A dụrụla anyị aka ná ntị tupu oge eruo na a ga-eme ka “esemokwu ochie” dịghachi ndụ n’ụbọchị ikpeazụ.
“N’akụkọ ihe mere eme na n’amụma, Okwu Chineke na-egosi ọgụ ahụ ogologo oge gara n’ihu n’etiti eziokwu na njehie. Agha ahụ ka na-aga n’ihu. Ihe ndị dịworo, a ga-emeghachi ha ọzọ. A ga-akpalite esemokwu ochie ọzọ, ma ozizi ọhụrụ ga-anọgide na-apụta.” Selected Messages, book 2, 109.
N’ụzọ na-apụghị izere ezere, esemokwu ochie ndị ahụ bụ mgbalị Setan imebi ọrụ Rome nke Oge A, n’ihi na ọ bụ Rome nke ikpeazụ-ụbọchị nke papal na-eme ka ọhụụ ahụ guzosie ike. E nwere ọtụtụ ihe atụ nke eziokwu a n’akụkọ ihe mere eme nke Adventism. Nke mbụ bụ esemokwu dị n’etiti ndị Protestant na ndị Millerite dịka e gosiri ya n’elu chaatị ndị pionia nke 1843. Naanị ntụaka dị n’elu chaatị ndị pionia nsọ nke 1843, nke “Onyenwe anyị duziri ma kwesịghị ịgbanwe,” nke na-abụghị ntụaka kpọmkwem nye eziokwu amụma nke okwu Chineke, bụ ngosipụta nke esemokwu dị n’etiti ndị Millerite na ndị Protestant nke oge ahụ. Ndị Protestant kọwara “ndị ohi nke ndị gị” nke Daniel isi nke iri na otu, amaokwu nke iri na anọ, dịka Antiochus Epiphanes, ebe ndị Millerite maara na ọ bụ Rome.
“164 Ọnwụ Antiochus Epiphanes, onye, n’ezie, eguzoghị imegide Onyeisi nke ndị isi, ebe ọ nwụọlarị afọ 164 tupu a mụọ Onyeisi nke ndị isi.” 1843 Pioneer Chart.
Mgbe nke ahụ gasịrị, e nwere esemokwu n’etiti James White na Uriah Smith banyere njirimara ziri ezi nke “eze nke ugwu” n’isi nke iri na otu nke Daniel. James ziri ezi n’ịmata “eze nke ugwu” n’amaokwu ikpeazụ nke Daniel iri na otu dịka Rom nke ndị popu, ma ọ bụ dịka m na-akpọ ya, Rom nke oge a. Smith kwusiri ike na “eze nke ugwu” nke Daniel isi nke iri na otu, amaokwu nke iri atọ na isii, bụ France nke ekweghị na Chineke.
“AMAOKWU 36. Eze ahụ ga-emekwa dịka ọchịchọ ya si dị; ọ ga-ebulikwa onwe ya elu, mee onwe ya nnukwu karịa chi ọ bụla, ọ ga-ekwukwa okwu dị ịtụnanya megide Chineke nke chi niile, ọ ga-enwekwa ọganihu ruo mgbe iwe ahụ ga-emezu; n’ihi na a ga-emezu ihe ahụ e kpebiri.”
“Eze a e webatara n’ebe a apụghị ịpụta otu ike ahụ e kpọtụrụ n’ikpeazụ; ya bụ, ike popu; n’ihi na nkọwa ndị ahụ agaghị adabara ma ọ bụrụ na e tinye ha n’ọrụ n’ahụ ike ahụ.” Uriah Smith, Daniel and Revelation, 292.
Smith tinyere “nkọwa nke onwe ya” mgbe o kwuru, “Eze a e webatara ebe a apụghị ịpụta otu ike ahụ a kpọtụrụ aha ikpeazụ; ya bụ, ike papal; n’ihi na nkọwapụta ndị ahụ agaghị adabara ma ọ bụrụ na e tinye ha n’ọrụ n’ebe ike ahụ nọ.” Okwu Chineke adịghị ada mba mgbe ọ bụla, ọ bụkwa mmejọ n’usoro ụtọasụsụ iji jiri aro mmadụ gọnarị doro anya nhazi ụtọasụsụ nke akụkụ Akwụkwọ Nsọ a. Amaokwu ahụ na-ekwu, “ma eze ahụ,” nke na-achọ ka eze a na-akọwapụta bụrụ otu eze ahụ e gosipụtara n’akụkụ gara aga. Enweghị ihe akaebe ọbụla banyere eze ọhụrụ, Smith na-ekwupụtakwa na “otu ike ahụ a kpọtụrụ aha ikpeazụ” bụ “ike papal.” Ọ na-ekweta n’akwụkwọ ya na site n’amaokwu nke iri atọ na otu ruo n’amaokwu nke iri atọ na ise bụ ike papal, ma ebe enweghị ihe akaebe ọ bụla n’usoro ụtọasụsụ nke na-akọwa eze ọhụrụ n’amaokwu nke iri atọ na isii, ọ na-arụ ụka naanị na amaokwu ndị na-eso amaokwu nke iri atọ na ise anaghị anọchite anya àgwà amụma nke ike papal. Ya mere, ọ na-etinye echiche nke ya gbasara France.
