Akwụkwọ Joel na Ụka Ndị Adventist Ụbọchị-Izu nke Asaa nke Laodisia — Nke Iri Abụọ na Ise

Akwụkwọ Joel na-eche ndị ndu nke ụka Seventh-day Adventist nke Laodicea ihu site n’ịgba ama banyere nnupụisi ya nke nọgide na-arị elu n’ime ọgbọ anọ. E gosikwara ọgbọ anọ ahụ n’Ezikiel isi nke asatọ, ebe ndị ikom iri abụọ na ise nke ọgbọ nke anọ ahụ na-ehulata nye anyanwụ. N’afọ 1901, afọ iri na atọ mgbe nnupụisi nke 1888 gasịrị, ụka Adventist haziri otu kọmitii ka o duzie ụka ahụ.

E hiwere Kọmitii Nlekọta nke nzukọ General Conference mbụ n’oge nnukwu nhazigharị e mere na nnọkọ General Conference nke afọ 1901, ọ bụrụkwa na ọ nwere ndị òtù iri abụọ na ise. Nke a bụ mgbasawanye dị ukwuu ma e jiri ya tụnyere kọmitii nke tupu afọ 1901, nke nwere naanị ndị òtù iri na atọ. Ndị òtù ahụ amụbaala n’ime afọ ndị sochirinụ, ma Jizọs na-ejikọta ngwụcha na mmalite mgbe niile. Mmalite ahụ bụ ndị òtù iri abụọ na ise, otu n’ime ha bụrụ onye ndu, nke kwekọrọ n’usoro dị n’ebe nsọ, nke mejupụtara ndị nchụàjà iri abụọ na anọ na otu nnukwu onye nchụàjà.

Judas na Sanhedrin bụ akara abụọ nke nnupụisi n’oge Kraịst. Sanhedrin na-anọchi anya ụka Seventh-day Adventist nke Laodisia. Ịkekọrịta òkè nke Sanhedrin n’ịkpọgide Kraịst n’obe na-egosi n’ihu ọrụ Adventizim n’ọgba aghara iwu Sọnde. Sanhedrin—ụlọ nzukọ ndị Juu kachasị elu na Jerusalem, nke e ji ndị isi nchụàjà, ndị okenye, na ndị odeakwụkwọ wuo, nke Kayafas, Onye Nnukwu Nchụàjà, nọ na-edu—rụrụ ọrụ dị mkpa n’ime ihe omume ndị dugara n’ọnwụ Jisọs.

Mgbe e jidere Jisọs na Gethsemane (nke e haziri site n’ịrara Judas nye ya), a kpọgara ya n’abalị n’ihu Sanhedrin n’ụlọ Kaiafas. Ha chọrọ akaebe iji maa ya ikpe, na-eweta ndị àmà ndị boro ya ebubo nkwulu megide Chineke na nnupu isi.

Mgbe Kaiafas jụrụ Jizọs ozugbo ma Ọ̀ bụ Mesaya ahụ (ma ọ bụ Ọkpara Chineke), nzaghachi nkwenye Jizọs, “Ị kwuru otú ahụ,” mere ka nnukwu onye nchụàjà ahụ kwupụta, “Nkwulu!” Kansụl ahụ mara Ya ikpe dịka onye kwesịrị ọnwụ. N’ihi na ha enweghị ikike n’okpuru ọchịchị ndị Rom imezu ikpe ọnwụ, ha nyefere Jizọs n’aka Pọntiọs Paịlet, gọvanọ Rom, na-ebo ya ebubo nnupụisi ka ha wee nweta igbu ya n’aka ọchịchị Rom. Ndị agha Rom mere kpọgidere ya n’obe n’eziokwu n’okpuru iwu Paịlet, ma nke a mere naanị mgbe Paịlet kwetara nrụgide sitere n’aka ndị isi nchụàjà na ìgwè mmadụ ahụ (bụ́ ndị rịọrọ ọnwụ Jizọs na ntọhapụ nke Barabas).

