Ma n’oge ndị ahụ ka ọtụtụ ga-ebili imegide eze nke ndịda: ndị na-apụnara ihe n’etiti ndị nke gị ga-ebulikwa onwe ha elu iji mee ka ọhụụ ahụ guzosie ike; ma ha ga-ada. Daniel 11:14.

Okwu “ozizi” n’ọnọdụ Kraịstnity na-anọchi anya eziokwu ndị e guzobere n’Akwụkwọ Nsọ. Ụdị nzukọ dị iche iche na-ekwu na ha bụ nke Kraịst nwere nchịkọta dị iche iche nke ihe ha na-akọwa dịka ozizi Akwụkwọ Nsọ, ma e nwere naanị otu Eziokwu. Nketa dị n’etiti “eziokwu zuru oke” na “ọtụtụ-uche” bụ isiokwu na-abụghị nke anyị ga-atụle n’oge a.

Ya mere, Paịlet siri ya, Ị̀ bụ eze mgbe ahụ? Jisọs zara ya, Ị sịrị na abụ m eze. Ọ bụ n’ihi nke a ka a mụrụ m, ọ bụkwa n’ihi nke a ka m bịara n’ụwa, ka m wee gbaa àmà nye eziokwu. Onye ọ bụla nke sitere n’eziokwu na-anụ olu m. Paịlet sịrị ya, Gịnị bụ eziokwu? Mgbe o kwusịrị nke a, o wee pụta ọzọ jekwuru ndị Juu, sị ha, Ahụghị m mmehie ọbụla n’ime ya. Jọn 18:37, 38.

Eziokwu bụ Okwu Chineke; ọ bụ olu Ya, ọ bụkwa Kraịst n’onwe Ya.

“Anyị kwesị ịma n’onwe anyị ihe bụ Kraịstianiti, ihe bụ eziokwu, ihe bụ okwukwe ahụ anyị natara, ihe bụ iwu nke Baịbụl—iwu ndị e nyere anyị site n’aka ikike kachasị elu. E nwere ọtụtụ ndị na-ekwere na-enweghị ihe ndabere ha ga-eji kwụpụta okwukwe ha, na-enweghịkwa ihe akaebe zuru ezu banyere eziokwu nke okwu ahụ. Ọ bụrụ na e wetara ha echiche ọ bụla nke kwekọrọ na echiche ha e buru ụzọ nwee, ha dị njikere ozugbo ịnakwere ya. Ha anaghị esi n’ihe kpatara ihe ruo n’ihe na-esi na ya apụta atụgharị uche, okwukwe ha enweghị ezi ntọala, ma n’oge ule ha ga-achọpụta na ha ewulitela n’elu ájá.”

“Onye ọ bụla na-ezu ike n’ịhụ na ihe ọmụma ya nke ugbu a, nke na-ezughị ezu, banyere Akwụkwọ Nsọ, ezuru ya maka nzọpụta ya, na-ezu ike n’aghụghọ na-egbu egbu. E nwere ọtụtụ ndị a na-akwadoghị nke ọma n’arụmụka nke Akwụkwọ Nsọ, ka ha wee nwee ike ịmata njehie, ma maa ikpe ọdịnala na nkwenkwe ụgha niile e wepụtara dịka eziokwu. Setan etinyela echiche nke ya n’ofufe Chineke, ka o wee mebie ịdị mfe nke ozi ọma nke Kraịst. Ọtụtụ n’ime ndị na-azọrọ na ha kwere eziokwu nke oge a, amaghị ihe mejupụtara okwukwe ahụ a nyefere ndị nsọ otu ugboro—Kraịst n’ime unu, olileanya nke ebube. Ha na-eche na ha na-agbachitere ókè ochie, ma ha bụ ndị ṅụrịaṅụrị na ndị enweghị mmasị. Ha amaghị ihe ọ pụtara ikwunye n’ahụmahụ ha ma nwee ezi omume nke ịhụnanya na okwukwe n’ezie. Ha abụghị ndị na-amụ Bible nke ọma n’ezi nso, kama ha bụ ndị umengwụ na ndị na-adịghị elebara anya. Mgbe ọdịiche nke echiche bilitere banyere amaokwu dị na Akwụkwọ Nsọ, ndị a ndị na-amụtaghị ihe n’uche ebumnuche ma ndị na-ekpebighị ihe ha kwere, na-ada pụọ n’eziokwu. Anyị kwesịrị ime ka a tụọ n’obi onye ọ bụla mkpa ọ dị iji ọchịchọ siri ike chọcha eziokwu nke eluigwe, ka ha wee mara na ha maara ihe bụ eziokwu. Ụfọdụ na-azọrọ nnukwu ihe ọmụma, ma na-enwe afọ ojuju n’ọnọdụ ha, mgbe ha enwekwaghị ume maka ọrụ ahụ, enwekwaghị ịhụnanya na-ekpo ọkụ maka Chineke na maka mkpụrụobi ndị Kraịst nwụrụ n’ihi ha, karịa ka ọ ga-adị ma a sị na ha amatabeghị Chineke. Ha anaghị agụ Bible [iji] weere ụmị na abụba ya nye mkpụrụobi nke ha. Ha anaghị enwe mmetụta na ọ bụ olu Chineke na-agwa ha okwu. Ma ọ bụrụ na anyị chọrọ ịghọta ụzọ nzọpụta, ma ọ bụrụ na anyị chọrọ ịhụ ụzarị nke Anyanwụ nke ezi omume, anyị ga-amụ Akwụkwọ Nsọ n’uche ebumnuche, n’ihi na nkwa na amụma nke Bible na-awụsa ụzarị doro anya nke ebube n’elu atụmatụ dị nsọ nke mgbapụta, bụ eziokwu ndị ahụ dị ukwuu a na-aghọtachaghị nke ọma.” The 1888 Materials, 403.