Mgbe Smith bịara n’amaokwu nke iri anọ, ntọala amụma na-ezighị ezi nke o wulitere site n’ịkọwa nkeonwe ya na-amanye ya ịkọwapụta agha nke akụkụ atọ, nke, site n’echiche ya, na-amata eze ndịda dịka Ijipt, onye n’amaokwu ahụ “na-akpagide” France, ma Turkey ka ọ na-amata dịka eze ugwu, onye kwa na-abịa imegide France. Nkọwa mmadụ ahụ agbakwunyere na-ewu ụdị amụma nke na-eme ka Smith na-amata Armagedọn nkịtị, ebe Turkey na-aga ije ruo Jerusalem, na-akara mmechi nke oge nlegharị mmadụ mgbe Michael guzoro. E dere ọtụtụ akwụkwọ n’akụkọ ihe mere eme nke Adventism nke n'ụzọ ziri ezi na-amata ụgha nke iji ya rụọ ọrụ otu a.
Ọ bụghị nzube nke isiokwu a ikwu banyere mkpụrụ nke nkọwa onwe Uriah Smith, kama naanị ịkọwapụta esemokwu bilitere mgbe ọ malitere ịkwalite nkọwa onwe ya; n’ihi na, ka James White na-emegide echiche aghụghọ ya, ọ ghọrọ ahịrị ọzọ nke esemokwu n’ime Adventizim, ebe a wakporo njirimara ziri ezi nke Rom site n’itinye ya n’ọrụ n’ụzọ ụgha.
E nwekwara esemokwu ahụ toro ogologo banyere “ihe a na-eme kwa ụbọchị” n’akwụkwọ Daniel, mgbe Adventizim Laodisia nabatara echiche Protestant nke ndapụ n’ezi-okwu nke na-akọwa “ihe a na-eme kwa ụbọchị” n’akwụkwọ Daniel dịka ozi ije-ozi ebe nsọ nke Kraịst, n’ịmegide eziokwu ntọala e guzobere na “ihe a na-eme kwa ụbọchị” bụ ihe nnọchianya nke Rom ndị ọgọ mmụọ.
“Mgbe ahụ, ahụrụ m gbasara ‘nke kwa ụbọchị’ (Daniel 8:12) na okwu ahụ bụ ‘àjà’ bụ ihe amamihe mmadụ tinyere, na ọ bụghị nke akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ, nakwa na Onyenwe anyị nyere echiche ziri ezi banyere ya nye ndị kpọsara mkpu awa ikpe ahụ. Mgbe ịdị n’otu dị, tupu 1844, ọ fọrọ nke nta ka mmadụ nile dị n’otu n’echiche ziri ezi banyere ‘nke kwa ụbọchị’; ma n’ime mgbagwoju anya kemgbe 1844, anabatala echiche ndị ọzọ, ọchịchịrị na mgbagwoju anya esokwala ya. Oge abụghị ule kemgbe 1844, ọ gaghịkwa abụ ule ọzọ ma ọlị.” Early Writings, 74.
N’oge ọgwụgwụ, n’afọ 1989, mgbe ekpughere amaokwu isii ikpeazụ nke Daniel iri na otu, e wee mata eze ugwu ahụ dị ka Rom nke papacy, dịka James White si kọwaa na mbụ n’esemokwu ya na Uriah Smith. White tinyere n’ọrụ usoro nke “ahịrị n’elu ahịrị” mgbe ọ na-aza njehie Smith. White rụrụ ụka na ọ bụrụ na ike ikpeazụ a nọchiri anya ya na Daniel abụọ, na ike ikpeazụ a nọchiri anya ya na Daniel asaa, na ike ikpeazụ a nọchiri anya ya na Daniel asatọ, bụcha Rom, mgbe ahụ site n’ahịrị atọ nke ndị àmà, ike ahụ nke na-abịa na njedebe ya na Daniel iri na otu bụ Rom, ọ bụghị Turkey dịka Smith siri kwuo.