Ọ bụrụ na akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ n’ezie pụtara kpọmkwem ihe ọ na-ekwu, mgbe ahụ ndị a na-akọwa dịka ndị “na-ahọrọ Barabbas” agaghị enwe ike ịghọta ihe akụkụ ahụ na-akụzi. Ndị ahụ bụ ndị ahụ e kwuru banyere ha na 2 Thessalonians bụ ndị natara aghụghọ siri ike, n’ihi na ha ahụghị eziokwu n’anya. O kwuru banyere ndị na-ahọrọ Barabbas sị, “Ndị na-enye ịhụnanya obi ha nye onye ndu ọ bụla ọzọ ma e wezụga Kraịst ga-achọpụta onwe ha n’okpuru ịchịkwa, n’ahụ, na mkpụrụobi, na mmụọ, nke ịdị ara n’ịhụnanya nke na-adọrọ mmasị nke ukwuu nke na n’okpuru ike ya mkpụrụobi na-apụ n’ịṅa eziokwu ntị ka ha wee kwere ụgha.” Ndị na-ahọrọ Barabbas nọ n’okpuru ịchịkwa nke Setan tupu ihe ịrịba ama nke obe na iwu ụbọchị Sọnde. N’ọnọdụ ahụ, ha agaghị ekwe omume n’ụzọ ọ bụla ịghọta ihe akụkụ ahụ na-akụzi. Ya mere, ha ga-atụ aro na, “ọnọdụ ndị dị mgbe Sister White dere okwu ndị a bụ nke akụkọ pụrụ iche ahụ, ọ bụghị ugbu a.” Ikekwe ha ga-asị, “Ọ na-ekwu banyere Iso Ụzọ Kraịst n’ozuzu ya, nke a adịghịkwa emetụta kpọmkwem Seventh-day Adventists.” Asịrị efu.

N’ezie, ọnọdụ ndị metụtara akụkọ ihe mere eme n’oge Nwanneanyị White dere okwu ndị ahụ n’eziokwu bụ nkọwa gbasara akụkọ ndụ onwe ya, ma dịka o siri dịkwa n’ebe Jọn nọ n’Akwụkwọ Mkpughe, mgbe a gwara onye-amụma ka o dee, a na-agwa ya ka o dee “ihe ndị ị hụworo, na ihe ndị dị, na ihe ndị ga-eme n’ọdịnihu.” Mgbe onye-amụma na-edekọ ihe ndị dị, n’otu oge ahụ ka ọ na-edekọkwa ihe ndị ga-adị.

A na-anọchi anya ndu nke Adventism site n’aka ndị ikom iri abụọ na ise nke Ezikiel, ndị a kwa na-adakọ n’amụma na ndị ikom narị abụọ na iri ise ndị guzoro n’akụkụ Kora, Datan na Abiram. N’otu aka ahụ dịkwa mkpa, Nwanyị White kọwara ndị nnupụisi nke 1888 na nke Nzukọ Izugbe Minneapolis dịka ndị na-emegharịa nnupụisi nke Kora, Datan na Abiram. Nwanyị White na-akụzi kpọmkwem na mgbe mmụọ ozi nke Mkpughe iri na asatọ ga-agbadata ma mee ka ụwa ṅụọ ìhè site n’ebube ya, mmiri ozuzo ikpeazụ na-amalite.

Nwannaanyị White nkuzi ya kpọmkwem na mmụọ-ozi nke Mkpughe isi nke iri na asatọ rịdatara n’Ọgbakọ Ukwu nke 1888 site n’ozi A. T. Jones na E. J. Waggoner. Mgbe ọ nọ n’Ọgbakọ ahụ, nnupụisi ahụ juputara ya n’obi nke ukwuu ruo n’ókè na o kpebiri ịchịkọta ihe ya pụọ, ma mmụọ-ozi gwara ya na ọ ghaghị ịnọ ma dekọọ akụkọ ihe mere eme ahụ, n’ihi na ọ bụ mmeghachi nke nnupụisi Kora. Gịnị mere mmụọ-ozi ahụ ji chọọ ka e dekọọ ya, ma ọ bụrụ na ọ bụghị maka àmà n’ụbọchị ikpeazụ? Ọ bụrụ na ọ bụ àmà maka ụbọchị ikpeazụ, gịnị ọzọ ka ọ pụrụ ịpụta, ma e wezụga na ụka Laodisia nke Seventh-day Adventist ga-eje ije n’ụkwụ nzọụkwụ nke Sanhedrin n’oge nsogbu iwu Ụka, ma karịsịa akụkọ ihe mere eme nke na-eduga ruo na ya.