A na-achọ ka anyị mara ihe ozizi ndị ahụ bụ, nakwa otu e si ewebata, guzosie ike, ma chebe eziokwu ndị ahụ.

“Ọ dịghị ka o kwere omume nye anyị ugbu a na onye ọ bụla ga-adịrị naanị ya; ma ọ bụrụ na Chineke ekwula site n’ọnụ m, oge ahụ ga-abịa mgbe a ga-akpọpụta anyị n’ihu ndị kansụl na n’ihu ọtụtụ puku mmadụ n’ihi aha Ya, ma onye ọ bụla ga-enye ihe mere okwukwe ya. Mgbe ahụ ka nkatọ kachasị njọ ga-abịakwasị ọnọdụ ọbụla e were n’ihi eziokwu. Ya mere, anyị kwesịrị ịmụ Okwu Chineke, ka anyị wee mara ihe kpatara anyị ji ekwere ozizi ndị anyị na-akwado. Anyị aghaghị iji nlezianya nyochaa okwu ndụ ndị ahụ nke Jehova.” Review and Herald, December 18, 1888.

Ka e wee duru mmadụ n’ihu “puku mmadụ,” o doro anya na a ga-amanye ụfọdụ n’ime ndị na-agbachitere eziokwu n’ụbọchị ikpeazụ ka ha gbochie eziokwu site n’usoro mgbasa ozi dịka telivishọn ma ọ bụ mgbasa ozi n’ịntanetị. Oleezị otú ọzọ puku mmadụ ga-esi lee àmà nke otu narị puku na iri anọ na anọ ahụ na-enye? Ozizi ndị anyị na-akwado na-akọwapụta ntọala nke okwukwe anyị.

“A ga-anwale ndị nzukọ n’otu n’otu ma gosi ha eziokwu nke ịdị ha. A ga-etinye ha n’ọnọdụ ndị ga-eme ka a manye ha ịgba ama maka eziokwu. A ga-akpọ ọtụtụ ka ha kwuo okwu n’ihu kansụl dị iche iche na n’ụlọikpe ikpe ziri ezi, eleghị anya, onye ọ bụla n’onwe ya ma naanị ya. Ahụmahụ nke gaara enyere ha aka n’oge mberede a ka ha leghaara inweta anya, mkpụrụ obi ha wee juputa n’ịkwa ụta n’ihi ohere ndị a tufuru na uru ọma ndị a leghaara anya.” Testimonies, volume 5, 463.

Okwu Chineke adịghị ada mgbe ọ bụla, ya mere ọ bụrụ na a ga-agụ anyị n’ọnụ ọgụgụ ndị ahụ otu narị puku iri anọ na anọ, anyị ga-amata ihe anyị kwere dabere n’ihe e dere n’Okwu Chineke. Tupu oge nnwale ahụ eruo, mgbe a ga-amanye ndị Chineke ịkọwa ozizi ndị ha kwere, Chineke na-ekwe ka njehie bịa n’ime ka o mee ka ndị Chineke nyochaa Okwu Ya nke ọma n’uche nkatọ.

“Eziokwu ahụ bụ na e nweghị esemokwu ma ọ bụ mkpali n’etiti ndị nke Chineke ekwesịghị ka a were ya dị ka ihe àmà zuru ezu na ha na-ejidesi ozizi ziri ezi ike. E nwere ihe mere a ga-eji tụọ egwu na ha nwere ike ọ gaghị na-ekewa eziokwu na njehie nke ọma n’ụzọ doro anya. Mgbe a na-ebuliteghị ajụjụ ọhụrụ site n’inyocha Akwụkwọ Nsọ, mgbe enweghị ọdịiche nke echiche na-apụta nke ga-eme ka ndị mmadụ nyochaa Bible n’onwe ha iji jide n’aka na ha nwere eziokwu ahụ, a ga-enwe ọtụtụ ndị ugbu a, dị ka n’oge ochie, ga-arapara n’omenala ma fee ofufe ihe ha na-amaghị ihe ọ bụ.

