Kita sampun ngrembag pralambang Élia, lan sapunika kita migunakaken sajarah Gunung Karmèl lan Gunung Sinai kanggé nggambaraken satunggaling prosès pangujian ingkang maju tumrap sungu Protestantisme, sarta satunggaling pangrembakan pulitik ingkang maju tumrap sungu Republikanisme ingkang sajajar kaliyan sungu Protestantisme.
Artikel pungkasan punika ngrembag bab pambrontakan ing Wilangan pasal telulas lan patbelas, ingkang nandhani ujian kaping sedasa lan pungkasan tumrap Israel kuna sasampunipun piyambakipun nyabrang Segara Abang. Sajarah punika cocog kaliyan gerakan wiwitaning sajarah Millerite, nanging ugi kaliyan sajarahing gerakan pungkasanipun Gusti Allah. Pakaryan saking katiga malaékat ing Wahyu patbelas kababar lumantar satunggaling gerakan ing wiwitan lan satunggaling gerakan ing pungkasan.
“Malaékat kang manunggal ing pangwartan piwelingé malaékat katelu iku bakal madhangi saindenging bumi kalawan kamulyané. Ing kéné katetepaké luwih dhisik sawijining pakaryan kang jembaré ndonya kabèh lan kakuwatané durung lumrah. Gerakan Advent taun 1840–44 iku minangka pawujudan kang mulya saka panguwasané Allah; piwelingé malaékat kapisan digawa menyang saben papan misi ing saindenging jagad, lan ing sawenèh nagara ana kapentingan agama kang paling gedhé sing tau kaseksèn ing tanah endi waé wiwit Reformasi abad kaping nembelas; nanging kabèh iki bakal kaungkuli déning gerakan kang rosa banget ing sangisoré pepeling pungkasan saka malaékat katelu.” The Great Controversy, 611.
Antarané sajarahing gerakan wiwitan lan gerakan pungkasan, kita manggihaké sajarah gréja Laodikia. Malaékat sing madhangi bumi kalawan kamulyané iku kanthi cetha dipratelakaké minangka sawijining gerakan, dudu sawijining gréja.
“Babagan Babil, ing wektu sing dipratelakake ana ing ramalan iki, dinyatakake mangkene: ‘Dosa-dosané wus tekan ing swarga, lan Gusti Allah wus éling marang piala-pialané.’ Wahyu 18:5. Dheweke wus ngisi kebak ukuran kaluputané, lan karusakan wus arep tumiba marang dheweke. Nanging Gusti Allah isih kagungan sawijining umat ing Babil; lan sadurunge paukuman-paukumané nekani, para setya iki kudu ditimbali metu, supaya aja padha mèlu dosa-dosané lan ‘aja nampani wewelaké.’ Mulané ana sawijining gerakan sing dilambangaké déning malaékat kang tumurun saka swarga, madhangi bumi nganggo kamulyané lan sesambat kanthi sora kang rosa, ngumumaké dosa-dosané Babil. Gegandhèngan karo pawarta iku, kabèh panggilan iki keprungu: ‘Padha metua saka ing kono, hé umat-Ku.’ Pawarta-pawarta iki, nalika manunggal karo pawartané malaékat katelu, dadi pepéling pungkasan kang kudu diparingaké marang para pandhudhuk bumi.” The Great Controversy, 604.
Kabeh para nabi padha sarujuk siji lan sijiné, lan kabèh mau kanthi luwih cetha nemtokaké “dina-dina wekasan,” tinimbang nemtokaké dina-dina nalika ramalan-ramalan iku diumumaké. Minangka tuladha tumrap pratandha iki, malaékat ing Wahyu wolulas, wus lan lagi ditipranggakaké déning malaékat ing Wahyu sepuluh. Kaloroné madhangi bumi kanthi kamulyané nalika mudhun. Sister White mratélakaké malaékat kapisan ing buku Early Writings.
“Gusti Yesus maringi dhawuh marang sawijining malaékat kang gagah prakosa supaya tumurun lan ngélingaké para pendhudhuk bumi supaya siyap tumrap rawuhipun kaping pindho. Nalika malaékat iku nilar ngarsanipun Gusti Yesus ing swarga, sawijining pepadhang kang padhang banget lan mulya lumaku ing ngarepé. Aku dipangandikani yèn tugasé yaiku madhangi bumi kanthi kamulyané lan ngélingaké manungsa bab bebendu Allah kang bakal rawuh.” Early Writings, 245.
Malaékat ing Wahyu wolulas mau tumurun ing tanggal 11 September 2001. Iku wis katipifikasi déning malaékat kang tumurun ing tanggal 11 Agustus 1840. Ing Yesaya bab enem, Yesaya diparingi pitedah bab Padaleman Suci ing swarga lan kamulyané Allah. Ing ayat telu saka bab enem kasebut ditegaské yèn saklumahing bumi kabèh kebak kamulyané Allah. Prastawa iku kelakon nalika malaékat ing Wahyu wolulas tumurun.
Lan sawisé iku aku weruh malaékat liyané tumurun saka swarga, nduwèni kakuwasan gedhé; lan bumi padhang merga kamulyané. Wahyu 18:1.
Ayat katelu ing Yesaya nem nemtokaké riwayat sing padha.
Lan siji sesambat marang sijiné, pangucapé: Suci, suci, suci, yaiku Sang Yéhuwah Gustining sarwa tumitah; saindenging bumi kebak ing kamulyané. Yesaya 6:3.
Mbakyu White nggabungaké wahyu Yesaya bab pasamuwan suci karo gerakan ing Wahyu wolulas.