E gosipụtara ozi Jones na Waggoner dịka “ozi nke izi ezi site n’okwukwe, n’eziokwu,” “ozi Laodisia,” “ozi ezi omume nke Kraịst” na “ozi mmụọ ozi nke atọ.” Ndị nnupu isi guzogidere ozi ahụ, ha jụkwara nduzi nke Mmụọ nke Amụma na ndị ozi a họpụtara nke nzukọ ahụ. Nwanneanyị White na-akụzikwa na mgbe a ga-eme ka nnukwu ụlọ ndị dị na Obodo New York daa, site n’imetụ nke ike Chineke aka, mgbe ahụ Mkpughe 18:1–3 ga-emezu. Kemgbe 9/11, ndị ndu nke ụka Seventh-day Adventist nke Laodisia anọwo na-emegharị nnupu isi nke Kora, nnupu isi nke ndị ikom iri abụọ na ise nke oge ochie, nnupu isi nke ndị ndu na 1888, na nnupu isi nke Sanhedrin n’oge na-eduga n’obe. Ndị ikom iri abụọ na ise ahụ bụ akara nke na-anọchi anya ụkọchukwu Livaị adịgboroja.

Onye Livaị ga-adị afọ iri abụọ na ise mgbe ọ malitere ije ozi.

Onye Livaị na-amalite ọrụ ya mgbe ọ dị afọ iri abụọ na ise, ọ na-ejerekwa ozi ruo afọ iri abụọ na ise, ruo mgbe ọ ga-eru afọ iri ise. Onyeozi nke Ọgbụgba-ndụ na Malakaị atọ na-asachapụ ma na-emekwa ka ndị Livaị dị ọcha n’oge iwu ụbọchị Sọnde, dịka O mere n’October 22, 1844.

Nọmba “25” dịka akara nnọchianya, na-anọchi anya ọ bụghị naanị onye Livai kwesịrị ntụkwasị obi, kama kwa onye Livai adịgboroja. “25” dịka akara nnọchianya ya mere na-akọwa nkewa nke ìgwè abụọ nke ndị na-efe ofufe, ma ha bụrụ ụmụ agbọghọ amamihe na ụmụ agbọghọ nzuzu, atụrụ na ewu, wit na ahịhịa ọjọọ. Nọmba iri abụọ na ise bụ akara nnọchianya ọ bụghị naanị nke onye Livai, kama, dị nnọọ mkpa otu a, ọ bụ akara nnọchianya nke nkewa (nsachapụ) nke ndị Livai. Nkewa ahụ dị n’iwu ụbọchị Ụka, ma ọ bụ otu isiokwu bụ isi nke Okwu amụma nke Chineke. O kwekọrọ ekwekọ na Matiu isi nke iri abụọ na ise bụ nanị n’ihu-azụ nke amụma Jisọs banyere ọgwụgwụ ụwa dị na Matiu iri abụọ na anọ.

Mgbe Jizọs hapụrụ ụlọ nsọ ahụ, Ọ laghachikwaghị ọzọ. N’amaokwu ikpeazụ nke isi nke iri abụọ na atọ, Jizọs ekwuwo ikpe n’elu Sanhedrin, a na-egosikwa ikpe ahụ dịka “ahụhụ” asatọ, si otú a na-eme ka ọ yie ihe adịgboroja nke mkpụrụobi asatọ ndị nọ n’elu ụgbọ ahụ, ụbọchị nke asatọ nke ibi úgwù, ụbọchị nke asatọ nke mbilite n’ọnwụ, ọgbọ asatọ nke Abraham afọ 430 na n’ihu. Nọmba “asatọ” nke adịgboroja ahụ kwekọrọ na onye Livai adịgboroja ahụ.