“E gosiri m na ọtụtụ ndị na-ekwu na ha nwere ọmụma nke eziokwu nke ugbu a amaghị ihe ha kweere. Ha aghọtaghị ihe akaebe nke okwukwe ha. Ha enweghị ezi nghọta banyere ọrụ nke oge a. Mgbe oge ọnwụnwa ga-abịa, e nwere ndị ikom ugbu a na-ekwusara ndị ọzọ ozi ga-achọpụta, mgbe ha nyochachara ọnọdụ ndị ha ji, na e nwere ọtụtụ ihe ndị ha na-enweghị ike inye ihe kpatara ha nke na-eju afọ. Ruo mgbe a ga-anwale ha otu a, ha amaghị oke amaghị ama ha. Ma e nwekwara ọtụtụ n’ime nzukọ ahụ na-ewere ya dịka ihe doro anya na ha ghọtara ihe ha kweere; ma, ruo mgbe esemokwu biliri, ha amaghị adịghị ike nke ha. Mgbe e kewapụrụ ha n’ebe ndị nwere otu okwukwe nọ ma mee ka ha guzoro n’onwe ha, n’otu n’otu na naanị ha, iji kọwaa okwukwe ha, ọ ga-eju ha anya ịhụ otú echiche ha si bụrụ ihe gbagwojuru anya gbasara ihe ha nabatara dịka eziokwu. O doro anya na e nwewo n’etiti anyị ịhapụ Chineke dị ndụ na ịtụgharịkwuru mmadụ, na-etinye nke mmadụ n’ọnọdụ amamihe nke Chineke.”

“Chineke ga-akpọlite ndị Ya; ọ bụrụ na ụzọ ndị ọzọ ada, ozizi ụgha ga-abata n’etiti ha, nke ga-aza ha, kewapụ ahịhịa ọka na ọka. Onyenwe anyị na-akpọku ndị niile kwere okwu Ya ka ha si n’ụra teta. Ìhè dị oké ọnụ ahịa abịawo, nke dabara adaba maka oge a. Ọ bụ eziokwu nke Akwụkwọ Nsọ, na-egosi ihe ize ndụ ndị dịrị anyị n’ihu ugbu a. Ìhè a kwesịrị iduga anyị n’ịmụ Akwụkwọ Nsọ nke ọma n’ịrụsi ọrụ ike na n’inyocha nke kachasị akpachapụ anya nke ọnọdụ ndị anyị ji eziokwu ahụ. Chineke chọrọ ka a nyochaa nke ọma, n’enweghị ịda mba, akụkụ niile na ọnọdụ niile nke eziokwu, site n’ekpere na ibu ọnụ. Ndị kwere ekwe ekwesịghị izu ike n’echiche efu na n’echiche ndị na-akọwaghị nke ọma banyere ihe mejupụtara eziokwu. Okwukwe ha ga-adịrịrị ike n’elu okwu Chineke, ka mgbe oge nnwale ga-abịa, ma a kpọọ ha n’ihu ndị kansụl ka ha zaa ajụjụ banyere okwukwe ha, ha wee nwee ike inye ihe kpatara olileanya ahụ dị n’ime ha, n’ịdị nwayọọ na n’egwu.

“Gbagharịa, gbagharịa, gbagharịa. Isiokwu ndị anyị na-ewetara ụwa aghaghị ịbụ n’ebe anyị nọ eziokwu dị ndụ. Ọ dị mkpa na, n’ịgbachitere ozizi ndị anyị na-ewere dị ka isi nkwenkwe nke okwukwe, anyị ekwesịghị mgbe ọ bụla ikwe ka onwe anyị jiri arụmụka ndị na-adịghị bụrụ eziokwu zuru oke. Ha pụrụ ịdị irè ime ka onye na-emegide anyị daa jụụ, ma ha anaghị asọpụrụ eziokwu ahụ. Anyị kwesịrị iweta arụmụka ziri ezi, nke na-agaghị naanị ime ka ndị na-emegide anyị daa jụụ, kama nke ga-anagide nyocha kachasị nso na nke na-enyocha nke ọma. N’etiti ndị zụrụ onwe ha ịbụ ndị na-arụ ụka, e nwere nnukwu ize ndụ na ha agaghị eji okwu Chineke rụọ ọrụ n’ezi omume. N’ịzute onye na-emegide anyị, ọ kwesịrị ịbụ mgbalị anyị siri ike iweta isiokwu dị iche iche n’ụzọ ga-akpalite nkwenye n’uche ya, kama ịchọ nanị inye onye kwere ekwe ntụkwasị obi.”

