A na-emepe “Mkpughe nke Jisọs Kraịst” nye ndị Chineke mgbe “oge ahụ eruwo nso.” A na-enye ozi ịdọ aka ná ntị ikpeazụ nye ụmụ mmadụ ozugbo tupu mmechi nke oge nnwale mmadụ, a na-anọchitekwa ozi ikpeazụ ahụ n’ọtụtụ ahịrị amụma dị n’Akwụkwọ Nsọ. N’Mkpughe isi nke iri na anọ, a na-anọchi anya ozi ịdọ aka ná ntị ikpeazụ ahụ site n’aka ndị mmụọ ozi atọ.

M wee hụ̀rụ mmụọ-ozi ọzọ ka ọ na-efe n’etiti eluigwe, nwere oziọma ebighị ebi ka o zieere ndị bi n’elu ụwa, na mba ọ bụla, na ebo ọ bụla, na asụsụ ọ bụla, na ndị mmadụ ọ bụla, na-ekwu n’oké olu sị, Tụọnụ Chineke egwu, nyekwanụ ya otuto; n’ihi na oge ikpe ya abịawo: kpọọkwanụ isiala nye onye ahụ mere eluigwe, na ụwa, na oké osimiri, na isi iyi nke mmiri.

Mmụọ-ozi ọzọ sochiri, na-asị, Babilọn adaala, adaala, obodo ukwu ahụ, n’ihi na o mere ka mba niile ṅụọ mmanya nke ọnụma nke ịkwa iko ya.

Mmụọ-ozi nke atọ wee soro ha, na-ekwu n’olu ukwu, Ọ bụrụ na onye ọ bụla ekpee anụ ọhịa ahụ na onyinyo ya ekpere, ma nata akara ya n’egedege ihu ya, ma ọ bụ n’aka ya, onye ahụ ga-aṅụkwa mmanya nke ọnụma Chineke, nke a wụsara na-enweghị ngwakọta n’ime iko nke iwe ya; a ga-akpagbu ya kwa n’ọkụ na nkume-ọgụ, n’ihu ndị mmụọ-ozi dị nsọ, na n’ihu Nwa Atụrụ ahụ: anwụrụ ọkụ nke ahụhụ ha na-arịgo ruo mgbe ebighị ebi ebi: ha enweghịkwa izu ike ehihie ma ọ bụ abalị, ndị na-ekpe anụ ọhịa ahụ na onyinyo ya ekpere, na onye ọ bụla na-anata akara aha ya. N’ebe a ka ndidi nke ndị nsọ dị: n’ebe a ka ndị ahụ nọ, ndị na-edebe iwu Chineke, na okwukwe Jisọs. Mkpughe 14:6–12.

N’isi nke iri na asatọ nke Mkpughe, otu ozi ahụ kpọmkwem na-ekwusa ọdịda Babilọn.

Mgbe ihe ndị a gasịrị, ahụrụ m mmụọ-ozi ọzọ ka o si n’eluigwe na-abịa, onye nwere ike dị ukwuu; ebube ya wee mee ka ụwa mụọ ìhè. O wee tie mkpu n’ike, n’olu siri ike, sị: Babilọn ukwu ahụ adaala, adaala, ọ ghọwokwa ebe obibi ndị mmụọ ọjọọ, na ebe nchekwa nke mmụọ ọ bụla rụrụ arụ, na ọnụ ụlọ nke nnụnụ ọ bụla na-adịghị ọcha, nke a na-asọ oyi. N’ihi na mba niile aṅụwo mmanya nke iwe nke ịkwa iko ya, ndị eze nke ụwa so ya kwaa iko, ndị ahịa nke ụwa esitewokwa n’ụbara nke ihe ụtọ ya baa ọgaranya. Anụrụ mkwa olu ọzọ si n’eluigwe, na-asị: Sitenụ n’ime ya pụta, unu ndị m, ka unu ghara isonyere nmehie ya, ka unu ghara ịnara n’ihe otiti ya. N’ihi na mmehie ya eruola eluigwe, Chineke echetakwala ajọ omume ya. Nkpughe 18:1–5.

Ahịrị amụma nke akụkọ ihe mere eme, ma ọ bụ ka anyị nwere ike ikwu ya, usoro ihe omume nke mmụọ ozi ahụ nke na-eme ka ụwa mụta ìhè site n’ebube ya n’isi nke iri na asatọ na-anọchi anya ihe omume ndị na-eduga n’imechi ikpe, n’imechi oge amara, na ọrịa asaa ikpeazụ ahụ. Akụkọ ihe mere eme amụma nke a na-anọchi anya n’isi nke iri na asatọ na-agba “n’akụkụ” ahịrị akụkọ ihe mere eme amụma nke ndị mmụọ ozi atọ nke isi nke iri na anọ na-anọchi anya.

