ụlọ elu bụ ihe nnọchianya nke ụka nke nkà ihe ọmụma ntọala ya na-egosipụta mgbalị mmadụ ịzọpụta onwe ya. N’ikwu banyere Nimrọd, onye nnupụisi ukwu ahụ, na ụlọ elu ya, a gwara anyị n’akwụkwọ Prophets and Kings, “Mgbe e wuru ụlọ elu ahụ ruo n’ókè ụfọdụ, e jiri akụkụ ya bụrụ ebe obibi nke ndị na-ewu ya; ime ụlọ ndị ọzọ, ndị a kwadebere nke ọma ma chọọkwa mma, ka e nyefere nye arụsị ha. Ndị mmadụ ṅụrịrị ọṅụ n’ihi ihe ịga nke ọma ha, too chi nke ọlaọcha na ọlaedo, ma guzobe onwe ha imegide Onye na-achị eluigwe na ụwa.” N’oge iwu ụbọchị Sọnde, Taịa na-aṅụrị ọṅụ na e mebiela Jerusalem, ma ndapụ n’ezi ofufe nke mba na-esochi mbibi nke mba, eze nke ugwu ga-emesịa kwatuo mgbidi na ụlọ elu nke United States.

N’isiokwu na-esonụ, anyị ga-amalite ileba anya n’ụbọchị isii nke Jerusalem n’akwụkwọ Ezikiel.