“N’agbanyeghị ọganihu ọ bụla mmadụ pụrụ inwe n’ihe gbasara amamihe uche, ya ekwela ọbụna otu ntabi anya iche na ọ dịghị mkpa ịchọgharị Akwụkwọ Nsọ nke ọma ma na-adịgide adịgide iji nweta ìhè ka ukwuu. Dị ka otu ndị mmadụ, a kpọrọ anyị n’otu n’otu ka anyị bụrụ ndị na-amụ amụma. Anyị ga-eji ịdị uchu na-ele nche ka anyị wee nwee ike ịmata ụzarị ìhè ọ bụla nke Chineke ga-ewetara anyị. Anyị ga-ejide mmalite mbụ nke nchapụta nke eziokwu; sitekwa n’ịmụ ihe n’ekpere, a pụrụ inweta ìhè doro anya karịa, nke a pụrụ iweta n’ihu ndị ọzọ.” Testimonies, volume 5, 708.

“Ndị na-amụ amụma” ndị ga-emesịa mejupụta otu narị puku na iri anọ na anọ ga-abụ ndị a “ga-anwale ma gosi kwa onye n’otu n’otu,” tupu ha ezute ike ndị dị n’ụwa nke na-eweta nsogbu na mkpagbu nke iwu Sọnde na-abịa ngwa ngwa. A ga-ebu ụzọ “kpọtee” ndị kwesị ntụkwasị obi site n’aka Chineke. A ga-“kpọtee” ụmụ agbọghọ na-amaghị nwoke ndị na-ehi ụra n’ụra ha dabara n’ime ya n’oge ichere ahụ. Ọ bụrụ na ha agaghị eteta site n’ozi ahụ Chineke wepụtara site n’akwụkwọ edemede ndị ezipụtaworo kemgbe Julaị nke afọ 2023, mgbe ahụ Chineke ga-ekwe ka “ozizi ụgha” “bata n’etiti ha,” nke ga-emecha nkewa nke ọka wit na ahịhịa ọjọọ site n’usoro ịlọcha. Ugbu a ka anyị nọ n’ime usoro ịlọcha ahụ.

E nwere nhọrọ atọ dị n’ihu ndị na-eso arụmụka banyere njirimara ziri ezi nke Rom nke Oge A. Otu nhọrọ bụ na United States bụ Rom nke Oge A; nke ọzọ bụ na ike ọchịchị papal bụ Rom nke Oge A; nhọrọ nke atọ kwa bụ na ọnọdụ abụọ ahụ a kpọrọ n’ihu ezighị ezi, nakwa na ike ọchịchị ọzọ ka ndị na-apụnara ndị Daniel n’ike na-anọchi anya—ndị na-ebuli onwe ha elu, daa, ma guzobe ọhụụ ahụ dị n’amaokwu nke iri na anọ nke Daniel isi nke iri na otu.

Ana m ekwusi ike na esemokwu banyere ma Rom nke Oge A bụ ike poopu ma ọ bụ United States, ekwewo ka e webata ya n’ime mmegharị a n’ihi nzube nke ime ka ndị Ya mụọ okwu amụma Ya. Chineke ewetala esemokwu a n’ụdị ngosipụta nke ebere Ya. Ana m ekwusi ike na esemokwu ahụ bụ karịa banyere ịkwadebe ndị Ya maka nsogbu na-abịa karịa naanị ịmata onye ziri ezi na onye na-ezighị ezi banyere Rom nke Oge A. Ekwekwala ka esemokwu ahụ dịrị, ma Chineke hazikwaa ya, iji gosi, nye onye ọbụla chọrọ ịhụ, na nghọta nkeonwe ha banyere okwu amụma Ya ezughị ezu ma ọ bụ na ọ bụghị eziokwu. Ya mere, esemokwu ahụ bụ ihe akaebe nke ebere Chineke.

Esemokwu a abụghị nanị metụtara ịmata onye bụ ike ahụ a nọchiri anya ya site n’aka ndị ohi nke ndị gị, kama ọ metụtakwa ma a na-etinye n’ọrụ n’ezi ụzọ usoro nke ahịrị n’elu ahịrị nke akụkụ abụọ nke esemokwu ahụ na-ekwupụta na ha na-akwado. Iwu amụma ndị jikọtara na usoro nke ahịrị n’elu ahịrị gụnyere ụkpụrụ amụma pụrụ iche ndị ga-abụ akụkụ nke usoro ịcha ọka wit na ata. Ihe atọ nke usoro nke ahịrị n’elu ahịrị nke m na-ekwusi ike na a na-aghọtahie n’esemokwu a dị ugbu a bụ Kraịst dịka Eziokwu, na Kraịst dịka Alfa na Omega, na itinye amụma n’ọrụ ugboro atọ.

N’ikpeazụ, a ga-achọpụta na ndị na-arapara n’ụghọta na-ezighi ezi nke amaokwu nke iri na anọ nke Daniel iri na otu na-adabere ọnọdụ ozizi ha n’elu nkọwa nke onwe.