“Para serafim ing ngarsaning dhampar iku kebak banget déning rasa ajrih pakurmatan nalika nyawang kamulyané Gusti Allah, saéngga sajroning sakedhap waé padha ora mirsani awaké dhéwé kanthi rasa marem marang dhiri, utawa kanthi kagum marang awaké dhéwé utawa marang siji lan sijiné. Pamuji lan kamulyané padha kacawisaké kanggo Pangéran bala tentara, kang Mahaluhur lan kaluhuraké, lan kamulyaning jubah-Nya ngebaki Padaleman Suci. Nalika padha nyumurupi mangsa ngarep, nalika saindenging bumi bakal kapenuhan kamulyan-Nya, kidung pamuji kang menang kumandhang saka siji marang sijiné kanthi tembang kang merdhu, ‘Suci, suci, suci, iku Pangéran bala tentara.’ Padha rumangsa marem sampurna kanggo ngluhuraké Gusti Allah; lan ana ing ngarsané, ing sangisoré esem pasetujon-Nya, padha ora kepéngin apa-apa manèh. Ing ngemban citra-Nya, ing nindakaké pangibadah lan paladosan marang Panjenengané, gegayuhan kang paling luhur wis kasampurnakaké kanthi jangkep.”
“Paningal kang kaparingaké marang Yésaya iku nggambaraké kaanané umaté Allah ing dina-dina pungkasan.” Review and Herald, December 22, 1896.
Yokanan ing Wahyu pasal sepuluh lan uga ing pasal wolulas, sarta Yesaya ing pasal enem kalebu katrangan saka Sister White, nempatake kabèh gambaran iki bab bumi kang dipadhangi déning kamulyaning Allah ing titik sajarah sing padha. Sakabèhé bumi nyeksèni prastawa-prastawa sing dumadi ing tanggal 11 September 2001. Sajarah progresif saka gerakan Millerite sing dipungkasi ing taun 1863, nglambangaké sajarah nalika malaékat kang kuwasa ing Wahyu wolulas tumurun bebarengan karo sajarah sing magepokan karo malaékat kang tumurun ing Wahyu pasal sepuluh. Sawisé premis-premis pambuka iki katetepaké, kita bakal bali marang prosès pangujian sing diwakili ing Cacah pasal patbelas. Sawisé Musa nyuwunaké pangapura kanggo para pambrontak sing kepéngin bali menyang Mesir lan mbandhemi Yosua lan Kaleb nganggo watu, Allah nampani panyuwunan Musa.
Lan Pangéran ngandika: Aku wis ngapura manut pangandikamu; nanging satemene, demi kauripanku, saindenging bumi bakal kapenuhan kamulyaning Pangéran. Awit sakehé wong mau, kang wis weruh kamulyanku lan mukjijat-mukjijatku, kang wus Daklakoni ana ing Mesir lan ana ing ara-ara samun, lan saiki wus nyoba Aku nganti kaping sapuluh, sarta ora ngrungokaké swaraku; mesthi padha ora bakal weruh tanah kang wus Dakjanjèkaké kanthi supaos marang para leluhuré, lan ora ana siji waé saka wong-wong kang wus nuwuhaké bebenduKu bakal weruh iku. Nanging abdiKu Kaleb, marga ana roh liya ana ing dhèwèké lan dhèwèké wus ngetutaké Aku kanthi sampurna, dhèwèké bakal Dakgawa mlebu ing tanah kang wus tau diparasani; lan turuné bakal ndarbèni tanah iku. Bilangan 14:20–24.
Sajarah sing kawewakili ing kéné, ing Bilangan patbelas, iku minangka ujian pungkasan tumrap Israèl kuna, lan kagagalané njamin tumrap wong-wong mau pati ana ing ara-ara samun sajroning patang puluh taun candhaké. Sajarah iki kagandhèng kanthi langsung karo Wahyu wolulas, awit ing kana Allah mratélakaké yèn “temenan kaya” Allah gesang, “sakèhé bumi bakal kapenuhan kamulyaning Pangéran.” Iki minangka pratelan kang kuwat banget sing dipasang Allah ing cathetan sajarah iki, lan kanthi mangkono Panjenengané nekanaké yèn sajarah sing kawewakili ing Bilangan bab telulas lan patbelas iku nuding marang gerakan kang gagah prakasa saka malaékat ing Wahyu wolulas. Amarga Wahyu wolulas iku pungkasané umat tinggalané Allah, mula wiwitané umat tinggalané Allah uga digambaraké ana ing pérangan Kitab Bilangan sing lagi kita rembug.
Ing tanggal 11 Agustus 1840, nalika sawijining ramalan ngenani Islam saka bilai kapindho kacumponan, umat prajanjian pilihan biyèn padha diuji déning pekabaran Élia kang nembe kabuktèn bener.
Ing tanggal 11 September 2001, nalika kasampurnaning sawijining ramalan Islam bab bilai katelu, umat prajanjian pilihan ing jaman biyèn nandhani wiwitaning pangadilan tumrap wong urip minangka piwulang Élia sing nembe kabuktèkaké bener.
Pesen Éliah sajroning sajarah Millerite ditetepaké ana ing konteks wekdal wangsit. Pesen Éliah ing tanggal 11 September 2001 ditetepaké ana ing konteks pangulanganing sajarah. Tanggal 11 September 2001 mbalèni sajarah 11 Agustus 1840, awit kaloroné makili kawujudan sawijining wangsit babagan Islam, lan kaloroné nandhani tumuruning malaékat, kang miturut Sister White “ora liya sawijining pribadi kejaba Gusti Yésus Kristus piyambak.” Sanadyan Sister White ora tau mratélakaké manawa malaékat ing Wahyu wolulas “ora liya sawijining pribadi kejaba Gusti Yésus Kristus piyambak” kaya kang dipangandikakaké déningé babagan malaékat ing Wahyu sepuluh, malaékat ing Wahyu wolulas madhangi bumi kanthi kamulyané “dhéwé,” lan Kitab Suci kanthi cetha nerangaké yèn kamulyané Gusti Yésus Kristus iku kang madhangi bumi.
Piranti pangadilan sing nuwuhaké ujian tumrap para Protestan ing wiwitan yaiku gerakan Millerit kaya sing dipralambangaké déning Élia. Piranti pangadilan sing nuwuhaké ujian tumrap Adventisme dina kapitu ing wekasan yaiku gerakan Élia kaya sing dipralambangaké déning wong satus patang puluh papat éwu. Lambang Élia nduwèni luwih saka siji teges, lan sanadyan dhèwèké nggambarake Miller lan gerakan Millerit, dhèwèké uga nggambarake wong satus patang puluh papat éwu.