“Chineke enyewo ozi nke Mkpughe 14 ọnọdụ ha n’usoro amụma, ọrụ ha agaghịkwa akwụsị ruo na ngwụcha akụkọ ụwa a. Ozi mmụọ ozi mbụ na nke abụọ ka bụ eziokwu maka oge a, ha ga-agakwa n’akụkụ nke a na-eso. Mmụọ ozi nke atọ ji olu ukwu kpọsaa ịdọ aka ná ntị ya. ‘Mgbe ihe ndị a gasịrị,’ ka Jọn kwuru, ‘ahụrụ m mmụọ ozi ọzọ ka ọ na-abịa ala site n’eluigwe, onye nwere ike dị ukwuu, e wee mee ka ụwa nwuo n’ìhè nke ebube ya.’ N’ime ìhè a, a jikọtara ìhè nke ozi atọ ahụ niile.” The 1888 Materials, 803, 804.

Ndị mmụọ ozi atọ nke isi nke iri na anọ, ndị na-efe n’etiti eluigwe, na-anọchi anya ozi nke ụwa nile nke na-ejedebe na akara nke anụ ọhịa ahụ na mmechi nke oge amara. N’isi nke iri na asatọ, e ji ebube nke mmụọ ozi ahụ mee ka ụwa dum nwe ìhè; ozi ya kwa na-ejedebekwa na mmechi nke oge amara.

Ozi nke e ji ndị mmụọ ozi atọ nọchianya ya n’isi nke iri na anọ, nke a na-anọchikwa anya ya site n’aka mmụọ ozi ahụ nke na-arịdata n’isi nke iri na asatọ, bụ ihe osise abụọ nke otu ozi ịdọ aka ná ntị ahụ. Ọ dịghị ihe ọ bụla na-adịghị mkpa n’ime Bible, ọ dịghịkwa ihe a tụfuru efu. Eziokwu ahụ bụ na Jọn kọwara otu ozi ahụ n’onwe ya ihe karịrị otu ugboro bụ nkwụsi ike n’elu ịdị mkpa nke ozi ahụ, ma ọ na-egosikwa ụzọ Chineke si akụzi ihe, nke bụ iwu Akwụkwọ Nsọ a na-akpọ “megharịa ma gbasaa.” Ịchịkọkọta ahịrị abụọ nke akụkọ amụma na-ekpughe eziokwu ndị a na-agaghị amata n’ime nke ọ bụla n’ime ahịrị ndị ahụ ma ọ bụrụ na e leba ya anya iche na nke ọzọ. Taa, ọ bụrụ na ị kpọbata ndị àmà abụọ banyere otu ihe omume n’ụlọikpe ka ha gbaa akaebe, o nwere ike ịdị mfe ka ha nye akụkọ na-emegiderịta onwe ha dabere n’echiche ndọrọ ndọrọ ọchịchị ha ma ọ bụ n’echiche mmekọrịta mmadụ na ibe ya ha. Nke a abụghị otú ọ dị n’ihe gbasara ndị àmà nke Bible; ha na-ekwenyekarị mgbe niile, ma ọ bụrụ na o yie gị ka ha anaghị ekweta, mgbe ahụ ị na-ele ihe ụfọdụ anya n’ụzọ na-ezighi ezi.

Ihe atụ abụọ ahụ anyị na-atụle bụ otu ozi ịdọ aka ná ntị ahụ nke akwụkwọ Malakaị na-anọchi anya ya dịka nlọghachi nke Ịlaịja onye amụma. Ozi atọ ahụ nile na-abịa tupu mmechi nke oge amara—n’ihi na ozi ịdọ aka ná ntị dị n’ime ahịrị amụma atọ ahụ abụghị naanị na e nyere ya tupu mmechi nke oge amara, kama mmechi nke oge amara n’onwe ya bụ isi ebe a na-atụ aka, isiokwu n’ezie, nke ozi ịdọ aka ná ntị nke ọ bụla n’ime ha. N’eziokwu, ọ bụrụ na amụma ọ bụla na-ekwusa ma ọ bụ na-egosi ozi ịdọ aka ná ntị ọ bụla, ọ bụ otu ịdọ aka ná ntị ahụ dị ka nke Mkpughe iri na anọ, iri na asatọ, na amụma Ịlaịja nke Malakaị.

A ga-egosi n’ụzọ dị mfe na ahịrị amụma atọ ndị a na-agba n’otu ụzọ n’otu. N’agbanyeghị nke a, e nwere isi mmalite abụọ bụ isi nke ọmụma n’amụma nke Akwụkwọ Nsọ. Otu bụ njirimara nke usoro ihe ndị ga-emepe n’oge ngwụcha ụwa. Isi mmalite nke ọzọ nke ọmụma bụ ihe atụ nke ọrụ ndị amụma, nke jikọtara ya na ozi na-akọwapụta ihe omume ndị ga-eme n’ọdịnihu.

