Күн, ай және жұлдыздар арқылы бейнеленген белгілердің орындалуы тарихшылар тарапынан, адвентизмнің ізашарлары арқылы және Уайт қарындастың жазбаларында жан-жақты қарастырылған. Иса айтқан белгілердің кейбірі өзгелеріндей кеңінен таныс емес. Аз ғана адам «жердегі» «халықтардың күйзелісінің» нақты бір орындалуы болғанын таниды. Олар «жер күштерінің» шайқалуын білдіретін мағынадан бөлек, «аспан күштерінің» шайқалуы нышанының нені білдіретінін анық түсінбейді. Ал лаодикиялық адвентистердің аз ғана бөлігі «бұлт ішінде келе жатқан Адам Ұлының» «келуі» Миллерлік тарихта орындалғанын түсінеді.
«Мәсіхтің келуінің дәл күні мен сағаты ашылып берілген жоқ. Құтқарушы Өзінің шәкірттеріне Өзінің екінші рет келуінің уақытын Өзі де жария ете алмайтынын айтты. Бірақ Ол оларға Өзінің келуі жақын қалғанын біле алатындай белгілі бір оқиғаларды атап көрсетті. “Күнде, айда және жұлдыздарда белгілер болады”, — деді Ол. “Күн қараңғыланады, ай өз жарығын бермейді, және көктегі жұлдыздар құлайды”. Жер бетінде, деді Ол, “ұлттардың абыржып, тығырыққа тірелген қайғы-қасіреті болады; теңіз бен толқындар шулайды; жер жүзіне келетін нәрселерді күткен қорқыныштан адамдардың жүректері әлсірейді”».
“‘Сонда олар Көк Адам Ұлын аспан бұлттарының үстінде құдіретпен және зор ұлылықпен келе жатқанын көреді. Сонда Ол Өз періштелерін кернейдің зор үнімен жібереді, әрі олар Оның таңдаулыларын төрт тараптан, көктің бір шетінен екінші шетіне дейін жинап алады.’”
«Күндегі, айдағы және жұлдыздардағы белгілер орындалды. Сол уақыттан бері жер сілкіністері, дауылдар, тасқын толқындар, індеттер мен ашаршылық көбейді. От пен су арқылы болатын ең сұмдық күйреулер бірінің соңынан бірі жедел түрде келуде. Апта сайын болып жатқан алапат апаттар бізге салмақты ескерту үндерімен сөйлеп, ақырдың жақын екенін, көп ұзамай ұлы да шешуші бір нәрсенің сөзсіз жүзеге асатынын жариялауда.»
«Сынақ уақыты көпке созылмайды. Қазір Құдай жер бетінен Өзінің тежеп тұрған қолын тартып алуда. Ұзақ уақыт бойы Ол ерлер мен әйелдерге Өзінің Киелі Рухының қызметі арқылы сөйлеп келді; бірақ олар бұл шақыруға құлақ аспады. Енді Ол Өз халқына да, дүниеге де Өзінің сот үкімдері арқылы сөйлеп тұр. Бұл үкімдердің уақыты — әлі ақиқаттың не екенін білуге мүмкіндік алмағандар үшін мейірім уақыты. Жаратқан Ие оларға ілтипатпен қарайтын болады. Оның мейірімге толы жүрегі толқиды; Оның қолы әлі де құтқару үшін созулы. Осы соңғы күндері ақиқатты алғаш рет еститін көптеген адамдар амандық отарына қабылданатын болады.» Review and Herald, November 22, 1906.
Миллериттік тарих соңғы күндері әріпке дейін дәл қайталанады. Бірінші періштенің келуі мен тарихын белгілеген «белгілер» соңғы күндердегі үшінші періштенің келуі мен тарихын белгілейтін «белгілердің» бейнесі болып табылады. Барлық қасиетті реформаторлық қозғалыстар соңғы күндердегі үшінші періштенің қозғалысымен параллель келеді.
«Жер бетіндегі Құдайдың ісі әр дәуірде, әрбір ұлы реформацияда немесе діни қозғалыста, таңғаларлық ұқсастық танытады. Адамдармен Құдайдың әрекет ету қағидалары әрдайым бірдей. Қазіргі уақыттағы маңызды қозғалыстардың өткен дәуірлердегі құбылыстармен өз параллелі бар, ал бұрынғы замандардағы шіркеудің тәжірибесі біздің өз уақытымыз үшін аса құнды сабақтар береді». Ұлы тартыс, 343-бет.
Аян кітабының он сегізінші тарауындағы құдіретті періштемен бейнеленген тарих — үшінші періштенің тарихы; ал үшінші періште арқылы бейнеленген тарих Миллерлік тарихтағы бірінші және екінші періштелердің тарихымен қатарласа жүреді.
