Жаратқан Ие ежелгі Исраилмен келісімге кірген кезде, Ол келісімдік қарым-қатынастың негізі мен нышаны ретінде екі тақта берді. Бұл екі тақта сондай-ақ ежелгі Исраилдің сол екі тақта туралы дүниеге тірі куәлік ұсыну жауапкершілігін айқындады. Жаратқан Ие қазіргі Исраилмен келісімге кірген кезде, Ол келісімдік қарым-қатынастың негізі мен нышаны ретінде екі тақта берді. Бұл екі тақта сондай-ақ олардың дүниеге барлық төрт тақта туралы тірі куәлік ұсыну жауапкершілігін айқындады.
Екі тақта тура мағынасындағы ежелгі Исраилге Құдай оларды Мысыр құлдығының тура мағынасындағы құлшылығынан азат еткеннен кейін, әрі Қызыл теңізден өтудегі түңілуді бастан кешіртіп өткізгеннен соң берілді. Тура мағынасындағы ежелгі Исраилдің құлдықта болған уақыт кезеңі пайғамбарлықта нақ төрт жүз отыз жыл деп белгіленген еді, және құлдықта болған кезінде тура мағынасындағы ежелгі Исраил жетінші күнгі сенбіні ұмытып, оны сақтауды доғарды.
Екі тас тақта рухани қазіргі Исраилге Құдай оларды католиктік құлдықтың рухани бодандығынан азат етіп, 1844 жылғы ұлы түңілуден өткізгеннен кейін бірден берілді. Рухани қазіргі Исраил бодандықта болған уақыт кезеңі пайғамбарлықта нақтылы түрде бір мың екі жүз алпыс жыл деп көрсетілген еді, әрі бодандықта болған кезінде рухани қазіргі Исраил жетінші күнгі сенбіні ұмытып, оны сақтауды тоқтатты.
Құдай Мұсаға ежелгі Исраилге апару үшін екі тасты тақтаны берген дәл сол тарихи сәтте, оның бауыры Һарон алтын бұзаудың мүсінін жасап жатқан еді. Он өсиеттің екі тақтасы Құдайдың қызғаншақ Құдай екенін айқындайды, әрі Оның қызғанышы, әсіресе, пұтқа табынушылыққа қарсы айқын көрінеді; ал Мұса таудан түсіп келе жатқанда, ежелгі Исраил Құдайдың өз өкілі етіп таңдаған кісісі жасаған алтын мүсіннің айналасында жалаңаштанып билеп жүр еді.
Мұса өзін жіберген Жаратқан Иенің барлық сөздерін және Өзі оған бұйырған барлық белгілерді Һаронға айтып берді. Содан соң Мұса мен Һарон барып, Исраил ұлдарының барлық ақсақалдарын жинады. Һарон Жаратқан Иенің Мұсаға айтқан барлық сөздерін айтып, халықтың көз алдында белгілерді көрсетті. Мысырдан шығу 4:28–30.
Келісім тарихында ежелгі Исраилге екі келісім тақтасы берілген кезде оларды бастап жүрген пайғамбардың бауыры қызғаныш мүсініне қатысты бүліктің жетекшісі болды. Келісім тарихында қазіргі Исраилге екі келісім тақтасы берілген кезде оларды бастап жүрген пайғамбар әйелдің күйеуі 1863 жылғы бүліктің жетекшісі болды, ал 1863 жыл Адвентизмнің бірінші ұрпағы құрбандық үстелінің қақпасының кіреберісіне қойылған қызғаныш мүсіні ретінде бейнеленетінін білдіреді.
Сонда ол маған: «Адам ұлы, енді көзіңді солтүстікке қарай көтер»,— деді. Мен көзімді солтүстікке қарай көтердім, міне, солтүстік жақта, құрбандық үстелінің қақпасының кіреберісінде қызғаныштың осы мүсіні тұр екен. Езекиел 8:5.
«Құрбандық үстелі» — Мәсіхтің нышаны.