E nwere iwu abụọ kwesịrị ịtụle n’ihe metụtara echiche ndị a. Nke mbụ bụ na ndị amụma niile na-ekwu banyere ọgwụgwụ ụwa, nke bụ ebe oge ebere na-emechi.

“Onye ọ bụla n’ime ndị amụma oge ochie kwuru okwu ntakịrị maka oge nke ha karịa maka oge anyị, nke mere na amụma ha ka dị irè nye anyị. ‘Ugbu a ihe ndị a niile mere ha dịka ihe atụ: e dekwara ha maka ịdọ aka ná ntị anyị, ndị ọgwụgwụ nke ụwa bịakwutere.’ 1 Ndị Kọrịnt 10:11. ‘Ọ bụghị nye onwe ha, kama nye anyị ka ha ji eje ozi n’ihe ndị ahụ, nke a na-akọrọ unu ugbu a site n’aka ndị kwusara unu ozi ọma site na Mmụọ Nsọ e si n’eluigwe zitere; ihe ndị ahụ ka ndị mmụọ ozi na-achọ ilebanye anya n’ime ha.’ 1 Pita 1:12....”

“Akwụkwọ Nsọ achịkọtala ma kekọtakwa akụnụba ya ọnụ maka ọgbọ ikpeazụ a. Ihe omume ukwu niile na ọrụ nile dị nsọ nke akụkọ ihe mere eme nke Agba Ochie abụwo, ma na-aga n’ihu ịbụ, ihe na-emegharị onwe ha n’ime ụka n’ụbọchị ikpeazụ ndị a.” Selected Messages, book 3, 338, 339.

Ozi niile nke amụma dị n’Akwụkwọ Nsọ “na-arụ ọrụ maka anyị” “ndị ọgwụgwụ nke ụwa bịakwasịrị.” Iwu ahụ, ya na iwu ọzọ nke na-achọpụta “ihe” Mmụọ Nsọ “kpụziri,” “ma n’inye amụma ahụ nakwa” kwa “n’ihe omume ndị a kọwara,” na-agbakwunye ike n’ọrụ nkwupụta ahụ na ihe omume amụma ndị dị ná mmalite nke otu amụma na-anọchi anya ma na-agba ọsọ n’usoro kwekọrọ na ihe omume amụma ndị dị ná njedebe nke amụma ọ bụla e nyere.

“Ọ dị mkpa ka e nwee ọmụmụ ka nso karịa nke Okwu Chineke; ọkachasị, a ga-enye Daniel na Mkpughe nlebara anya karịa mgbe ọ bụla ọzọ n’akụkọ ihe mere eme nke ọrụ anyị. Anyị pụrụ inwe ihe pere mpe anyị ga-ekwu n’ụfọdụ ahịrịokwu, banyere ike Rom na ọchịchị popu; ma anyị kwesịrị ịkpọ uche gaa n’ihe ndị amụma na ndịozi dere n’okpuru mkpali nke Mmụọ Nsọ nke Chineke. Mmụọ Nsọ emewo ka ihe niile dị n’usoro, ma n’inye amụma ahụ ma n’ihe omume ndị a kọwara, iji kụziere na a ga-eme ka onyeọrụ mmadụ ghara ịdị n’ihu anya, zoro ezo n’ime Kraịst, nakwa na Onyenweanyị Chineke nke eluigwe na iwu Ya ka a ga-ebuli elu. Gụọ akwụkwọ Daniel. Kpọpụta, isi n’isi, akụkọ ihe mere eme nke alaeze ndị ahụ e gosipụtara n’ebe ahụ.” Testimonies to Ministers, 112.

“Mụọ Nsọ ewerela otú dị otu a hazie ihe nile, ma n’inye amụma ahụ ma n’ihe omume ndị e gosipụtara.” N’“inye amụma ahụ na n’ihe omume ndị e gosipụtara,” “ihe nile” ka “Mụọ Nsọ” “haziri otú dị otu a” nke na a ga-amata ma “inye amụma ahụ” ma “ihe omume ndị e gosipụtara” dịka ndị sitere n’ike mmụọ nsọ, ma tinye ha n’ihe atụ amụma nke njedebe ụwa.

E nyere Jọn amụma ahụ site n’aka Gebriel, a gwakwara ya ka o dee ya n’akwụkwọ ma ziga ya n’ụlọ-nsọ dị iche iche. N’oge ahụ, Rom nọ na-akpagbu ya; a chụgara ya n’ọpụpụ n’ụzọ ga-adakọ na ihe a ga-akpọ n’ụwa taa ebe nzuzo a na-ejide ndị mkpọrọ. N’akụkọ ihe mere eme ahụ, Jọn kewapụrụ n’ebe mmadụ nọ n’ụzọ yiri nke onye mkpọrọ ọ bụla nọ na Guantanamo Bay.