Anyị nwekwara okwu amụma nke ka sie ike; nke unu na-eme nke ọma ma ọ bụrụ na unu ege ya ntị, dịka ìhè na-enwu n’ebe ọchịchịrị dị, ruo mgbe chi bọrọ, kpakpando ụtụtụ apụta n’ime obi unu: N’ịmara nke a mbụ, na amụma ọbụla nke Akwụkwọ Nsọ abụghị nke nkọwa nke onwe onye. N’ihi na amụma abịaghị n’oge ochie site n’uche mmadụ: kama ndị nsọ nke Chineke kwuru okwu dịka Mmụọ Nsọ kpaliri ha. 2 Pita 1:19–21.

N’esemokwu banyere amaokwu nke iri na anọ, a hụrụ ihe atụ nke ihe m ghọtara na ọ bụ “nkọwa onwe onye” n’akwụkwọ The Great Controversy.

“Dịka ụbọchị izu ike ahụ aghọwo isi okwu pụrụ iche nke esemokwu n’ụwa nile nke Kraịst, ma ndị ọchịchị okpukpe na ndị ọchịchị ụwa ejikọtawo aka iji manye idobe ụbọchị Sọnde, ịjụ ikwe n’ụzọ na-adịgide adịgide nke otu obere ndị pere mpe jụ ikwenye n’ihe ndị mmadụ chọrọ ga-eme ka ha bụrụ ihe a na-akọcha n’ụwa nile. A ga-ekwusi ike na mmadụ ole na ole ahụ guzo n’emegide ụlọọrụ ụka na iwu nke steeti ekwesịghị ka a nagide ha; na ọ ka mma ka ha taa ahụhụ karịa ka e mee ka mba nile dum daba n’ọgba aghara na enweghị iwu. Otu arụmụka a ka e wetara Kraịst ọtụtụ narị afọ gara aga site n’aka ‘ndị-isi nke ndị mmadụ.’ ‘Ọ bara anyị uru,’ ka Kaiafas onye aghụghọ kwuru, ‘na otu nwoke nwụọ n’ihi ndị mmadụ, ka mba ahụ dum wee ghara ịla n’iyi.’ Jọn 11:50. Arụmụka a ga-adị ka ihe na-ekpebi okwu ahụ; ma n’ikpeazụ, a ga-enye iwu megide ndị na-edobe nsọ ụbọchị izu ike nke iwu nke anọ, na-ekwupụta na ha kwesiri ntaramahụhụ kachasị njọ ma na-enye ndị mmadụ nnwere onwe, mgbe oge ụfọdụ gafesịrị, igbu ha. Roman Katọlik n’Ụwa Ochie na Protestantị dapụrụ n’ezi okwukwe n’Ụwa Ọhụrụ ga-agbaso ụzọ yiri nke a n’ebe ndị na-asọpụrụ iwu Chineke nile nọ.” The Great Controversy, 615.

“Kristendom” na-anọchi anya obodo zuru ụwa ọnụ nke Ndị Kraịst ma ọ bụ mkpokọta nke mba na omenala ndị Ndị Kraịst ka ukwuu n’ime ha. A na-ejikarị okwu a akọwa akụkụ ụwa ndị ahụ ebe Iso Ụzọ Kraịst bụ okpukpe kachasị ike ma bụrụkwa nke metụrụ omenala, iwu, na ụkpụrụ mmekọrịta mmadụ n’ụzọ dị ukwuu. Kristendom na-agụnye mgbasa zuru ụwa ọnụ nke Iso Ụzọ Kraịst n’ihe gbasara ndị na-eso ụzọ ya, mmetụ ya n’omenala, na ịdị mkpa ya n’akụkọ ihe mere eme. N’enweghị iwepụ nkwughachi dị na Ellen White CD-ROM, okwu ahụ bụ Christendom pụtara otu narị ugboro iri asaa na isii. N’ụzọ gbasara ala, Sister White na-akọwa na Kristendom n’ozuzu ya na-anọchi anya Europe na Americas. N’ihe gbara Sister White gburugburu, a na-akọwa Europe dị ka Ụwa Ochie, a na-akọwakwa Americas dị ka Ụwa Ọhụrụ.

“Ma anụrụ ọhịa ahụ nwere mpi dị ka nke nwa atụrụ ka ọ na-apụta ‘n’ala.’ Kama ịkwatu ọchịchị ndị ọzọ iji guzobe onwe ya, mba a nke a na-anọchi anya ya aghaghị ibili n’ókèala a na-ebibighị ebi mbụ ma too nwayọọ nwayọọ n’udo. Ya mere, ọ gaghị enwe ike ibili n’etiti ọtụtụ mba juru eju ma na-alụ ọgụ nke Ụwa Ochie ahụ—oké osimiri ahụ na-emegharị emegharị nke ‘ndị, na ìgwè mmadụ, na mba, na asụsụ dị iche iche.’ A ghaghị ịchọ ya na Kọntinenti Ọdịda Anyanwụ.”