Ngagharị amụma nke mmụọ-ozi nke atọ nke malitere n’afọ 1989 zutere, obere oge ka Septemba 11, 2001 gasịrị, esemokwu gbasara Joel isi nke mbụ. N’ime amaokwu ise mbụ, ndị akaebe abụọ—nke mbụ nke ọgbọ dị iche iche, emesịa nke ụmụ ahụhụ—na-akọwapụta mbibi na-aga n’ihu nke Rom wetara n’elu Adventizim. “Ndị aṅụrụma” n’amụma dịka Aịsaịa siri kwuo bụ “ndị ikom nlelị nke na-achị Jerusalem.” Ha na-eteta n’ọgbọ nke anọ na nke ikpeazụ. Mbibi a na-aga n’ihu bụ mbibi ime mmụọ, n’ihi na ọ na-ekwu maka Jerusalem nke ụbọchị ikpeazụ, ma site na nnupụisi nke 1863 gaa n’ihu, Ndị Adventist ụbọchị nke asaa nke Laodisia nwayọọ nwayọọ ṅụnyere n’ozizi nke Rom.
Okwu nke Onyenwe anyị nke bịakwutere Joel nwa Petuel. Nụrụ nke a, unu ndị agadi, tinyekwanụ ntị, unu niile ndị bi n’ala a. O meela nke a n’ụbọchị unu, ma ọ bụ ọbụna n’ụbọchị ndị nna unu? Kọọrọ ya ụmụ unu, ụmụ unukwanu akọọrọ ụmụ ha, ụmụ hakwa akọọrọ ọgbọ ọzọ. Nke igurube nkịtị hapụrụ ka igurube rie; nke igurube hapụrụ ka ikpuru rie; nke ikpuru hapụrụ ka urukurubụba rie. Tetanu, unu ndị aṅụrụma, kwanụ akwa; tie mkpu, unu niile ndị na-aṅụ mmanya, n’ihi mmanya ọhụrụ ahụ; n’ihi na e siwo ya n’ọnụ unu wepụ. Joel 1:1–5.
Mgbe nnukwu ụlọ ndị dị na Obodo New York dara, a ghọtara na mmiri ozuzo nke ikpeazụ amalitela “ịfesa,” nakwa na esemokwu nke Habakkuk isi nke abụọ, nke mezuru n’akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite, amalitela ọzọ. Esemokwu ahụ bụ gbasara ezi usoro amụma.
Aga m eguzo n’ebe nche m, m ga-edokwa onwe m n’elu ụlọ nche, m ga-elekwa anya ịhụ ihe Ọ ga-agwa m, na ihe m ga-aza mgbe a bara m mba. Onye-nwe-anyị wee zaa m, sị, Dee ọhụ ahụ, meekwa ka o doo anya n’elu mbadamba, ka onye na-agụ ya wee gbaa ọsọ. N’ihi na ọhụ ahụ ka bụkwa maka oge a kara aka, ma n’ọgwụgwụ ya ọ ga-ekwu okwu, ọ gaghịkwa agha ụgha: ọbụna ma ọ bụrụ na o egbu oge, chere ya; n’ihi na ọ ga-abịa n’ezie, ọ gaghị egbu oge. Lee, mkpụrụ obi ya nke e buliri elu adịghị akwụ ọtọ n’ime ya: ma onye ezi omume ga-adị ndụ site n’okwukwe ya. Ee kwa, n’ihi na ọ na-emehie site na mmanya, ọ bụ nwoke dị nganga, ọ dịghịkwa anọ n’ụlọ, onye na-eme ka agụụ ya saa mbara dịka ala mmụọ, ọ dịkwa ka ọnwụ, a pụghịkwa imeju ya afọ; kama ọ na-achịkọtara onwe ya mba niile, na-akwakọbakwa onwe ya ndị mmadụ niile. Habakkuk 2:1–5.
Nnwale nke Habakkuk isi nke abụọ gosipụtara n’ụdị nnwale nke mmegharị nke puku narị otu na iri anọ na anọ, nke bidoro mgbe mmụọ ozi dị ike nke Mkpughe isi nke iri na asatọ si n’eluigwe rịdata na Septemba 11, 2001. Mgbe ahụ esemokwu malitere n’etiti ndị guzoro n’elu ntọala nke Adventism nke e gosipụtara n’elu chaatị ndị ọsụ ụzọ nke 1843, na ndị ahụ bụ ndị, n’ime Habakkuk, “site n’mmanya” mehiere iwu, ndị bụkwa “ndị aṅụrụma” nke Joel, ndị ahụ mesịrị “tetara,” naanị ka e wee bepụ “mmanya ọhụrụ” n’ọnụ ha.