Jọn na-akọwa na ọhụụ ahụ mere mgbe ọ nọ na-efe ofufe n’Ụbọchị Izu Ike nke ụbọchị nke asaa, nke bụ Ụbọchị Onyenwe anyị.

N’ihi na Nwa nke mmadụ bụ Onyenwe ọbụna nke ụbọchị izuike. Matiu 12:8.

Mgbe ọ nọ na-ekpe ekpere n’ime Mmụọ, ọ nụrụ nnukwu olu n’azụ ya.

Mụ onwe m Jọn, onye bụkwa nwanne unu, na onye so unu n’ahụhụ mkpagbu, na n’alaeze ahụ, na n’idi-ndidi nke Jisọs Kraịst, nọ n’agwaetiti ahụ a na-akpọ Patmọs, n’ihi okwu Chineke, nakwa n’ihi àmà Jisọs Kraịst. Anọ m n’ime Mmụọ n’ụbọchị nke Onyenwe anyị, m wee nụ n’azụ m nnukwu olu, dị ka nke opi, Na-asị, Abụ m Alfa na Omega, onye mbụ na onye ikpeazụ: ma, Ihe ị na-ahụ, dee ya n’akwụkwọ, zigakwara ya n’ebe ụka asaa ndị dị n’Eshia nọ; n’Efesọs, na n’Smana, na n’Pegamọs, na n’Taịataịra, na n’Sadis, na n’Filadelfia, na n’Laodisia. Mkpughe 1:9–11.

Jọn, ihe gbara ya gburugburu na ọnọdụ ndị a kọwara banyere ya na-egosi ya dịka onye a na-akpagbu n’ihi ịbụ onye na-efe ofufe Sabat nke ụbọchị nke asaa, ma bụrụkwa onye a na-akpagbu n’ihi na ha kwenyere ma na Baịbụl ma na ihe odide Ellen White, nke bụ “àmà Jizọs.” Ọ na-anụ nnukwu olu n’azụ ya, nke o tụgharịrị ịhụ, ma n’ime ime nke a ọ na-anọchi anya onye Adventist nke Ụbọchị nke Asaa n’ọgwụgwụ ụwa, ndị na-anụ olu n’azụ ha na-asị, “nke a bụ ụzọ ahụ, jeenụ ije n’ime ya.”

Ahịrị amụma nile na-agakọ ọnụ n’otu n’ọgwụgwụ ụwa.

“N’Akwụkwọ Mkpughe ka akwụkwọ nile nke Akwụkwọ Nsọ na-ezukọta ma kwụsị.” Acts of the Apostles, 585.

Onye amụma ọ bụla nke na-anụ olu n’azụ ya, na-adakọtara na Jọn n’ihe atụ nke ndị Chineke n’ọgwụgwụ ụwa. Jọn nụrụ olu n’azụ ya nke nyere ya ntụziaka. Aịsaịa kwa nụrụ olu ntụziaka.

Ya mere Onyenwe anyị ga-echere, ka O wee meere unu amara; ya mere kwa, a ga-ebuli Ya elu, ka O wee meere unu ebere: n’ihi na Onyenwe anyị bụ Chineke nke ikpe ziri ezi: ndị a gọziri agọzi ka ha niile bụ ndị na-eche Ya.

N’ihi na ndị mmadụ ga-ebi na Zayọn n’ime Jerusalem: ị gaghị akụkwa ákwá ọzọ: ọ ga-emere gị ebere dị ukwuu n’olu nke mkpu ákwá gị; mgbe ọ nụrụ ya, ọ ga-aza gị. Ma ọ bụ ezie na Onyenwe anyị ga-enye unu achịcha nke mkpagbu, na mmiri nke nhụjuanya, ma agaghị ezokwa ndị nkụzi gị n’akụkụ ọzọ, kama anya gị ga-ahụ ndị nkụzi gị: Ntị gị ga-anụkwa okwu n’azụ gị, na-asị, Nke a bụ ụzọ, nwee ije n’ime ya, mgbe unu tụgharịrị n’aka nri, na mgbe unu tụgharịrị n’aka ekpe. Aịzaya 30:18–21.

Ndị fọdụrụnụ nke Chineke na-anụ olu n’azụ ha na-akọwapụta ụzọ ha kwesịrị isi jee. Ha ga-ekpebi mgbe ahụ ma ha ga-ege ntị ma ọ bụ ghara ige ntị. Ndị mmadụ Jọn na Aịzaya na-anọchi anya ha bụ ndị nọ na njedebe nke ụwa na-eche Onyenwe anyị ka Ọ na-egbu oge, Aịzaya na-emekwa ka anyị mara na Ọ na-egbu oge n’ihi na Ọ bụ Chineke nke ikpe. Site na mbido akụkọ ihe mere eme nke ndị Millerite n’afọ 1798 ruo na mmechi nke oge amara nye Adventism n’iwu ụbọchị Sọnde, Chineke na-emezu ikpe ahụ n’ụlọ nsọ nke eluigwe. Nkwa ahụ bụ na ndị na-eche Onyenwe anyị n’oge ikpe ga-abụ ndị a gọziri agọzi.