“Kedu mba nke Ụwa Ọhụrụ ka n’afọ 1798 nọ na-ebili n’ike, na-enye nkwa nke ume na ịdị ukwuu, ma na-adọta ntị nke ụwa? Ntụnye nke ihe nnọchianya a ekweghị ka e nwee ajụjụ ọ bụla. Otu mba, na naanị otu, kwekọrọ na nkọwa ndị e nyere n’amụma a; ọ na-ezo aka n’enweghị mgbagha ọ bụla na United States of America.” The Great Controversy, 441.

A na-eji ahịrịokwu ikpeazụ dị n’ime paragraf ahụ anyị na-atụle atụ aro na “Romanism n’Ụwa Ochie na Protestantism dapụrụ n’ezi okwukwe n’Ụwa Ọhụrụ” na-akọwapụta “Romanism nke Ụwa Ochie” dịka ọchịchị papa n’oge Ọchịchịrị, na United States (Protestantism dapụrụ n’ezi okwukwe) dịka Rom nke oge a, nke a na-anọchi anya ya site n’okwu a bụ “Protestantism dapụrụ n’ezi okwukwe n’Ụwa Ọhụrụ.” A kọwara “Ochie” dịka akụkọ ihe mere eme gara aga, a kọwakwara “Ọhụrụ” dịka akụkọ ihe mere eme nke oge a ma ọ bụ nke ugbu a. Itinye ya n’ụzọ ahụ na-agbagọ nghọta Sister White guzobere banyere ma Christendom ma Ụwa Ochie na Ụwa Ọhụrụ.

Ndị na-etinye ahịrịokwu ahụ n’ọrụ n’usoro akụkọ ihe mere eme gara aga na nke ga-abịa, na-achọpụta “nkọwa nke onwe” n’ezie na-emegide kpọmkwem ihe Nwanyị White bu n’obi ikwu. Arịrịọ ahụ bụ na “Ụwa Ochie” na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme gara aga, ebe “Ụwa Ọhụrụ” na-anọchi anya akụkọ ihe mere eme nke oge ọhụrụ ma ọ bụ nke ugbu a (Ọhụrụ).

Amaokwu ahụ na-ekwu, “ga-achụso.” Romanism na Protestantism nke dapụrụ n’ezi okwukwe “ga-achụso usoro yiri nke a megide ndị ahụ na-asọpụrụ iwu nsọ niile nke Chineke.” Ụwa Ochie dị n’amaokwu ahụ bụ Europe, Ụwa Ọhụrụ kwa bụ Amerịka. Nwanyịnna White na-akụzi na ụwa dum ga-eche ihu ule iwu ụbọchị ụka, na na Romanism ga-ebute ụzọ n’ime mkpagbu ndị dị na Europe, ebe Protestantism nke dapụrụ n’ezi okwukwe ga-ebute ụzọ n’ime mkpagbu ndị dị na Amerịka. Amerịka na Europe bụ ihe a kọwara dị ka “Christendom.” Ma Romanism ma Protestantism nke dapụrụ n’ezi okwukwe “ga-achụso usoro yiri nke a megide ndị ahụ na-asọpụrụ iwu nsọ niile nke Chineke.”

“Ga-achụso” na-egosi omume ga-eme n’ọdịnihu site n’aka ike abụọ ahụ, ma n’ụzọ ụtọasụsụ ọ gaghị ekwe omume ikwu na Romanism nke Ụwa Ochie bụ ike papal nke Oge Ọchịchịrị. Mkpagbu nke ike abụọ ahụ ga-eme bụ n’oge ọdịnihu. Nkọwa nke nkebiokwu ahụ bụ “ga-achụso,” ọ pụtakwara iso ma ọ bụ ịchụ ihe n’azụ n’ebumnobi nke imezu ma ọ bụ iru ya. Ọ na-egosi omume ga-eme n’ọdịnihu ebe mmadụ ma ọ bụ otu na-arara onwe ya nye n’ịchọsi ike iru ihe mgbaru ọsọ ma ọ bụ ebumnobi.

A pụrụ itinye nkebiokwu a n’ọrụ n’ọnọdụ dị iche iche: “Ọ ga-achụso ọrụ n’ọgwụ,” nke pụtara na o bu n’obi ịrụsi ọrụ ike iji bụrụ ọkachamara n’ọrụ ọgwụ. “Ọ ga-achụso akara mmụta na injinia,” nke na-egosi na o bu n’obi ịmụ injinia n’ụlọ akwụkwọ agụmakwụkwọ dị elu. “Otu ahụ ga-achụso ọrụ ngo ahụ ruo mgbe e mezuru ya,” nke na-atụ aro na otu ahụ ga-anọgide na-arụ ọrụ na ọrụ ngo ahụ ruo mgbe e mechara ya. “Ha ga-achụso usoro iwu megide ụlọ ọrụ ahụ,” nke pụtara na ha bu n’obi iwere nzọụkwụ iwu iji dozie mkpesa ma ọ bụ chọọ ikpe ziri ezi. N’ozuzu, “ga-achụso” na-egosi mkpebi siri ike, nnọgidesi ike, na ebumnobi doro anya iji nweta otu ihe mgbaru ọsọ ma ọ bụ nsonaazụ pụrụ iche n’ọdịnihu.