Okwu Hibru a sụgharịrị “abara mba” n’amaokwu nke mbụ pụtara “rụrịtara ụka na”. E gosipụtara arụmụka e nyere ndị nche Millerite n’elu chaatị ndị ọsụ ụzọ nke 1843, bụ nke e mepụtara n’ọnwa Mee nke 1842 n’ime mmezu nke amaokwu ndị a. Otu ìgwè ndị biri site n’okwukwe ha nọ n’esemokwu banyere ozi eziokwu amụma nke dị ugbu a maka oge ahụ, ya na ìgwè ọzọ nke mehiere site n’anya-vịn. Ndị ahụ bụ ndị aṅụrụma nke Joel, ndị na-eteta hụ na e bipụla mmanya ahụ, nke bụ akara nke ozizi, n’ọnụ ha. Ha bụ ndị aṅụrụma nke Ifrem nke Aịsaịa, ndị na-achị Jerusalem ma ghara inwe ike ịghọta akwụkwọ ahụ nke e mechiri emechi.
Ahụhụ ga-adịrị okpueze nke nganga, ndị mmanya nke Ifrem, ndị ịma mma ha dị ebube bụ ifuru na-agwụ agwụ, ndị nọ n’elu isi ndagwurugwu ndị bara ụba nke ndị mmanya meriri! Lee, Onyenwe anyị nwere otu onye dị ike ma sie ike, onye dị ka oke ifufe nke akụ mmiri ígwè na oké ifufe mbibi, dị ka idei mmiri nke mmiri dị ike na-ejubiga ókè, ga-eji aka tụba ya n’ala. Okpueze nke nganga, ndị mmanya nke Ifrem, ka a ga-azọpịa n’okpuru ụkwụ.... Kwụsịnụ onwe unu, juokwanụ anya; tienụ mkpu, bekwanụ ákwá: ha ṅụbigara mmanya ókè, ma ọ bụghị n’ihi mmanya; ha na-ama jijiji, ma ọ bụghị n’ihi ihe ọṅụṅụ siri ike.... Ya mere nụrụnụ okwu nke Onyenwe anyị, unu ndị na-akwa emo, ndị na-achị ndị a nọ na Jerusalem. N’ihi na Onyenwe anyị awụsawo n’elu unu mmụọ nke nnukwu ụra, O mechikwokwa anya unu: ndị amụma na ndị isi unu, ndị ọhụ ụzọ, ka O kpuchiworo. Ma ọhụụ nke ihe nile aghọwo nye unu dịka okwu nke akwụkwọ a kara akara, nke ndị mmadụ na-enyefe onye mụtara akwụkwọ, na-asị, Biko, gụọ nke a: ọ sị, Apụghị m; n’ihi na e kara ya akara: E nyefekwakwa akwụkwọ ahụ n’aka onye na-amaghị akwụkwọ, na-asị, Biko, gụọ nke a: ọ sị, Amaghị m akwụkwọ. Aịzaya 28:1–3, 14; 29:9–12.
Arụmụka nke Habakuk n’etiti ndị aṅụrụma nke Ifrem na ndị na-eje ije site n’okwukwe n’Okwu amụma nke Chineke ka a kọwara kpọmkwem dị ka arụmụka banyere usoro ziri ezi megide usoro na-ezighị ezi n’ịgba-ama-ama Aịzaya, n’ihi na Aịzaya na-akọwa na ọ bụ usoro nke “ahịrị n’elu ahịrị” na-eme ka ndị aṅụrụma sụọ ngọngọ ma banye n’ọgbụgba-ndụ nke ọnwụ.
Ma ha onwe-ha eziewokwa n’ụzọ n’ihi mmanya, sitekwa n’ihe-ọṅụṅụ siri ike ha ahapụwo ụzọ; onye-nchu-àjà na onye-amụma eziewo n’ihi ihe-ọṅụṅụ siri ike, mmanya elowowo ha, ha ahapụwo ụzọ n’ihi ihe-ọṅụṅụ siri ike; ha na-ehie ụzọ n’ọhụ, ha na-asọ ngọngọ n’ikpe. N’ihi na tebụl niile jupụtara n’ọgbọgbọ na unyi, nke mere na ọ dịghị ebe dị ọcha. Ònye ka ọ ga-akụziri ihe ọmụma? Ònye kwa ka ọ ga-eme ka ọ ghọta ozizi? Ọ bụ ndị a kwụsịrị ara ehi, ndị a dọpụtara n’ara? N’ihi na iwu ga-adịkwasị iwu, iwu n’elu iwu; ahịrị n’elu ahịrị, ahịrị n’elu ahịrị; ebe a ntakịrị, ebe ahụ ntakịrị: N’ihi na ọ ga-eji egbugbere ọnụ nsụgharị-okwu na asụsụ ọzọ gwa ndị a okwu. Ndị ọ sịrị ha, Nke a bụ izu-ike nke unu ga-eji mee ka onye ike gwụrụ zuo ike; nke a kwa bụ ume ọhụrụ: ma ha achọghị ịnụ. Ma okwu Jehova ghọrọ ha iwu n’elu iwu, iwu n’elu iwu; ahịrị n’elu ahịrị, ahịrị n’elu ahịrị; ebe a ntakịrị, ebe ahụ ntakịrị; ka ha wee jee, daa azụ, gbajie, bụrụ ndị e tinyere n’ọnyà, ma jide ha. Ya mere nụrụnụ okwu Jehova, unu ndị ikom na-akwa emo, ndị na-achị ndị a nọ na Jerusalem. N’ihi na unu ekwuwo, Anyị emeela ọgbụgba-ndụ na ọnwụ, anyị na Sheol kwa enweela nkwekọrịta; mgbe ihe-otiti na-erubiga ókè ga-agabiga, ọ gaghị abịakwasị anyị: n’ihi na anyị emeela ụgha ebe mgbaba anyị, n’okpuru aghụghọ ka anyị zoro onwe anyị. Aịsaịa 28:7–15.
