Ọnwa Ise Zoro Ezo

N’afọ 1838, Josiah Litch wepụtara ozi banyere okpukpe Alakụba, dị ka e gosipụtara ya n’amaokwu nke iri, n’ihe metụtara oge e kwuru n’amaokwu nke iri na ise. N’oge ahụ, e nwere akụkụ ụfọdụ nke amụma ahụ ndị e zonahụrụ Litch. Ka ọ na-erule ụbọchị 1 nke Ọgọst, 1840, Litch ebipụtala nkọwa zuru ezu karị, nke dabeere n’ihe e kpugheere ya mgbe afọ 1838 gasịrị site n’ozi nke “ọnwa ise.” N’afọ 1838, e zonahụla Litch otu akụkụ nke ozi banyere “ọnwa ise” dị na Mkpughe isi nke itoolu. Tupu afọ 1840, e tọgheere Litch akara e ji mechie akụkụ ahụ e zoro ezo nke amụma banyere ọnwa ise, ịtọghe akara ahụ wee mee ka ike Chineke pụta ìhè malite n’afọ 1840 ruo n’afọ 1844.

Ọnwa ise ahụ dị n’amaokwu nke ise bụ ihe e zoro ezo ruo n’afọ 2026. Mgbe Elisabeth si na nzuzo ọ nọ ruo ọnwa ise pụta, Mary bịara sonyere ya. Mary na-eme ka ọnwa ise ahụ a nọrọ na nzuzo kwekọọ na ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ na-amaghị nwoke, n’ihi na, n’adịghị ka Elisabeth, Mary bụ nwa agbọghọ na-amaghị nwoke nke dị ime, ebe Elisabeth bụ nwanyị dị ime nke gafeworo afọ ịmụ nwa. Ọmụmụ abụọ ahụ bụ ọrụ ebube, nke ọ bụla n’ụzọ nke ya, ma Mary bụ nwa agbọghọ na-amaghị nwoke. Ndị amụma niile na-ekwu banyere ọgwụgwụ ụwa, ụmụ agbọghọ na-amaghị nwoke ndị Mary na-anọchi anya ha n’oge ikpeazụ bụkwa ụmụ agbọghọ ise ahụ maara ihe na-amaghị nwoke, ndị mejupụtara òtù Filadelfia nke mmụọ ozi nke atọ, ndị ọnụ ọgụgụ ha bụ otu narị puku na puku iri anọ na puku anọ. Elisabeth na Mary na-ezute n’ọnwa nke isii mgbe ọnwa ise Elisabeth nọrọ na nzuzo gasịrị. Ọnwa ise ahụ dị n’amaokwu nke ise bụ ihe e zoro ezo ruo n’afọ 2026.

Mgbe a mụrụ Jọn, Meri laghachiri Nazaret, Zekaraya abụkwaghịkwa onye ogbi. Meri nọnyere Elizabet ruo mgbe e mechiri ọnụ ụzọ n’oge iwu Sọnde, mgbe amụma na-ekwu okwu. Zekaraya bụ akara ụzọ alfa nke a na-eme ka ọ bụrụ ogbi, bụrụkwa akara ụzọ omega nke na-ekwu okwu mgbe a mụrụ nwa ya nwoke. Zekaraya nọ na mmalite nakwa na njedebe, na-anọchite anya ma mmụọ ozi nke mbụ ma nke atọ. Elizabet bụ ozi mmụọ ozi nke abụọ, Meri bụkwa ozi mkpu etiti abalị nke na-esonyere Elizabet ná ngwụcha ọnwa ise nke izo ezo.

E zoro ezinụlọ Noa, nke mmadụ asatọ mejupụtara, n’ime ụgbọ mmiri ahụ ruo ọnwa ise, mgbe ahụ ụgbọ mmiri ahụ wee nọkwasị n’Ugwu Ararat. Mkpu etiti abalị sonyeere mmụọ ozi nke abụọ na Exeter wee gaa n’ihu ruo mgbe e mechiri ọnụ ụzọ n’ụbọchị 22 nke Ọktoba, 1844, si otú ahụ mezuo ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ na-amaghị nwoke. Meri sonyeere Elizabet na Exeter wee gaa n’ihu ruo mgbe a mụrụ Jọn.