“Mosès ing gunung panguwahan rupa iku dadi seksi tumrap kamenangané Kristus nglawan dosa lan pati. Dhèwèké makili wong-wong sing bakal metu saka kubur ing patangené wong-wong mursid. Élia, sing wis kaangkat menyang swarga tanpa ngalami pati, makili wong-wong sing bakal isih urip ana ing bumi nalika rawuhé Kristus kaping pindho, lan sing bakal ‘diowahi, sajroning sakedhap, sajroning kedhèping mripat, nalika kalasangka pungkasan muni;’ nalika ‘kang kena pati iki kudu nganggo kalanggengan,’ lan ‘kang bisa rusak iki kudu nganggo kakorupsèn.’ 1 Korinta 15:51-53. Gusti Yésus kasandhangan pepadhangé swarga, kaya anggoné Panjenengané bakal katon nalika rawuh ‘kaping pindho tanpa dosa tumrap karahayon.’ Amarga Panjenengané bakal rawuh ‘ing kamulyaning Rama-Né bebarengan karo para malaékat suci.’ Ibrani 9:28; Markus 8:38. Saiki prasetyané Sang Juru Slamet marang para murid wis katetepaké. Ing gunung iku karajan kamulyan ing tembé kaawakaké sajroning gambaran cilik,—Kristus Sang Raja, Mosès minangka wakil para suci sing wis kawungokaké saka pati, lan Élia minangka wakil wong-wong sing kaangkat tanpa ngalami pati.” The Desire of Ages, 412.
Umat prajanjèn sing kaparingi liwati iku cacahé akèh, kanthi perbandhingan sepuluh marang loro. Akèh sing katimbalan, nanging mung sathithik sing kapilih. Gagalé ujian kaping sapuluh iku adhedhasar apa pawarta ala, utawa pawarta becik bab Tanah Prajanjian, ditampik utawa ditampani. Mulané, sajarah sing kagambar ing kéné nduduhaké yèn kamenangan utawa kakalahan ing sajarah pangujian sing lumaku maju iku dipundhasaraké marang pilihan antarane rong metodologi sing nafsiraké informasi sing padha.
Kabeh wong telik rolas iku padha ndeleng Tanah Prajanjian, nanging ana loro kesimpulan kang béda kang ditarik ngenani apa kang diwakili déning Tanah Prajanjian iku. Sawijining laporan kasurung déning wedi manungsa, lan sijiné déning pracaya. Sawijining laporan mratelakake pepénginan kanggo nampik tuntunaning Allah lan bali marang pangawulan Mesir, déné laporan sijiné mratelakake pepénginan kanggo pracaya marang tuntunaning Allah lan lumangkah maju mlebu ing Tanah Prajanjian.
Ing gerakan Millerit, mayoritas uga milih bali marang pangawulan Babil lan dadi para putrané, lan iki minangka pawujudan saka kaputusané kanggo nampik pekabaran nabi saka malaékat kang kapisan. Para Millerit kang setya milih ngetutaké pekabaran nabi saka malaékat kang kapisan, malah sawisé kagagalan kang katona ing kuciwa kang kapisan nalika mangsa semi taun 1844. Sajarah Kitab Wilangan ngandharaké rong “laporan” kang béda saka rolas mata-mata, kang makili rong analisis kang béda tumrap pekabaran nabi kang padha. Ing taun 1863, Adventisme Laodikia ora nampani sawijining pekabaran nabi; wong-wong mau nampik pekabaran nabi kang sadurungé wis katetepaké. Ing taun 1863, Adventisme Laodikia bali lan nampani metodologi Alkitabiah kang nentang William Miller sajroning saindhenging paladosané. Wong-wong kang nampik pekabaran nabi lan kepéngin bali marang pangawulan dipratandhani déning para pambrontak ing Wilangan patbelas, kang ing pungkasané padha mati ana ing ara-ara samun.
Cacah sepuluh, manawa dipunanggep minangka sawijining pralambang, kados dene sakabehing pralambang, gadhah teges luwih saka siji. Teges pralambangé kedah dipunmangertosi manut konteksing pethikan ing papan panggènanipun. “Sepuluh” minangka pralambang saged nglambangaké panganiaya. Ugi saged nglambangaké pacoban. Ugi saged nglambangaké pasawutan kaping sapuluh para ratu Éropah, suku-suku sisih lor Israèl, lan Perserikatan Bangsa-Bangsa. Ing pasamuwan Smirna, umating Allah badhé nandhang kasangsaran sajroning sepuluh dina.
Aja wedi marang apa waé kang bakal kokpatèni; lah, Iblis bakal mbuwang sawatara panunggalanmu menyang pakunjaran, supaya kowé padha kacobi; lan kowé bakal nandhang kasangsaran sepuluh dina: dadia setya nganti tekan pati, lan Aku bakal maringi kowé makutha kauripan. Wahyu 2:10.
Para ahli sajarah nuding marang panganiaya kang ditindakake déning Diocletian ing sajarahé Smirna, awit iku minangka panganiaya kang paling abot sajroning sajarahé Smirna, lan iku lumaku sepuluh taun. Para ahli sajarah liyané ngidhentifikasi sepuluh panganiaya kang béda-béda ing sajarahé Smirna. Apa waé mangkono, kabèh iku ditindakake déning Roma Kakaisaran, kang ing Daniel pitu dilambangaké déning sepuluh sungut. Sepuluh ratu mau yaiku para ratu, kang ditipifikasi déning Akhab, kang nindakake jina rohani karo kapausan, lan padha dadi piranti panganiaya kang digunakaké déning kapausan kanggo ngrampungaké pambantaian sajroning Jaman Peteng. “Sepuluh” makili kakuwasan nagara kang ngleksanakaké panganiaya kanggo Izebel. Ing Daniel bab siji “sepuluh” nglambangaké mangsa pangujian.