«Біз қасиетті мен қарапайымды араластырып алу қаупіндеміз. Біздің еңбектерімізде Құдайдан келген киелі от қолданылуға тиіс. Нағыз құрбандық орны — Мәсіх; нағыз от — Киелі Рух. Біздің шабыт көзіміз осы. Адамды тек Киелі Рух бастап, бағыттаған жағдайда ғана, ол сенімді кеңесші болады. Егер біз Құдайдан және Оның таңдаулыларынан теріс айналып, жат құрбандық орындарынан сұрастыратын болсақ, бізге істерімізге қарай жауап беріледі». Selected Messages, book 3, 300.
«Қақпа» — шіркеу.
«Кішіпейіл, сенуші жан үшін жер бетіндегі Құдай үйі — көктің қақпасы. Мадақ жыры, мінажат, Мәсіхтің өкілдері айтатын сөздер — Құдайдың жоғарыдағы шіркеуге, арамдайтын ешнәрсе кіре алмайтын сол асқақ құлшылыққа бір халықты даярлау үшін белгілеп қойған құралдары». Testimonies, 5-том, 491.
1863 жылы Лаодикиялық адвентизм заңды түрде тіркелген шіркеуге айналып, қозғалыс болудан қалды. Сол кезде олар шіркеу тарихына «енді». 1863 жылы Мәсіхтің шіркеуі Америка Құрама Штаттарының үкіметімен заңды бірлестікке кірді. Сол жылы олар Хабаққұқтың екі қасиетті кестесінің орнын басу үшін жалған кестені де енгізді. Екінші кесте дайындалысымен, пайғамбарлық тарих тұрғысынан алғанда, Һарон арқылы бейнеленгендер жалған бейнені дайындап жатқан еді.
Екінші өсиет — пұтқа табынушылық пен мүсіндерге құлшылық етуге қарсы ең нақты ескерту. Сондай-ақ дәл осы жерде Құдай Өзінің болмысын қызғаншақ Құдай ретінде танытады. Сондай-ақ осы жерде Ол зұлымдарға қатысты үкімін үшінші және төртінші ұрпақтарға дейін сақтайтыны жөніндегі қағидатты белгілейді. Он өсиет — Мәсіхтің мінез-құлқының бейнесі.
«Мәсіхті теріске шығарғандары және соның салдарынан келген нәтижелер үшін жауапкершілік солардың мойнында болды. Бір халықтың күнәсі мен бір халықтың күйреуі діни жетекшілердің кесірінен болды.»
«Біздің күнімізде де дәл сол ықпалдар әрекет етіп тұрған жоқ па? Жаратқан Иенің жүзімдігіндегі диқаншылардың көбі яһуди басшыларының ізімен кетіп жүрген жоқ па? Діни ұстаздар адамдарды Құдай сөзінің айқын талаптарынан теріс бұрып жүрген жоқ па? Оларды Құдай заңының мойынсұнуына үйретудің орнына, мойынсұнбаушылыққа үйретіп жүрген жоқ па? Шіркеулердің көптеген мінберлерінен халыққа Құдай заңы өздеріне міндетті емес деп үйретіледі. Адамдық дәстүрлер, қаулылар мен әдет-ғұрыптар жоғары көтеріледі. Құдайдың сыйлары үшін менмендік пен өз-өзіне риза болу дәріптеледі, ал Құдайдың талаптары еленбей қалады.
«Құдайдың заңын ысырып тастағанда, адамдар өздерінің не істеп жатқандарын білмейді. Құдайдың заңы — Оның мінез-құлқының дәл бейнесі. Ол Оның патшалығының қағидаларын бойына сіңірген. Кім осы қағидаларды қабылдаудан бас тартса, сол өзін Құдайдың баталары ағып келетін арнадан тыс қояды». Christ’s Object Lessons, 305.
Мәсіхтің мінез-құлқы — Оның бейнесі, және оған Оның қызғаншақ Құдай екендігі де кіреді. Құдайдың қызғанышы Мәсіхте Оның ғибадатхананы екі рет тазартқанында көрінді. Ғибадатхананы алғашқы тазарту кезінде сол істің куәсі болған шәкірттер кейіннен Жазбалардың Құдайдың қызғанышына сілтейтінін еске түсіруге жетелінді.