Ozi ahụ e zonahụrụ Litch n’afọ 1838 bụ ozi nke “ọnwa ise.” Mmadụ asatọ nọ n’ụgbọ ahụ na-anọchi anya izo ọnwa ise ahụ; ọ bụ Elisabeth na-ezo onwe ya n’ọnwa ise mbụ nke afọ ime ya. Ọ bụ Onyenwe anyị ji aka Ya kpuchie ọnwa ise ahụ n’afọ 1838, ruo mgbe Ọ wepụrụ aka Ya n’elu ọnwa ise ahụ, wee kwe ka Litch bipụta ụbọchị ahụ ụbọchị iri tupu mmezu ya. Mgbe a na-ewepụ akara mkpuchi n’ozi ọnwa ise ahụ n’ụbọchị ndị ikpeazụ, dị ka a na-akọwapụta ya ugbu a, ị nọ n’ụbọchị isii nke nzukọ ogige Exeter, site n’abalị 12 ruo n’abalị 17 nke Ọgọst, 1844, nke ụbọchị iri isii na isii sochiri ruo n’ọnụ ụzọ ahụ e mechiri emechi n’abalị 22 nke Ọktoba, 1844. E nwere ụbọchị iri asaa na abụọ, ma mgbe e debere ha n’ahịrị amụma, wee kewapụ akara ụzọ ndị ahụ, a pụrụ ịhụ na ihe ịrịba ama nke nnọchibido ahụ, nke nzukọ ogige Exeter nọchiri anya ya, bụ ụbọchị isii nke ụbọchị iri isii na isii sochiri ruo n’ọnụ ụzọ ahụ e mechiri emechi. N’ụzọ amụma, a na-anọchi anya oge ahụ dị ka 6 6 6.

Akụkọ ihe mere eme nke nnọchibido ahụ, dị ka Exeter si anọchi anya ya ruo Ọktoba 22, bụ nke Lemek, onye ọgbọ nke isii sitere na Ken, na-anọchi anya ya. A na-emechi ọnụ ụzọ ahụ ozugbo e wepụsịrị akara e ji mechie amụma banyere ọnwa ise ahụ. A na-emechi ya nke nta nke nta, ma n’ihe gbasara okpukpe ndị Adventist, usoro imechi ya malitere na 9/11, ọ na-agwụkwa na nnọchibido ahụ. Mgbe nnọchibido ahụ bịaruru, ị ga-egosipụta àgwà Lemek nke Ken ma ọ bụ àgwà Lemek nke Set. Ọnụọgụ nke akụkọ ihe mere eme ahụ maka Lemek nke Ken bụ 6 6 6, ọnụọgụ maka Lemek nke Set na chọọchị meriri emeri bụkwa 7 7 7.

Mpụta ìhè nke agwa abụọ ahụ e ji Lemek abụọ ahụ na 666 ma ọ bụ 777 nọchite anya ha na-amalite site n’ihe omume ndị na-adọta uche ọha mmadụ gaa n’òtù Adventist, ka a na-ajụ ihe mere ndị Adventist ji gbachi nkịtị banyere ịdọ aka ná ntị banyere bọọlụ ọkụ nke Nashville. Esemokwu ahụ nke na-akawanye ike na-aghọ ngosipụta a na-ahụ anya tupu mmechi ọnụ ụzọ nke iwu Sọnde ahụ nke ga-abịa n’oge na-adịghị anya, bụ́ nke e buru ụzọ see onyinyo ya site n’anụmanụ ndị ahụ na-arịgo n’ụzọ mgbago ahụ banye n’ụgbọ ahụ. E bukwara ụzọ see onyinyo ịdọ aka ná ntị ahụ a na-ahụ anya nke na-akawanye ike site n’ahụmahụ Ịlaịja n’Ugwu Kamel nakwa site n’òtù ndị Millerite nke 1844.

Ọdịdị Amụma nke Nnọchibido Ahụ

Usoro amụma nke nnọchibido nke na-ejedebe ná mbibi obodo ahụ na-anọchi anya oge na-amalite site n’ihe ịrịba ama ma na-ejedebe site n’ihe ịrịba ama. Ọ na-anọchi anya otu oge dị n’agbata oge abụọ nakwa otu mgbe kpọmkwem. A na-egosipụta oge nguzobe ihe oyiyi ahụ n’ụzọ dị iche iche. Usoro amụma ọ bụla dị otú a n’ịgba ama e nyere site n’ike mmụọ nsọ bụ ihe atụ nke oge nnwale nke ihe oyiyi anụ ọhịa ahụ, nke na-ejedebe n’akara anụ ọhịa ahụ.