«Құдай Аян 14-тегі хабарларға пайғамбарлық желісінде өз орнын берді, әрі олардың ісі осы жердің тарихы аяқталғанға дейін тоқтамауға тиіс. Бірінші және екінші періштелердің хабарлары осы уақыт үшін әлі де ақиқат болып табылады және бұдан кейін келетін осы хабармен қатар жүруге тиіс. Үшінші періште өз ескертуін қатты дауыспен жариялайды. “Осыдан кейін, — деді Жохан, — мен көктен түсіп келе жатқан, зор билікке ие басқа бір періштені көрдім, және жер оның салтанатымен нұрланды”. Осы нұрлануда үш хабардың бәрінің нұры біріккен». The 1888 Materials, 803, 804.
Бірінші және екінші періштелердің қызметі, үшінші періштенің қызметімен қатар қойылатын, он қыз туралы астарлы әңгімеде де бейнеленген.
«Маған он қыз туралы астарлы әңгіме жиі еске салынады: олардың бесеуі дана, ал бесеуі ақымақ еді. Бұл астарлы әңгіме әрбір сөзіне дейін орындалды және орындалады, өйткені оның осы уақытқа қатысты ерекше қолданылуы бар, әрі үшінші періштенің хабары сияқты, ол орындалды және уақыттың ақырына дейін осы шақтағы ақиқат болып қала береді». Review and Herald, August 19, 1890.
Аян кітабының оныншы тарауында бейнеленген тарих жеті күн күркіреуі ретінде көрсетілген, ал жеті күн күркіреуі Миллериттердің тарихы барысында орын алған оқиғаларды білдіреді; бұл — бірінші және екінші періштелердің хабарларының тарихы. Жеті күн күркіреуі сондай-ақ соңғы күндері болатын «болашақ оқиғаларды» да білдіреді, және олар Миллериттердің тарихында қалай орындалса, дәл сол «ретпен» орындалады.
Жеті күркіреуде айтылып, Жоханға берілген ерекше жарық бірінші және екінші періштелердің хабарлары кезінде жүзеге асатын оқиғалардың бейнеленіп көрсетілуі еді. …
«Осы жеті күн күркіреуі өз дауыстарын шығарғаннан кейін, Жоханға Даниялға кіші кітапқа қатысты берілгендей өсиет беріледі: “Жеті күн күркіреуі айтқан нәрселерді мөрлеп қой”. Бұлар өз ретімен ашылатын болашақтағы оқиғаларға қатысты». The Seventh-day Adventist Bible Commentary, 7-том, 971.
Барлық реформалық қозғалыстар бір-біріне параллель, әрі олар жүз қырық төрт мыңның соңғы реформаторлық қозғалысын бейнелеу үшін «жолма-жол» біріктірілуге тиіс. Он қыз туралы астарлы әңгіме Құдай халқының Миллершілдер қозғалысындағы және жүз қырық төрт мыңның қозғалысындағы ішкі тәжірибесін бейнелейді.
«Матай 25-тағы он қыз туралы астарлы әңгіме де Адвентист халқының тәжірибесін бейнелейді». Ұлы күрес, 393.
Миллериттердің де, бір жүз қырық төрт мыңның да еңбегі мен хабары Аян кітабының он төртінші тарауындағы үш періште арқылы бейнеленген.
«Менде тәжірибе алуға қымбат мүмкіндіктер болды. Мен бірінші, екінші және үшінші періштелердің хабарларында тәжірибе алдым. Періштелер көктің ортасында ұшып бара жатқандай, дүниеге ескерту хабарын жариялап, осы жер тарихының соңғы күндерінде өмір сүріп жатқан халыққа тікелей қатысы бар хабарды жеткізіп жатқандай бейнеленген. Бұл періштелердің даусын ешкім естімейді, өйткені олар — көктің бүкіл әлемімен үйлесімде еңбек етіп жүрген Құдай халқын бейнелейтін нышан. Құдай Рухымен нұрландырылған және ақиқат арқылы киелі етілген ерлер мен әйелдер осы үш хабарды өз ретімен жариялайды». Life Sketches, 429.