Kawula nyuwun, sumangga para kawulanira dipun cobi sapuluh dinten; lan mugi kawula dipun paringi tetuwuhan kanggo dipun pangan, sarta toya kanggo dipun unjuk. Sawisé punika, mugi pasuryan kawula dipun tingali wonten ing ngarsa panjenengan, saha pasuryané para putra ingkang nedha dhaharan porsi saking ratu punika; lan manut ingkang panjenengan tingali, mangga panjenengan tumindak dhateng para kawulanira. Mila piyambakipun sarujuk kaliyan para kawula punika ing bab punika, lan nyobi para kawula sapuluh dinten. Lan ing pungkasaning sapuluh dinten, pasuryané para kawula katingal langkung sae lan langkung kebak daging tinimbang sadaya para putra ingkang nedha dhaharan porsi saking ratu punika. Daniel 1:12–15.
Ing Bilangan patbelas, Israèl kuna wus nyumurupi Allah kaping sepuluh, kang nggambarake sepuluh pacoban sajrone sawatara mangsa.
Nanging temenan kaya anggon-Ku urip, saindenging bumi bakal kapenuhan kamulyané Pangéran. Awit kabèh wong-wong iku, sing wis weruh kamulyan-Ku lan mukjijat-mukjijat-Ku, kang wis Daklakoni ana ing Mesir lan ana ing ara-ara samun, lan saiki wis nyoba Aku nganti ping sapuluh, sarta ora ngrungokaké swara-Ku. Wilangan 14:21, 22.
Yèn panjenengan nelusuri ing internet kanggo mangertèni pambrontakan-pambrontakan tartamtu apa sing makili sangang pambrontakan utawa pacoban-pacoban sing gagal wiwit saka pambebasan ing Segara Abang nganti tekan pacoban kaping sepuluh, panjenengan bakal nemokaké sawatara variasi ngenani kegagalan-kegagalan Israel kuna sing endi waé sing kudu ditandhani minangka salah siji saka sepuluh pacoban mau. Kawula mratelakaké bilih pambebasan ing Segara Abang, sing kanthi cetha wis dipratandhakaké selaras karo 22 Oktober 1844, iku minangka wiwitaning sepuluh pacoban kasebut, lan mulane iku dadi papan kanggo miwiti ngetung pacoban-pacoban sing muncul saka 1844 nganti 1863. Sampun wonten satunggaling proses pacoban ingkang lumampah kanthi progresif ingkang kawiwitan ing taun 1798 nalika kitab Daniel kabikak segelé, lan proses punika nyakup sajarahing piwulang malaékat kapisan lan kapindho, ingkang dipunpungkasi nalika rawuhipun malaékat katelu tanggal 22 Oktober 1844.
“Ing Minneapolis Gusti Allah maringi permata-permata bebener kang aji marang umaté ana ing susunan kang anyar. Pepadhang iki saka swarga déning sawatara wong ditampik kalawan kabèh kekukuhan kaya kang dituduhaké déning wong-wong Yahudi nalika nampik Kristus, lan akèh rembug bab ngugemi tenger-tenger wates lawas. Nanging ana bukti manawa wong-wong kuwi ora mangerti apa ta tenger-tenger wates lawas iku. Ana bukti lan ana panalaran saka Sabda kang marakaké atiné nampani; nanging pikirané manungsa wis kaiket, katutup rapet tumrap mlebué pepadhang, amarga wong-wong mau wis mutusaké yèn iku kasalahan kang mbebayani, kang mindhah ‘tenger-tenger wates lawas,’ déné satemené ora mindhah sak pasak waé saka tenger-tenger wates lawas iku, nanging wong-wong mau wis nyimpangaké pangertené bab apa kang dadi tenger-tenger wates lawas.”
“Lumakuné wektu ing taun 1844 iku minangka sawijining mangsa kebak prastawa agung, mbukak marang paningal kita sing kagèt bab panyucekan papan suci kang lagi kalakon ing swarga, lan gadhah gegayutan kang mesthi karo umaté Gusti Allah ing bumi, [uga] pawarta malaékat kang kapisan lan kang kapindho sarta kang katelu, ngembangaké panji kang kaserat, ‘Pepakoné Gusti Allah lan pracayané Gusti Yésus.’ Salah siji saka tenger-tenger lawas ing sangisoré pawarta iki yaiku padalemané Gusti Allah, kang katon déning umaté kang tresna marang kayektèn ing swarga, lan pethi prajanjian kang ngemot angger-anggeré Gusti Allah. Pepadhangé Sabat saka pepakon kaping pat mau nyorotaké sinaré kang rosa ana ing dalané para pelanggar angger-anggeré Gusti Allah. Ora kekal-uripé wong duraka iku sawijining tenger lawas. Aku ora bisa éling apa waé manèh kang bisa kagolong ana ing pérangan tenger-tenger lawas. Kabèh sesambaté bab ngowahi tenger-tenger lawas iku mung khayalan waé.” The 1888 Materials, 518.
Ing tanggal 22 Oktober 1844, malaékat katelu rawuh nggawa sawijining pesen ana ing tangané.
“Bareng pelayanané Gusti Yesus ing papan suci rampung, lan Panjenengané lumebu menyang papan kang maha suci, sarta jumeneng ana ing ngarsané pethi prejanjian kang ngemot angger-anggering Allah, Panjenengané ngutus malaékat liyané kang rosa kanthi pesen katelu marang donya. Ana gulungan tulisan diselehaké ing tangané malaékat mau, lan nalika panjenengané tumurun menyang bumi kanthi kakuwatan lan kamulyan, panjenengané mratélakaké pepènget kang nggegirisi, kanthi ancaman kang paling ngédab-édabi sing tau digawa marang manungsa.” Early Writings, 254.