Mgbe ahụ, Aịzaịa kọwara ihe Chineke tinyere n’ime esemokwu Habakuk nke ga-eweta ikpe n’elu ndị aṅụrụma, ma ọ bụ nkume ntọala ahụ, “oge asaa” nke Levitikọs iri abụọ na isii, nke bụ amụma oge mbụ Gebriel na ndị mmụọ ozi duru William Miller ịghọta.
Ya mere, otu a ka Onye-nweanyị Jehova kwuru, Lee, ana M etinye na Zayọn nkume ịbụ ntọala, nkume a nwalere anwa, nkume nkuku dị oké ọnụ ahịa, ntọala siri ike: onye kweere agaghị eme ọsọ ọsọ. Ikpe kwa ka M ga-eji eriri tụọ, ezi omume kwa ka M ga-eji ụdọ plọm tụọ: akụ mmiri igwe ga-ekpochapụ ebe mgbaba nke ụgha, mmiri ga-ejukwa ebe izo ezo. Ọgbụgba ndụ unu na ọnwụ ka a ga-emebi, nkwekọrịta unu na hel agaghịkwa eguzo; mgbe ihe otiti na-ejubiga ókè ga-agabiga, mgbe ahụ unu ga-azọpịa n’okpuru ya. Aịsaịa 28:16–18.
N’oge na-adịghị anya mgbe Onyenwe anyị duru ndị Ya laghachi n’ụzọ ochie, malite n’ụbọchị Septemba 11, 2001, e nwere otu ìgwè ndị sonyere n’ime mmegharị ahụ kpebiri na ụmụ ahụhụ anọ nke Joel nọchiri anya Alakụba nke Ahụhụ nke atọ. Mgbe e meghere ndị Chineke nọ n’ọgbọ ikpeazụ ahụ usoro “ahịrị n’elu ahịrị,” a matara otu iwu isi nke amụma. Iwu ahụ bụ itinye amụma n’ọrụ ugboro atọ, ma ìgwè ahụ nke kpebiri na ọgbọ anọ nke Joel nọchiri anya Alakụba nke Ahụhụ nke atọ, ji njehie tinye iwu ahụ nke itinye amụma n’ọrụ ugboro atọ iji kwado itinye ya n’ọrụ nke ha nke na-ezighị ezi.
Mgbe ahụ, n’oge afọ 2014, e kwere ka Setan bata n’ime mmegharị a site n’usoro omume “woke” nke ndị mmekọahụ nwoke na nwoke, nke si na Great Britain na Australia pụta, bụ nke dabeere mwakpo ya n’elu nkọwa ụgha banyere akụkọ ihe mere eme nke e gosiri na Daniel isi nke iri na otu, amaokwu nke mbụ ruo nke iri na ise. Ndị ndu na-akwado mmekọahụ nwoke na nwoke ndị batara n’ime mmegharị a ma wakpoo ya, n’ikpeazụ kwusiri ike na Adventism kwesịrị ịrịọ pope nke Rome mgbaghara, n’ihi na, dịka ha siri kwuo, o boro onye iro Kraịst, ya bụ, pope nke Rome, ebubo ụgha. Ebumnobi nke mwakpo a bụ igbu mmegharị ahụ, ma n’isi ya, ime ka e nwee mgbagwoju anya n’elu kpọmkwem akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ (Daniel 11:1–15) ebe e ji amata “ndị ohi nke ndị gị.”