Яһудилердің Құтқарылу мейрамы таяп қалған еді, Иса Иерусалимге көтеріліп барды. Ол ғибадатханада өгіз, қой және көгершін сатып отырғандарды, сондай-ақ ақша айырбастаушылардың отырғанын көрді. Сонда Ол жіңішке жіптерден қамшы жасап, олардың бәрін де ғибадатханадан қуып шықты, қойларды да, өгіздерді де; ақша айырбастаушылардың ақшаларын шашып жіберіп, үстелдерін аударып тастады. Ал көгершін сатушыларға: «Мұны бұл жерден алып кетіңдер; Менің Әкемнің үйін сауда үйіне айналдырмаңдар», — деді. Сонда Оның шәкірттері: «Сенің үйіңе деген құлшыныс Мені жалмап бітірді», — деп жазылғанын естеріне алды. Жохан 2:13–17.
Жазбаларда еврей тілінде де, грек тілінде де “zealous” сөзі “jealous” деген сөзбен бірдей. Олар — бір сөз. Мәсіх ғибадатхананы тазартқанда, Ол Құдайдың қызғанышын паш етті; бұл — екінші өсиетте айқындалған Құдай мінезінің бір сипаты, әрі ол әсіресе пұтқа табынушылыққа қарсы көрініс табады. Мұса екі тақтаны алып таудан түскенде, Һаронның не істегенін және халықтың не істеп жатқанын ұққан соң, екі тақтаны сындырды. Екі тақта қызғаныштың шынайы бейнесі болды, өйткені олар Құдайды қызғаныш иесі Құдай ретінде танытатын көзге көрінетін бейнелер еді. Мұса екі тақтаны сындырғанда, ол екінші өсиетте айқындалған дәл сол қызғанышты паш етті.
Сонда Мұса бұрылып, таудан төмен түсті; куәлік тақталары оның қолында еді: тақталардың екі жағына да жазылған болатын; бір жағына да, екінші жағына да жазылған еді. Ал тақталар — Құдайдың ісі, ал жазу — Құдайдың жазуы, тақталарға ойылып жазылған еді. Ешуа халықтың айқайлаған үнін естігенде, Мұсаға: «Лагерьде соғыс даусы бар», — деді. Ал ол: «Бұл — жеңіске жеткендердің шаттық даусы да емес, жеңілгендердің зар даусы да емес; мен ән салып жатқан адамдардың үнін естіп тұрмын», — деді. Содан ол лагерьге жақындап келген бойда бұзауды және билеп жүргендерін көрді; сонда Мұсаның қаһары тұтанып, ол тақталарды қолынан лақтырып жіберіп, оларды таудың етегінде сындырды. Мысырдан шығу 32:15–19.
Екі тас тақта Құдай мінезінің куәлігі еді. Құдайдың мінезі — Мәсіхтің әділдігі арқылы адамдарда қалыптасуға тиіс бейне. Екі тас тақта — қызғаныштың шынайы бейнесі, ал дәл сол шынайы қызғаныш бейнесі ежелгі Исраилге табыс етіліп жатқан сәтте, Һарон қызғаныштың жалған бейнесін жасап шығарды. Іштерінде Мәсіх қалыптасқан адамдарда Оның бейнесі де, Оның әділдігінің шапаны да бар, ал сонда да Һаронның мейрамдаушылары жалаңаш билеп жүрді, өйткені олар Лаодикеялықтар еді. Лаодикеялықтар — «бақытсыз, байғұс, кедей, соқыр және жалаңаш».
Мұса халықтың жалаңаш екенін көргенде; (өйткені Харон оларды жауларының алдында масқара болулары үшін жалаңаш қылған еді). Мысырдан шығу 32:25.