Аян кітабының оныншы тарауында бейнеленген пайғамбарлық оқиғалар жеті күн күркіреуі арқылы көрсетілген. Бұл оқиғалар Құдайлықтың адамдықпен қосылатын тұсын белгілейді. Мәсіх Матайдың жиырма төртінші, Марктің он үшінші және Лұқаның жиырма бірінші тарауларында көрсеткен «белгілер» Миллерит қозғалысын әкеліп енгізген «белгілерді» білдіреді және жүз қырық төрт мыңның қозғалысына параллель куәлік болып табылады. Жүз қырық төрт мың, Енох пен Ілияс арқылы бейнеленгендей, өлімнің дәмін татпайды. 2001 жылғы 11 қыркүйек — Мәсіх жер тарихының соңғы ұрпағының келуін белгілейтін нышан ретінде көрсеткен «белгі» — Лұқаның жиырма бірінші тарауында айқындалған. Жүз қырық төрт мың деп аталатын, Енох пен Ілияс арқылы бейнеленген сол топтың қатарында болу үшін, әлгі «белгінің» және оның білдіретін бүкіл мазмұнының танылуы талап етіледі.
Иса өз шәкірттерін Миллерит қозғалысын бастап әкелген «белгілердің» тарихы арқылы жүргізіп өткеннен кейін, Ол сол тарихи куәлігін қайтадан қайталап, сол бір тарихты бейнелейтін астарлы әңгімені қоса отырып, оны кеңейтті.
Содан кейін Ол оларға бір астарлы әңгіме айтты: «Інжір ағашына және барлық ағаштарға қараңдар; олар бүршік жара бастағанда, соны көріп, жаздың таяп қалғанын өздерің-ақ білесіңдер. Сол сияқты сендер де, осының бәрінің болып жатқанын көргенде, Құдай Патшалығының жақындап қалғанын біліңдер. Сендерге шындығын айтамын: осының бәрі орындалмайынша, бұл ұрпақ өтпейді. Аспан мен жер өтеді, бірақ Менің сөздерім өтпейді». Лұқа 21:29–33.
Иса астарлы әңгімені «інжір ағашы» — жекеше түрде — мен «барлық ағаштардың» арасындағы айырмашылықты айқындаудан бастайды. «Інжір ағашы» — келісім халқы; ол ақырғы күндерде Құдайдың қалдық халқы екенін мойындайтын Лаодикеялық адвентизм болып табылады. Ал өзге «ағаштар» басқа ұлттар еді.
“Яһуди ұлтын бейнелейтін, мойындаудың жапырақтарына оранған, бірақ үстінен ешқандай жеміс табылмаған інжір ағашының қарғысқа ұшыратылуын назарға алыңдар. Қарғыс інжір ағашына айтылады; ол Құдай қарғысына ұшыраған, өнегелі, ойлайтын, тірі әрекет иесін бейнелейді; яһудилер осы оқиғадан кейін қырық жыл бойы өмір сүргендей өмір сүрді, алайда өлі еді. Назар аударыңдар, басқа ағаштар өзге ұлттарды бейнелейді, олар жапырақпен қапталмаған еді. Олар Құдайды танимыз деген ешбір даңғаза талап білдірмей, жапырақсыз тұрды. Олардың жеміс беру уақыты әлі келген жоқ еді.” Special Testimonies for Ministers and Workers, number 7, 59–61.
Соңғы күндердегі Лаодикеялық адвентизм қарғысқа ұшыраған, өйткені ол өзін Құдайдың қалдық халқы деп жариялағанымен, оның бұл мойындауы жеміссіз. Иса осы үзіндіде өзара байланысты, бірақ әртүрлі екі ойды айтып отыр. Ол Құдайдың заңын ұстанамыз деп мойындамайтын және соңғы күндердегі қалдықтың сипаттамалары болып табылатын Пайғамбарлық Рухына иеміз деп мәлімдемейтін басқа ұлттардан Құдайдың өздерін солай деп жариялайтын халқының айырмашылығын айқындап отыр; ал Лаодикеялық адвентизм осының бәрін ұстанамыз деп мойындайды. Соңғы күндердегі жапырақтар Аян кітабында Жохан айқындаған қалдық екендігі туралы мәлімделетін мойындауды бейнелейді.
«Басқа ұлттар дүниесі жапырақсыз, жеміссіз інжір ағаштарымен бейнеленді. Яһудилер сияқты, басқа ұлттар да тақуалықтан мақұрым еді, бірақ олар Құдайдың ықыласына бөлендік деп мәлімдемеген болатын. Олар асқақ руханилықпен мақтанған жоқ. Олар Құдайдың жолдары мен істеріне қатысты барлық жағынан соқыр еді. Оларда інжірдің уақыты әлі келген жоқ еді. Олар өздеріне жарық пен үміт әкелетін күнді әлі де алдан күтіп жүрген еді.» Signs of the Times, February 15, 1899.