Ndị nke Chineke a na-agọzi n’ihi ichere ha, ka a na-anọchi anya ha site n’ụmụagbọghọ-amaghị nwoke ndị na-eche Nwoke-alụ nwanyị ọhụrụ n’ilu banyere ụmụagbọghọ-amaghị nwoke iri ahụ. Iri ha niile dara n’ụra, ma mgbe ahụ n’etiti abalị, nsogbu rutere nke kewara ụmụagbọghọ-amaghị nwoke ndị ahụ na-ehi ụra ụzọ abụọ. Otu òtù anụwo olu n’azụ ha ma tụgharịa ịhụ olu ahụ nke kuziri ha ụzọ ha ga-esi aga n’ihu, òtù nke ọzọ ajụkwaala ịtụgharị azụ ma nụ olu ahụ—n’agbanyeghị eziokwu ahụ bụ na ozi ahụ nke na-agba n’akwụkwọ Mkpughe dum bụ, “Onye nwere ntị, ya nụ ihe Mmụọ ahụ na-agwa ụka dị iche iche.”

“Ilu banyere ụmụ agbọghọ iri ahụ nke Matiu 25 na-egosikwa ahụmahụ nke ndị Adventist.” The Great Controversy, 393.

Jọn na-anọchi anya ndị Adventist ndị na-atụgharị azụ n’oge gara aga iji ghọta ọdịnihu. Mgbe ha “nụrụ okwu n’azụ” ha dịka Jọn nụrụ, okwu ahụ gụnyekwara ntụziaka e nyere n’akaebe Aịsaịa banyere otu ihe omume a kpọmkwem. Ntụziaka Aịsaịa bụ, “nke a bụ ụzọ ahụ, jeenu ije n’ime ya, mgbe unu tụgharịrị n’aka nri, na mgbe unu tụgharịrị n’aka ekpe.” Ụmụ agbọghọ amamihe dị na Daniel iri na abụọ na-aghọta mmụba nke ọmụma n’ọgwụgwụ ụwa, n’ihi na ha “agarawo ije n’ihu na n’azụ” n’Okwu ahụ iji ghọta ọmụma na-enye ndụ nke e kpughepụtarala akara ya.

Ma gị onwe gị, O Daniel, mechie okwu ndị a, kpuchie akwụkwọ ahụ akara, ruo mgbe oge ọgwụgwụ ga-abịa: ọtụtụ ga-agagharị ije n’ihu na azụ, ihe ọmụma ga-abakwa ụba. Daniel 12:4.

Ndị amụma anyị na-atụle nọchiri Anwụnta Ụbọchị Asaa n’akụkọ ihe mere eme ahụ ebe ikpe na-abịa n’ókè ngwụcha ya ma oge ebere mechie. Ndị a nọchiri anya ha dị ka ndị-amaghị ama nwere amamihe na-anụ olu n’azụ ha na-asị, nke a bụ ụzọ, jee ije n’ime ya; Ọ na-ekwekwa nkwa iduzi ha n’ụzọ ahụ mgbe ha tụgharịrị n’aka ekpe ma ọ bụ n’aka nri. “Ịgba ọsọ gaa n’ihu na azụ” dịka ndị-amaghị ama nwere amamihe si eme mgbe e kpughere akwụkwọ ahụ bụ ihe nnọchianya maka ọmụmụ Akwụkwọ Nsọ. Okike na-agwa anyị na, iji gbaa ọsọ, ị ga-amụta ibu ụzọ eje ije, ma àmà Aịsaịa na-ekwu na ọ bụrụ na i gee olu ahụ dị n’azụ gị ntị, Ọ ga-eduzi gị n’ịmụ Okwu Ya ma ị tụgharịa n’Agba Ochie (aka ekpe) ma ọ bụ n’Agba Ọhụrụ (aka nri). Mepee Akwụkwọ Nsọ, Ọ ga-eduzi gị site n’olu Ya. Ma n’ebe Anwụnta Ụbọchị Asaa nọ na njedebe ụwa, ọ pụtakwara na Ọ ga-eduzi gị mgbe i mepere Akwụkwọ Nsọ (aka ekpe) na mgbe i mepere Mmụọ nke Amụma (aka nri).

Ụzọ e si aga na-aghọkwu nke doro anya karịa mgbe a gbakwunyere àmà Jeremaịa.