Matiu isi nke iri abụọ na abụọ na-ejedebe n’ihe atụ banyere ikekọta ndị ajọ omume n’ùkwù-ùkwù, ma na-ejedebekwa na mkparịta ụka ikpeazụ dị n’etiti Kraịst na ndị Juu ndị na-arụ ụka n’enweghị isi. Mgbe ahụ, n’isi nke 24, Ọ hapụrụ ụlọ nsọ ahụ maka oge ikpeazụ, kwụsị ọrụ Ya maka Izrel oge ochie. Isi ahụ na-agwụ ebe ọ malitere, ya na nkwupụta na a hapụrụ ha ụlọ ha n’efu; ma ihe Ọ kpọrọ ụlọ Nna Ya mgbe mbụ O mere ka ụlọ nsọ ahụ dị ọcha aghọwo ugbu a ụlọ efu nke ndị Juu.

N’isi nke 24, Jisọs ga-aza ajụjụ ndị metụtara ụlọ nsọ ahụ na mbibi ya nke na-abịanụ. A ga-eme mbibi ahụ n’ime ọgbọ ahụ n’onwe ya, nke bụ ọgbọ nke ajụala. O si n’ụlọ nsọ ahụ pụọ, ghara ịlọghachikwute ya ọzọ; ya mere amụma ndị Ọ na-akọwa na-ekwu maka Izrel nke mmụọ, ọ bụghị Izrel nkịtị. Mgbe Kraịst hapụrụ ụlọ nsọ ahụ nke bụ ụka Seventh-day Adventist nke Laodisia dịka O mere Izrel oge ochie, n’otu oge ahụ, a ga-ejikọta ụlọ nsọ mmadụ nke ndị narị otu puku na iri anọ na anọ na ụlọ nsọ nke Chineke ruo mgbe ebighị ebi. Mgbe Jisọs hapụrụ ụlọ nsọ nke Izrel oge ochie, Ọ gbara ndị mbụ nke ọgbụgba ndụ Ya alụkwaghịm ruo mgbe ebighị ebi.

Isi nke iri na otu ruo n’isi nke iri abụọ na abụọ nke Matiu bụ omega nke ahịrị sitere n’isi nke iri na otu ruo n’isi nke iri abụọ na abụọ n’akwụkwọ Jenesis. Mgbe ahịrị ahụ malitere na Jenesis isi nke iri na otu, ọ na-akọwakwara mmalite Bebel na ọgbụgba-ndụ ọnwụ nke Bebel, nke na-eru mmezu omega ya n’Mkpughe isi nke iri na asaa, amaokwu nke iri na otu, bụ amaokwu ahụ nke dị kpọmkwem n’etiti amaokwu ndị mejupụtara isi nke iri na otu ruo n’isi nke iri abụọ na abụọ. Etiti isi nke iri na otu ruo n’isi nke iri abụọ na abụọ n’Jenesis, Matiu, na Mkpughe, nke ọ bụla na-ekwusi ike n’akara ọkọlọtọ ahụ ma ọ bụ akara ọkọlọtọ adịgboroja ya. N’Jenesis ọ bụ ibi úgwù, n’Matiu ọ bụ Pita na Okwute ahụ nke Kraịst ga-ewukwasị chọọchị ya n’elu ya, ma n’Mkpughe ọ bụ anụ ọhịa adịgboroja ahụ nke dịrịrị adị, ma dị ugbu a, ma ga-arịgo, onye bụ nke asatọ, nke sitere na asaa, na onye a na-alụkwa mgbe ahụ n’akụ̀.