Nkọwa nkeonwe a na-eji akụzi na Romanism nke Ụwa Ochie bụ akụkọ ihe mere eme agafewo, ka e mesịrị a na-eji ya dị ka ihe nkwado iji kwado itinye n’amụma n’ụzọ na-ezighị ezi nke itinye amụma ugboro atọ. Ọ na-arụ ụka na itinye Rome n’amụma ugboro atọ na-anọchi anya Rome ndị na-ekpere arụsị, nke Rome nke ndị pàpù na-esochi, emesịa United States dị ka nke atọ n’ime Rome atọ ahụ. E ji otu ụdị itinye n’ọrụ na-ezighị ezi nke yiri nke a mee ihe obere oge mgbe September 11, 2001 gasịrị, mgbe otu ìgwè kewapụrụ onwe ha n’ebe mmegharị ahụ nọ n’ihi akwụkwọ Joel.

Esemokwu ahụ wee malite n’otu nzukọ ọgbakọ n’ụlọikwuu na Canada ebe etinyere ngwa atọ ahụ nke ahụhụ atọ ahụ n’akwụkwọ Joel iji kuzie na Islam nke ahụhụ nke atọ bụ mba ahụ bịara imegide ala ahụ n’amaokwu nke isii nke isi nke mbụ. Mba ahụ bụ Rome papal, ma e webatara nkọwa onwe onye na-ekwu na mba ahụ bụ Islam. Ngwa atọ ahụ nke ahụhụ atọ ahụ eguzobela Islam dịka ike nke Septemba 11, 2001, ma nkọwa onwe onye ọhụrụ ahụ siri ọnwụ na ike papal nke Joel isi nke mbụ bụ n’eziokwu Islam. A kwadoro nkọwa onwe onye nke jụrụ njirimara ziri ezi nke ike papal n’akwụkwọ Joel site n’itinye n’ọrụ na-ezighị ezi nke ahụhụ atọ ahụ. Ugbu a, a na-ebute nkọwa onwe onye nke na-ewepụ ike papal dochie ya na United States.

Ihe ahụ nke dịrịla, ọ bụ ya ka ga-adịkwa; ma ihe ahụ e mere, ọ bụ ya ka a ga-emekwa ọzọ: ọ dịghịkwa ihe ọhụrụ dị n’okpuru anyanwụ. È nwere ihe ọbụla nke a pụrụ ikwu banyere ya sị, Lee, nke a bụ ihe ọhụrụ? ọ dịrịla kemgbe oge ochie, tupu anyị adị. Ekliziastis 1:9, 10.

Arụmụka nke ụbọchị ikpeazụ gụnyere mmegharị nke arụmụka ochie, ma n’isi nke iri na otu nke Daniel e nwere arụmụka banyere otú Uriah Smith siri tinye nkọwa onwe ya n’elu ihe nnọchianya nke eze nke ugwu. N’ime ime nke a, o chepụtara nghọta banyere isi nke iri na otu nke Daniel nke mụtara naanị ọchịchịrị. N’ụbọchị ikpeazụ ndị a, arụmụka ndị a na-emegharị ọzọ bụ karịsịa nke na-akọwapụta mkpụrụ nke itinye nkọwa onwe onye n’eziokwu e hiwere ahazi. Nke a bụ ihe Smith mere n’akwụkwọ ya, Daniel and the Revelation. Nke a bụ ihe e mere n’arụmụka dị n’akwụkwọ Joel, ma ọ bụkwa otu usoro ahụ ka a na-eji arụ ọrụ mgbe otu paragraf sitere na The Great Controversy na-agbanahụ nkọwa dị n’ime ụwa na n’ime ihe Ellen White dere banyere ihe “Christendom” na-anọchi anya ya, tinyere ịjụ iwu ndị bụ isi nke asụsụ nke na-akọwapụta na nkebiokwu ahụ “will pursue” na-egosi ihe omume ga-eme n’ọdịnihu. Site n’ebe ntụaka ahụ si, a na-eji mgbe ahụ echiche ezughị okè ahụ, nke na-ekwu na “Old World” bụ akụkọ ihe mere eme nke ike popu site n’afọ 538 ruo 1798, kwuo megide nghọta e hiwere ahazi banyere nkọwa nke itinye amụma n’ọrụ ugboro atọ.