Otú a ka Onye-nwe-anyị kwuru: Guzonu n’ụzọ dị iche iche, lezienụ anya, jụkwaa maka ụzọ ochie nile, ebe ụzọ ọma ahụ dị, jeenụ ije n’ime ya, unu ga-ahụkwa izu-ike maka mkpụrụ obi unu. Ma ha sịrị, Anyị agaghị eje ije n’ime ya. Ọzọkwa, edobere m ndị nche n’elu unu, sị, Nụrụnụ olu opi ahụ. Ma ha sịrị, Anyị agaghị anụ.

Ya mere, nụrụ, unu mba dị iche iche, ma mara, Ogbakọ, ihe dị n’etiti ha. Nụrụ, O ụwa: lee, aga m ewetara ndị a ihe ọjọọ, ya bụ mkpụrụ nke echiche ha, n’ihi na ha egeghị ntị n’okwu m, ma ọ bụ n’iwu m, kama ha jụrụ ya. Jeremaya 6:16–19.

E nwere klaasị abụọ nke ndị na-efe ofufe n’ebe a kwuru okwu ya. Otu ìgwè na-atụle “ụzọ” niile ma họrọ “ụzọ ochie” ka ha na-eje ije n’ime ya. Ha nwere ike ịhọpụta “ụzọ ọma” n’etiti “ụzọ” ndị ọzọ niile e nwere, n’ihi na ha bụ ndị nụrụ olu ahụ n’azụ ha, ma olu ahụ gwara ha, “nke a bụ ụzọ ahụ, jenụ ije n’ime ya.” Jọn nọchiri anya ndị ahụ na-anụ olu ahụ si n’azụ, olu sitere n’“ụzọ ochie.”

“‘Otú a ka Onyenwe anyị kwuru, Guzonu n’ụzọ dị iche iche, lezienụ anya, jụkwaa ajụjụ banyere ụzọ ochie niile, ebe ụzọ ọma ahụ dị, ma na-ejegharịkwa n’ime ya.’ Jeremaịa 6:16.

“Ka ọ ghara ịdị onye ọbụla na-achọ ịdọpụ ntọala nke okwukwe anyị—ntọala ndị e debere ná mmalite nke ọrụ anyị site n’ịmụ Okwu ahụ n’ekpere na site na mkpughe. N’elu ntọala ndị a ka anyị nọworo na-ewu n’ime afọ iri ise gara aga. Ndị mmadụ pụrụ iche na ha achọtala ụzọ ọhụrụ nakwa na ha pụrụ ịtọ ntọala siri ike karịa nke ahụ e tinyewororị. Ma nke a bụ nnukwu aghụghọ. Ọ dịghị onye ọbụla pụrụ ịtọ ntọala ọzọ ma e wezụga nke ahụ e tinyewororị.

“N’oge gara aga ọtụtụ mmadụ ebidola iwulite okwukwe ọhụrụ, iguzobe ụkpụrụ ọhụrụ. Ma ruo olee ogologo oge ka ihe owuwu ha guzoro? Ọ dara ngwa ngwa, n’ihi na e guzobereghị ya n’elu Nkume.”

“Ọ̀ bughi na ndị na-eso ụzọ mbụ ahụ ga-ezute okwu dị iche iche nke ụmụ mmadụ? Ọ̀ bughi na ha ga-anụ ozizi ụgha, ma emesịa, mgbe ha mechara ihe niile, iguzosi ike, na-asị: ‘N’ihi na ọ dịghị onye pụrụ ịtọ ntọala ọzọ karịa nke ahụ a tọbụrụ?’ 1 Kọrịnt 3:11.”

“Ya mere, anyị ga-ejidesi mmalite nke ntụkwasị obi anyị ike ruo ọgwụgwụ. Chineke na Kraịst ezitela ndị a okwu nke ike, na-ewepụta ha n’ụwa, isiokwu n’isiokwu, banye n’ìhè doro anya nke eziokwu nke oge a. Site n’egbugbere ọnụ ndị e ji ọkụ nsọ metụ aka, ndị ohu Chineke ekwusawo ozi ahụ. Okwu e kwuru site n’aka Chineke etinyewo akara ya n’eziokwu nke eziokwu ahụ a kpọsara.” Testimonies, olu nke 8, 296, 297.

Ma e nwere òtù ọzọ dị n’ahịrị Jeremaịa, ma “nzukọ” ahụ, dịka ọ kpọrọ ha aha, ewuwo ụlọ nke na-anọchi anya okwukwe ọhụrụ, ụlọ ahụ wee daa n’ihi na e wughị ya n’elu nkume ahụ. Ụlọ ahụ bụ ụka Seventh-day Adventist, ma ọ bụ, dịka Jọn si kpọọ otu ụka ahụ ahụ—ụlọ nzukọ Setan.