Iri na otu na iri abụọ na abụọ bụ ihe nnọchianya nke na-akọwa njikọta nke ịdị Chukwu na mmadụ, nke bụkwa isi okwu ahụ a na-anọchi anya ya site n’aka Kraịst ide iwu Ya n’obi na n’uche anyị. 11 na 22 bụ ihe nnọchianya nke ọgbụgba ndụ nke otu narị puku na iri anọ na anọ. N’akwụkwọ Matiu, isi nke iri abụọ na atọ, ụkọchukwu ụgha natara ahụhụ asatọ; n’otu oge ahụkwa, a na-ete ezi ụkọchukwu mmanụ. E doro ndị nchụàjà nsọ ụbọchị asaa, ma n’ụbọchị nke asatọ ha malitere ije ozi.

Ọ bụghị ihe mberede na ụbọchị asaa nke ido ndị nchụàjà nsọ, nke dugara n’ịmalite ozi ha n’ụbọchị nke asatọ, malitere na Ọnụ Ọgụgụ isi nke asatọ amaokwu nke mbụ, n’ihi na “81” bụ ihe nnọchianya nke ndị nchụàjà.

Isi nke iri abụọ na atọ na-akọwapụta ndị Livaị ụgha, ndị a na-ekpughe n’oge a na-emechi akara n’elu ndị Livaị ezi-okwu. Isi nke iri abụọ na abụọ nke Matiu na-ejedebe n’ebe o nweghị onye ọ bụla jụrụ Jizọs ajụjụ ọzọ, mgbe ahụ n’isi nke iri abụọ na atọ Ọ na-ebupụta ahụhụ asatọ ahụ, na-egosi na oge amara Sanhedrin emechiela, nakwa na ikpe mmezu malitere mgbe ahụ. N’isi nke iri abụọ na anọ, Ọ na-akọwa ụlọ nsọ ahụ dịka ụlọ ndị Juu. Ọ dị mkpa ịhụ usoro dị n’ime isi ndị a.

Isi nke iri na otu ruo nke iri abụọ na abụọ nke Matiu na-egosi mmezu nke ịkachasị akara nke puku mmadụ otu narị na iri anọ na anọ n’ihe gbasara ọgbụgba-ndụ Chineke na ndị a họpụtara. Ihe nnọchianya Palmoni nke alfa, isi nke iri na otu, na ihe nnọchianya Ya nke omega, isi nke iri abụọ na abụọ, na-agbakwunye n’akụkọ dị n’ime isi ndị ahụ.

Isi nke iri abụọ na atọ bụ mkpuchi mmehie, njikọta nke Chineke na nke mmadụ dị ka ọnụọgụgụ iri abụọ na atọ si anọchi anya ya. Ma isi ahụ na-akọ gbasara ikpe nchịkwa nke ahịhịa ọjọọ ndị ahụ, nchụàjà adịgboroja, ndị Livaị adịgboroja. Onye nchụàjà ọ bụla bụ onye Livaị, ma ọ bụghị onye Livaị ọ bụla bụ onye nchụàjà. N’etiti ụmụ Levi, ọ bụ naanị usoro ọbara Erọn ka tozuru etozu maka nchụàjà. Akwụkwọ Nsọ na-egosi na ndị Livaị ga-amalite ije ozi mgbe ha dị afọ iri abụọ na ise, ma ụmụ Kohat ga-eje ozi mgbe ha dị afọ iri atọ.

Ọnụọgụ “30” na-anọchi anya ndị nchụàjà ndị nọ n’ọbara-ụlọ Kohat, onye bụ nwa Livai, ma nwa Kohat bụ Amram, onye bụ nna Eron. Livai pụtara “ejikọtara ma ọ bụ sonyere Chineke.” Kohat pụtara “ndị zukọtara gburugburu ọnụnọ Ya.” Amram pụtara “ndị e buliri elu,” Eron pụtara kwa “onye na-eburu ìhè ma ọ bụ onye ogbugbo e buliri elu.” N’ịjikọta ha ọnụ, ha na-esochi mmegharị si n’Oké Osimiri Uhie ruo Saịnai, ya mere na-egosi ọgbụgba ndụ dị n’etiti Chineke na otu narị puku iri anọ na anọ, ndị bụ ụlọ nsọ mmadụ nke na-esonyere ụlọ nsọ nke Chukwu, mgbe Kraịst gbatịrị aka Ya nke ugboro abụọ iji kpọkọtaa ndị Ya fọdụrụnụ n’ebe nsọ Ya, ebe Ọ na-ebulikwa ha elu ma na-akwalite ha ka e jiri Nnukwu Onye Nchụàjà nke Eluigwe mee ka ha dịrị n’ìhè, dị ka O mere ka Shedrak, Mishak na Abednego dịrị n’ìhè.