“‘Ihe oyiyi e mere maka anụ ọhịa ahụ’ na-anọchi anya ụdị okpukpe Protestant dapụrụ n’ezi okwukwe nke ga-etolite mgbe ụka Protestant dị iche iche ga-achọ enyemaka n’aka ike ọchịchị obodo iji manye ndị mmadụ ịgbaso ozizi okwukwe ha. A ka ga-akọwapụta ihe ‘akara anụ ọhịa ahụ’ bụ.” Nnukwu Esemokwu, 445.

Oge ahụ na-anọchi anya nguzobe oyiyi e mere nye anụ ọhịa ahụ, nke bụkwa oyiyi anụ ọhịa ahụ; a na-amanye ka a nabata akara anụ ọhịa ahụ mgbe oyiyi ahụ a na-eguzobe ruru n’ókè ọ pụrụ iji okwu ọnụ mee ka iwu Sọnde malite ịdị. Nebuchadnezzar bụ ihe atụ nke akara ikike Rome mgbe e bibiri Jerusalem. Ma ọ bụ Babylon ma ọ bụ Rome, usoro nnọchibido ahụ na-eme ka eze ebe ugwu n’ụbọchị ikpeazụ pụta ìhè. Ọ bụghị nanị na nnọchibido Orhan site n’afọ 1333 ruo n’afọ 1337 na afọ anọ ahụ site na Julaị 27, 1449 ruo na nnọchibido Constantinople n’afọ 1453 bụ ihe atụ nke oge site na Ọgọst 11, 1840 ruo Ọktoba 22, 1844, kama nnọchibido ndị ahụ na-emesikwa ọrụ Islam ike dị ka ụmụ ifufe ọwụwa anyanwụ n’Amụma Baịbụl. Isiokwu banyere eze ebe ugwu (Babylon ma ọ bụ Rome) na ifufe ọwụwa anyanwụ bụ “akụkọ si n’ọwụwa anyanwụ na n’ebe ugwu” dị na Daniel 11:45.

Ma akụkọ ndị si n’ọwụwa anyanwụ na n’ebe ugwu ga-enye ya nsogbu: ya mere ọ ga-apụ n’oké ọnụma ibibi na ikpochapụ ọtụtụ mmadụ kpamkpam. Daniel 11:44.

Afọ anọ site n’ụbọchị 27 nke Julaị, 1449, ruo nnọchibido Constantinople n’afọ 1453 anaghị egosi nanị oge afọ anọ, kama, mgbe e jikọtara ha na ọnwụ John Palaiologos n’afọ 1448, afọ ise na-anọchitekwa anya oge ahụ.

A na-ahụ usoro a n’ugboro abụọ e bibiri Jeruselem nakwa n’iju mmiri Noa. Ọ dị n’Ememme Ngabiga mbụ n’Ijipt, mgbe a chọrọ ka mmụọ ozi mbibi hụ akara ọbara dị n’ọnụ ụzọ, nke duuru Fero na ndị agha ya banye n’oké osimiri ruo mgbe a tọhapụrụ ifufe ndị si n’ọwụwa anyanwụ, mmiri wee mechie ọnụ ụzọ e si abanye n’ala e kwere ná nkwa. Usoro a dị n’akụkọ ihe mere eme alfa nke ụka Pergamos malite n’afọ 313 ruo n’iwu Sọnde mbụ n’afọ 321, ọ dịkwa n’akụkọ ihe mere eme omega nke Pergamos malite n’iwu Justinian nyere n’afọ 533 ruo n’iwu Sọnde nke afọ 538. N’ihe banyere Pergamos, akara ahụ bụ nkwupụta iwu ma ọ bụ iwu e nyere, ma ha abụọ na-amalite oge nke na-eru ná ngwụcha ya n’iwu Sọnde.

Usoro nnọchibido na mbibi Jerusalem nke Ezekiel sitere n’afọ 587 tupu Kraịst ruo n’afọ 586 tupu Kraịst: afọ abụọ ma a gụọ oge ahụ n’ụzọ gụnyere nsọtụ abụọ ya, na afọ 1.5 ma a gụọ oge ahụ n’ụzọ na-agụnyeghị nsọtụ abụọ ya. Afọ abụọ na-anọchikwa anya usoro nnọchibido ọzọ n’amụma n’ime mkpọsa agha Panium, nke gụnyere agha Panium n’afọ 200 tupu Kraịst na nnọchibido Sidon n’afọ 198 tupu Kraịst. Ọnwụ nwunye Ezekiel kwekọrọ n’ọnwụ Lamech, ọnwụ John Palaiologos na agha Panium.