Ing tanggal 22 Oktober 1844, sawijining malaekat tumurun nggawa gulungan tulisan ana ing tangane, sing kudu dipangan déning umat Allah. Doktrin-doktrin “tetenger wates” kang banjur diidhentifikasi iku kudu dipangan lan ditampani, utawa ditampik lan ora dipangan. Nalika malaekat katelu rawuh nggawa gulungan tulisan ana ing tangane, pesen kang ana ing sajroning gulungan iku nglambangaké enem bebener pangudhi. Enem pangudhi mau diidhentifikasi minangka “kalewating wektu,” kang makili ramalan rong ewu telung atus taun; pangadilan, kang diwakili minangka “panyucèning pasucèn”; pesen telung malaekat; “angger-anggering Allah”; “Dina Sabbat”; lan kaanan wong mati, kaya kang diwakili minangka “ora langgèngé nyawa.”
Nem kayektèn mau temenan padha gegandhèngan siji lan sijiné, nanging saben-sabené pancèn wis ditetepaké minangka tenger-tenger pratélan. Sawenèh wong mbokmenawa ora kepéngin nglebokaké liwating wektu ing dhaptar iki, nanging cetha manawa akèh wong nolak kayektèn yèn tanggal 22 Oktober 1844 iku sawijining kasampurnaning ramalan sing sajati. Wong-wong mau gagal ing ujian iku, kang temtu waé ndadèkaké wong-wong mau ora bisa gumulat karo ujian-ujian sing tumuli nyusul. Proses pangujining Allah wis bola-bali katetepaké minangka sawijining proses sing maju sathithik-sathithik, kang nuntut kamenangan ngungkuli ujian sing kapisan diparingaké marang kowé, sadurungé kowé bisa melu katandhingaké karo ujian sabanjuré.
“Bareng kita wiwit martakaké pepadhang ngenani prakara dina Sabat, kita durung duwé pangerten sing cetha lan teges babagan piwelinging malaékat katelu ing Wahyu 14:9–12. Bobot paseksèn kita nalika kita ngadhep ing ngarsané wong akèh yaiku yèn gerakan agung rawuhipun kaping pindho iku asalé saka Gusti Allah, yèn piweling kang kapisan lan kang kapindho wis wus kalairaké, lan yèn kang katelu kudu diparingaké. Kita weruh yèn piweling kang katelu iku dipungkasi nganggo tembung-tembung iki: ‘Ing kéné ketekunané para suci; ing kéné wong-wong kang netepi pepakoning Allah lan imané Gusti Yésus.’ Lan kita padha weruh kanthi cethané, kaya dene saiki kita weruh, yèn tembung-tembung ramalan iki nedahaké anané pambaruan Sabat; nanging bab apa sejatining panyembahan marang kéwan galak kang kasebut ana ing piweling iku, utawa apa gambar lan tandhané kéwan galak mau, kita durung duwé pandhengan sing mesthi.”
“Allah lumantar Roh Suci-Nya ndadèkaké pepadhang sumunar marang para abdi-Nya, lan prakara iku saya mbikak alon-alon ana ing budi-pangalemane. Kanggo nglacak lan ngudhari prakara mau, sarta ngronce pranala demi pranala, dibutuhake panaliten kang satuhu jero lan pambudidaya kang kebak kuwatos. Kanthi pambudidaya, kuwatosing ati, lan pagawean kang tanpa kendhat, pakaryan iki wis lumampah maju, nganti kabeneran-kabeneran agung saka piwulang kita—sawijining kabèh kang cetha, gegandhengan, lan sampurna—kaparingaké marang jagad.”
“Aku wus naté nyariyosaken bab pepanggihan kula kaliyan Sepuh Bates. Kula manggihaken bilih piyambakipun punika satunggaling priyagung Kristen ingkang sajati, sopan saha kebak sih. Piyambakipun nindakaken kula kanthi kebak katresnan, kados dene kula punika anakipun piyambak. Sepisanan piyambakipun mireng kula ngandika, piyambakipun nedahaken kaprihatinan ingkang jero. Sasampunipun kula rampung ngandika, piyambakipun jumeneng sarta ngandika: ‘Aku iki Tomas kang mamang. Aku ora pracaya marang wahyu-wahyu. Nanging manawa aku bisa pracaya bilih paseksen ingkang sampun dipun cariyosaken déning sadulur estri punika ing wengi punika temenan swaraning Allah tumrap kita, mesthi aku dadi wong ingkang paling bingah ing salumahing bumi. Atiku kagugah banget. Aku pracaya bilih ingkang ngandika punika tulus, nanging aku ora bisa nerangake prakawis anggènipun piyambakipun dipun tuduhake prakara-prakara endah ingkang sampun dipun cariyosaken dhateng kita.’”
“Sawatara sasi sawisé palakramaku, aku rawuh, bebarengan karo bojoku, ing sawijining Konferènsi ing Topsham, Maine, ing kono ana Penatua Bates. Nalika semana piyambakipun durung pitados kanthi kebak manawa wahyu-wahyuku iku asalé saka Gusti Allah. Pasamuwan mau dadi sawijining mangsa kang kebak kapentingan rohani. Rohé Gusti Allah tumedhak marani aku; aku kasaput ing sajroning sawijining wahyu bab kamulyaning Allah, lan sapisanan aku diparingi pandelengan ngenani planit-planit liyané. Sawisé aku medal saka wahyu, aku nyritakaké apa kang wis dakdeleng. Banjur Penatua B. takon apa aku tau sinau astronomi. Aku mangsuli manawa aku ora éling bab tau nyawang buku astronomi. Panjenengané banjur ngandika: ‘Iki asalé saka Pangéran.’ Aku durung tau sadurungé ndeleng piyambakipun semono bébas lan bungah. Pasuryané sumorot déning pepadhanging swarga, lan piyambakipun paring pitutur marang pasamuwan kanthi kasekten.” Testimonies, jilid 1, 78–80.
Mesthi waé, kabèh ujian doktrinal iki gegandhèngan siji lan sijiné, nanging uga minangka ujian-ujian sing bisa dipepencilaké, lan kabukak saya suwe saya cetha marang para abdiné Gusti Allah. Ana akèh gréja sing netepi Sabat dina kapitu, nanging nampik pawarta saka telung malaékat. Wong-wong mau nampik kayektèn yèn pangadilan diwiwiti ing tanggal 22 Oktober 1844, nanging isih netepi Sabat. Ujian-ujian doktrinal iki pancèn gegandhèngan siji lan sijiné, nanging makili nem ujian sing mligi.