Ọnụọgụgụ “30” na-anọchi anya oge nkwadebe maka ndị nchụàjà, ma 25, dị ka afọ ndị Livaị, ka a ga-etinye n’ọrụ na 30, ahịrị n’elu ahịrị, n’ihi na nchụàjà ọ bụla bụ onye Livaị, ma ọ bụghị onye Livaị ọ bụla bụ nchụàjà. Iri atọ na-anọchi anya oge nkwadebe nke malitere na 1989, n’oge ọgwụgwụ, ọ na-agwụkwa na iwu ụbọchị Sọnde na United States. Ọnụọgụ iri abụọ na ise, dị ka akara nke ndị Livaị, bụkwa akara nke nkewa dị n’etiti òtù abụọ, ma n’ihe metụtara ndị nchụàjà ọ na-egosi nkewa. Iri abụọ na ise na-akara nkewa nke ndị Livaị na ndị Livaị adịgboroja na iwu ụbọchị Sọnde, ma n’ọdịnaya nke ndị nchụàjà eziokwu na ndị Livaị eziokwu ọ na-emekwa ka ọdịiche pụta, agbanyeghị, ọ bụghị nkewa na-adịghị mma, dịka ọ dị n’ihe banyere ndị Livaị adịgboroja.

Kohat bụ otu n’ime alaka atọ bụ isi nke ndị Livaị (ya na Geshọn na Merari). Ahịrị ndị nchụàjà sitere kpọmkwem n’aka Eron, bụ onye sitere n’ọmụmụ Kohat. Eron bụ onye sitere n’ọgbọ nke anọ site n’aka Livaị, ma e mechiri ihe ùgwù nke ọrụ nchụàjà naanị nye ụmụ nwoke sitere n’aka ya n’ime alaka a nke ndị Kohat. Ndị Kohat n’ozuzu ha (ndị niile sitere n’aka Kohat) nwere nsọpụrụ nke ibu ihe ndị kasị nsọ, ma naanị ahịrị Eron nwere ike n’eziokwu ịrụ ọrụ nchụàjà n’ebe ịchụàjà na n’ebe nsọ ahụ. Eron na-anọchi anya otu ọgbọ nke anọ ahụ dị ka “ndị okenye” nke Joel, ma ọ bụ “ndị ikom oge ochie” n’isi nke asatọ nke Ezekiel, ndị na-akpọ isiala nye anyanwụ.

E guzobere usoro nke ngalaba iri abụọ na anọ na-agbagharị agbagharị maka ndị nchụàjà (nakwa n’ụzọ yiri nke a maka ndị Livai na-abụghị ndị nchụàjà n’ọrụ nkwado dịka ndị na-abụ abụ na ndị nche ọnụ ụzọ ámá) site n’aka Eze Devid. Devid haziri ụmụ Aaron n’ime ngalaba iri abụọ na anọ ka ha jee ozi n’usoro ntụgharị (1 Ihe E Mere 24:1–19). Devid, site n’enyemaka ndị nchụàjà Zadok (site n’ahịrị Eleaza) na Ahimelek (site n’ahịrị Itama), kewara ha n’ìgwè iri abụọ na anọ (iri na isii sitere n’ezi na ụlọ Eleaza nke ka ukwuu, asatọ sitere n’ezi na ụlọ Itama). A tụbara nza iji kpebie usoro ọrụ ahụ.