Esemokwu ndị a niile bụ mgbalị Setan mere iji mebie nghọta nke akara nke Rom onye popu. Dị ka onye kacha amamihe n’etiti ndị mmadụ niile biri ndụ kwuru, ọ dịghị ihe ọhụrụ dị n’okpuru anyanwụ. Taa, esemokwu ahụ dabere ọzọ n’ịmata Rom, nke e sere dịka “ndị ohi nke ndị gị.” Nkọwa ọhụrụ ahụ nke onwe onye na-ekwu na “ndị ohi nke ndị gị” bụ United States, ma n’ime ime nke a, o doro anya na ha amaghị na nke a bụ otu esemokwu ahụ kpọmkwem dịka esemokwu mbụ nke dị n’etiti ndị Millerite na ndị Protestant, nakwa ilu ochie a na-akọ na ọ bụ onye odee narị afọ nke iri na isii, John Heywood, kwuru, nke na-asị, “Ọ dịghị onye kpuru ìsì dịka ndị na-achọghị ịhụ.” Ụdị ọzọ nke ahịrịokwu ya bụ, “Ọ dịghị onye ntị chiri dịka ndị na-achọghị ịnụ.” O yikarịrị ka ọtụtụ ndị amaghị na a na-akọ ahịrịokwu a na ọ bụ Heywood kwuru ya, ma ọ bụkwa na ha aghọtaghị na ahịrịokwu Heywood sitere n’Akwụkwọ Nsọ, n’ebe ndị dị ka nke a hụrụ n’akwụkwọ Jeremiah na Isaiah, nke Jizọs kwughachiri na Agba Ọhụrụ.
Ugbu a, nụ nke a, unu ndị nzuzu na ndị enweghị nghọta; ndị nwere anya ma ha anaghị ahụ ụzọ; ndị nwere ntị ma ha anaghị anụ ihe. Jeremaya 5:21.
Ndị “ajọ” nke Daniel na “amaghị ihe” nke Matiu bụ ndị na-adịghị aghọta “mmụba nke ihe ọmụma” ahụ. Mmụba nke ihe ọmụma ahụ n’afọ 1989 bụ, n’isi okwu, ịmata na amaokwu isii ikpeazụ nke Daniel isi nke iri na otu na-egosi mbilite ikpeazụ na ọdịda nke ike papal, ma ọ bụ, dịka m kpọrọ ya, Rom nke Oge A. Amaokwu ndị ahụ na-akọwapụta United States, ma naanị mmekọrịta United States na ike papal ahụ. A na-eme ka ndị “ajọ” na ndị “amaghị ihe” pụta iche n’ebe ndị “amamihe” nọ, ndị amamihe nke ụbọchị ikpeazụ nwekwara nghọta banyere mmụba nke ihe ọmụma ahụ n’afọ 1989. Ndị amaghị ihe bụ ndị nwere anya ma ha anaghị ahụ ụzọ, ndị nwekwara ntị ma ha anaghị anụ ihe.
Anụkwara m olu nke Onyenwe anyị, na-asị, Ònye ka M ga-ezi, ònyekwa ga-aga n’ihi anyị? M wee sị, Lee m; ziga m. O wee sị, Gaa, gwa ndị a, Nụnụ n’ezie, ma unu aghọtakwala; hụnụ n’ezie, ma unu aghọtaghị. Mee ka obi nke ndị a maa abụba, meekwa ka ntị ha dị arọ, mechiekwa anya ha; ka ha ghara iji anya ha hụ, ma jiri ntị ha nụ, ma jiri obi ha ghọta, ma laghachi, ka a gwọọ ha. Aịsaịa 6:8–10.
Ndị a na-agwa okwu na Aịsaịa isi nke isii, bụ ndị na-ekwupụta na ha nọ n’ozi “eziokwu ugbu a” nke bịara n’ụbọchị Septemba 11, 2001, n’ihi na Aịsaịa isii na-akọwa akụkụ ahụ dị ka nke na-eme mgbe “ụwa jupụtara n’ebube nke Onyenwe anyị.” E mere ka ụwa nwee ìhè site n’ebube Chineke mgbe mmụọ ozi nke Mkpughe iri na asatọ siri n’eluigwe rịdata, mgbe a tụdara nnukwu ụlọ nile nke New York City n’ala site n’imetụ aka sitere n’aka Chineke.
N’afọ eze Uzaya nwụrụ ka m hụrụkwa Onyenweanyị ka Ọ nọ ọdụ n’ocheeze, dị elu ma ewelie Ya elu, uwe-Ya na-adọkpụ jupụtara n’ụlọ nsọ. N’elu Ya ka ndị serafim guzo: onye ọ bụla nwere nku isii; o jiri abụọ kpuchie ihu ya, jiri abụọ kpuchie ụkwụ ya, jiri abụọkwa feegharị efegharị. Otu wee kpọkuo ibe ya, sị, Nsọ, nsọ, nsọ, ka Jehova nke ndị agha dị: ụwa nile jupụtara n’ebube Ya. Ogidi ọnụ ụzọ ahụ wee maa jijiji n’olu onye ahụ kpọrọ nkụ, ụlọ ahụ wee jupụta n’anwụrụ ọkụ. Aịzaya 6:1–4.
Nwanneanyị White jikọtara nkwusa nke mmụọ ozi ahụ na ihe omume nke na-egosi mgbe mmụọ ozi ahụ nke Mkpughe isi nke iri na asatọ ga-eji ebube ya jupụta ụwa.