Kaya sing lagi wae dipratélakaké déning Joseph Bates, kapten kapal segara sing trampil temenan ing babagan astronomi, panjenengané nampi Roh Nubuat, sing sadurungé tau ditampik. Ing sasi Dhésèmber 1844, Ellen White nampi wahyu kapisané, lan tés kapitu tumeka ing gerakan iku.
“Kitab Suci kudu dadi penasihatmu. Pasinaonana lan paseksèn-paseksèn kang wis diparingaké Gusti Allah; awit iku ora tau bertentangan karo Sabdané. Manawa Paseksèn-paseksèn mau ora ngandika miturut Sabda Allah, tolakana. Kristus lan Belial ora bisa dipersatukaké.” Selected Messages, buku 3, 33.
Ora suwé sawisé kuciwa gedhé iku, Sister White nyarujuki sawijining artikel sing ngenali manawa Kristus pindhah saka papan suci mlebet ing Papan Mahasuci tanggal 22 Oktober 1844. Panjenengané nyaranaké terbitan iku marang “saben wong suci.”
“Aku pracaya yèn Pasamuwan Suci sing kudu kasucekaké ing pungkasaning 2300 dina iku yaiku Pedalemané Yerusalem Anyar, kang Kristus dados pelayané. Pangéran nedahaké marang aku lumantar wahyu, luwih saka setaun kapungkur, yèn Sedulur Crosier nduwèni pepadhang kang sejati bab kasucekaning Pasamuwan Suci, lan sapituruté; sarta yèn punika karsané, supaya Sedulur C. nulis kanthi cetha pandhangan kang wus diparingaké marang kita ing Day-Star, Extra, 7 Februari 1846. Aku rumasa kanthi temenan diparingi wewenang déning Pangéran kanggo nyaranaké Extra punika marang saben wong suci.” A Word to the Little Flock, 12.
Panyengkuyunge iku tumrap katrangan Crosier bab pamindahaning Kristus menyang Papan Kang Mahasuci, nanging artikel iku ngemu sawatara piwulang kang kliru, kalebu piwulang Protestantisme murtad yèn “pangurbanan saben dina” ing kitab Daniel makili palayanané Kristus. Mulané, dhèwèké banjur nyerat sawijining panjlèntrèhan kang wiwitané diterbitaké ing taun 1850 lan sabanjuré kalebu ing buku Early Writings. Ing kono dhèwèké netepaké yèn “wong-wong sing martakaké panguwuhing jam pangadilan nduwèni pamawas kang bener bab ‘pangurbanan saben dina’.”
“Banjur aku weruh, gegayutan karo ‘saben dina’ (Daniel 8:12), manawa tembung ‘kurban’ iku ditambahaké déning kawicaksanan manungsa, lan ora kalebu ing teks, lan manawa Gusti maringi pamawas sing bener bab iku marang wong-wong sing nglairaké panguwuh bab wektuné pangadilan. Nalika kasawijèn isih ana, sadurungé taun 1844, meh kabèh padha manunggal ing pamawas sing bener bab ‘saben dina’; nanging ing sajroning kabingungan wiwit taun 1844, pamawas-pamawas liyané wis ditampani, lan pepeteng sarta kabingungan banjur ngetutaké.” Early Writings, 74.
Babagan “kang saben dina” ing kitab Daniel dadi pralambang tumrape Adventisme kang bali marang metodologi Protestantisme murtad ing wiwitan abad kaping rong puluh, lan ing jaman saiki pangerten Millerit kang bener bab “kang saben dina” wis ditampik déning para teolog Adventisme. Iki wis ditampik, sanadyan Sister White kanthi cetha netepake manawa para Millerit kuwi bener nalika ngidentifikasi “kang saben dina” minangka kakuwasan Iblis saka paganisme. Wong-wong mau nampik bebener bab “kang saben dina” iku ora mung kanthi nalisir pangukuhané kang kaparingaké lumantar inspirasi manawa pangerten para Millerit kuwi bener, nanging uga kanthi nalisir langsung marang pratélanipun kang tegas manawa piwulang palsu kang mulang yèn “kang saben dina” makili paladosan Kristus ing papan suci iku digawa déning “para malaékat sing wis diusir saka swarga!”
“Lan ana Sadulur Daniells, kang batine lagi digarap déning satru; lan batinmu lan batiné Penatua Prescott lagi digarap déning para malaékat sing kabuwang saka swarga.” Manuscript Releases, jilid 20, 17.
Panolakané sing jero banget marang apa sing saiki déning Adventisme dienggo minangka salah siji saka “pasugatan dongèng-dongèngé” kuwi banget abot, awit Daniells lan Prescott njupuk sawijining pralambang kakuwatan Iblis (kapir/paganisme) lan nerapaké pralambang iku marang kagungané Kristus, yaiku paladosan-Né ana ing pasamuwan suci. Iki ndadèkaké wolung ujian doktrinal.
Pangujian kaping sanga sajroning sajarah kang nuntun marang 1863 yaiku panyusunan méja Habakuk kang kapindho ing taun 1850. Bagan para pelopor taun 1843 disusun ing taun 1842, lan mung sinebut bagan 1843 amarga bagan iku ngramal rawuhipun Kristus ing taun 1843. Parentah kanggo nyusun méja Habakuk kang kapindho kaparingaké marang Sister White ing taun 1850. Panyusunan kalih méja Habakuk ngubungaké sajarahing malaékat kapisan lan kapindho karo sajarahing malaékat katelu. Ing biografi urip lan pakaryanipun kang ditulis déning putunipun, piyambakipun maringi sawijining ringkesan ngenani kedadéan-kedadéan kang ndadèkaké kasusuné bagan taun 1850. Piyambakipun nindakaké punika kanthi milih pamedhar-pamedhar Sister White kang gegandhèngan lan nambahi komentaripun piyambak ing ringkesan punika.