Otu ọ bụla n’ime nkewa ndị a na-eje ozi otu izu (site n’Ụbọchị Izuike ruo n’Ụbọchị Izuike), ugboro abụọ n’afọ, tinyere na nkewa niile na-ejekọ ọrụ ọnụ n’oge ememme ukwu ndị ahụ (Ngabiga, Pentikọst, Ụlọikwuu). Devid n’otu aka ahụ hazikwara ndị Livaị na-abụghị ndị nchụàjà n’ime nkewa iri abụọ na anọ maka abụ, ilekọta ọnụ ụzọ ámá, na ihe ndị ọzọ. (1 Ihe E Mere 23–26). E tinyere usoro a n’ọrụ n’okpuru Solomọn (2 Ihe E Mere 8:14) ma ọ gara n’ihu n’oge Ụlọ Nsọ nke Abụọ. Zekaraịa, nna Jọn Onye Na-eme Baptizim, nọ n’otu nkewa Ebaịa—Luk 1:5; 1 Ihe E Mere 24:10. A họpụtara usoro nkewa iri abụọ na anọ nke ndị nchụàjà site n’ịtụ nza, ma Zekaraịa nọ n’otu nkewa Ebaịa, onye, n’etiti nkewa iri abụọ na anọ ahụ, nọchiri anya nkewa nke “asatọ.” Zekaraịa pụtara “Chineke na-echeta,” aha nna ya bụ́ Ebaịa pụtara “Chineke bụ nna m.”

Nna nke eluigwe chetara nkwa Ya nke ịkpọlite onye ozi ga-akwadebe ụzọ maka Mesaya. Ma Zekaraya na-adakọkwa na iwu Sọnde, n’ihi na ọ bụ n’ebe ahụ ka Ụbọchị Izuike, ụbọchị e nyere mmadụ ka ha na-echeta mgbe niile, ghọrọ ule ikpeazụ. Zekaraya na-anọchi anya onye nchụàjà, nke òtù Abija, nke bụ òtù nke “asatọ.” Zekaraya ekweghị ozi mmụọ ozi ahụ, e meekwa ya ogbi ruo mgbe a mụrụ nwa ya nwoke Jọn. Mgbe a mụrụ Jọn, Zekaraya batara n’okwu a na-atụle gbasara aha Jọn, o wee kwuo okwu. Ikwu okwu n’amụma nke ụbọchị ikpeazụ bụ mgbe United States na-ekwu okwu dịka dragọn.

Jọn Onye-na-eme-baptizim bụ onye nke ọgbọ nke asatọ nke Abija, dị ka nna ya bụ. N’oge ibi úgwù Jọn, n’ụbọchị nke asatọ, a gbanwere aha ya. Jọn Onye-na-eme-baptizim na-anọchi anya ndị bụ ndị nchụàjà, nke ọgbọ nke anọ, ndị nọ n’ime mmekọrịta ọgbụgba-ndụ na Chineke, onye na-agbanwe aha ha (site na Laodisia ruo Filadelfia), na-ejikwa akara nke ọgbụgba-ndụ ahụ kaa ha akara, mgbe United States na-ekwu okwu dịka dragọn.

Anyị bụ ụlọ nsọ nke Chineke. Ahịrị amụma ndị na-agwa okwu banyere ụlọ nsọ ahụ na-agwa ndị ikom na ndị inyom dị ka ndị n’otu n’otu, ma na-agwakwa ha dịka otu ahụ ọnụ, n’ihi na nzukọ Chineke bụkwa ụlọ nsọ. Ma n’ezie, e nwekwara ụlọ nsọ nke eluigwe, ọ bụkwa Kraịst na-ewu ụlọ nsọ nke Onyenwe anyị. Ọ bụ Ya na-atọ ntọala ma na-edobe nkume isi n’elu ụlọ nsọ ahụ. N’ihe gbasara ọnụọgụgụ “25” dịka akara, 25 na-anọchi anya ndị Livaị, ndị a sachapụrụ (kewapụrụ) n’ebe ndị Livaị ụgha nọ n’isi nke atọ nke Malakaị, ndị a na-emekwa ka ha dị ọcha n’otu ebe ahụ. N’isi nke 40 ruo 48 nke Ezekiel, a kọwara ụlọ nsọ ihe atụ n’ụzọ zuru ezu nke ukwuu. Mmiri nke ndụ na-asọpụta site n’ụlọ nsọ ahụ ma juputa ụwa.