1856 жылы, жалған кесте жасалудан жеті жыл бұрын, Жеймс те, Эллен Уайт та бұл қозғалыстың Лаодикеялық күйге өткенін анық көрсетті. 1863 жылы Адвентизм рухани жағынан ежелгі Исраилдің қызғаныштың жалған бейнесін айнала билеп жүргендегі тура мағынадағы «жалаңаш» күйіндей «жалаңаш» болды. Һарон жасаған жалған нәрсе алтыннан құйылған пұт еді, бірақ ол бұзаудың бейнесі болатын, ал бұзау — аң. Ол аңның бейнесі еді, әрі аңға арналған бейне де еді. Алтын бұзау аңның бейнесі болды, бірақ сонымен қатар ол Һарон әділетсіз түрде Исраилді Мысыр құлдығынан құтқарды деп жариялаған тәңірлерге де бағышталған еді.
Ол оларды олардың қолынан алып, қашау құралымен өңдеп, құйма бұзау жасады; сонда олар: «Уа, Исраил, сені Мысыр жерінен алып шыққан сенің құдайларың міне осылар»,— деді. Һарон мұны көргенде, оның алдына құрбандық үстелін тұрғызды; сосын Һарон жар салып: «Ертең Жаратқан Иеге арналған мейрам болады»,— деді. Олар ертеңінде таңертең ерте тұрып, түгел өртелетін құрбандықтар ұсынды және татулық құрбандықтарын алып келді; халық ішіп-жеу үшін отырды да, сауық құру үшін орнынан тұрды. Мысырдан шығу 32:4–6.
Алтын бұзау аңның бейнесі еді, бірақ ол жалған тәңірлерге бағышталғандықтан, ол сондай-ақ аңға арналған бейне (құрбандық) болды. Бейне алтыннан жасалды, ал алтын — Бабылдың нышаны; әрі ол бұзау еді, ал бұзау — киелі үй қызметіндегі құрбандықтың ең жоғары түрі. Ол Мысырдың тәңірлеріне бағышталды. Құпия Бабыл (өйткені барлық пайғамбарлық куәліктер дүниенің ақырына нұсқайды) аңның үстіне мінген әйелден тұрады. Әйел мінген аң — Біріккен Ұлттар Ұйымы (он патша), әрі ол айдаһардың, атеизмнің және Мысырдың нышаны. Әйелдің өзі — Құдайдың шынайы қауымының жалған көшірмесі. Һарон Мысырдың тәңірлеріне бағыштаған алтын бұзау Аян кітабының он жетінші тарауындағы ұлы жезөкшені бейнеледі; ол — Бабыл (алтын), аңның (Мысырдың) үстіне мінген және жалған қауым (бұзау).
Сол уақытта Һарон, жаңа ғана анықталғандай, шынайы құрбандық үстелін — Мәсіхті — бейнелейтін құрбандық үстелін тұрғызды. Содан кейін ол жалған құлшылық жүйесін енгізді, өйткені келесі күні Жаратқан Иеге арнап мейрам жариялады. Һаронның алтын бұзауы аңға арналған да, аңды бейнелейтін де мүсін болды; ол жалған Мәсіхтің «алдында» орнатылды, әрі оның жалған құлшылық жүйесін тойлау үшін арнайы бір күн белгіленді.
Америка Құрама Штаттары — аңға мүсін орнататын, содан кейін бүкіл дүниені соның үлгісіне еруге мәжбүр ететін күш. Америка Құрама Штаттарының сол ғибадат жүйесін дүниежүзіне күштеп таңуға билігі бар, әрі оны аңның көз алдында, «оның алдында» жүзеге асырады.
Сосын мен жерден шығып келе жатқан тағы бір аңды көрдім; оның қозыдікіндей екі мүйізі бар еді, бірақ ол айдаһарша сөйледі. Ол өзінің алдында тұрған бірінші аңның бүкіл билігін жүзеге асырып, жерді және онда тұратындарды өлімге соқтырған жарасы жазылған бірінші аңға табынуға мәжбүр етеді. Аян 13:11, 12.