Інжір ағашы мен өзге ағаштардың арасындағы айырмашылыққа Мәсіх тағы бір өзгешелік қосты. Інжір үшін ағаштардың бүршік жару уақыты басқа ұлттардың ағаштарының бүршік жару уақытынан өзгеше болды. Соңғы күндері “шіркеулерге екі бөлек шақыру беріледі”, және Аян кітабының он сегізінші тарауындағы періштенің алғашқы дауысы жүз қырық төрт мыңның бүршік жару кезеңі қашан басталуы керектігін айқындайды. Аян 18-тараудағы “екінші дауыс” өзге ағаштардың қашан бүршік жаруы керектігін білдіреді.
Мәсіхтің күндерінде яһудилер інжір ағашы болды, ал басқа ұлттар өзге ағаштар еді. Миллерлік тарихта протестанттар інжір ағашы болды, ал миллериттер өзге ағаштар еді. Соңғы күндері Лаодикеялық адвентизм — Иерусалимнен (жүзімдіктен) алынып тасталатын жеміссіз інжір ағашы, ал жүз қырық төрт мың — жеміс беретін інжір ағаштары. Құдайдың әлі де Бабылда жүрген басқа балалары басқа ұлттар ретінде бейнеленеді.
Анықтамасы бойынша «басқа ұлт адамы» — «жат жұрттық». Басқа ұлттардың ағаштары інжір ағашы бүршік жарып, тіріле бастаған кезде қимылсыз күйде болады (өлі), оларда не бүршік, не жеміс болмайды. Қимылсыз ағаш — қураған ағаш; ал басқа ұлт өкілдері Аян кітабының он сегізінші тарауындағы екінші дауыспен Бабылдан шығуға шақырылғанда, сонда олар жетінші күнгі сенбіні ұстануды таңдап, Жаратқан Иемен келісімге кіреді.
Жаратқан Иеге қосылған жатжерліктің ұлы: «Жаратқан Ие мені Өз халқынан мүлде бөліп тастады»,— демесін; әтек те: «Міне, мен қураған ағашпын»,— демесін. Өйткені Жаратқан Ие былай дейді: Менің сенбіліктерімді сақтайтын, Маған ұнамдыны таңдайтын және Менің келісімімді берік ұстайтын әтектерге — Мен Өз үйімде және Өз қабырғаларымның ішінде ұлдар мен қыздардікінен де артық орын мен есім беремін; оларға мәңгілік есім беремін, ол өшірілмейді. Сондай-ақ Жаратқан Иеге қосылып, Оған қызмет ету үшін, Жаратқан Иенің есімін сүю үшін, Оның қызметшілері болу үшін келген жатжерліктің ұлдарын, сенбілікті арамдамай сақтайтын және Менің келісімімді берік ұстайтын әркімді — соларды Мен Өзімнің қасиетті тауыма әкелемін және ғибадат үйімде қуантамын; олардың өртелетін құрбандықтары мен басқа құрбандықтары Менің құрбандық үстелімде қабыл болады; өйткені Менің үйім барлық халықтар үшін ғибадат үйі деп аталады. Ишая 56:3–7.
Жатжұрттық — бұл «басқа ұлт адамы», ал «екінші дауыс» оларды Бабылдан шығуға шақырады, әрі олар Құдайдың киелі тауына әкелінеді; сонда ол Оның «киелі» тауы болады, өйткені «бірінші дауыс» тарихында бейнеленген сыналу үдерісі арқылы бидай мен арамшөп бір-бірінен ажыратылған болады. Олар соңғы күндері Жаратқан Иенің тауына келгенде, басқа ұлт адамдары енді жатжұрттықтар да, қураған ағаштар да болмайды.
Күн мен ай қараңғыланады, ал жұлдыздар өз нұрын тартынар. Сондай-ақ Жаратқан Ие Сионнан ақырып, Иерусалимнен Өз үнін шығарар; сонда көк пен жер сілкінер. Бірақ Жаратқан Ие Өз халқының үміті, әрі Исраил ұлдарының күші болады. Осылайша сендер Менің Сионда, Менің киелі тауымда тұратын Құдайларың Жаратқан Ие екенімді білесіңдер; сонда Иерусалим киелі болады, және енді оның ішінен бөтендер ешқашан өтпейтін болады. Жоел 3:15–17.
Құдайдың өзге отарын Бабылдан шақырып шығаратын «екінші дауыстың» тарихқа енуінің Миллерит қозғалысының белгілерімен бейнеленіп көрсетілген «нышандары» бар. Біз қарастырып отырған Мәсіхтің куәлігі Матайдың жиырма төртінші тарауында, Марктың он үшінші тарауында және Лұқаның жиырма бірінші тарауында баяндалған. Осы үш куәліктің әрқайсысында айқындалған «нышандардың» бірі — көктің күштері шайқалатындығы; ал Иоелдің Иерусалим қашан «қасиетті» болатынын айқындайтын «нышандарды» суреттеуінде «аспан да, жер де шайқалады».