“Mgbe Chineke na-achọ izipu Aịzaịa ka o were ozi gaa n’ebe ndị Ya nọ, O buru ụzọ kwe ka onye-amụma ahụ lee n’ọhụụ anya banye n’Ebe Kasị Nsọ dị n’ime ebe nsọ ahụ. Na mberede, ọnụ ụzọ ámá na ákwà-nkebi nke dị n’ime ụlọ nsọ ahụ yiri ka e welitere ha elu ma ọ bụ dọpụ ha n’azụ, e wee kwe ya ka o leba anya n’ime, n’ebe ahụ kasị nsọ, ebe ọbụna ụkwụ onye-amụma ahụ agaghị aba. N’ihu ya, ọhụụ banyere Jehova ka e mere ka ọ hụ, ka Ọ nọ ọdụ n’ocheeze dị elu ma e buliri ya elu, ebe uwe ebube Ya jupụtara ụlọ nsọ ahụ. Gburugburu ocheeze ahụ ka ndị serafim nọ, dị ka ndị nche gburugburu Eze ukwu ahụ, ha na-enwukwa ebube ahụ nke gbara ha gburugburu. Ka abụ ha nke otuto na-ada ụda n’olu miri emi nke ife ofufe, ogidi ndị nke ọnụ ụzọ ámá ahụ mara jijiji, dị ka a ga-asị na ala ọma jijiji kpaliri ha. Site n’egbugbere ọnụ ndị mmehie emerụghị emerụ, ndị mmụọ ozi ndị a wụsara otuto Chineke. ‘Nsọ, nsọ, nsọ, bụ Onyenwe anyị nke usuu ndị agha,’ ka ha tiri mkpu; ‘ụwa nile jupụtara n’ebube Ya.’ [Lee Aịzaịa 6:1–8.]”
“Ndị serafim ndị gbara ocheeze ahụ gburugburu juputara n’ịtụ egwu nsọ nke ukwuu ka ha na-ele ebube Chineke anya, nke mere na ha adịghị ọbụna otu ntabi anya ele onwe ha anya n’ịmasị onwe ha. Otuto ha bụ nke Onyenwe ndị agha. Ka ha na-ele n’ọdịnihu anya, mgbe ụwa dum ga-eju n’ebube Ya, a na-ekwughachi abụ mmeri ahụ site n’otu gaa n’aka nke ọzọ n’ukwe dị ụtọ, ‘Nsọ, nsọ, nsọ, bụ Onyenwe ndị agha.’” Gospel Workers, 21.
Aịsaịa, dịka onye na-anọchi anya ndị nke Chineke n’oge akara ahụ nke malitere na Septemba 11, 2001, natara ozi iji buru gaa n’ebe otu ndị mmadụ nọ ndị nwere anya, ma ha ahọpụtaghị ịhụ, ma nwekwaa ntị, ma ha ahọpụtaghị ịnụ ihe. Jisọs, dịka Alfa na Omega, na-egosi njedebe nke oge akara nke narị puku iri anọ na anọ ahụ, n’ịtụnyere ya na mmalite ya. N’ọgwụgwụ ya a ga-enwekwa ọzọ onye ozi Aịsaịa na-anọchi anya ya, onye ga-eburu otu ndị mmadụ ozi, bụ ndị na-ahọrọ ịghara ịhụ na ịnụ. Ozi ahụ ga-eweta ikpeazụ nsachapụ nke narị puku iri anọ na anọ ahụ. Ozi ahụ bụ okwu nile nke Eziokwu, nke a na-ebute site n’aka àmà amụma nke Chineke. Àmà amụma ahụ bụ “ọhụụ” ahụ nke a na-eme ka o guzosie ike site n’ike ahụ e ji “ndị ohi nke ndị gị” nọchianya.
N’isiokwu na-esonụ anyị ga-ewere nke ọ bụla n’ime esemokwu ndị a ma dọkwasị ha n’elu ibe ha n’ụzọ ahịrị-n’elu-ahịrị. Ahịrị ndị Millerite, ahịrị Smith na White, ahịrị “daily”, ahịrị “eze nke ugwu” n’afọ 1989, ahịrị ụmụ ahụhụ nke Joel na esemokwu dị ugbu a. Esemokwu isii ochie, ndị, mgbe a na-ele ha n’ụzọ ahịrị-n’elu-ahịrị, na-akwado nke ọma eziokwu nke esemokwu mbụ ahụ nke a na-anọchi anya ya n’elu chaatị ndị ọsụ ụzọ nke 1843. Eziokwu ahụ bụ na Rom bụ “ndị na-apụnara ndị gị ihe”, ndị na-ebuli onwe ha elu, ndị na-adakwa, ma na-eme ka ọhụụ ahụ guzosie ike.