Ịjụ ịnụ ihe bụ ịjụ “okwu” ya na “iwu” ya. N’ihi nnupụisi ha imegide ịlọghachi na ije n’ụzọ ochie dị iche iche, nakwa n’ihi ịjụ ha ịṅa ntị n’ozi opi nke onye nche, Chineke ga-ewetara ndị mmadụ ihe ọjọọ, ndị Jeremaịa kpọrọ “ọgbakọ ọjọọ.” Otu Chineke si eme Chọọchị Seventh-day Adventist nke Laodicea bụ isiokwu amụma Akwụkwọ Nsọ. Onye-amụma Hosea na-enye aka n’ịkọwa àgwà nke “ọgbakọ ọjọọ” ahụ mgbe ọ na-ekwu banyere ihe mere e ji ajụ ha.

A na-ebibi ndị m n’ihi ụkọ ihe ọmụma: n’ihi na ị jụrụ ihe ọmụma, m onwe m ga-ajụkwa gị, ka ị ghara ịbụ onye nchụàjà nye m: ebe ị chefuru iwu Chineke gị, m onwe m ga-echezọkwa ụmụ gị. Hosea 4:6.

A jụrụ ha n’ihi na ha enweghị ihe ọmụma, nke na-anọchi anya ozi e mepechara akara ya n’oge ọgwụgwụ. N’ebe a, Chineke na-akwụsị mmekọrịta ọgbụgba-ndụ Ya na ndị Ya n’akụkụ Akwụkwọ Nsọ a, n’ihi na Ọ kpọrọ ha ozugbo, “Ndị m!” N’ihi na ha jụrụ Kraịst, ma chefuo iwu Ya, ha agaghị abụkwa ndị nchụàjà nye Chineke. Mgbe ndị Chineke na Chineke na-abanye n’ọgbụgba-ndụ, Ọ na-eme ha ndị nchụàjà na ndị eze. Mgbe Chineke na Izrel oge ochie banyere n’ọgbụgba-ndụ, Ọ kwuru site n’ọnụ Mozis:

Ya mere ugbu a, ọ bụrụ na unu ege ntị n’olu m n’ezie, debe kwa ọgbụgba ndụ m, mgbe ahụ unu ga-abụụrụ m akụ pụrụ iche karịa ndị niile ọzọ: n’ihi na ụwa niile bụ nke m: Unu ga-abụkwaụrụ m alaeze nke ndị nchụàjà, na mba dị nsọ. Ndị a bụ okwu ndị ị ga-agwa ụmụ Izrel. Ọpụpụ 19:5, 6.

Mgbe Chineke banyere n’ọgbụgba-ndụ na ụka Ndị Kraịst, O kwuru site n’ọnụ Pita:

Ma unu bu ọgbọ a họpụtara, ndị nchụàjà eze, mba dị nsọ, ndị nke Chineke nwetara ka ha bụrụ nke Ya; ka unu wee kwusaa ịdị-ebube nke Onye ahụ kpọrọ unu site n’ọchịchịrị banye n’ìhè Ya dị ịtụnanya: ndị na mbụ abụghị ndị, ma ugbu a bụ ndị Chineke; ndị na mbụ enwetaghị ebere, ma ugbu a enwetawo ebere. 1 Pita 2:9, 10.

Pita n’amaokwu ndị a na-ekwu maka ntughari sitere n’aka Izrel oge ochie dị ka ndị Chineke họpụtara n’ọgbụgba ndụ Ya gaa n’ọgbakọ Kraịst, mgbe ọ na-ekwu na “n’oge gara aga unu abụghị ndị mmadụ, ma ugbu a unu bụ ndị nke Chineke.” Mgbe ndị Juu kewapụrụ onwe ha n’ebe Chineke nọ, Onyenwe anyị wee banye n’ọgbụgba ndụ na ọgbakọ Kraịst. E lere ha abụọ anya dịka mba ndị nchụàjà mgbe ha nọ n’ọnọdụ alụmdi na nwunye na Onyenwe anyị.

Ịjụ mmadụ dịka onye nchụàjà na-egosi na ọ bụbu ndị nke ọgbụgba ndụ. Ụmụ Seventh-day Adventists banyere n’ọgbụgba ndụ ha na Onyenwe anyị ná mmalite akụkọ ihe mere eme nke Adventist. Nzukọ-nsọ nke dị n’ọzara si na Ndozigharị pụta, ma jụ ozi Millerite, ya mere ha kewapụrụ onwe ha n’ebe Chineke nọ n’oge akụkọ ozi nke mmụọ ozi mbụ na nke abụọ. Nkewa ikpeazụ bụ mbata nke mmụọ ozi nke abụọ, a kpọsakwara na ha abụghịzi ada nke Kraịst, kama ha aghọwo ada nke Babilọn. Ozugbo nke ahụ gasịrị, n’oge Mkpu Etiti Abalị, Chineke kpọrọ nwunye ọhụrụ Ya ka ọ bịa n’alụmdi na nwunye ọgbụgba ndụ ahụ.