“Nalika bali menyang omahé Sedulur Nichols, Gusti maringi aku sawijining wahyu lan nuduhaké marang aku yèn bebener iku kudu katetepaké kanthi cetha ana ing papan-papan tulis, lan iki bakal ndadèkaké akèh wong netepaké pilihané kanggo bebener lumantar pekabaran malaékat katelu, déné pekabaran loro sing kapisan uga katetepaké kanthi cetha ana ing papan-papan tulis.—Layang 28, 1850.
“Ing sajroning wahyu iki, dhèwèké uga kaparingi pratélan bab prakara kang bakal maringi semangat lan kekendelan marang James White supaya nerusaké nerbitaké:
“Aku uga weruh manawa kertas iku kudu diterbitaké kaya dene para utusan kudu mangkat, awit para utusan mbutuhaké sawiji kertas kanggo digawa bebarengan karo wong-wong mau, kang ngemot kayektèn jaman saiki kanggo dipasrahaké ing tangané wong-wong kang ngrungokaké, lan sabanjuré kayektèn iku ora bakal luntur saka ing pikiran. Lan manawa kertas iku bakal lunga menyang panggonan-panggonan kang ora bisa dituju déning para utusan.—Ibid.
“Pakaryan tumrap bagan anyar mau enggal diwiwiti, lan kaparingan kalodhangan kanggo nyaritakake bab iku marang para sadulur ana ing terbitan Present Truth sing diterbitake déning James ing sasi candhaké:
“Bagan. Sawijining bagan kronologis babagan wahyu-wahyu Daniel lan Yohanes, kang diitung kanggo njlentrehake kanthi cetha kayekten jaman saiki, saiki lagi dicithak kanthi cara litografi ana ing sangisoring pangreksané Sadulur Otis Nichols, saka Dorchester, Massachusetts. Wong-wong kang mulang kayekten jaman saiki bakal banget katulungan déning bagan iki. Katrangan luwih cetha bab bagan iki bakal diwènèhake ing tembé.—Present Truth, November, 1850.
“Ing pungkasaning sasi Januari, 1851, bagan mau wis rampung lan diiklanaké kanthi rega $2. James White banget marem marang bagan iku lan nyaosaké kanthi gratis marang ‘wong-wong kang wus katimbalan déning Allah kanggo mènèhaké pekabaraning malaékat katelu’ (Review and Herald, Januari, 1851). Sawatara sumbangan loman wis mbiyantu nutupi béyaning penerbitan.” Arthur White, Ellen G. White: The Early Years, volume 1, 185.
Babagan bagan taun 1843, Sister White nyathet bilih bagan punika sampun katuntun déning Gusti Allah.
“Gusti ngetingalaké marang aku yèn bagan taun 1843 iku dituntun déning asta Panjenengané, lan yèn ora ana pérangan siji waé saka iku kang kena diowahi; yèn angka-angka iku padha kaya kang dipéngini déning Panjenengané. Yèn asta Panjenengané ana ing sandhuwuré lan ndhelikaké sawijining kaluputan ing sawenèh angka, supaya ora ana wong kang bisa weruh, nganti asta Panjenengané iku dipunangkat.” Review and Herald, 1 November 1850.
Nalika nyathet pepadhang sing gegandhengan karo parentah supaya ngasilaké bagan liyané ing taun 1850, dhèwèké maringi panetep ilahi sing padha tumrap bagan taun 1850 kaya sing wis diwènèhaké ngenani bagan taun 1843, déné ing wektu sing padha uga nandhani yèn bagan-bagan liyané sing nalika kuwi lagi digawé ora karsakaké déning Gusti. Parentah kanggo ngasilaké bagan anyar iku digandhèngaké karo parentah kanggo nyithak sawijining publikasi anyar.
“Aku weruh yèn gawéan nggawé bagan iku kabèh klèru. Iku asalé saka Sedulur Rhodes lan banjur diterusaké déning Sedulur Case. Sarana wis kaentèkaké kanggo nggawé bagan-bagan lan mbentuk gambar-gambar kasar sing njijiki kanggo makili para malaékat lan Gusti Yésus kang mulya. Aku weruh yèn prakara-prakara kaya mangkono ora ndadèkaké keparengé Gusti Allah. Aku weruh yèn Gusti Allah ana ing pakaryan nerbitaké bagan déning Sedulur Nichols. Aku weruh yèn ana sawijining ramalan bab bagan iki ing Alkitab, lan manawa bagan iki dimaksudaké kanggo umaté Gusti Allah, manawa iki cukup tumrap siji wong, iku uga cukup tumrap wong liyané, lan manawa ana siji wong mbutuhaké bagan anyar sing dicèt kanthi ukuran luwih gedhé, kabèh uga mbutuhaké iku padha sapadane.
“Aku weruh manawa ana rasa ingkang ora tentrem, ora ayem, ora marem, lan ora duwe panuwun ing salebeting Sedherek Case, ingkang ndadosaken piyambakipun kepéngin bagan sanès. Aku weruh bilih bagan-bagan ingkang dipunlukis punika gadhah pangaribawa ingkang awon tumrap pasamuwan. Punika njalari wonten roh olok-olok ingkang entheng lan tanpa bobot wonten ing pasamuwan.”
“Aku nyumurupi manawa bagan-bagan kang diprentahake dening Gusti Allah iku nggegirisi pikiran kanthi becik, sanadyan tanpa katrangan. Ana sawiji prakara kang padhang, endah, lan swargawi ing panggambaran para malaekat ing bagan-bagan mau. Pikiran, meh tanpa kasadaran, katuntun marang Gusti Allah lan swarga. Nanging bagan-bagan liyane kang wis digawé iku njijiki pikiran, lan ndadèkaké pikiran luwih ngemataké bumi tinimbang swarga. Gambar-gambar kang makili para malaekat katon luwih kaya dhemit tinimbang makhluk-makhluk swarga. Aku nyumurupi manawa bagan-bagan iku sajroning pirang-pirang dina lan minggu wis ngrebut pikiran Sedulur Case, nalika satemene dhèwèké kuduné lagi ngupaya kawicaksanan swargawi saka Gusti Allah, lan kuduné saya tuwuh ing sih-rahmating Roh lan ing kawruh bab kayekten.