“Ahụwo m na aka Onyenwe anyị duziri eserese 1843 ahụ, nakwa na a gaghị agbanwe ya; na ọnụ ọgụgụ ndị ahụ dị ka Ọ chọrọ ka ha dị; na aka Ya dịkwasịrị ya ma zoo njehie dị n’ime ụfọdụ n’ime ọnụ ọgụgụ ndị ahụ, nke mere na ọ dịghị onye pụrụ ịhụ ya, ruo mgbe ewepụrụ aka Ya.” Early Writings, 74.
Ịjụ eziokwu ndị dị n’elu chart ahụ bụ n’otu oge ahụ ịjụ ikike nke Mmụọ nke Amụma, ma chart ahụ na-egosi na ọ bụ Rome, ọ bụghị United States, na-eme ka “ọhụhụ” ahụ guzosie ike, nke bụ ọhụụ ahụ Solomọn na-akụziri anyị na, ma ọ bụrụ na “ọhụụ” ahụ adịghị, ndị Chineke ga-ala n’iyi.
“Setan na-adịgide adịgide na-etinye ihe ụgha n’ọnọdụ eziokwu—iji duga ndị mmadụ pụọ n’eziokwu. Aghụghọ ikpeazụ nke Setan ga-abụ ime ka àmà nke Mmụọ nke Chineke ghara inwe ike ọ bụla. ‘Ebe ọhụụ na-adịghị, ndị mmadụ na-ala n’iyi’ (Ilu 29:18). Setan ga-eji amamihe aghụghọ rụọ ọrụ, n’ụzọ dị iche iche na site n’aka ndị ọrụ dị iche iche, iji mebie ntụkwasị obi nke ndị fọdụrụnụ nke Chineke nwere n’àmà eziokwu ahụ.”
“A ga-ebunye ụdị ịkpọasị megide Àmà ndị ahụ nke sitere n’aka Setan. Ọrụ Setan ga-abụ ime ka okwukwe nke ụka dị n’ime ha maa jijiji, n’ihi nke a: Setan agaghị enwe ụzọ doro anya otu a isi webata aghụghọ ya ma kee mkpụrụobi n’ime nduhie ya, ma ọ bụrụ na a na-aṅa ntị n’ịdọ aka ná ntị, na ịba mba, na ndụmọdụ nke Mmụọ nke Chineke.” Selected Messages, book 1, 48.
“Onye na-ahụ ihe dị n’okpuru ihe na-apụta n’èzí, onye na-agụkwa obi mmadụ nile, na-ekwu banyere ndị ahụ natara nnukwu ìhè, sị: ‘Ha anaghị ahụhụ ma ọ bụ ju anya n’ihi ọnọdụ omume ọma na nke ime mmụọ ha.’ Ee, ha ahọrọwo ụzọ nke onwe ha, mkpụrụobi ha nwekwara mmasị n’ihe arụ ha. Mụ onwe M ga-ahọrọkwa aghụghọ ha, M ga-emekwa ka ihe ndị ha na-atụ egwu bịakwasị ha; n’ihi na mgbe M kpọrọ, ọ dịghị onye zara; mgbe M kwuru okwu, ha egeghị ntị: kama ha mere ihe ọjọọ n’ihu Anya M, ha họrọkwa ihe ahụ nke na-atọghị M ụtọ.’ ‘Chineke ga-ezigakwa ha aghụghọ dị ike, ka ha wee kwere ụgha,’ n’ihi na ha anabataghị ịhụnanya nke eziokwu ahụ, ka e wee zọpụta ha,’ ‘kama ha nwere mmasị n’ajọ omume.’ Aịzaya 66:3, 4; 2 Tesalonaịka 2:11, 10, 12.
“Onye Ozizi nke eluigwe jụrụ, sị: ‘Òlee aghụghọ ka ukwuu nke pụrụ ịrafu uche karịa ime ka mmadụ chee na ị na-ewu ụlọ n’elu ntọala ziri ezi nakwa na Chineke na-anabata ọrụ gị, ebe n’eziokwu ị na-eme ọtụtụ ihe dịka amamihe ndọrọndọrọ nke ụwa si dị ma na-emehie megide Jehova? Ewoo, ọ bụ nnukwu aghụghọ, nduhie na-adọrọ adọrọ, nke na-achịkwa uche mgbe ndị mmadụ ndị marala eziokwu n’otu oge gara aga na-emehie site n’ịtụ ụdị nke nsọpụrụ Chineke dịka mmụọ na ike ya; mgbe ha na-eche na ha bara ọgaranya ma baa ụba n’ihe onwunwe ma ọ dịghị ihe ha na-achọ, ebe n’eziokwu ha na-achọ ihe niile.’” Testimonies, olu nke 8, 249, 250.