Күнәнің адамы, яғни папалық, Аян кітабының он үшінші тарауындағы теңізден шыққан аң. Құрама Штаттар, жуық арада келетін жексенбілік заң кезінде, айдаһарша сөйлегенде, сол кезде ол дүниені өз алдында аңға бір мүсін орнатуға мәжбүрлей бастайды. Құрама Штаттардың (жерден шыққан аңның) алдында тұрған аң — папалық (теңізден шыққан аң). Папалық — жалған Мәсіх, ал Һарон өз алтын мүсінін жалған Мәсіхтің алдында орнатқан, өйткені Мәсіх — шынайы құрбандық үстелі. Содан кейін Һарон келесі күні өтетін мереке күнін жариялау арқылы бейнеленгендей, жалған ғибадат жүйесін енгізді. Құрама Штаттар да жалған ғибадат жүйесін мәжбүрлеп енгізеді, әрі ол да жалған ғибадат күнімен байланысты.
Мұса таудан түскен кезде, дау-тартыс шынайы және жалған қызғаныш бейнесінің арасында болды — Мәсіхтің бейнесі ме, әлде Шайтанның бейнесі ме. Жалғанның өзі жалған Мәсіхтен (құрбандық үстелі), жалған тәжірибеден (Лаодикеялық), жалған ғибадат күнінен («ертең — Жаратқан Иеге арналған мейрам») тұрды. Алтын бұзауға қатысты бүлік жуық арада келетін жексенбілік заңның бүлігін бейнелейді, бірақ ол сондай-ақ 1863 жылғы Лаодикеялық адвентизмнің бүлігін де бейнелейді.
1863 жылы Хабакуктың екі тақтасында бейнеленген Миллердің түсіндегі асыл тастарды бүркемелеу үшін жалған тақта енгізілді. Ол екі тақта Мұсаның тауда қабылдап алған екі тақтасымен алдын ала бейнеленген еді. 1863 жылы Америка Құрама Штаттарының үкіметімен заңдық байланыс орнатылды, осылайша Миллерит қозғалысы аяқталып, Лаодикиялық қозғалыс Жетінші күн адвентистері шіркеуі ретінде заң жүзінде тіркелді. Бұл қатынас Ааронның аңға арналған бейнесі арқылы бейнеленді; пайғамбарлық тұрғыдан бұл Шіркеу мен Мемлекеттің қосылуы деп айқындалады; осылайша бұл 1863 жылы Миллериттердің Шіркеу–Мемлекет қатынасын орнатуын алдын ала бейнелейді, әрі жексенбілік заңның таяу келуі кезінде Америка Құрама Штаттарын да алдын ала бейнелейді.
Лаодикияның жалған тәжірибесін бейнелейтін Һаронның жалаңаш билеп жүрген ақымақтары, дәл сол сияқты, 1856 жылы Миллерит қозғалысы қандай күйге түскен болса, сондай болды. Һаронның билеп жүрген ақымақтары бейнелейтін рухани тәжірибе Мұсамен қарсы қойылды; ал Мұса пұтқа табынушылыққа қарсы Құдай мінезінің қызғанышын танытып тұрған еді. Пайғамбарлықта «би» — алдаудың нышаны, әрі Һаронның билеп жүрген ақымақтары сондай-ақ Америка Құрама Штаттары дүниені Набуходоносордың музыкасына «билеуге» мәжбүрлегенде, ал Тирдің жезөкшесі өз әндерін айтып тұрғанда жүзеге асырылатын алдауды да бейнелейді.
1863 жылы Лаодикеялық Миллерит қозғалысы заңды түрде тіркелген Лаодикеялық Жетінші күн адвентистері шіркеуіне өтті. Алдыңғы мақалаларда көрсетілгендей, 1863 жылы Иерихон қайтадан салынды, өйткені Иерихон — Лаодикеяның дәулетінің нышаны және Иерусалим қаласының жалған баламасы болып табылады. 1863 жылы жалған пайғамбарлық кестенің енгізілуі Һаронның, алтын бұзаудың және би билеген ақымақтардың тарихының қайталануын білдірді. Қызыл теңізден құтқарылу тарихын Уайт ханым ерте адвентизм тарихын бейнелеу үшін қайта-қайта қолданған, және бұл қолданылу қызғаныш бейнесіне қатысты дауда Мұса мен Һаронның тарихымен толық сәйкес келеді.