“Aku weruh manawa manawa kang wis kabuwang kanggo nggawé lan nerbitaké bagan-bagan, saupama wis digunakaké kanggo ngetokaké kayekten kanthi cetha ana ngarsané para sadulur lumantar nerbitaké traktat, lan sapituruté, prakara iku mesthi wis nggawa kabecikan gedhé lan nylametaké jiwa-jiwa. Aku weruh manawa pakaryan nggawé bagan iku wis nyebar kaya lara panas.” Manuscript Releases, nomer 13, 359; 1853.
Piyambakipun kanthi cetha nyariyosaken bilih “Gusti Allah wonten ing penerbitan bagan [1850] déning Sedhèrèk Nichols,” lan bilih wonten “sawijining ramalan [Habakuk kalih] bab bagan punika wonten ing Alkitab.” Piyambakipun ugi netepaken bilih “bagan-bagan” [jamak; 1843 lan 1850] ingkang “kapréntahaken déning Gusti Allah nrajang pikiran kanthi becik, sanadyan tanpa panjelasan.” Habakuk kalih maringi dhawuh dhateng para Millerit supados damel wahyu punika cetha wonten ing loh-loh, (ing wangun jamak), supados tiyang ingkang maos kalih bagan punika saged lumampah mrana-mréné wonten ing Sabdanipun Gusti Allah. Bagan-bagan ilahi punika boten mbetahaken panjelasan tambahan, kados dene ing prakawis bagan palsu taun 1863 kagunganipun Uriah Smith.
Lan Sang Yehuwah mangsuli aku lan ngandika, “Tulisen sesanti iku, lan gamblangna ing papan-papan, supaya wong kang maca iku bisa lumaku kanthi rikat.” Habakkuk 2:2.
Panggodha kaping sepuluh iku dadi pokok bahasan artikel iki. Kanthi sepuluh panggodha kang kasebut déning Musa ing Bilangan pasal patbelas, para sarjana Ibrani lan para teolog liyané ngasilaké manéka warna praduga ngenani prastawa-prastawa endi ing sajarah wiwit saka pambébasan ing Segara Abang nganti marang pambrontakané sepuluh pandelik kang bisa dadi tegesé. Pambrontakan ing sajarah iku nyedhiyakaké sawatara variasi kanggo dipilih, nanging mesthi manawa panggodha kaping sepuluh nandhani wiwitané patang puluh taun pati lumantar panyusutan sethithik mbaka sethithik ing ara-ara samun, nganti kabèh para pambrontak kang wis tekan umur tanggung jawab padha mati.
Mangkono uga, sawenèh wong bisa uga mbantah bab pamilihku marang sapuluh ujian doktrinal iki, awit bisa ana béda-béda panemu sing katon luwih becik tinimbang apa sing dakandharaké ing kéné. Senadyan mangkono, ujian kang kaping sepuluh lan pungkasan iku cetha, padha cethané karo pambrontakané sepuluh telik sandi. Iku yaiku panolakan marang pitung mangsa saka Imamat rong puluh enem. Ana sawetara bukti kenabian kanggo ndhukung pangenalan iki.
Ing artikel sabanjuré kita bakal wiwit ngenali para seksi kenabian sing njunjung pangenalan manawa pitung mangsa ing Imamat rong puluh enem iku kagagalan kaping sepuluh lan pungkasan saka Adventisme Laodikia.
“Nalika panguwaosipun Allah paring paseksi bab punapa ingkang dados kayektèn, kayektèn punika kedah tetep ngadeg salawas-lawase dados kayektèn. Boten kenging dipun tampi panganggep-panganggep salajengipun ingkang nalisir pepadhang ingkang sampun dipunparingaken déning Allah. Bakal wonten tiyang-tiyang ingkang medal kanthi tafsiran Kitab Suci ingkang tumrap dhèwèké dados kayektèn, nanging satemenipun sanès kayektèn. Kayektèn kanggé jaman punika, Allah sampun maringi dhateng kita minangka dhasar iman kita. Panjenengané piyambak sampun ngajar kita punapa ingkang dados kayektèn. Siji bakal medal, lajeng sanèsipun malih, kanthi pepadhang énggal ingkang mbantah pepadhang ingkang sampun dipunparingaken déning Allah lumantar pamedhar Roh Suci-Nipun.”
“Isih ana sawatara wong kang isih urip, kang wis ngliwati pengalaman kang kaparingake sajroning madege kayekten iki. Gusti Allah kanthi sih-rahmat wis ngluwari nyawané supaya bola-bali ngandharake, nganti tekan pungkasaning uripé, pengalaman kang wus dilakoni déning wong-wong mau, kaya déné Rasul Yohanes uga mangkono nganti tekan pungkasaning uripé. Lan para pambekta panji kang wis gugur ing pati, kudu tetep ngandika lumantar dicithak manèh tulisan-tulisané. Aku diparingi piwulang bilih kanthi cara mangkono swara-warané kudu kadangu. Wong-wong mau kudu neksèkaké paseksiné bab apa kang dadi kayekten kanggo jaman iki.
“Kita ora kena nampani tembung-tembung saka wong-wong sing teka nggawa pawarta kang mbantah pokok-pokok khusus saka pracaya kita. Wong-wong mau nglumpukaké akèh ayat Kitab Suci, banjur numpukaké minangka bukti ngubengi téyori-téyori sing diandharaké déning wong-wong mau. Bab iki wis katindakaké bola-bali sajroning seket taun kepungkur. Lan sanajan Kitab-kitab Suci iku pangandikané Allah lan kudu diajeni, panganggoné ayat-ayat mau, manawa panganggoné mangkono nggeser siji cagak saka dhasar kang wis disangga déning Allah sajroning seket taun iki, iku kaluputan gedhé. Wong sing nerapaké mangkono ora mangerténi pepanthan kang nggumunakaké saka Sang Roh Suci, kang maringi daya lan kakuwatan marang pawarta-pawarta kapungkur sing wis teka marang umaté Allah.” Selected Messages, buku 1, 161.