Tebụl abụọ ndị bụ akara ọgbụgba-ndụ ahụ nye Izrel oge ochie bụ tebụl abụọ nke Iwu Iri ahụ, ma tebụl abụọ nye Izrel ime mmụọ nke oge a bụ tebụl abụọ nke Habakuk dị ka e gosiri ha n’ime chaatị 1843 na 1850. Ndị ọgbụgba-ndụ ahụ, ndị mmụọ nsọ ekpughere ugboro ugboro dịka Laodisia, jụrụ ụzọ ochie ahụ, jụkwara ịnụ olu ahụ n’azụ ha, ya mere ha na-emegharị akụkọ ihe mere eme nke ngwụcha Izrel oge ochie ka a na-agbụpụ ha n’ọnụ Onyenwe anyị. Gịnị mere nke a ji eme ndị Ọ na-akpọ, “Ndị m?”

Ilu nke ụmụ agbọghọ iri ahụ, nke na-egosi ahụmahụ nke Adventism, mezuru ugboro abụọ: otu ugboro na mmalite, ma ọzọkwa na njedebe nke Adventism. Nwanyị White na-akụzi na ilu ahụ emezuwo, ma ga-emekwa, ruo n’akwụkwọ ozi ya kpọmkwem; na kwa, a ga-aghọta ilu ahụ mgbe niile dị ka eziokwu nke ugbu a, dịka mmụọ ozi nke atọ dịkwa.

“A na-akpọkarị m gaa n’ilu ahụ banyere ụmụ agbọghọ iri na-amaghị nwoke, ise n’ime ha bụ ndị maara ihe, ise kwa ndị nzuzu. E mezuworo ilu a, a ga-emekwa ya ruo n’ọkpụkpụ akwụkwọ ya, n’ihi na o nwere ngwa pụrụ iche n’oge a, ma, dịka ozi nke mmụọ ozi nke atọ, emezuwokwa ya, ọ ga-anọgidekwa bụrụ eziokwu dị ugbu a ruo na njedebe nke oge.” Review and Herald, August 19, 1890.

Adventizim ndị Miller mezuru oge ichere ahụ nke ilu ahụ n’etiti amụma ha dara ada nke 1843 na amụma ziri ezi nke Ọktoba 22, 1844. Nkọwa amụma nke akụkọ ihe mere eme a dị ọtụtụ ma dịkwa mkpa, ma naanị ihe m chọrọ ịkọwapụta bụ na ilu ahụ gbasara ụmụ agbọghọ iri ahụ jikọtara kpọmkwem na mmụọ-ozi nke atọ, dịka Sister White ka kwuworo ugbu a.

Site n’afọ 1798 ruo n’ụbọchị Ọktoba 22, 1844, ozi nke mmụọ ozi mbụ kpọsara mmeghe nke ikpe. N’oge dị nnọọ mkpirikpi tupu ikpe amalite, e mezuru Mkpu Etiti Abalị nke ilu ụmụ agbọghọ iri ahụ. Ya mere, mgbe mmụọ ozi nke atọ na-ekwupụta mmechi nke ikpe, a ga-ekwughachi ọkwa nke Mkpu Etiti Abalị ọzọ.

Ịghọta na ụka ndị Protestant ajụwo ozi Chineke, si otú a bụrụ ụmụnwaanyị Babilọn, bụ mbata nke ozi mmụọ ozi nke abụọ na mmalite nke oge igbu oge n’ilu ahụ nke a na-emezu “ruo n’akwụkwọ ozi ọ bụla.” Onyenwe anyị alọghachighị na 1843; O gbuo oge iji nwalee ma gọzie ụmụ agbọghọ-amaghị nwoke ahụ. Nkwupụta nke mmụọ ozi nke abụọ nke kọwara ụka ndị Protestant dịka ụmụnwaanyị Babilọn bụ oku ka ndị ka nọ n’ime ụka ndị ahụ dara ada pụta, guzo n’otu na ndị Millerite na nghọta ha banyere amụma ndị ahụ. N’ogbako ịma ụlọikwuu nke Exeter, Samuel Snow nyere ihe akaebe dị mkpa iji kwado ọbịbịa Onyenwe anyị n’October 22, 1844, ma ozi nke Mkpu Etiti Abalị gbasasịrị n’ofe ala ahụ dị ka ebili mmiri ukwu. Mgbe ahụ mmụọ ozi nke atọ bịara na Nnukwu Ndakpọ Olileanya nke October 22, 1844.

Nke a bụ nchịkọta mkpirikpi nke akụkọ mmalite, nke m hapụrụ ọtụtụ isi ihe n’ime ya, ka m wee kewapụ isi ihe ole na ole ndị yiri ka ha dịkwuo mkpa n’ihe anyị na-atụle.

Anyị ga-aga n’ihu na echiche ndị a n’isiokwu na-esote.