Жоел Иерусалим қасиетті болған кезде жүзеге асатын алдын ала айтылған «белгілердің» кемел орындалуын айқындап отыр. Сол уақыт — Жаратқан Ие жүз қырық төрт мыңнан күнәларды алып тастаған, ал Лаодикея қауымы Филадельфия қозғалысына ауысқан кез. Дәл сонда алтыншы қозғалыс (Филадельфия) жеті қауымның ішінен сегізінші қозғалысқа (Филадельфия) айналады. Дәл сонда Соғысушы Шіркеу Жеңімпаз Шіркеуге айналады. Соғысушы Шіркеу — бидай мен арамшөптен құралған Құдайдың шіркеуінің атауы. Жеңімпаз Шіркеу — «қасиетті» Құдайдың қасиетті тауы, әрі «бөгде жұрт енді оның ішінен ешқашан өтпейді».
Жоғары көтерілген ту іспетті нышанның — яғни Жеңісті Шіркеудің, «жетінің ішінен шыққан сегізіншінің», Иерусалимнің «қасиетті» болатын сәтінің — келуі «белгілермен» қатар жүреді. Исаның Өз халқына жүз қырық төрт мыңның мөрленуін айқындайтын өмір не өлім «белгісін» тануы үшін тірек нүктесін беру мақсатында, Ол аса маңызды осы сабақты үйрету үшін ағаштарды және ағаш өмірінің табиғи айналымын қолданды.
«Мәсіх Өз халқын Өзінің келуінің белгілерін қадағалап, келе жатқан Патшаларының нышандарын көргенде қуануға бұйырған еді. “Осы нәрселер жүзеге аса бастағанда,” — деді Ол, — “жоғары қараңдар, бастарыңды көтеріңдер; өйткені құтқарылуларың жақындап келеді”.» Ол Өзінің ізбасарларының назарын көктемде бүршік атқан ағаштарға аударып, былай деді: «Олар енді бүршік жара бастағанда, мұны көріп, өздерің-ақ жаздың жақындағанын білесіңдер. Сол сияқты сендер де, осы нәрселердің жүзеге асып жатқанын көргенде, Құдай Патшалығының жақын екенін біліңдер». Лұқа 21:28, 30, 31.» Ұлы күрес, 308.
Көктем ағаштары бүршік жара бастағанда, Жаз жақын.
Орақ уақыты өтіп кетті, жаз да аяқталды, ал біз құтқарылған жоқпыз. Еремия 8:20.
Бүршік жарған ағаштар Көктемнің келгенін білдіреді, содан кейін біз Жаздың жақын екенін білеміз, ал өнім Жаз мезгілінде жиналады.
Оларды сепкен жау — шайтан; орақ уақыты — дүниенің соңы; ал орақшылар — періштелер. Матай 13:39.
Орақ-десте дәуірдің ақырында болады. Ағаштар бүршік жара бастағанда, сендерден дүниенің ақырының жақын қалғанын білу талап етіледі.
«Құтқарушының бір сөзін екіншісін жою үшін пайдалануға болмайды. Ешбір адам Оның келуінің күнін де, сағатын да білмегенімен, бізге оның жақындағанын білу үйретілген әрі талап етіледі. Бұдан әрі бізге Оның ескертуіне құлақ аспау және Оның келуі қашан жақын екенін білуден бас тарту немесе соған немқұрайды қарау, Нұхтың күндерінде өмір сүргендердің топан судың қашан келетінін білмегені олар үшін қаншалықты қасіретті болса, біз үшін де соншалықты қасіретті болатыны үйретіледі». The Great Controversy, 371.
Лұқа жазған Ізгі хабардың жиырма бірінші тарауын зерттеуімізді келесі мақалада жалғастырамыз.
«Мен жердің күш-қуаттарының қазір шайқалып жатқанын және оқиғалардың өз ретімен келіп жатқанын көрдім. Соғыс, соғыс туралы хабарлар, қылыш, ашаршылық және індет — әуелі жердің күш-қуаттарын шайқайды; содан кейін Құдайдың дауысы күнді, айды, жұлдыздарды және осы жерді де шайқайды. Мен Еуропадағы күш-қуаттардың шайқалуы, кейбіреулер үйрететіндей, көктің күш-қуаттарының шайқалуы емес, қайта қаһарланған халықтардың шайқалуы екенін көрдім». Early Writings, 41.