Ụlọ nsọ Ezekiel bụ ihe nnọchianya amụma nke ọkwa kachasị elu, e nyekwara Jọn iwu n’Akwụkwọ Mkpughe isi nke iri na otu ka ọ tụọ ụlọ nsọ ahụ, ma hapụ ogige dị n’èzí. Mgbe anyị mere kpọmkwem otu ihe ahụ n’ụlọ nsọ Ezekiel, anyị na-achọpụta na ọnụọgụ abụọ ndị kacha pụta ìhè n’ime akụkụ atụ ụlọ nsọ ahụ na-anọchite anya ọkwa nchụàjà. Kúbit iri ise bụ ọnụọgụ kacha pụta ìhè, a na-emeghachikwa ya ugboro iri na otu dịka ogologo zuru ezu nke ngwakọta ọnụ ụzọ ámá ọ bụla (Ezekiel 40:15, 21, 25, 29, 33, 36, wdg.). A na-ejikwa iri ise akọwa ụfọdụ ogologo mgbidi na ime-ụlọ (42:7–8). Ọ na-akọwapụta ụzọ ngafe ọnụ ụzọ ámá ahụ dum site n’ọnụ mbata dị n’èzí ruo n’ọnụ mbata dị n’ime.

Kubịt iri abụọ na ise bụ nke doro anya na ọ bụ nke abụọ kacha pụta ìhè. E kwughachiri ya ugboro iri dị ka obosara na ịdị obosara nke ngọngọ ọnụ ụzọ ámá ndị ahụ (Ezikiel 40:13, 21, 25, 29, 30, 33, 36). Mgbe a jikọtara ha, 50 na 25 na-emepụta usoro akụkụ anọ kwụ ọtọ nke 50 n’ịdị ogologo na 25 n’ịdị obosara maka ọnụ ụzọ ámá isi isii ahụ. Njikọ 50 na 25 a na-achịkwa nkọwa ụlọ nke ọnụ ụzọ ámá ndị ahụ na-eduba n’ime akụkụ ime. Ọ dịghị njikọ ọnụọgụ ọzọ a na-ekwughachi n’ụzọ usoro siri ike otu a n’ụlọ nsọ ahụ n’onwe ya.

Ndị Livaị malitere ozi arụsi ọrụ ike mgbe ha gbara afọ iri abụọ na ise (Ọnụ Ọgụgụ 8:24: “site n’afọ iri abụọ na ise gaa n’elu ka ha ga-abanye ichere ozi ahụ”). Ha jere ozi ruo mgbe ha gbara afọ iri ise (Ọnụ Ọgụgụ 4:3, 39, 43; 8:25: “ruo mgbe ọ dị afọ iri ise”). Nke a na-enye kpọmkwem afọ iri abụọ na ise nke ozi arụsi ọrụ ike (50 – 25 = 25).

Ya mere, oge afọ iri abụọ na ise nke ọrụ ndị Livaị na-apụta n’ụzọ doro anya n’ogo nke kubit iri abụọ na ise site na kubit iri ise nke na-achị ọnụ ụzọ ụlọ nsọ na nhazi ya—ebe ahụ n’onwe ya ka ndị Livaị jere ozi. Akụkụ isi nke ụlọ nsọ Ezekiel, ya bụ, ụlọ nsọ nke chọọchị mmeri na nke puku mmadụ narị otu na iri anọ na anọ, ka e si n’usoro owuwu tinye n’ime ụlọ nsọ ahụ n’onwe ya ebe ha ga-eje ozi; DÍ KA e si wuo kromosom iri anọ na isii n’ime ụlọ nsọ ahụ n’onwe ya ebe ndị Chineke ga-eje ozi. Palmoni etinyewo akara mbinye aka Ya n’elu ụlọ nsọ nke mmadụ n’otu n’otu nakwa n’elu ụlọ nsọ nke ahụ òtù ahụ nke ga-abụ nwunye Ya.

Anyị ga-aga n’ihu n’akụkụ ndị a n’isiokwu na-esonụ.