1863 жылы Лаодикеялық адвентизмнің алғашқы буыны қызғаныштың мүсіні қақпаға (шіркеуге), құрбандық үстелінің (Мәсіхтің) алдына қойылған кезде басталды. Содан кейін сол алғашқы буын жиреніштердің үдей түскен тарихына «кірді».
Сонда Ол маған: «Адам ұлы, енді көзіңді солтүстікке қарай көтер»,— деді. Мен көзімді солтүстікке қарай көтердім, міне, құрбандық үстелінің қақпасының солтүстік жағында, кіреберісте, қызғаныштың осы мүсіні тұр екен. Езекиел 8:5.
Бұл мәселелерді келесі мақалада қарастыруды жалғастырамыз.
«Осы үрейлі де салтанатты уақытта біздің күйіміз қандай? Әттеген-ай, шіркеуде қандай тәкаппарлық үстем болып тұр, қандай екіжүзділік, қандай алдау, қандай сәнқойлық, жеңілтектік пен сауық-сайранға құмарлық, қандай үстем болуға деген ұмтылыс бар! Осы күнәлардың бәрі ақыл-ойды тұмандандырып, соның салдарынан мәңгілікке қатысты нәрселер ажыратылмай қалды. Біз бұл дүниенің тарихындағы өз орнымызды білу үшін Жазбаларды зерттемейміз бе? Біз осы уақытта біз үшін жүзеге асырылып жатқан істі және осы татуластыру ісі жүріп жатқанда, күнәкарлар ретінде иеленуге тиісті орнымызды түсінуде парасатты болмаймыз ба? Егер жанымыздың құтқарылуына қандай да бір ықыласымыз болса, біз батыл өзгеріс жасауымыз керек. Біз Иемізді шынайы тәубемен іздеуіміз керек; жан-тәніміздің терең күйінішімен күнәларымызды мойындауымыз керек, сонда олар өшіріледі.
«Біз бұдан былай сиқырланған жерде қала бермеуіміз керек. Біз сынақ мерзіміміздің аяқталуына тез жақындап келеміз. Әрбір жан: «Мен Құдайдың алдында қандай күйдемін?» — деп өзіне сұрақ қойсын. Атымыздың Мәсіхтің ерніне қаншалықты жақын арада алынатынын және істеріміздің түпкілікті шешілетінін біз білмейміз. О, бұл шешімдер қандай болмақ! Біз әділдердің қатарына жатқызылармыз ба, әлде зұлымдардың қатарына қосылармыз ба?»
«Шіркеу орнынан тұрып, Құдай алдында өз кері шегінулеріне өкініп тәубеге келсін. Күзетшілер оянып, кернейді айқын үнмен шалсын. Біз жариялауға тиісті нәрсе — нақ осы анық ескерту. Құдай Өз қызметшілеріне: “Бар дауысыңмен айқайла, тыйылма, даусыңды кернейдей көтеріп, халқымның қылмыстарын, Жақып үйінің күнәларын оларға білдір” (Ишая 58:1), — деп бұйырады. Халықтың назарын аудару қажет; егер бұл жүзеге аспаса, бар күш-жігер бекер; тіпті көктен бір періште түсіп келіп, оларға сөйлегеннің өзінде, оның сөздері өлімнің суық құлағына сөйлегенмен бірдей болып, одан артық пайда келтірмес еді.»
«Шіркеу әрекетке оянуы тиіс. Құдайдың Рухы жол дайындалмайынша ешқашан келе алмайды. Жүректі шын ықыласпен тексеру болуы керек. Біріккен, табанды дұға және сенім арқылы Құдайдың уәделеріне жармасу болуы керек. Ежелгі замандардағыдай денеге азалы шекпен жамылу емес, жанның терең кішіреюі болуы керек. Бізде өз-өзімізді құттықтауға да, өз-өзімізді дәріптеуге де титтей де негіз жоқ. Біз Құдайдың құдіретті қолының астында өзімізді кішірейтуіміз керек. Ол шынайы іздеушілерді жұбатып, оларға батасын беру үшін көрінеді». Selected Messages, 1-кітап, 125, 126.