“Ihe nile nke Chineke kpọmkwem kwuru na akụkọ amụma ka o mezuo n’oge gara aga emezuwo, ma ihe nile ka na-abịa n’usoro ya ga-emezukwa. Daniel, onye-amụma Chineke, guzo n’ọnọdụ ya. Jọn guzo n’ọnọdụ ya. N’ime Mkpughe, Ọdụm nke ebo Juda emeghewo ndị na-amụ amụma akwụkwọ Daniel, ya mere Daniel na-eguzo n’ọnọdụ ya. Ọ na-ebu àmà ya, ya bụ ihe Onyenwe anyị kpugheere ya n’ọhụhụ banyere nnukwu na ihe omume ndị dị oke nsọpụrụ, nke anyị ga-ama ka anyị na-eguzo n’ọnụ ụzọ kpọmkwem nke mmezu ha.”

“N’akụkọ ihe mere eme na n’amụma, Okwu Chineke na-egosi ọgụ ahụ dị ogologo oge n’etiti eziokwu na njehie. Ọgụ ahụ ka na-aga n’ihu. Ihe ndị dịrịbu adị ga-emegharịkwa. A ga-eme ka esemokwu ochie bilie ọzọ, ma echiche ọhụrụ ga na-apụta mgbe niile. Ma ndị Chineke, ndị n’okwukwe ha na n’imezu amụma sonyere òkè n’ikwusa ozi ndị mmụọ ozi mbụ, nke abụọ, na nke atọ, maara ebe ha guzo. Ha nwere ahụmahụ nke dị oké ọnụ ahịa karịa ọlaedo ọma. Ha ga-eguzosi ike dị ka nkume, na-ejidesi mmalite nke ntụkwasị obi ha ike ruo ọgwụgwụ.” Selected Message, book 2, 109.

A pụrụ igosi n’enweghị ihe isi ike na Nwanyị White na-akọwa “mmalite nke nkwụsi-ike ha” nke Pọl dịka eziokwu ndị ntọala nke Adventism. Ndị Millerite kụziri na ndị ohi nke ndị gị bụ ike ndị popu, ma site n’afọ 1989 gawa n’ihu, mmegharị nke otu narị puku iri anọ na anọ ahụ akpọpụtala ugboro ugboro otu nghọta ahụ banyere akara ahụ dịka ndị Millerite mere. Ugbu a, e nwere “ozizi ọhụrụ” gbasara ndị ohi nke ndị gị bụ ndị ònye, ma o mewokwala esemokwu ochie ọzọ n’echiche a na ọ na-eji njirimara na-ezighị ezi nke akara amụma e guzobeworo ewu ihe nlereanya amụma nke e wuru n’elu aja. Ma ọ bụ nkọwa nke onwe Smith, ma ọ bụ itinye mba ahụ n’ọrụ n’ụgha n’Joel isi nke mbụ, ma ọ bụ njirimara nke United States dịka Rom nke Oge A; njehie atọ ahụ niile na-awakpo ezi nghọta banyere Rom ndị popu n’ụbọchị ikpeazụ, ma n’ime ime nke a ha na-awakpo akara ahụ nke na-eguzobe ọhụụ amụma nke na-akọwa ma ndị nke Chineke ga-ala n’iyi ma ọ bụ dị ndụ.

N’ọdịnihu, Romanism na Europe na Protestantism nke dapụrụ n’ezi okwukwe na Amerịka “ga-achụso” mkpagbu megide ndị na-edebe Ụbọchị Izu Ike, dịka e mere ya n’akụkọ ihe mere eme dị nsọ dum.

“Chineke ga-eme ka ndị Ya bilie; ọ bụrụ na ụzọ ndị ọzọ ada, ozizi ụgha ga-abata n’etiti ha, nke ga-asa ha, na-ekewa afụfụ na ọka wit. Onye-nwe-anyị na-akpọ ndị niile kweere n’okwu Ya ka ha teta n’ụra. Ìhè dị oké ọnụ ahịa abịawo, nke kwekọrọ na oge a. Ọ bụ eziokwu nke Akwụkwọ Nsọ, na-egosi ihe ize ndụ ndị dị nso kpọmkwem n’ihu anyị. Ìhè a kwesịrị iduga anyị n’ịmụ Akwụkwọ Nsọ nke ọma nke ukwuu na n’inyocha nke kachasi sie ike ọnọdụ ndị anyị na-ejide. Chineke chọrọ ka a nyochaa nke ọma, n’ụzọ zuru ezu ma na-anọgidegide, nkọwa na ọnọdụ niile nke eziokwu, site n’ekpere na ibu ọnụ. Ndị kwere ekwe ekwesịghị izu ike n’echiche efu na n’echiche ndị na-akọwaghị nke ọma banyere ihe bụ eziokwu.” Gospel Workers, 299.

Anyị ga-aga n’ihu na echiche ndị a n’isiokwu na-esonụ.